Mało nowych substancji – duża odpowiedzialność za ich stosowanie
W ochronie roślin nowości chemiczne pojawiają się coraz rzadziej. Dla przykładu, pierwszy produkt z grupy diamidów – Coragen – został wprowadzony na rynek w 2010 roku. Kolejnym reprezentantem tej samej grupy jest Exirel, który pojawił się dopiero po około dekadzie. Taki rozrzut czasowy pokazuje, jak długo trzeba czekać na nowe rozwiązania i jak ważne jest ich rozsądne stosowanie, aby nie doprowadzić do szybkiego uodparniania się szkodników.
- Z punktu widzenia praktyki polowej mamy dziś realnie do dyspozycji dwa główne mechanizmy działania insektycydów: preparaty działające na układ nerwowy oraz te oddziałujące na układ mięśniowy owadów. Do tej drugiej grupy zaliczają się właśnie diamidy, w tym Exirel. – mówił we wstępie swego wystąpienia podczas spotkania borówkowego zorganizowanego przez Agrosimex 4 lutego w Korytnicy Marek Dąbrowski z FMC.
Exirel – nowoczesny insektycyd diamidowy do zastosowań na plantacjach jagodowych
Exirel to insektycyd z grupy diamidów, zawierający substancję czynną CYAZYPYR®. Jego działanie polega na zakłóceniu pracy układu mięśniowego szkodnika, co prowadzi do szybkiego unieruchomienia i śmierci owada. Preparat jest zarejestrowany m.in. w uprawach sadowniczych oraz jagodowych, w tym w borówce wysokiej.
Najważniejsze cechy preparatu Exirel:
- szerokie spektrum zwalczanych szkodników (głównie gąsienice motyli – owocówki, zwójki oraz wybrane muchówki),
- szczególnie wysoka skuteczność wobec młodocianych stadiów rozwojowych (larwy),
- bardzo wysokie bezpieczeństwo dla środowiska i użytkownika
- korzystny profil dla owadów pożytecznych (przy prawidłowym stosowaniu),
- możliwość wykorzystania w ochronie borówki przeciwko muszce plamoskrzydłej (Drosophila suzukii).
Muszka plamoskrzydła – dlaczego Exirel trzeba stosować zapobiegawczo?
Muszka plamoskrzydła jest nadal relatywnie nowym, choć coraz częściej notowanym szkodnikiem w uprawach jagodowych. W borówce najczęściej pojawia się pod koniec okresu owocowania, zwłaszcza na późnych odmianach. Teoretycznie szkodnik ten może rozwijać kilkanaście pokoleń w sezonie, co zwiększa ryzyko gwałtownego nasilenia populacji.
- Kluczowe jest to, że zwalczanie muszki nie może być interwencyjne. Gdy jaja są już w owocach, a larwy zaczną się rozwijać, owoc jest handlowo stracony, nawet jeśli larwa po spożyciu zaprawionej tkanki obumrze – tłumaczył Marek Dąbrowski.
Dlatego w ochronie borówki z użyciem Exirel kluczowe znaczenie ma monitoring:
- własne pułapki na plantacji,
- korzystanie z komunikatów doradczych,
- ścisła obserwacja momentu pierwszych odłowów muszki.
Preparat działa m.in. poprzez dezorientację dorosłych much. Po kontakcie z substancją czynną owad przestaje żerować i nie składa jaj w owocach. Jak pokazują doświadczenia polowe i materiały producenta, pierwsze objawy dezorientacji mogą być widoczne już po kilku minutach od rozpoczęcia żerowania na powierzchni owocu, a śmierć następuje w ciągu kilku godzin.
Okres zabezpieczenia po zabiegu Exirel szacuje się na około 10–14 dni, choć w praktyce należy go korygować w zależności od presji szkodnika i dynamiki nalotów.
Zakres rejestracji i inne zagrożenia w sadach
Exirel jest zarejestrowany przede wszystkim w uprawach sadowniczych, takich jak jabłoń czy grusza, gdzie ważnymi szkodnikami są m.in. owocówki i zwójki – nocne motyle, których gąsienice uszkadzają owoce. W przypadku borówki, oprócz muszki plamoskrzydłej, warto też obserwować inne zagrożenia, jak np. tarcznik, który staje się coraz bardziej ekspansywny i zasiedla nie tylko sady jabłoniowe czy gruszowe, ale również plantacje porzeczek oraz inne gatunki, także jagodowe. W sadach i plantacjach, gdzie ochrona jest prowadzona nieregularnie lub zbyt łagodnie, tarcznik może bardzo szybko się zadomowić.
Jak stosować Exirel w praktyce?
Przy omawianiu dawek i zasad stosowania zawsze należy odnieść się do aktualnej etykiety rejestracyjnej, jednak w wystąpieniu podkreślono kilka praktycznych aspektów:
- dawka produktu na hektar musi być bezwzględnie utrzymana – trzeba przestrzegać zapisów z etykiety rejestracyjnej
- konieczność ustalenia pH wody – przy wysokiej zasadowości zaleca się delikatne zakwaszenie cieczy roboczej, tak aby pH spadło poniżej 7,0, zwłaszcza gdy ciecz ma odstać kilka godzin przed zabiegiem,
- jeżeli to możliwe, najlepiej stosować Exirel solo, bez mieszania z innymi środkami; dopiero w razie konieczności wykonywać mieszaniny zbiornikowe,
- zabieg powinien być wykonany możliwie wcześnie po stwierdzeniu początku nalotu szkodnika – zbyt późne działanie powoduje, że przez cały sezon "gonimy" problem, zamiast mu zapobiegać.
Spotlight Plus – kontaktowy herbicyd na chwasty dwuliścienne
Drugim omówionym w wystąpieniu produktem jest herbicyd Spotlight Plus. To preparat działający kontaktowo, przeznaczony do zwalczania chwastów dwuliściennych oraz odrostów korzeniowych w różnych uprawach.
Historia substancji zaczynała się od zastosowań w zbożach, później produkt był szeroko używany do desykacji naci ziemniaka, a obecnie ma również rejestracje w uprawach jagodowych, takich jak truskawka, malina czy borówka.
Cechy charakterystyczne Spotlight Plus:
- działanie kontaktowe i parzące – niszczy zielone części roślin w miejscu oprysku,
- skuteczny wyłącznie przeciwko chwastom dwuliściennym
- bardzo szybki efekt działania – objawy więdnięcia i zasychania widoczne zwykle po 2–3 dniach,
- brak przemieszczania się w głąb rośliny przez liście do owoców, co ma znaczenie szczególnie w fazie, gdy na plantacji pojawiają się owoce.
Klucz do skuteczności Spotlight Plus: termin i technika zabiegu
Jako herbicyd kontaktowy Spotlight Plus wymaga szczególnej uwagi w doborze terminu zabiegu oraz parametrów oprysku. Marek Dąbrowski w swym wystąpieniu podkreslił kilka praktycznych zasad:
- dawka: 0,8 l/ha z możliwością zastosowania dwukrotnie w sezonie (zawsze należy odnieść się do aktualnej etykiety dla konkretnej uprawy),
- minimalna ilość cieczy roboczej: od 200 do 300 l/ha – nie należy jej obniżać,
- stosowanie przynajmniej średniokroplistych dysz, aby dobrze pokryć liście chwastów,
- unikanie zbyt wysokiego ciśnienia, gdyż preparat jest "lekki". Niektóre krople po odbiciu od ziemi bądź chwastów trafiają na zielone części rośliny uprawnej
- kontrola temperatury: zabieg wykonywany przy temperaturze poniżej 25°C, w dzień pogodny, ale nie upalny,
- najlepszy termin: zwykle bardzo wczesny ranek, gdy zabieg wykonujemy na chwasty, wykorzystujemy dobre warunki
Bardzo ważna jest również wielkość chwastów: jeśli rośliny są zbyt duże, a oprysk pokryje je tylko częściowo, np. "do połowy", stożek wzrostu może pozostać nienaruszony, a chwast zacznie odrastać mimo przypalenia dolnych partii pędów (klasyczny przykład to komosa).
W sytuacji, gdy konieczne jest zwalczenie zarówno chwastów dwu-, jak i jednoliściennych, Spotlight Plus można łączyć w zabiegu z herbicydem działającym wyłącznie na chwasty jednoliścienne, zgodnie z zasadami mieszania i etykietami preparatów.
Monitoring i precyzja – warunek skutecznej ochrony
Zarówno w przypadku Exirel, jak i Spotlight Plus, powtarza się jeden motyw: skuteczność środków zależy w ogromnej mierze od terminu zabiegu i precyzji wykonania. W ochronie przed szkodnikami – zwłaszcza muszką plamoskrzydłą – kluczowe jest oparcie się na monitoringu (pułapki, komunikaty, obserwacja) i działanie zapobiegawcze. W ochronie herbicydowej z użyciem Spotlight Plus – dobranie odpowiedniej fazy rozwojowej chwastów, właściwej ilości wody i parametrów oprysku.
- Przy rosnących ograniczeniach w dostępie do nowych substancji aktywnych i coraz wyższych wymaganiach rynkowych co do jakości owoców, umiejętne korzystanie z takich narzędzi, jak Exirel i Spotlight Plus, staje się jednym z filarów nowoczesnej ochrony sadów i plantacji jagodowych – podsumował swe wystąpienie przedstawiciel FMC.
