AI analizuje rentowność uprawy truskawki, maliny i borówki
W 2026 roku plantatorzy w Polsce stoją przed wyjątkowo trudnym wyborem: w co inwestować planując nowe nasadzenia – truskawkę, borówkę czy malinę? W ostatnich sezonach gwałtowne wahania cen, rosnące koszty pracy i energii oraz coraz bardziej kapryśna pogoda sprawiły, że klasyczne „przekonania” o opłacalności poszczególnych gatunków przestały być oczywiste.
Poniżej przedstawiamy analityczne, ale praktyczne porównanie trzech kluczowych gatunków jagodowych w Polsce, oparte na danych rynkowych, raportach branżowych i szacunkach eksperckich z lat 2023–2025, z projekcją na sezon 2026.
Założenia: jak porównujemy opłacalność?
W analizie opieramy się na:
- danych o plonach i kosztach z raportów IERiGŻ, analiz Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz opracowań branżowych dotyczących rodzinnych gospodarstw towarowych w Polsce
- informacjach o cenach skupu i rynku świeżym z komunikatów Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW (ZSRIR) oraz serwisów rynkowych (notowania owoców miękkich 2023–2025)
- danych i komentarzach rynkowych dla owoców jagodowych z raportów i analiz Komisji Europejskiej oraz organizacji branżowych dotyczących sytuacji na rynku malin i truskawek w UE
Wszystkie liczby mają charakter orientacyjny (widełki), uśredniają realia dobrze prowadzonych, towarowych plantacji w Polsce, a nie wyników skrajnie słabych czy topowych gospodarstw.
Truskawka w Polsce 2026: niskie bariery wejścia, duża presja kosztów i konkurencji
Plon i kierunek zbytu
- typowy plon dla dobrze prowadzonej plantacji gruntowej: 15–25 t/ha, przy intensywnych technologiach (nawadnianie, fertygacja, agrowłóknina) ierigz.waw.pl
- plony wyższe (25–35 t/ha) w systemach tunelowych, ale przy znacznie wyższych kosztach
Sprzedaż:
- rynek świeży – kluczowy dla wysokiego dochodu
- przetwórstwo (mrożenie, koncentrat) – „zawór bezpieczeństwa”, ale z wyraźnie niższą ceną
Ceny i wahania
Na podstawie notowań 2023–2025:
- rynek świeży (hurt): ok. 5–12 zł/kg w szczycie sezonu, z dużymi różnicami między początkiem a szczytem zbiorów
- skup dla przetwórstwa: ok. 2,5–5 zł/kg, zależnie od roku, jakości i formy
- bardzo duża zmienność sezonowa: deszczowy lub bardzo suchy początek sezonu może dramatycznie zmienić relację podaży do popytu
Koszty
- wysoka pracochłonność zbioru – truskawka jest jednym z najbardziej pracochłonnych gatunków jagodowych
- największe pozycje kosztowe:
- zbiór ręczny (nawet 40–60% kosztów bezpośrednich)
- sadzonki i założenie plantacji (często na 2–3 lata intensywnej eksploatacji)
- agrowłókniny, system nawadniania, ochrona roślin, nawożenie
Według analiz kosztów produkcji dla gospodarstw towarowych, całkowity koszt w przeliczeniu na 1 ha intensywnej plantacji truskawek może sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych, z wyraźną tendencją wzrostową głównie przez koszty pracy i środków produkcji.
Czytaj także:
Zwrot z hektara – kiedy truskawka „wygrywa”?
Przy plonie 20 t/ha i średniej cenie 7–8 zł/kg na rynku świeżym:
- przychód: 140–160 tys. zł/ha
- przy założeniu kosztów rzędu 70–100 tys. zł/ha (wysokie koszty pracy, intensywna technologia) – potencjalny dochód: 40–80 tys. zł/ha w dobrym sezonie
Truskawka jest więc relatywnie opłacalna, ale:
- bardzo wrażliwa na koszty pracy (deficyt pracowników, rosnące stawki)
- mocno uzależniona od pogody w krótkim oknie zbioru
- podatna na presję konkurencji (import z innych krajów UE, zwłaszcza z południa)
Malina 2026: gatunek wysokiego ryzyka – wysoka cena albo dramatycznie niska opłacalność lub jej brak
Plon i system uprawy
W Polsce dominują:
- malina do przetwórstwa (tradycyjnie ważny segment)
- rosnący udział malin deserowych, w tym pod osłonami (tunele, nieliczne wciąż szklarnie)
Typowe plony:
- uprawa polowa, tradycyjna – 8–12 t/ha, często niestabilne w związku z przymrozkami, suszą i chorobami
- uprawa intensywna (tunele, plenniejsze odmiany, fertygacja) – 15–20 t/ha, z wyraźnie wyższymi kosztami wejścia i
Ceny:
Ostatnie lata pokazały, że malina potrafi być:
- niezłym interesem – przy cenach skupu dla przetwórstwa przekraczających 10 zł/kg
- głęboko nieopłacalna – przy cenach 3–4 zł/kg, co przy wysokich kosztach pracy i ochrony jest na granicy (lub poniżej) progu opłacalności
Dla malin deserowych w sprzedaży bezpośredniej lub w krótkim łańcuchu:
ceny hurtowe dla owoców wysokiej jakości mogą kilkukrotnie przewyższać cenu skupu przemysłowego, ale wymagają:
- bardzo dobrej logistyki,
- wysokiej jakości owoców,
- sprawnych kanałów sprzedaży (sieci, rynki hurtowe, eksport).
Dane z rynków UE (w tym Polski) pokazują, że malina należy do najbardziej niestabilnych cenowo owoców miękkich w ostatnich latach ec.europa.eu.
Koszty
- bardzo wysokie koszty zbioru ręcznego (malina jest jeszcze bardziej wymagająca niż truskawka pod względem ilości roboczogodzin na tonę)
- duże koszty ochrony (szara pleśń, zamieranie pędów, szkodniki)
w uprawie tunelowej:
- wysoki koszt infrastruktury (tunele, konstrukcje, systemy nawadniania)
- konieczność intensywnego zarządzania (nawożenie, cięcie, ochrona)
Zwrot z hektara – malina jako „akcja spekulacyjna”
Przy plonie 15 t/ha i cenie 10 zł/kg (dobry rok dla przetwórstwa):
Zakładając przychód na poziomie 150 tys. zł/ha przy kosztach rzędu 80–110 tys. zł/ha (intensywna technologia, duże nakłady na pracę) potencjalny dochód to 40–70 tys. zł/ha. Jednak przy cenie 4–5 zł/kg przychód to zaledwie 60–75 tys. zł/ha, więc zysk często spada do poziomu symbolicznego lub ujemnego.
Czytaj także:
W praktyce malina ma potencjalnie wysoki zwrot z hektara, ale jest najbardziej „ryzykownym” gatunkiem – wymaga dużej odporności finansowej i elastyczności w strategii sprzedaży. W praktyce bardzo trudno jest także uzyskać plon na poziomie 15 t/ha – w wielu sezonach z uwagi na kaprysy pogody połowa tej wydajności jest już wynikiem dobrym.
Borówka wysoka 2026: wysoka bariera wejścia, ale potencjalnie stabilniejszy biznes
Plon i struktura rynku
W Polsce borówka wysoka:
- wchodzi w pełne owocowanie zwykle od 4.–5. roku po posadzeniu
- przy dobrze prowadzonych plantacjach plon to często 8–12 t/ha, przy najlepszych gospodarstwach nawet 15 t/ha i więcej
Struktura sprzedaży:
- dominacja rynku świeżego (kraj + eksport)
- przetwórstwo nadal ma marginalne znaczenie, raczej jako „awaryjny” kierunek dla owoców poza standardem, choć stopniowo się to zmienia
Ceny:
presja rosnącej podaży, ale nadal atrakcyjne poziomy
Dane z rynku UE i Polski z ostatnich sezonów pokazują, że ceny borówki dla producenta są niższe niż w latach „boom-u”, ale nadal istotnie wyższe niż przeciętne ceny wielu innych gatunków owoców miękkich. Funkcjonują tu także szerokie widełki: wczesny sezon + dobra jakość + eksport przekłada się na relatywnie wysokie ceny. Jednak szczyt podaży, a więc wyraźna presja cenowa, zwłaszcza przy dużej konkurencji z innych krajów UE i z półkuli południowej stwarza trudne realiza ekonomiczne.
Czytaj także:
W polskich warunkach, w ostatnich latach średnia realna cena dla dobrze zorganizowanych producentów, działających na rynku świeżym (w tym w eksporcie), lokowała się znacznie powyżej średnich cen truskawki przemysłowej czy maliny na przetwórstwo – przy jednak zdecydowanie większych nakładach inwestycyjnych.
Koszty:
Borówka wymaga:
- wysokich nakładów na założenie plantacji:
- sadzonki (certyfikowany materiał),
- przygotowanie stanowiska (kwaśne podłoże, torf, trociny, fertygacja),
- nawadnianie i systemy sterowania,
- często również sortownie, chłodnie, pakownie (lub ścisła współpraca z podmiotem, który to zapewnia)
- dłuższego okresu „na rozruch” – pierwsze lata generują głównie koszty, a nie zysk
Z analiz ekonomicznych wynika jednak, że przy osiągnięciu pełnego owocowania i stabilnej sprzedaży na rynku świeżym, borówka może przynosić jedne z najwyższych dochodów z hektara spośród owoców jagodowych, pod warunkiem odpowiedniej skali, jakości i organizacji sprzedaży ierigz.waw.pl
Zwrot z hektara – „maraton”, nie „sprint”:
Przy plonie 10–12 t/ha i średniej cenie na rynku świeżym wyraźnie wyższej niż w przypadku truskawki przemysłowej czy malin w przeciętnych latach przychód z 1 ha dobrze funkcjonującej plantacji borówki może przekraczać 150 tys. zł/ha, a w sprzyjających warunkach nawet więcej
Koszty w fazie pełnego owocowania obejmują:
- pracę przy zbiorze (choć coraz większe znaczenie ma zbiór mechaniczny na niektóre rynki),
- nawożenie, ochronę, utrzymanie plantacji,
- koszty logistyczne, chłodnicze i marketingowe
Z perspektywy 10–15 lat przyjąć można, że borówka, mimo wysokiej bariery wejścia, często daje najbardziej przewidywalny i stabilny zwrot z hektara, o ile producent jest w stanie wejść w segment wysokiej jakości, zapewnić chłodzenie i sortowanie, utrzymać kanały eksportowe/sieciowe.
Które jagody dają dziś najlepszy zwrot z hektara w Polsce?
Jeśli patrzymy na 2026 rok nie z perspektywy „jednego sezonu”, ale całego cyklu inwestycji, obraz wygląda następująco:
Truskawka
Plusy: niskie bariery wejścia, szybki zwrot (często już w 1.–2. roku), duży i znany rynek krajowy.
Minusy: silna zależność od kosztów pracy i pogody, presja konkurencji, krótkie okno zbioru, duża wrażliwość na błędy organizacyjne.
Dla kogo: dla gospodarstw, które mają dostęp do pracowników i kanałów sprzedaży świeżej truskawki, i są gotowe na duże wahania dochodu rok do roku.
Malina
Plusy: potencjalnie bardzo wysoka opłacalność w „dobrych” latach, szczególnie dla malin deserowych wysokiej jakości.
Minusy: ekstremalne wahania cen, duże ryzyko rynkowe, wysoka pracochłonność i duża wrażliwość na choroby i warunki pogodowe.
Dla kogo: dla plantatorów z bardzo dobrą organizacją sprzedaży (deser) lub dużą elastycznością finansową, świadomych ryzyka „huśtawki” cenowej.
Borówka wysoka
Plusy: wysoka wartość dodana na rynku świeżym, rosnące znaczenie w eksporcie, stosunkowo długi okres użytkowania plantacji, potencjalnie stabilniejszy dochód w perspektywie wieloletniej.
Minusy: bardzo wysokie nakłady początkowe, konieczność inwestycji w infrastrukturę (chłodnie, sortownie), wejście w pełne owocowanie dopiero w kolejnych latach.
Dla kogo: dla gospodarstw o mocnej pozycji kapitałowej, nastawionych na rozwój w długim horyzoncie, gotowych budować markę i uczestniczyć w zorganizowanym łańcuchu dostaw (często z eksportem).
Wnioski dla plantatorów 2026: dywersyfikacja i model biznesowy ważniejsze niż „gatunek idealny”
Analitycznie, patrząc na średnie warunki i horyzont 10–15 lat, to borówka wysoka ma największy potencjał stabilnego, wysokiego zwrotu z hektara dla dobrze zorganizowanych i kapitałowych gospodarstw.
Jednocześnie:
- truskawka może być świetnym narzędziem generowania szybszej gotówki przy odpowiedniej kontroli kosztów i dobrej sprzedaży świeżych owoców,
- malina, zwłaszcza tzw. przemysłowa, pozostaje gatunkiem o charakterze „wysokie ryzyko – wysoka nagroda”, który może w jednym sezonie poprawić wynik całego gospodarstwa, ale w innym doprowadzić do głębokich strat.
W warunkach 2026 roku w Polsce kluczowe staje się nie tyle pytanie: „co jest najbardziej opłacalne?”, ale raczej: „jaki miks gatunków i technologii daje mi najbardziej stabilny wynik finansowy przy akceptowalnym poziomie ryzyka?”.
