Jak korzystamy z ziemi?
Choć państwa zrzeszone w Mercosur posiadają aż 2,4-krotnie więcej użytków rolnych niż UE, to jest tam zaledwie 5% gruntów ornych więcej niż UE. Zupełnie inna jest struktura zagospodarowania ziemi - ponad 70% użytków rolnych państw Mercosur to trwałe użytki zielone
Odmiennie prezentuje się sytuacja na wschód od Polski. Ukraina wyróżnia się bardzo wysokim udziałem gruntów ornych (blisko 80%). Całkowita powierzchnia gruntów ornych na Ukrainie stanowi ponad 30% gruntów ornych w UE i państwach Mercosur oraz blisko trzykrotnie więcej niż w Polsce, a pamiętajmy, że mowa przede wszystkim o bardzo żyznych czarnoziemach.
UE jest gdzieś pośrodku w tym zestawieniu. Grunty orne stanowią około 60% użytków rolnych, choć akurat Polska wyróżnia się na tle UE – grunty orne stanowią blisko 77% użytków rolnych.
Wymiar społeczny rolnictwa
W 2023 r. w rolnictwie państw Mercosur zatrudnionych było 10,4 mln osób, a więc o około 30% więcej niż w rolnictwie państw UE. Na Ukrainie w gospodarstwach pracowało zaś 2,6 mln osób, tj. około 1/3 liczby zatrudnionych w UE ale ponad 80% więcej niż w rolnictwie Polski.
W odniesieniu do kapitału, państwa UE były o wiele bardziej wyposażone w ten czynnik produkcji. W 2023 r. wartość środków trwałych netto w rolnictwie UE (wraz z leśnictwem i rybołówstwem) wyniosła 1 117 mld USD, tj. 6-krotnie więcej niż w państwach Mercosur i 32-krotnie więcej niż w Ukrainie.
Jak wypadamy na tle konkurentów?
Autorzy raportu sformułowali kilka ważnych wniosków:
- Kraje tworzące Mercosur dysponują bardzo dużymi zasobami ziemi oraz znaczną skalą produkcji, szczególnie w sektorach surowcowych, co przekłada się na ich wysoką konkurencyjność kosztową i silną pozycję eksportową. Tamtejsze rolnictwo ma charakter ekstensywny, co sprzyja wysokiej produktywności kapitału, ale niższej produktywności ziemi i pracy.
- Ukraina posiada relatywie dużo gruntów ornych oraz korzystne warunki naturalne dla produkcji roślinnej, jednak jej potencjał produkcyjny ograniczany podlega ograniczeniu z uwagi na niższy poziom technologiczny i organizacyjny. Nasz wschodni sąsiad pozostaje krajem o dużym potencjale wzrostu.
- Unia Europejska wspiera model rolnictwa sprzyjający tworzeniu wysokiej wartości dodanej, co jednak wiąże się z relatywnie niską produktywnością kapitału, a to z kolei wynika z wysokiego poziomu inwestycji oraz realizacji celów środowiskowych i społecznych. Organizacja sektora jest na wysokim poziomie.
- Odnosząc się do Polski autorzy dokumentu akcentują trwający proces konwergencji oraz możliwość dalszej poprawy efektywności wykorzystania czynników produkcji. Polskie rolnictwo coraz bardziej przypomina unijne, ale wciąż jeszcze naszą pozycję uznać można za pośrednią pomiędzy krajami starej UE a Ukrainą.
Źródło: raport IERiGŻ PIB
