Całe przedsięwzięcie, którego jeden z etapów mogliśmy obserwować podczas spotkania, opiera się na metodologii wypracowanej przez firmę Grodan, lidera w dziedzinie podłoży mineralnych, która wspólnie z instytutem badawczym Delphy (Holandia) przez pięć lat doskonaliła system uprawy truskawki w pełni kontrolowanym środowisku. Innowacyjność tego projektu polega nie tylko na zastosowaniu zaawansowanej technologii, ale również na unikatowej współpracy ze szkołą średnią. Zamiast w zamkniętych instytutach badawczych, doświadczenie to realizowane jest w Zespole Szkół w Opatówku, gdzie bezpośrednią opiekę nad roślinami sprawują uczniowie pod nadzorem kadry pedagogicznej. Pozwala to młodszym pokoleniom na kontakt z najnowocześniejszymi rozwiązaniami agrotechnicznymi, takimi jak uprawa truskawek z nasion, na co pozwalają odmiany ‘Florice’ oraz pionierskie na świecie ‘Limore One’.
Agrotechnika w Opatówku obejmuje precyzyjny harmonogram, w którym sadzonki są przygotowywane w ciągu siedmiu tygodni w kostkach. Cykl produkcyjny w szkole rozpoczyna się przygotowaniem mat w marcu, a pierwsze owoce zbierane są już w maju, przy czym uprawa trwa aż do końca września, kiedy to młodzież powracająca z wakacji uczestniczy w podsumowaniu wyników. W celu optymalizacji warunków klimatycznych w szklarni zainstalowano systemy zamgławiania, które pozwalają obniżyć temperaturę powietrza o dwa do trzech stopni Celsjusza w upalne dni, co jest kluczowe dla zachowania ciągłości plonowania odmian samopowtarzających.
Precyzyjne sterowanie parametrami w szklarni
W trakcie spotkania szczegółowo omówiono zalety wykorzystania wełny skalnej jako podłoża, które umożliwia precyzyjne sterowanie parametrami takimi jak: pH, zasolenie (EC) oraz wilgotność. Eksperci podkreślali, że wełna mineralna pozwala na utrzymywanie wyższych poziomów EC, sięgających nawet 2,5 do 3,5, co wbrew obawom wielu plantatorów nie szkodzi roślinom, lecz znacząco poprawia smakowitość owoców oraz ich trwałość po zbiorze. Strategia ta pozwala również na wcześniejsze rozpoczęcie zbiorów, nawet o trzy do pięciu tygodni w porównaniu do metod tradycyjnych, co ma kluczowe znaczenie ekonomiczne dla producentów owoców deserowych.
Rozmowy z roślinami, dzięki czujnikom wychwytującym sygnał elektryczny
Istotnym punktem programu wydarzenia była prezentacja technologii firmy Vivent Biosignals, szwajcarskiego partnera projektu, który dostarcza sensory mierzące sygnały elektryczne wysyłane przez rośliny. System ten działa na zasadzie zbliżonej do medycznego badania EKG, w którym elektrody podpięte do tkanki roślinnej rejestrują zmiany potencjału elektrycznego. Dzięki zaawansowanym algorytmom sztucznej inteligencji możliwe jest wykrycie stresu wodnego lub temperaturowego na kilka godzin przed wystąpieniem widocznych objawów więdnięcia, co pozwala na natychmiastową reakcję, np. systemu nawadniania. Prelegent zaznaczył podczas spotkania, że doświadczenia prowadzone w innych obiektach wykazały, że roślina samodzielnie sterująca swoim nawadnianiem za pośrednictwem komputera klimatycznego potrafi zużyć mniej wody przy jednoczesnym osiągnięciu wyższych plonów.
Biologia w ochronie truskawki
W obszarze ochrony roślin postawiono na całkowitą rezygnację z chemicznych środków ochrony na rzecz metod biologicznych, co koordynowała firma Biobest. W szklarni w Opatówku stosowane są organizmy pożyteczne, takie jak Phytoseiulus persimilis przeciwko przędziorkom, które są wprowadzane prewencyjnie w specjalnych saszetkach. Edukacyjny wymiar projektu obejmuje również naukę balansowania ekosystemu wewnątrz szklarni, gdzie obecność niewielkiej populacji szkodnika jest wręcz pożądana, aby organizmy pożyteczne miały stałe źródło pożywienia i mogły skutecznie chronić uprawę przez cały sezon. Dodatkowo firma Bioagris wspiera rośliny produktami antystresowymi, takimi jak Nurspray HC czy Polyversum WP, które wzmacniają naturalną odporność roślin na niekorzystne warunki środowiskowe.
Jak podkreślali prelegenci, przyszłość truskawki deserowej leży w obiektach zamkniętych, gdzie sterowalność procesem wzrostu pozwala na dostarczanie owoców najwyższej jakości w momentach, gdy rynek wykazuje największy popyt, niezależnie od kaprysów pogody. Prezentowane doświadczenie jest dowodem na to, że nawet w warunkach nieogrzewanej szklarni, przy odpowiedniej strategii nawadniania i fertygacji, można osiągnąć bardzo dobre efekty. Współpraca z partnerami takimi jak Biobest, Hortico, Adviser, Vivent Biosignals i Bioagris zapewnia kompleksowe wsparcie dla producentów chcących wdrożyć najnowsze technologie prezentowane w odwiedzanej przez nas szklarni również we własnych gospodarstwach. Oferowane przez nich produkty, od zaawansowanych systemów nawadniających po biostymulatory prowadzą do owoców, jakie mieliśmy okazję podziwiać.
Przyszłość leży w rękach młodych
Projekt w Opatówku ma charakter ciągły – po obiecujących wynikach z 2025 roku, rok 2026 przynosi kolejne innowacje i ulepszenia w strategii prowadzenia uprawy. Każdy element, od gęstości sadzenia (standardowo 6 roślin na metr bieżący maty) po rozpoznanie agrofaga i strategię walki z nim, jest starannie analizowany pod kątem ekonomicznym i praktycznym. Udział uczniów w tym procesie nie jest jedynie symboliczny; to oni codziennie monitorują stan roślin, ucząc się interpretować dane płynące z sensorów i reagować na potrzeby uprawy. Dzięki temu szkoła w Opatówku nie tylko kształci przyszłych ogrodników, ale staje się żywym laboratorium, w którym rodzą się standardy dla nowoczesnej uprawy truskawek w Polsce i Europie. To strategiczne partnerstwo między nauką, edukacją a globalnym biznesem pokazuje trend, na który stawia nowoczesne ogrodnictwo - zrównoważony rozwój, zdrową żywność i najwyższą efektywność produkcji.
Aleksandra Jasińska, AgroHorti Media
