Zmiana uprawy wymaga planu
Wysokie ceny owoców i niedostatek ziemi często skłaniają gospodarstwa do szybkiego wprowadzania nowych gatunków lub odmian. Takie decyzje mogą być jednak ryzykowne, szczególnie w przypadku upraw wieloletnich, do których należą truskawki. Plantacja pozostaje na jednym stanowisku przez kilka lat, a po jej likwidacji gleba nie zawsze jest od razu gotowa do ponownego wykorzystania.
Przed rozpoczęciem prac warto odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:
- co obecnie znajduje się w glebie i jakie organizmy w niej występują,
- czy stanowisko po wieloletniej uprawie wymaga dodatkowych zabiegów,
- jakie szkodniki i choroby mogą pozostać po starej plantacji,
- czy podłoże ma odpowiednią strukturę i zasobność,
- czy gospodarstwo dysponuje wystarczającą liczbą sadzonek oraz odpowiednim zapleczem technicznym.
Nie bez znaczenia jest również czas. Zamówienie sadzonek zaledwie kilka tygodni przed planowanym sadzeniem może okazać się nierealne. W przypadku niektórych typów materiału szkółkarskiego przygotowanie roślin trwa nawet około dwóch lat i właśnie z takim wyprzedzeniem ów materiał należy zamawiać.
Najpierw analiza gleby i obecności szkodników
Pierwszym krokiem po likwidacji plantacji powinna być analiza stanowiska. Nie należy ograniczać się wyłącznie do podstawowej analizy chemicznej. Ważne jest również sprawdzenie, czy w glebie występują szkodniki oraz organizmy chorobotwórcze, które mogą zagrozić nowym nasadzeniom.
Szczególną uwagę trzeba zwrócić na szkodniki glebowe i nicienie. Ich obecność może przez długi czas pozostać niezauważona, a problemy ujawnią się dopiero po posadzeniu truskawek. Wtedy możliwości skutecznego działania są znacznie mniejsze, a koszty ratowania plantacji – zdecydowanie większe.
Analiza wykonana przed rozpoczęciem przygotowania stanowiska pozwala:
- określić faktyczny poziom zagrożenia,
- dobrać odpowiednie metody ograniczania szkodników,
- zaplanować nawożenie i poprawę właściwości gleby,
- uniknąć niepotrzebnych zabiegów na starcie i w przyszłości.
Po wykonaniu zaplanowanych działań warto przeprowadzić analizę ponownie. Dopiero porównanie obu wyników pokazuje, czy gleba została właściwie przygotowana do sadzenia.
Wieloletnia uprawa zmienia strukturę gleby
Po wielu latach uprawy truskawek gleba może być silnie zagęszczona i mieć niekorzystną strukturę. Ogranicza to rozwój systemu korzeniowego, utrudnia dostęp powietrza i wody oraz pogarsza funkcjonowanie mikroorganizmów glebowych.
Przygotowanie stanowiska powinno więc obejmować doprowadzenie gleby do właściwej struktury. W zależności od wyników analizy konieczne może być zastosowanie materii organicznej, wapnowanie lub inne zabiegi poprawiające warunki powietrzno-wodne.
Nie można jednak podejmować decyzji wyłącznie na podstawie ogólnych zaleceń. Rodzaj i dawka zastosowanego produktu powinny wynikać z analizy gleby, jej pH oraz zawartości poszczególnych składników.
Wapnowanie trzeba dopasować do wyników analizy
Jednym z najważniejszych parametrów ocenianych przed założeniem nowej plantacji jest odczyn gleby. Wapnowanie wykonane bez znajomości pH może przynieść więcej szkody niż pożytku. Zbyt duża dawka wapna może zaburzyć dostępność niektórych składników pokarmowych, a niewłaściwie dobrany produkt nie skoryguje problemu w oczekiwanym stopniu.
Analiza pozwala ustalić:
- czy wapnowanie jest potrzebne,
- jaki produkt należy zastosować,
- jaka dawka będzie odpowiednia,
- czy konieczne jest uzupełnienie innych składników.
Korektę odczynu i zasobności najlepiej przeprowadzić przed sadzeniem. W trakcie prowadzenia plantacji możliwości głębokiej poprawy właściwości gleby są ograniczone, a wykonanie niektórych zabiegów może być trudne lub niemożliwe.
Zwalczanie szkodników przed posadzeniem
Jeżeli analiza lub obserwacje wskazują na obecność szkodników, działania ograniczające ich liczebność należy zaplanować jeszcze przed założeniem nowej plantacji. Później, gdy truskawki będą już rosły, skuteczne przeprowadzenie niektórych zabiegów może być znacznie trudniejsze.
Wybór metody powinien uwzględniać:
- wykryty organizm,
- jego liczebność,
- rodzaj gleby,
- termin planowanego sadzenia,
- dostępne i legalnie zarejestrowane środki.
Sam zabieg musi zostać wykonany bardzo dokładnie. Nieprawidłowa aplikacja może być nieskuteczna, a w niektórych przypadkach także niebezpieczna dla ludzi, środowiska i przyszłej plantacji. Jeżeli gospodarstwo nie dysponuje odpowiednim sprzętem lub doświadczeniem, lepszym rozwiązaniem może być skorzystanie z usług wyspecjalizowanej firmy.
Materia organiczna i aktywność mikrobiologiczna
Przygotowanie stanowiska nie powinno ograniczać się do korekty pH i zwalczania szkodników. Istotna jest także odbudowa aktywności biologicznej gleby. Wprowadzenie odpowiedniej materii organicznej może pomóc poprawić jej strukturę, pojemność wodną oraz warunki rozwoju mikroorganizmów.
Każdy produkt organiczny powinien być jednak oceniany pod kątem jakości i bezpieczeństwa. Należy sprawdzić jego skład, stopień rozkładu oraz ewentualną obecność zanieczyszczeń lub organizmów, które mogłyby zaszkodzić nowej uprawie.
Technika i nawadnianie równie ważne jak gleba
Nowa plantacja wymaga także odpowiedniego przygotowania technicznego. Przed sadzeniem należy zaplanować system nawadniania, rozstawę roślin, sposób prowadzenia rzędów oraz organizację prac polowych.
Brak gotowego systemu nawadniania może opóźnić sadzenie lub utrudnić przyjęcie się roślin. Warto pamiętać, że dobrze założona plantacja może produktywnie funkcjonować przez kilka lat, ale jej przygotowanie wymaga nakładów finansowych i czasu.
Nie warto przyspieszać decyzji
Największym błędem jest zakładanie nowej plantacji bez sprawdzenia, co pozostało po poprzedniej uprawie. Oszczędność na analizach może szybko przerodzić się w wysokie koszty związane z wymianą roślin, ograniczonym plonowaniem lub przedwczesną likwidacją plantacji.
Przed sadzeniem truskawek warto więc:
- wykonać analizę chemiczną i fitopatologiczną gleby,
- sprawdzić obecność szkodników, w tym nicieni,
- ocenić strukturę i odczyn podłoża,
- przeprowadzić niezbędne zabiegi jeszcze przed sadzeniem,
- wykonać analizę kontrolną,
- zamówić materiał szkółkarski z odpowiednim wyprzedzeniem,
- przygotować system nawadniania i pozostałe zaplecze techniczne.
Dobrze przygotowane stanowisko nie gwarantuje sukcesu, ale znacząco ogranicza ryzyko. W uprawach wieloletnich lepiej poświęcić więcej czasu na diagnozę i przygotowanie pola, niż później ponosić konsekwencje pochopnej decyzji.
