FytoSave – odporność zamiast „twardej chemii”
FytoSave to środek ochrony roślin oparty na mieszaninie polisacharydów, działający jako induktor odporności roślin. W jagodowych wykorzystywany jest przede wszystkim przeciw mączniakowi prawdziwemu, a także jako element ograniczania szarej pleśni. Jest zarejestrowany do użytku w truskawce.
Polisacharydy stymulują system odpornościowy rośliny: wzmacniają tkanki, ograniczają rozwój patogenów i poprawiają reakcję na infekcje. Szczególnie cenny jest efekt dwukierunkowy – FytoSave można łączyć z fungicydami działającymi bezpośrednio na patogen, uzyskując połączenie „roślina się broni + środek atakuje grzyb”. W doświadczeniach na truskawce uzyskano skuteczność porównywalną z wybranymi fungicydami chemicznymi, m.in. zawierającymi azoksystrobinę.
Preparat dobrze miesza się z wieloma środkami ochrony roślin, nawozami oraz prostymi preparatami, jak siarka czy wodorowęglan potasu. W truskawce stosuje się go zwykle w dawce 2,0–2,5 l/ha. Brak pozostałości i karencji pozwala sięgać po niego także bliżej zbiorów, co jest dużym atutem w handlu wymagającym „czystych” analiz pozostałości.
VitiSan i Prev-AM – proste wsparcie przeciw chorobom
VitiSan to mineralny środek ochrony roślin oparty na wodorowęglanie potasu. Działa kontaktowo: podwyższa pH na powierzchni rośliny i powoduje wysuszanie grzybni, między innymi mączniaka prawdziwego i szarej pleśni.
Preparat nie daje pozostałości i dobrze sprawdza się w końcowym okresie przed zbiorem. Jest kontaktowy, wymaga więc dobrego pokrycia roślin cieczą roboczą. Często stosuje się go w połączeniu z FytoSave – VitiSan ogranicza grzybnię na powierzchni, a FytoSave wzmacnia odporność tkanek od środka.
- Uzupełnieniem takiego programu może być Prev-AM – środek na bazie olejku pomarańczowego. Rozpuszcza on chitynę, czyli oskórek owadów, oraz uszkadza ścianę komórkową grzybów na powierzchni roślin – mówi dr Michał Pniak, Biocont.
Prev-AM działa kontaktowo. W przypadku szkodników prowadzi do ich wyschnięcia w krótkim czasie, a u patogenów – do uszkodzenia i wyschnięcia grzybni mączniaka czy szarej pleśni znajdującej się na powierzchni. Nie wnika do tkanek, dlatego o skuteczności decyduje dokładne pokrycie. Preparat można mieszać z wieloma innymi środkami, wykorzystując go tam, gdzie potrzebne jest szybkie, bezpozostałościowe ograniczenie presji chorób i szkodników.
Naturalis – biologiczny insektycyd do integrowanej ochrony
Naturalis to biologiczny insektycyd zawierający zarodniki grzyba owadobójczego Beauveria bassiana. Jest to preparat kontaktowy: zarodniki osiadają na ciele szkodnika, kiełkują, przerastają oskórek i wnętrze ciała, prowadząc do śmierci owada lub roztocza. Charakterystyczna grzybnia na powierzchni ciała często pojawia się dopiero po pewnym czasie.
W uprawach jagodowych Naturalis jest cenny przede wszystkim w zwalczaniu przędziorków (wszystkie stadia – jaja, larwy, osobniki dorosłe), wciornastków, mszyc, mączlików, a także drutowców, ponieważ grzyb rozwija się również w strefie gleby. Warunkiem skuteczności jest odpowiednia pogoda: temperatura powyżej 15°C, podwyższona wilgotność i unikanie silnego nasłonecznienia w czasie zabiegu. Szkodniki zaczynają ginąć po kilku dniach, a pełny efekt populacyjny jest widoczny zwykle po 2–3 tygodniach.
Doświadczenia na truskawce pokazały, że zarodniki pozostają aktywne na liściach jeszcze kilka dni po zabiegu. Przędziorki wprowadzone na wcześniej opryskane liście były pasożytowane nawet wtedy, gdy kontakt następował dopiero po kilku dniach. W praktyce plantacyjnej warto wykorzystywać osłony czy agrowłókninę do podniesienia wilgotności i temperatury po zabiegu – sprzyja to zarówno rozwojowi przędziorków, jak i samego grzyba, co wzmacnia efekt biologicznej ochrony.
Łączenie biologii z chemią – zasady i korzyści
- Plantatorzy często pytają, czy środki biologiczne można mieszać lub stosować łącznie z fungicydami i insektycydami chemicznymi. W przypadku Naturalis część fungicydów jest w pełni kompatybilna w mieszaninach zbiornikowych, inne wymagają stosowania sekwencyjnego z odstępem około 3–5 dni między zabiegami – informuje dr Michał Pniak.
Dodaje, że w ochronie integrowanej łączenie Naturalis z insektycydami chemicznymi (np. zawierającymi spinosad) pozwala uzyskać efekt synergii – różne mechanizmy działania utrudniają powstawanie odporności, umożliwiają obniżenie presji chemii i jednocześnie skutecznie ograniczają populację szkodnika. Biologiczne mechanizmy, takie jak działanie Beauveria bassiana, funkcjonują w środowisku od milionów lat, a doniesienia o uodpornieniu się szkodników na te grzyby są sporadyczne lub wręcz nieobserwowane.
Lepinox Plus – Bt na gąsienice w jagodowych
W uprawach truskawek, malin czy borówki coraz częściej pojawiają się problemy z gąsienicami zwójek, piętnówek czy lokalnie omacnicy prosowianki. Do ich zwalczania można wykorzystać Lepinox Plus – preparat zawierający bakterię Bacillus thuringiensis (Bt).
Lepinox Plus działa żołądkowo: gąsienice muszą zjeść opryskaną tkankę, a w zasadowym przewodzie pokarmowym aktywują się toksyny wytwarzane przez bakterię. Prowadzi to do zahamowania żerowania, choroby i śmierci szkodnika. Kluczowe jest dobre pokrycie roślin, trafienie w młode stadia gąsienic oraz brak zmycia preparatu tuż po zabiegu. Środek można łączyć z wieloma agrochemikaliami, włączając go w programy integrowanej ochrony tam, gdzie ważne jest ograniczenie pozostałości.
Biologia w nowoczesnej produkcji jagodowej
- Biologiczne środki ochrony roślin przestały być ciekawostką zarezerwowaną dla upraw ekologicznych. W nowoczesnej produkcji jagodowej stają się ważnym narzędziem pozwalającym utrzymać skuteczną ochronę przy jednoczesnym ograniczeniu pozostałości i ryzyka odporności. Dzięki takim produktom jak FytoSave, VitiSan, PreV-AM, Naturalis i Lepinox Plus plantatorzy mogą elastycznie łączyć chemię i biologię, dostosowując program ochrony do wymagań rynku, presji agrofagów i warunków pogodowych – konkluduje przedstawiciel Biocont.
