Truskawek w Polsce przybywa czy ubywa?
Do napisania tego tekstu zainspirowała mnie dyskusja na Facebooku pod tekstem dotyczącym przyszłości sektorów truskawkowego i malinowego w naszym kraju. Pojawiły się tam m.in. głosy o tym, że skoro uprawa truskawek w tradycyjnej technologii się nie opłaca, to dlaczego powierzchnia plantacji się zwiększa. W rzeczywistości takie tezy nie znajdują pokrycia, a areał uprawy truskawki od lat w szybkim tempie kurczy się:
- 2021r. - 35 576,99 ha
- 2022r. - 31 084,15 ha
- 2023r. - 28 457,57 ha
- 2024r. - 26 963,20 ha
- 2025r. - 25 369,97 ha
Tylko w ostatnich 5 latach powierzchnia uprawy krajowej truskawki skurczyła się o ponad 10 tys. ha, a więc o blisko 1/3! To wstrząsające dane i nawet jeśli stosunkowo wysokie ceny skupu truskawki przemysłowej w zeszłym sezonie tymczasowo przyhamują omawiany trend, to widoków na jego odwrócenie praktycznie nie widać.
Sytuację komplikują dodatkowo inne czynniki:
- coraz bardziej zaawansowany wiek plantatorów
- problemy z sukcesją w gospodarstwach
- rosnące koszty pracy i energii
- problem z dostępem do pracowników sezonowych
- problemy ze zmęczeniem gleb
- wycofywanie kolejnych substancji aktywnych
- zmiany klimatyczne, a w szczególności okresowe susze
- import tańszych truskawek z krajów na południe od Polski, zwłaszcza Egiptu i Grecji
Czy faktycznie jest tak źle?
Wielkość uprawy to tylko jeden z parametrów określających truskawkową branżę. Średnio statystycznie z 1 ha upraw w Polsce w minionych latach owoców zbieraliśmy bardzo niewiele, bo ok. 4 t. Miejsce ekstensywnych plantacji nastawionych głownie na dostarczenie owoców na przecier lub do mrożenia zajmują tunele w których pozyskuje się owoce deserowe o jakości premium w znacznie dłuższym oknie czasowym i wielokrotnie wyższych wolumenach. W przypadku truskawek powtarzających owocowanie uprawianych pod osłonami na rynnach notuje się dość powtarzalnie wyniki produkcyjne zbliżające się do 2 kg z krzewu a w sprzyjających okolicznościach przekraczające ten próg.
Polska stała się krajem rozwiniętym, czego dowodzić może chociażby dołączenie naszej gospodarki do elitarnego grona 20 największych gospodarek świata. Koszty produkcji owoców stały się tu wysokie, więc normalną koleją rzeczy jest odchodzenie od produkcji tanich owoców o zastosowaniu przemysłowym i transformacja w kierunku produkcji towaru premium oferującego znacznie wyższą marżowość w całym łańcuchu dostaw.
Czy kupimy polskie truskawki w sklepie w przyszłości?
Pora więc odpowiedzieć na pytanie postawione w tytule. Należy przy tym rozgraniczyć truskawki na kategorię owoców świeżych i chociażby mrożonki.
W pierwszym przypadku przyszłość wygląda całkiem obiecująco. Truskawek deserowych produkujemy nie tylko sporo, nie tylko na rynek własny i na eksport, ale też w znacznie dłuższym oknie czasowym niźli jeszcze kilka lat wcześniej. Szklarniowa wczesna truskawka trafia na rynek już w początku kwietnia, a ciepłe i długie jesienie sprawiają, że zbiory owoców odmian powtarzających kończą się niekiedy dopiero w drugiej połowie listopada.
Zagrożeniem jest tu jednak nieuczciwa konkurencja ze strony handlowców oferujących przepakowane południowe truskawki jako polskie. W maju, zwłaszcza w mniejszych sklepach, można natrafić na owoce o wydłużonym kształcie, stożkowe, z dużą choć zmęczoną szypułką oferowane po relatywnie niższych cenach. Istnieje przypuszczenie, że to nie są polskie truskawki.
W przypadku owoców mrożonych wnioski są znacznie bardziej pesymistyczne. Zakłady chłodnicze sprowadzają do kraju wielkie ilości mrożonej truskawki, głównie z Egiptu. Jest ona dobrej jakości, choć wiele do życzenia pozostawia wewnętrzne wybarwienie tych jagód. Jednak w myśl zasady „cena czyni cuda” egipski owoc coraz silniej wypiera nasz krajowy, o czym świadczyć mogą chociażby poniższe dane liczbowe dotyczące handlu Polski mrożonymi truskawkami w ostatniej dekadzie.
