Egipt liderem wzrostu eksportu owoców i warzyw 2019–2023
W latach 2019–2023 Egipt stał się globalnym liderem pod względem tempa wzrostu eksportu świeżych owoców i warzyw. Średnioroczny wzrost przychodów z eksportu świeżych produktów wyniósł 11,7%, co jest wynikiem lepszym niż w przypadku Peru, często wskazywanego jako wzór w zakresie rozwoju eksportu owoców, które osiągnęło 10,5% średniego rocznego wzrostu. Ten dynamiczny rozwój oznacza, że Egipt przestaje być postrzegany wyłącznie jako tani dostawca dużych wolumenów, a coraz częściej jako kraj, który z powodzeniem buduje pozycję w segmencie produktów o wyższej wartości dodanej.
Dla europejskich importerów – w tym dla firm działających na rynku jagodowym – sygnał jest czytelny: Egipt z gracza kosztowego szybko przechodzi do roli poważnego konkurenta jakościowego, zdolnego do spełniania wymagań najbardziej wymagających rynków.
Od niskiej ceny do segmentu premium – zmiana modelu eksportu
Przez lata Egipt kojarzony był przede wszystkim z konkurencyjną cenowo ofertą. Porównanie z Marokiem pokazuje, że choć oba kraje generują podobne przychody z eksportu, to egipskie wolumeny są co najmniej o połowę wyższe. Oznaczało to dotąd istotnie niższą średnią cenę jednostkową. Obecnie ten obraz zaczyna się jednak zmieniać. Najszybciej rozwijają się te kategorie, które pozwalają uzyskać wyższe marże i kierowane są na bardziej wymagające rynki, a wzrost wartości eksportu wynika już nie tylko z ilości, lecz przede wszystkim z poprawy struktury asortymentu i jakości.
Czytaj także:
Egipscy eksporterzy coraz mocniej koncentrują się więc na segmencie premium, inwestując w standardy jakości, technologie pozbiorcze oraz logistykę.
Truskawki z Egiptu: od mrożonych do świeżych
Szczególnie ważnym sygnałem dla branży jagodowej jest rola Egiptu w globalnym handlu truskawkami. Kraj ten skutecznie zdominował już segment mrożonych truskawek, stając się jednym z kluczowych dostawców na świecie. Co więcej, duże wolumeny trafiają dziś także do Chin, które wcześniej same odgrywały rolę lidera w tym segmencie. Tak silna obecność Egiptu na rynku mrożonek bezpośrednio wpływa na sytuację przetwórców w Europie i w Polsce, oddziałując na poziom cen surowca, strategie zakupowe oraz opłacalność lokalnej produkcji.
Czytaj także:
Jeszcze większe znaczenie dla sektora jagodowego ma jednak szybki rozwój eksportu świeżych truskawek. To właśnie ta kategoria jest znacznie bardziej dochodowa i staje się jednym z priorytetów dla egipskich firm. Postęp w zakresie jakości – kalibru, wybarwienia owocu, trwałości pozbiorczej – oraz poprawa logistyki sprawiają, że Egipt coraz sprawniej wchodzi na rynki o najwyższych wymaganiach, takie jak Unia Europejska, Ameryka Północna czy, w perspektywie, również wybrane rynki azjatyckie.
Dla polskiej branży truskawkowej oznacza to rosnącą presję konkurencyjną zarówno w segmencie przetwórstwa, jak i w dużo mniejszym stopniu w handlu świeżym owocem. Zbiory z najpóźniej owocujących odmian w Egipcie mogą przeciągać się w niektórych latach nawet do początków maja.
Mango, daktyle i inne owoce premium – szerszy kontekst dla jagód
Aby zrozumieć pełną skalę przemian w egipskim eksporcie, warto spojrzeć szerzej niż tylko na truskawkę. Ważną rolę odgrywają tu także mango i daktyle. Mango jest obecnie najszybciej rosnącą kategorią eksportową wśród pięciu czołowych produktów Egiptu pod względem dynamiki wzrostu. Szczególnie interesujący jest rozwój eksportu lokalnych, szybko psujących się odmian wysyłanych drogą lotniczą. Poza Egiptem są one w dużej mierze nieznane, ale ich unikalny smak może sprawić, że w krótkim czasie staną się produktami bardzo wysoko cenionymi przez konsumentów na rynkach premium.
Równie imponująco wygląda sytuacja w przypadku daktyli. Średnioroczny wzrost eksportu tej kategorii sięga około 11%, a kraj intensywnie rozbudowuje nasadzenia najpopularniejszych odmian. W perspektywie czterech–pięciu lat może to znacząco przeobrazić globalny rynek daktyli, zwłaszcza że zasadnicza część dodatkowych wolumenów ma trafiać do odbiorców w Azji. Tak szerokie, rosnące portfolio owoców premium wzmacnia pozycję Egiptu także w rozmowach na temat dostaw miękkich owoców. Dla wielu sieci handlowych i dużych importerów szczególnie atrakcyjni są partnerzy, którzy są w stanie zapewnić szeroki asortyment przez cały rok, a nie tylko jeden produkt sezonowy.
Pomarańcze wciąż na czele, ale rośnie znaczenie jakości i UE
Pomarańcze pozostają najważniejszym pojedynczym produktem eksportowym egipskiego sektora świeżych owoców. Co roku kategoria ta generuje ponad 35 mln dolarów dodatkowych przychodów i nadal stanowi filar eksportu. Jednocześnie coraz wyraźniej widać, że najszybciej rośnie część oferty skierowana do wymagających odbiorców, w której liczy się nie tylko ilość, ale przede wszystkim jakość i powtarzalność dostaw.
Nowa mapa eksportu: mniej Rosji, więcej UE i Polski
Jednym z najbardziej wyraźnych trendów ostatnich lat jest zmiana geografii egipskiego eksportu owoców i warzyw. W 2023 roku eksport do Rosji, która przez długi czas była głównym rynkiem zbytu dla egipskich produktów, spadł aż o jedną trzecią. W konsekwencji udział Rosji w całkowitym eksporcie obniżył się o ponad siedem punktów procentowych, do około 12%, co jest najniższym poziomem w historii.
Ubytek ten udało się jednak w dużej mierze zrekompensować wzrostem sprzedaży na innych rynkach. Szczególnie wyraźnie wzrosły przychody z eksportu do Hiszpanii, Włoch, Holandii oraz Polski. Kraje te oferują atrakcyjne ceny importowe i terminowe płatności, ale w zamian oczekują ścisłego przestrzegania wysokich wymogów jakościowych i bezpieczeństwa żywności. Egipt, podnosząc standardy produkcji i kontroli, z powodzeniem wykorzystuje tę szansę.
Nowe kierunki: Azja, Ameryka Północna i inne rynki wysokiej wartości
Rosnący eksport Egiptu nie ogranicza się wyłącznie do Europy. Szybki wzrost popytu na egipskie owoce obserwowany jest także w innych częściach świata, między innymi w Iraku, Maroku, Indiach, Niemczech, Grecji i Turcji. Wyraźnie zwiększyła się sprzedaż owoców wyższej jakości do Kanady, krajów Ameryki Południowej oraz Stanów Zjednoczonych, gdzie wymagania dotyczące jakości, certyfikacji i logistyki należą do najwyższych na świecie.
Patrząc w przyszłość, kluczową rolę odgrywać będzie Azja. To obecnie jedyny region, w którym mówi się o stabilnym, długoterminowym wzroście importu owoców i warzyw. Jeśli Egipt poprawi swoje możliwości logistyczne – zwłaszcza w zakresie transportu chłodniczego i czasu tranzytu – można oczekiwać dalszego, silnego wzrostu eksportu właśnie do Azji. To dodatkowo wzmocni jego pozycję przetargową wobec importerów z Europy, co może mieć pośredni wpływ na warunki współpracy oferowane również producentom jagód z Unii Europejskiej.
Co to oznacza dla polskiej branży truskawkowej?
Dla polskiej branży truskawkowej rozwój sytuacji w Egipcie oznacza:
- dalszą ogromną presję w sektorze mrożonych truskawek, być może nawet większą niż dotychczas,
- możliwe krótkotrwałe nakładanie się produkcji z końca sezonu w Egipcie na przyspieszone uprawy szklarniowe i tunelowe w Polsce, co dodatkowo jeszcze wzmocni presję, którą i tak już wywiera import z Grecji.
Źródło: Publikacja „Future trends in fresh produce supply”
