Stabilna produkcja nawozów w Polsce to historia
Produkcja nawozów mineralnych w Polsce jeszcze kilka lat temu utrzymywała się na stabilnym, wysokim poziomie. Ostatnie lata pokazały jednak, jak mocno branża zależy od globalnych rynków surowców, energii i polityki handlowej.
Gaz ziemny, fosforyty czy sól potasowa, to te surowce w dużej mierze decydują o kosztach i możliwościach produkcyjnych krajowych zakładów. Dane dotyczące struktury produkcji oraz zmian w ostatnich latach pokazują, jak bardzo sektor nawozowy jest powiązany z rynkiem międzynarodowym i dlaczego nawet niewielkie zaburzenia w dostawach mogą odbić się na całym rolnictwie.
Skąd ochodzą surowce do produkcji nawozów?
Polska produkcja nawozów, praktycznie prawie w całości realizowana jest w oparciu o surowce z importu, takie jak gaz, fosforyty czy sól potasową. Decyduje to o silnym powiązaniu polskiego rynku nawozów mineralnych z rynkiem światowym.
Światowe wydobycie surowców wykorzystywanych do produkcji nawozów mineralnych
Gaz ziemny (4125 mld m³, 2024 r.)
- USA – 1033
- Rosja – 630
- Iran – 263
- Chiny – 248
- Katar – 180
Fosforyty (240 mln ton, 2024 r.)
- Chiny – 110,0
- Maroko – 30,0
- USA – 20,0
- Rosja – 14,0
- Jordania – 12,0
Sole potasowe (48 mln ton K₂O, 2024 r.)
- Kanada – 15,0
- Rosja – 9,0
- Białoruś – 7,0
- Chiny – 6,3
- Niemcy – 3,0
- W Europie najwięcej gazu wydobyto w Norwegii (113,2 mld m³) i w Wielkiej Brytanii (30,7 mld m³). W Polsce – 3,6 mld m³, przy zużyciu 21,0 mld m³ (2024 r.) - podał Arkadiusz Zalewski podczas szkolenia Ekonomiczne Uwarunkowania nawożenia w ronictwie.
Produkcja nawozów w Polsce
Krajowa produkcja nawozów przed 2022 rokiem przekraczała 8 mln ton, natomiast struktura produkcji w 2024 r. wyglądała następująco:
- azotowe – 79,5% wobec 73% w 2020 r.
- NPK – około 14%.
- W 2022 r. spadek o 16,6% r/r (7,1 mln ton wobec 8,5 mln ton), a w 2023 r. o 17,5% do 5,9 mln ton.
- W 2024 r. wzrost o 16,3% r/r do 6,8 mln ton.
-2025 r. – spowolnienie tempa wzrostu produkcji, według szacunków IERiGŻ PIB produkcja wyniosła około 7,2 mln ton – nadal mniej niż w latach 2010-2021 - tłumaczył Zalewski.
W strukturze produkcji nawozów azotowych największe znaczenie ma mocznik, saletrzak i saletra amonowa, natomiast nawozy wieloskładnikowe produkowane są głównie jako nawozy trójskładnikowe. Udział jednoskładnikowych nawozów fosforowych i potasowych jest niewielki. Łącznie 6% produkcji, są to głównie superfosfaty i sól potasowa.
Struktura krajowej produkcji nawozów N i wieloskładnikowych wg masy nawozu (%, 2023 r.)
Jednoskładnikowe nawozy azotowe – 4,6 mln ton
- saletrzak – 27,9%
- saletra amonowa – 24,6%
- mocznik – 22,7%
- roztwór saletrzano-mocznikowy – 13,4%
- siarczan amonu – 8,8%
- pozostałe – 2,6%
Nawozy wieloskładnikowe – 1,4 mln ton
- trójskładnikowe – 88,6%
- nawozy PK – 7,4%
- DAP i MAP – 3,4%
- pozostałe – 0,6%
Źródło: opracowanie IERiGŻ PIB na podstawie danych GUS i FAO
Patrycja Bernat
www.minerals.usgs.gov/minerals; www.bp.com; https://www.energyinst.org/statistical-review/ Ekonomiczne Uwarunkowania nawożenia w ronictwie.
