Przetwórstwo ważne nie tylko dla zbóż
Ukraina ma duże możliwości rozwoju przetwórstwa nie tylko w obszarze zbóż czy roślin oleistych. Coraz większe znaczenie może mieć także sektor owoców, jagód i warzyw, który pozwala budować wyższą wartość dodaną i wzmacniać pozycję krajowego agrobiznesu.
Atuty Ukrainy: logistyka, gleby i woda
Wśród najważniejszych przewag Ukrainy ekspert wskazał potencjał logistyczny, zróżnicowanie glebowo-klimatyczne oraz dostęp do zasobów wodnych w wielu regionach. Jego zdaniem po zakończeniu wojny logistyka ponownie może stać się silnym atutem kraju.
Duże znaczenie ma także różnorodność warunków uprawy. Pozwala ona dobrać niemal optymalne środowisko dla konkretnych gatunków roślin, w tym również dla produkcji jagodowej.
Jednocześnie Bashtannyk zaznaczył, że w realiach zmieniającego się klimatu kluczowy staje się dostęp do wody. Bez odbudowy zbiorników, zapór i kanałów rozwój intensywnej produkcji będzie utrudniony.
Bariery dla producentów
Sektor mierzy się jednak z poważnymi ograniczeniami. Ukraina przegrywa klimatycznie z krajami Afryki Północnej i Ameryki Południowej, gdzie produkcja może być prowadzona niemal przez cały rok. Problemem są też często niższe plony z hektara niż u zagranicznych konkurentów.
Dodatkowym wyzwaniem pozostaje drogi kapitał. Utrudniony dostęp do kredytów i finansowania rozwoju ogranicza inwestycje, także w nowoczesne technologie i przetwórstwo.
Znaczenie wsparcia państwa
Według prezesa organizacji branżowej duże znaczenie dla rozwoju ogrodnictwa, warzywnictwa i produkcji jagodowej ma pomoc publiczna. Program wsparcia działa od pięciu lat i obejmuje m.in. granty sadownicze, szklarniowe oraz nowy instrument dla budowy obiektów do przechowywania owoców i warzyw.
W budżecie na 2026 rok przewidziano 235 mln UAH (ok. 20 mln zł) na granty sadownicze, 230 mln UAH na granty szklarniowe oraz 220 mln UAH na program wspierający budowę przechowalni. W przypadku tego ostatniego maksymalna wartość wsparcia ma sięgać 20 mln UAH (ok. 1,7 mln zł) na projekt.
Klimat i brak rąk do pracy
W kolejnych latach coraz większym problemem będą zmiany klimatu oraz niedobór pracowników — zarówno niewykwalifikowanych, jak i specjalistów. Najmocniej odczują to branże, w których nadal dominuje praca ręczna.
W praktyce może to oznaczać konieczność szybszej mechanizacji gospodarstw, zmiany struktury upraw lub sięgania po pracowników z zagranicy.
Sektor z dużą przyszłością, ale czy także w Polsce?
Rozwój produkcji i przetwórstwa owoców, jagód oraz warzyw może być jednym z najbardziej perspektywicznych kierunków dla ukraińskiego agrobiznesu. To szansa nie tylko na wzrost skali produkcji, ale przede wszystkim na zwiększenie wartości dodanej i poprawę konkurencyjności całej branży.
A jak ta sytuacja może mieć wpływ na polską branże przetwórczą? Tu można by dokonać podziału na zakłady działające w Polsce i te, które faktycznie są w polskich rękach. Druga grupa to przeważnie podmioty mniejsze, wielokroć rodzinne, związane z lokalną bazą surowcową. Te pewnie przetrwają, gdyż skupiają się na wytwarzaniu produktów o wysokiej jakości ale i wyższej cenie adresowanych do konsumentów, dla których cena zakupu nie jest najważniejszym kryterium decyzji zakupowej.
W przypadku podmiotów większych sentymentów pewnie nie będzie. Jeśli na wschodzie sytuacja unormuje się, a będzie można zrobić tam interes, choćby kosztem polskich ogrodników, to tak właśnie zapewne się stanie. Już teraz widać, że przetwórstwo w coraz większym stopniu opiera się na sprowadzanym surowcu – import sukcesywnie bije kolejne rekordy. Może w powojennych realiach bardziej będzie się opłacało przetwórnie przenieść za Bug niż sprowadzać do nich surowiec z Ukrainy?
Źródła: East Fruit, własne
