W świecie owoców jagodowych uprawianych pod chmurką, przede wszystkim truskawki i maliny letniej, tam gdzie trwa jeszcze kwitnienie albo zaczynają się już zbiory, tematem numer jeden w ostatnich dniach jest szara pleśń. Sytuacja nie wygląda jednak tak samo wszędzie. Wszystko zależy od tego, jak duże były opady deszczu i jak długo na plantacjach utrzymywała się wilgoć.

Chociaż w wielu miejscach kraju w ostatnich dniach pojawiły się opady deszczu (w części kraju pada także dziś) są wciąż miejsca, gdzie nie padało wcale, albo bardzo delikatnie.

Są jednak miejsca, gdzie deszczu było dużo więcej i gdzie przez kilka dni z rzędu występowały opady burzowe. Wieczorami spadało po kilka, czasem kilkanaście milimetrów deszczu, a wilgotność utrzymywała się bardzo długo, często przez całe noce. Jeśli do tego noce były ciepłe, to ryzyko wystąpienia szarej pleśni jest tam na pewno bardzo duże.

Zachować karencję

Jeśli mówimy o truskawkach, to na części plantacji zbiory są już w pełni, a na innych dopiero się rozpoczynają. W takim momencie nie ma zbyt dużo miejsca na klasyczne zabiegi fungicydowe, bo produktów o krótkiej karencji jest niewiele. Oczywiście można je wykorzystywać tam, gdzie zbiór dopiero jest planowany i gdzie uda się zachować dwa, a czasem nawet trzy dni karencji. Jeśli jednak pada codziennie, to warto sięgać również po rozwiązania, które będą tę ochronę uzupełniały.

W takich warunkach skłaniałbym się ku różnym produktom o działaniu wysuszającym. Mam tu na myśli rozwiązania zawierające perhydrol, zawierające srebro, a także produkty nawozowe takie jak Miligard. Działaniem dodatkowym będzie dosuszenie miejsc, w których mogło dojść do infekcji. Jeśli mieliśmy opady burzowe, to bardzo często pojawiały się też drobne uszkodzenia. To są otwarte tkanki na częściach zielonych albo na liściach i właśnie takie miejsca także trzeba dosuszać.

Tam, gdzie pozwala na to karencja, warto sięgać po fungicydy. Jednocześnie taki program dobrze jest łączyć z rozwiązaniami rozszerzającymi spektrum działania. Myślę tu choćby o laminarynie w postaci Vaxiplantu czy o produktach zawierających miedź glukonową, takich jak Cobre. Do tego dochodzi kierunek biologiczny, czyli produkty zawierające żywe organizmy.

Mocne ulistnienie a mikrobiologia

Rośliny są już mocno rozbudowane. W środku krzewu jest dużo masy liściowej, a wilgotność utrzymuje się długo. W takich warunkach bardzo dobrze rozwijają się patogeny grzybowe. Trzeba jednak pamiętać, że dobrze rozwijają się tam również produkty mikrobiologiczne, które mogą być podawane właśnie w tym okresie. Są dziś na rynku rozwiązania, które można swobodnie stosować, dlatego tam, gdzie tylko da się wjechać na plantację, takie produkty powinny być wykorzystywane.

Najkrótszy wniosek jest prosty. W obecnych warunkach sama ochrona oparta wyłącznie na standardowych, konwencjonalnych zabiegach opartych na substancjach chemicznych nie wystarczy. Jeśli mamy za sobą kilka dni opadów, wysoką wilgotność i ciepłe noce, program trzeba uzupełniać o rozwiązania biologiczne i produkty pomagające dosuszać miejsca po uszkodzeniach oraz możliwych infekcjach.

Michał Malicki

Na gruntowych plantacjach truskawek zbiory powoli się zaczynają. Ostatnie tygodnie nie były łatwe, a sezon jeszcze się nie skończył. Zapowiadane jest załamanie pogody, ale do takich prognoz podchodzę ostrożnie, bo deszcz był już obiecywany wiele razy.

Zacznijmy od tego, że na plantacjach widać teraz dużo różnych uszkodzeń spowodowanych przez słońce i wiatr. Bardzo często są one mylone z chorobami. Dotyczy to otarć liści, otarć na owocach i ciemnych plam na łodygach. Takie objawy często są skutkiem działania wiatru, a nie infekcji.

Plantatorów niepokoją też czerwone przebarwienia na szypułkach. W większości przypadków to również efekt stresu i słabszej kondycji roślin. Widać to dobrze na plantacjach. Im roślina jest lepiej rozbudowana i lepiej rośnie, tym takich przebarwień jest mniej.

Na ten objaw nakłada się jeszcze kilka innych czynników. Nadal zdarzają się chłodne noce, więc ujawniają się niedobory fosforu związane z wahaniami temperatury. Do tego dochodzą możliwe infekcje szarej pleśni, które zostały zahamowane, ale po nich mogły pozostać drobne uszkodzenia tkanek. I właśnie wtedy na szypułkach pojawia się lekkie czerwienienie.

FOTO: Michał Malicki

Słońce i wiatr robią swoje

Jeśli mówimy o regeneracji uszkodzeń mechanicznych, trzeba powiedzieć to wprost: tego, co zostało uszkodzone i otarte, nie da się już zregenerować. Można jednak pracować nad tym, by usztywnić tkanki.

Właśnie dlatego warto skupić się na nawożeniu wapniowo-krzemowym. Taki kierunek będzie usztywniał nie tylko owoce, ale także zielone części roślin. Dzięki temu będą one bardziej odporne teraz na wiatr, a później także na oparzenia słoneczne.

FOTO: Michał Malicki

Skoro zaczynają się zbiory, to jest to moment na produkty wapniowe, wtedy, kiedy tylko da się je podać. Warto wybierać rozwiązania, które nie zawierają azotu. Mogą być one wzbogacone o krzem, na przykład takie jak Caliogo. To ważne, bo nie ma wtedy problemu z osadem na owocach, a sam owoc pozostaje twardy i błyszczący.

Ochrona wciąż potrzebna

FOTO: Michał Malicki

Oczywiście nadal trzeba kontynuować ochronę przeciwko najważniejszym chorobom. Najmocniejsze zabiegi są już za nami. Na tym etapie można kierować się w stronę produktów biologicznych, ale powinny to być rozwiązania zarejestrowane jako fungicydy, sprawdzone pod względem skuteczności i dobrze sformułowane, tak aby dobrze działały także przy silnym słońcu.

W tym okresie skłaniałbym się raczej ku produktom opartym na bakteriach. Jeśli pomiędzy takie zabiegi trzeba będzie wpleść tradycyjny fungicyd, nie powinien on ograniczać rozwoju bakterii, takich jak choćby Bacillus subtilis.

W końcu zrobiło się ciepło, więc aktywność szkodników będzie rosła. Kwieciak przestaje być głównym tematem, bo większość plantacji już przekwitła. Teraz problem będą stanowiły inne, mniejsze szkodniki.

Chodzi przede wszystkim o przędziorki i wciornastki. Przędziorki były obecne już wcześniej, ale do tej pory ich presja nie była duża. Wciornastki pojawiają się właśnie teraz na plantacjach i będą powodowały szkody.

W tej sytuacji trzeba myśleć o zabiegach produktami o działaniu mechanicznym, opartymi chociażby na wyciągu z olejku pomarańczowego, takimi jak Prevam. Takie rozwiązania mechanicznie ograniczają drobne szkodniki i dobrze wpisują się w moment, w którym na plantacji mogą jednocześnie pojawić się wciornastki i przędziorki.

Bardzo ważna jest też lustracja. Jeśli chcemy sprawdzić, czy wciornastek już jest obecny, trzeba rano otrząsać kwiaty, kwiatostany i owocostany na białą kartkę albo choćby na dłoń. Dopiero wtedy widać, czy szkodnik rzeczywiście jest na plantacji.

To ważne, bo jeśli zobaczymy już uszkodzone owoce, będzie za późno. Wtedy straty już są i można je tylko ograniczać, a nie im zapobiegać. Działać trzeba wcześniej.

W innych rejonach, gdzie zbiory zaczęły się szybciej, chociażby w Czerwińsku, ten szkodnik był obecny wcześniej. W rejonie Grójca ten problem dopiero się zaczyna.

Michał Malicki

Scenariusz wystąpienia przymrozku jutro nad ranem, nie dłuższego niż 3-4 godziny, na swym kanale kreśli Paweł Błaszkowski, właściciel kanału Łowcy Burz Paweł i Marta.

Nie widać takiego zagrożenia w innych prognozach pogody, ale doświadczenia, przynajmniej moje, nakazują z uwagą podchodzić do ocen tego pasjonata pogody. Niestety dla nas, często w przeszłości formułował prawidłowe prognozy.

Jeśli i tym razem będzie miał rację, to najbardziej zagrożone spadkiem temperatury plantację są w gminach leżących na styku Mazowsza i łódzkiego, ale lokalnie przymrozki przygruntowe wystąpić mogą w pasie polski centralnej rozciągającym się ku północy od tego miejsca, a więc potencjalnie narażony jest też rejon Czerwińska. Relatywnie bezpieczna powinna być Lubelszczyzna.

Pogoda kolejny już rok z rzędu nie rozpieszcza plantatorów. Miejmy nadzieję, że przed nami po prostu chłodna noc, ale tym razem jednak bez spadków temperatury poniżej 0°C.

Zapowiadane opady są potrzebne. Wilgoć będzie się jednak utrzymywała dość długo, a to powinno zwrócić naszą uwagę. Na odmianach przyspieszanych rozpoczęły się już zbiory, więc tam presja chorobowa będzie szczególnie duża.

W tej sytuacji nie ma miejsca na szablonowe podejście do zabiegów ani na zbyt delikatną ochronę. Teraz trzeba działać zdecydowanie i szeroko patrzeć na zagrożenia.

Najważniejsze zagrożenia dla truskawek

Szara leśń

W pełni kwitnienia głównym zagrożeniem jest szara pleśń. To na niej trzeba dziś skupić ochronę. To moment na stosowanie skutecznych fungicydów, zwłaszcza rozwiązań dwuskładnikowych, ale nie można ograniczać programu tylko do jednego kierunku działania.

Tam, gdzie nie rozpoczęto jeszcze zabiegów stymulujących odporność roślin (Vaxiplant) lub opartych na wyciągach roślinnych (EkstraGo), nadal jest na to czas. Takie działania można kontynuować co około 7 dni i łączyć z ochroną fungicydową.

Antraknoza

Nie można patrzeć wyłącznie na szarą pleśń. Ciepła pogoda sprzyja także antraknozie. Zarodniki tej choroby są obecne w glebie i na resztkach roślinnych. Wraz z opadami będą przenosiły się na kwiaty, a także na rozwijające się owoce.

W ochronie trzeba uwzględnić fungicydy z rejestracją przeciwko antraknozie, między innymi rozwiązania oparte o difenokonazol i azoksystrobinę. Do programu warto dołożyć również miedź bioaktywną, miedź jonową. Takie rozwiązania można stosować także w czasie kwitnienia, o ile nie ma dużych upałów (np. Cobre). To ważne uzupełnienie ochrony, zwłaszcza wtedy, gdy plantacja wchodzi w okres dłuższej wilgoci i trzeba działać szerzej niż tylko w jednym kierunku.

Do programu ochrony warto włączać w rotacji także rozwiązania biologiczne oparte na Bacillus subtilis. Mogą one uzupełniać ochronę fungicydową także w czasie kwitnienia. Mamy tu do czynienia z bakteriami, więc nie musi to oznaczać problemu z ich redukcją przez fungicydy stosowane w tym czasie. Trzeba jednak zwrócić uwagę na formulację konkretnego środka. To ona decyduje, czy bakterie zachowają aktywność np. po zastosowaniu razem z miedzią albo w rotacji z zabiegami miedziowymi.

Sprawdzajmy planstacje!

Nie wolno ograniczać się tylko do zabiegów. Plantacje trzeba regularnie lustrować. Dotyczy to przede wszystkim kwieciaka, który cały czas jest aktywny. Jeśli pojawią się cieplejsze noce, uszkodzeń może być więcej.

Trzeba patrzeć nie tylko na kwiaty i owoce, ale również pod liście. To ostatni moment, kiedy można jeszcze skutecznie zwalczać przędziorka, wykorzystując produkty o działaniu mechanicznym, między innymi oparte na olejku pomarańczowym.

Michał Malicki

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone na etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa, o których mowa na etykiecie. 

Zapraszamy do zapoznania się z filmową relacją z plantacji, gdzie Izabela Majewska-Dudek oceniała szkody wyrządzone przez przyrmozki i kondycję roślin: 

Agrowłóknina leżała ponad pięć dni

Na plantacji rosną trzy odmiany: ‘Rumba‘, ‘Tea‘ i ‘Malwina‘. Agrowłókniną okryto odmiany ‘Rumba‘ i ‘Tea‘. Osłonę rozłożono w niedzielę, tuż przed pierwszym przymrozkiem, a zdjęto dopiero w piątek. Leżała więc na roślinach ponad pięć dni.

‘Malwina‘ nie była okrywana. Właściciel zrezygnował z tego zabiegu, ponieważ to odmiana późna i była jeszcze na bardzo wczesnym etapie rozwoju wegetatywnego.

Na okrywanych kwaterach uszkodzenia są niskie

Podczas lustracji oceniono, że uszkodzenia kwiatów na okrywanych kwaterach nie przekraczają 5%. Przy tak długiej serii przymrozków i spadkach do -9°C przy gruncie to niski poziom uszkodzeń.

W innych lustrowanych lokalizacjach, gdzie także stosowano agrowłókninę, uszkodzenia były dużo większe. To potwierdza, jak duże znaczenie ma poziom prowadzenia plantacji.

Nie tylko osłona, ale też kondycja roślin

Na tej plantacji rośliny są dobrze odżywione, nawodnione i chronione przed chorobami oraz szkodnikami. Ważne było też to, że nawadnianie rozpoczęto już na początku kwietnia, mimo suszy.

Mimo że agrowłóknina leżała na roślinach długo, na liściach, ogonkach liściowych i kwiatostanach prawie nie ma otarć ani mikrouszkodzeń. To efekt dobrego rozłożenia i naciągnięcia tkaniny. Nie falowała nadmiernie po roślinach, więc uszkodzeń mechanicznych jest mało. To ogranicza ryzyko infekcji, zwłaszcza chorób grzybowych, bo takie uszkodzenia są bramą dla patogenów.

Po przymrozkach wychodzą też szkody z zimy

Teraz trzeba ocenić nie tylko skutki ostatniej fali przymrozków. Na plantacjach zaczynają się też ujawniać uszkodzenia mrozowe, które powstały zimą. Rośliny przestają rosnąć, ich rozwój wegetatywny hamuje, pojawiają się też duże placowe wypadnięcia.

Tam, gdzie rośliny zachowały jeszcze potencjał plonotwórczy, potrzebna będzie regeneracja i dalsza stymulacja.

Nie czekać z nawadnianiem

Po tej fali przymrozków trzeba nadal pilnować wody na plantacjach. Nie ma sensu czekać na deszcz, skoro nadal nie wiadomo, kiedy spadnie. Przy obecnych warunkach nawadnianie ma duże znaczenie dla kondycji roślin i ich odbudowy po stresie.

Na roślinach jagodowych widać skutki chłodu podobnie jak w innych uprawach. Tunele i okrywy częściowo ograniczyły straty, ale ich nie wyeliminowały. Przy tak długim okresie niskich temperatur uszkodzenia pojawiają się również tam, gdzie plantacje były osłonięte. Łatwo założyć, że pod okrywą problem jest mniejszy i można szybciej wracać do normalnego programu. Na razie to zły kierunek.

Po takich mrozach rośliny są w szoku. Dlatego teraz nie powinno się podawać mocnych soli nawozowych, w tym nawozów wieloskładnikowych, potasowych czy magnezowych. W takim stanie rośliny mogą źle zareagować, a dodatkowe zasolenie tylko pogłębi problem. Najpierw trzeba ustabilizować plantację, a nie przyspieszać ją na siłę.

Nawodnienie i regeneracja

Drugą ważną sprawą jest nawodnienie. Susza nadal trwa, więc plantacje powinny być zaopatrzone w wodę. To nie zmienia się po przymrozkach. Trzeba jednak zachować rozsądek tam, gdzie rośliny są jeszcze przykryte tkaniną. W takich miejscach nadmierna wilgoć pod okrywą może szybko stworzyć nowy problem. Chodzi więc o nawadnianie racjonalne, a nie maksymalne. Niemniej, tak czy inaczej, tam gdzie okrywaliśmy plantacje truskawek, okrywy należy już zdjąć.

Jeśli w tym momencie wykonywać zabiegi, to nie pobudzające. Nie jest to czas na produkty aminokwasowe czy algowe nastawione na wzrost. Lepiej sięgnąć po rozwiązania odstresowujące, które ograniczają skutki stresu i uruchamiają regenerację, ale nie pchają roślin w nowy wzrost.

W tym kierunku mieszczą się nitrofenolany, takie jak np. Asahi, brasinosteroidy, a na niektórych gatunkach także gibereliny, tam gdzie mają odpowiednią rejestrację. Można też myśleć o rozwiązaniach wzmacniających wiązki przewodzące i odporność roślin, jak np. DrevGo.

Mikropęknięcia i szara pleśń

Kolejny temat to ochrona fungicydowa. Teraz, gdy pogoda się poprawiła, potrzebne będą intensywne zabiegi, przede wszystkim przeciwko szarej pleśni. Po mrozie na tkankach pojawiają się mikropęknięcia, a to są wrota do infekcji.

Dotyczy to także tych plantacji, gdzie nie ma jeszcze pełni kwitnienia. W borówce są jeszcze pąki, ale na porzeczkach i agreście są już kwiaty, a miejscami także zawiązki. Tam presja będzie jeszcze ważniejsza.

W ochronie można wykorzystać zarówno tradycyjne fungicydy, jak i dobrze przygotowane rozwiązania biologiczne, na przykład oparte na bakteriach z grupy Bacillus subtilis. Kluczowa jest jednak formulacja. Przy niskiej wilgotności i wysokim nasłonecznieniu nie wystarczy sam skład. Preparat musi być dobrze dopasowany do takich warunków.

Przede wszystkim spokój i dobre decyzje!

Na plantacjach jagodowych po mrozie najłatwiej dziś popełnić drugi błąd. Pierwszy zrobiła pogoda. Drugi można zrobić samemu, jeśli zbyt szybko wejdzie się z mocnym nawożeniem albo zabiegami pobudzającymi. Na ten moment ważniejsze są woda, ograniczenie stresu i przygotowanie plantacji na ochronę przed infekcjami.

Michał Malicki

O kondycję i skalę uszkodzeń truskawek w rejonie Czerwińska nad Wisłą zapytałem Jacka Witkowskiego, plantatora truskawek i doradcę firmy Timac Agro.

– Oceniam straty truskawek spod perforowanej folii na 20 do 90%. Przymrozek układał się bardzo różnie, ale były miejsca, gdzie możemy mówić już o mrozie – informuje specjalista.

Ucierpiały odmiany wczesne, nie wydaje się więc, by zbiory mogły być wysokie. Dotyczy to także roślin w gospodarstwie rozmówcy. W jego przypadku uszkodzenia kwiatów w kwaterze z odmianą ‘Rumba‘ mogą wynosić ok. 18%, a w kwaterze z odmianą ‘Alba‘ ok. 35%.

– To wcale nie są złe rezultaty. Byłem dziś w kilku gospodarstwach, lustrowaliśmy kwatery. Są takie miejsca, gdzie praktycznie trudno znaleźć nieuszkodzone kwiaty. Szacujemy tam utratę plonu nawet na 90% – mówił Jacek Witkowski.

Straty dotyczą także plantacji spod agrowłókniny i z otwartego gruntu. Pierwsze kwiaty przemarzły. Na pełny szacunek strat przyjdzie jeszcze czas, ale z wstępnych obserwacji wyłania się bardzo pesymistyczny obraz.

Truskawka poniżej 3,00 zł/kg w skupie?! Wolne żarty!

– Nieoficjalnie mówi się u nas w okolicy, że skup truskawek ma otworzyć się na poziomie nie wyższym niż 3,00 zł/kg. Bardzo mnie zastanawia, co przedsiębiorcy chcą kupić za takie pieniądze. Truskawek, mimo zwiększonej skali nasadzeń, nie będzie dużo i raczej bez problemu znajdą zbyt na rynku deserowym za godziwe stawki – dzieli się swoimi przemyśleniami plantator.

Faktycznie, najzimniejsza w skali kraju noc w obecnej fali przymrozków dopiero przed nami. O stratach może przesądzić prawdopodobnie dopiero przymrozek, którego spodziewamy się w nocy z 29 na 30 kwietnia. Zadecyduje nie tylko to, jak bardzo spadnie temperatura, ale także czas jego trwania.

– Już teraz są pola, gdzie jest bardzo źle. Jeśli przyjdą kolejne spadki temperatury takie jak w nocy z niedzieli na poniedziałek, to utrata plonu może być całkowita w niektórych kwaterach. Bywały przecież w kraju stanowiska, gdzie przy gruncie było nawet -10°C! – konkluduje Jacek Witkowski.

Mariusz Balcerzak, rolnik i hodowca trzody chlewnej z Pruszcza w powiecie tucholskim (woj. kujawsko-pomorskie), znalazł się w trudnej sytuacji związanej z ubezpieczeniem upraw. Od lat, zgodnie z zaleceniami rządu i ekspertów branżowych. ubezpieczał plantację truskawek od wiosennych przymrozków i gradobicia. W tym roku jednak nie udało mu się zawrzeć umowy.

Rolnik dotychczas korzystał z usług jednego ubezpieczyciela. W tym sezonie również chciał kontynuować współpracę.

– Mój agent ubezpieczeniowy wysłał mi ofertę. W firmie ERGO Hestia wyszło 4 600 zł/ha dopłaty i blisko 5 tys. zł wynosiła dopłata Skarbu Państwa – relacjonuje.

Oferta była dla niego korzystna, więc zdecydował się ją zaakceptować. Sytuacja zmieniła się jednak błyskawicznie.

– Już 2 godz. później otrzymałem wiadomość zwrotną, że firma odstępuje od zawarcia umowy – mówi rolnik.

Uzasadnienie było krótkie:

„Ze względu na historię szkodową klienta oraz wysoką ekspozycję na ryzyko odstępujemy od przedstawienia oferty”.

– Każdy ponosi ryzyko ubezpieczenia. Ja nie wiem, czy coś się stanie, czy nie – dodaje.

Ogrodnicy zdani tylko na siebie

Po odmowie Balcerzak próbował ubezpieczyć uprawę truskawek w firmie Warta.

– Warta w naszym okręgu miała 5 ha na ubezpieczenie, więcej nie mogła, więc tu też się nie udało. Mój agent ubezpieczeniowy powiedział wtedy, że zostało nam tylko PZU, więc się zgodziłem – relacjonuje.

Oferta z tej ostatniej firmy okazała się dla rolnika całkowicie niezrozumiała.

– To była działka 1,5 ha o wartości, która została zaniżona, na prośbę PZU do 75 tys. zł. Za ubezpieczenie od gradu i wiosennych przymrozków miałbym do zapłaty składkę klienta w wysokości 372 165,01 zł, a wartość składki z budżetu państwa miałaby wynosić 9 749,99 zł. Myślałem, że się z przecinkami pomylili – mówi.

{embed_photo_100_tpr}760899{/embed_photo_100_tpr}

Obowiązek ubezpieczenia a rzeczywistość

Rolnik zwraca uwagę na sprzeczność między obowiązującymi przepisami a realnymi możliwościami zawarcia polisy.

– Niech minister powie, gdzie ja mam się ubezpieczać? Każą się ubezpieczać, bo jak występuje klęska, to musimy okazać ubezpieczenie, ale jak się ubezpieczyć, jak nie idzie się ubezpieczyć, bo wszystko jest takie drogie – dodaje.

– Jestem zszokowany takim podejściem, taka sytuacja nigdy nie miała miejsca – przyznaje.

Susza już jest i wciąż się pogłębia

Problemy z ubezpieczeniem to tylko część trudności, z jakimi mierzy się rolnik. Coraz większym wyzwaniem staje się także pogoda.

– Susza jest dramatyczna. Rośliny po zimie były mocno uszkodzone, ale odbudowały się. Teraz jest dramatycznie sucho. Rzepak broni się resztkami sił. Od Wielkanocy spadł u nas litr wody i to było wszystko. Zboża jeszcze jakoś sobie radzą. Potrzeba po prostu deszczu – mówi.

Ciag dalszy nastąpi ...być może

W związku z opisaną sytuacją wystąpiliśmy do PZU z prośbą o komentarz i wyjaśnienie przedstawionej oferty oraz zasad kalkulacji składek dla rolników. Jeżeli uzyskamy odpowiedź, opublikujemy ją. 

Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz

Jest chłodno, miejscami mroźno, ale to nie pierwsza i nie ostatnia taka noc. Przed nami jeszcze cały kwiecień, a możliwe, że także początek maja, kiedy przymrozki nadal mogą występować. Przecież zdarzały się też przymrozki w czerwcu. Nie zakładałbym więc, że problem mamy już za sobą. Po mroźnej zimie część osób liczyła na to, że wiosenne przymrozki odpuszczą. Nie liczyłbym na taki scenariusz. Bez paniki, bo sezon nie jest tak wczesny jak rok temu, ale rękę na pulsie trzeba trzymać.

Teraz skupiłbym się przede wszystkim na monitoringu i lustracjach. Najpierw trzeba ocenić stan roślin, a dopiero potem planować kolejne ruchy. Na wielu plantacjach, zwłaszcza na zachodzie kraju, rośliny są osłabione po zimie. Tu wsparcie i stała obserwacja będą konieczne. Jeśli pogoda pozwoli, część zabiegów odżywczych wykonałbym w weekend albo zaraz po nim.

Truskawki i borówki

W truskawkach gruntowych uprawianych na płasko sytuacja nie jest jednakowa. Na cięższych glebach rośliny są jeszcze dość uśpione. Na lżejszych glebach wegetacja ruszyła szybciej. Tu zabiegi będą potrzebne, ale ich zakres trzeba dopasować do stanu plantacji.

Czytaj także:

agrowłóknina na truskawki

Przymrozki idą, a truskawki już ruszyły. Warto szykować agrowłókninę

Po chłodzie w truskawkach skupiłbym się na regeneracji tkanek. Sięgnąłbym po produkty na bazie aminokwasów, łączone z rozwiązaniami wzmacniającymi wiązki przewodzące, takimi jak DrevGo. To powinno pomóc roślinom wrócić do równowagi po stresie.

W borówkach byłbym jeszcze ostrożny. Większe zabiegi odżywcze odłożyłbym o kilka dni. Najpierw chciałbym zobaczyć więcej zielonej tkanki. Dopiero wtedy łatwiej ocenić, jak mocno roślina weszła w wegetację i czego naprawdę potrzebuje.

Porzeczki i agrest

Najwięcej uwagi poświęciłbym teraz porzeczkom, agrestowi oraz tym gatunkom i odmianom, które zbliżają się do kwitnienia albo powoli w nie wchodzą. Tu sam chłód jest tylko częścią problemu. Dochodzi jeszcze pytanie o tempo regeneracji i przebieg kwitnienia.

FOTO: Sad24

Tam, gdzie rośliny są blisko kwitnienia, myślałbym już o zabiegach wspierających rozwój generatywny. Nadal swoje miejsce mają klasyczne produkty na bazie alg. Do tego można dołożyć brassinosteroidy, czyli naturalne hormony roślinne, które kierują roślinę w stronę rozwoju generatywnego. Przy chłodnych dniach i w okresie okołokwitnieniowym mogą pomóc zarówno w regeneracji, jak i w samym przebiegu kwitnienia.

Nawodnienie i fertygacja

Nie można dziś zapominać o wodzie. Jest sucho i to zaczyna być jeden z ważniejszych problemów. Nawadnianie powinno już pracować tam, gdzie jest taka możliwość. Jeśli gospodarstwo ma fertygację, skupiłbym się na pożywkach fosforowo-potasowych.

Fosfor daje roślinie energię na start, a potas pomaga jej gospodarować wodą. Dlatego te składniki powinny znaleźć się w glebie odpowiednio wcześnie. Przy obecnej pogodzie nie warto z tym czekać do momentu, gdy roślina zacznie pokazywać objawy stresu.

Uwaga na raka bakteryjnego!

Ochłodzenia i przymrozki to nie tylko ryzyko uszkodzeń po temperaturze. To także moment, gdy rośnie zagrożenie infekcjami bakteryjnymi, przede wszystkim rakiem bakteryjnym. Najmocniej patrzyłbym tu na grusze i drzewa pestkowe, ale nie zapominałbym też o borówce i malinie. Te rośliny również mogą zostać porażone przez ten patogen.

Dlatego kontynuowałbym zabiegi produktami miedziowymi. Na ten moment stawiałbym na miedź kontaktową, działającą powierzchniowo. Za dwa–trzy dni, gdy rośliny będą bardziej zielone, można myśleć o przejściu na rozwiązania z miedzią aktywną, przez niektórych nazywaną systemiczną. Tu wybrałbym rozwiązanie sprawdzone, bezpieczne i takie, w którym miedź jest kompleksowana, żeby przy wahaniach temperatury nie uszkodzić liści ani pędów.

Pogoda może jeszcze namieszać

Tak jak mówiłem, nie traktowałbym obecnego ochłodzenia jako jednorazowego epizodu. To raczej moment, w którym trzeba obudzić się do działania. Mamy początek kwietnia, a przed nami jeszcze kilka tygodni, w których pogoda może mocno mieszać. Dlatego dziś najważniejsze są lustracje, ostrożne decyzje gatunek po gatunku, regeneracja po stresie, woda i ochrona przed bakteriami.

Michał Malicki

Jeśli dziś gdziekolwiek jeszcze tunele były w ogóle delikatnie wietrzone, to trzeba je zamknąć przed nadejściem zmroku. Nadejścia mrozu w centralnej Polsce spodziewamy się około 3:00 nad ranem, ale są miejsca, gdzie przymrozek pojawić może się znacznie wcześniej. Ważne jest więc by skumulować w tunelu tak dużo energii, jak to tylko możliwe, zwłaszcza, że przymrozek może potrwać nawet ponad 5 godzin.

Czytaj także:

przymrozki nadciągają

Silne przymrozki nadciągają! Rośliny i plony zagrożone!

Ci plantatorzy truskawek w tunelach, którzy odkryli je na dzień muszą koniecznie je okryć z powrotem. Rośliny już kwitną, więc ważne jest zabezpieczenie ich przed oddziaływaniem niskiej temperatury. Jeżeli to możliwe, pokusić można się nawet o zastosowanie podwójnej okrywy – dwie warstwy relatywnie cienkiej agrowłókniny zapewniają lepszą ochronę niż pojedyncza okrywa o sumarycznej masie gramatur oby lżejszych materiałów.

Prognozowane temperatury 10.04. o godzinie 6:00

FOTO: Ventusky

Kwitną już także pierwsze maliny w tunelach. Szpalery powinny pozostać szczelnie okryte na noc materiałem. Ważne jest, by dolegał on do ziemi, co skutecznie odizoluje rośliny od ujemnych temperatur jakie rano panować będą w tunelach.

Uprawy gruntowe

W większości w gruncie o kwitnieniu roślin jeszcze nie ma mowy. Nie dotyczy to w zasadzie wyłącznie jagody kamczackiej, która już pootwierała pierwsze kwiaty. Te będą narażone na oddziaływanie mrozów. Pewne podstawy do optymizmu mogą mieć plantatorzy, którzy wykonali zabiegi zagęszczające soki komórkowe w roślinach. Taki zabieg w połączeniu z kolejnym opryskiem już po ustaniu przymrozków, tym razem preparatem wykazującym działanie regeneracyjne, powinien przynieść dobre rezultaty tam, gdzie spadki temperatury nie osiągną poziomu -2, maksymalnie -3°C i będą relatywnie krótkotrwałe.

Czytaj także:

agrowłóknina na truskawki

Agrowłóknina na truskawki wiosną – jak skutecznie chronić plantację przed nadchodzącymi kwietniowymi przymrozkami?

Na plantacjach truskawek kluczowe jest zabezpieczenie ich płaskimi okrywami. Jeśli nie dysponujemy nimi, to wciąż jest czas, by się w nie zaopatrzyć. Inwestycję w zakup agrowłókniny, która posłuży przez kilka sezonów, uznać trzeba za wydatek  mniejszy niż potencjalne straty spowodowane mrozem. A pamiętajmy, że w niektórych częściach Polski, gdzie uprawia się truskawki, na wysokości 5 cm nad ziemią prognozowane są spadki temperatury nawet do -6°C.

baner wPolu, truskawki

FOTO: Wpolu.pl

Szara pleśń – najgroźniejsza choroba owoców i kwiatów

Szara pleśń, wywoływana przez Botrytis cinerea, jest uznawana za najgroźniejszą i najczęściej spotykaną chorobę grzybową truskawek. Szczególnie duże straty powoduje w okresie kwitnienia i dojrzewania owoców, a jej rozwojowi sprzyja wysoka wilgotność powietrza. W uprawie pod osłonami zagrożenie rośnie zwłaszcza tam, gdzie utrzymuje się długo zwilżenie roślin i ograniczona jest wymiana powietrza.

W ochronie plantacji profesjonalnych warto sięgnąć po Prolectus 50 WG, który dostępny jest w ofercie sklepu wPolu.pl. Przeznaczony jest do stosowania zarówno w profilaktyce jak i do zwalczania szarej pleśni w uprawie truskawek. Produkt ten ma krótki okres karencji, która w przypadku truskawki wynosi 1 dzień, co ma znaczenie przy intensywnej produkcji owoców deserowych.

Antraknoza – choroba, która może gwałtownie ograniczyć plon

Antraknoza truskawki należy do najgroźniejszych patogenów na plantacjach i może występować zarówno w uprawie polowej, jak i pod osłonami. Jej rozwojowi sprzyjają wysoka temperatura oraz wysoka wilgotność powietrza, a przebieg infekcji może być bardzo dynamiczny. Na plantacjach owocujących straty plonu mogą być bardzo wysokie, dlatego szybka reakcja i dobrze ułożony program zabiegów mają tu kluczowe znaczenie.

Do zwalczania antraknozy w profesjonalnej produkcji można wykorzystać Scorpion 325 SC. To fungicyd przeznaczony dla użytkowników profesjonalnych i jest stosowany w ochronie truskawki m.in. przed antraknozą.

Biała i czerwona plamistość liści – nie lekceważ chorób aparatu asymilacyjnego

W uprawie wielkoobszarowej truskawki pod osłonami dużym problemem są również choroby liści. Biała i czerwona plamistość nie zawsze od razu kojarzą się z bezpośrednim spadkiem plonu handlowego, ale osłabienie aparatu asymilacyjnego szybko przekłada się na kondycję roślin, wybarwienie owoców i zdolność plantacji do utrzymania wysokiej produktywności przez cały cykl zbiorczy. Właśnie dlatego ochrona liści powinna być traktowana jako element budowania jakości plonu, a nie tylko zabieg uzupełniający.

W przypadku białej plamistości liści dobrym wyborem dla użytkowników profesjonalnych jest Luna Sensation 500 SC. Preparat ten jest wykorzystywany w ochronie truskawki przed chorobami liści. Pamiętać jednak należy, że właściwy termin zabiegu ma bardzo duże znaczenie dla skuteczności jego działania.

Przy czerwonej plamistości liści truskawki warto zwrócić uwagę na Nordox 75 WG. To rozwiązanie przeznaczone do profesjonalnej ochrony truskawki, także w uprawach pod osłonami, i stosowane m.in. w zwalczaniu plamistości liści.

Mączniak prawdziwy – zagrożenie dla liści, kwiatów i jakości owoców

Mączniak prawdziwy w truskawce wymaga szybkiej reakcji, bo wpływa nie tylko na zdrowotność liści, ale również na jakość handlową całej partii owoców. W praktyce profesjonalnej pod osłonami duże znaczenie ma systematyczne prowadzenie ochrony już od początku okresu największej presji choroby, a nie dopiero po pełnym rozwinięciu objawów.

Jednym z preparatów, które warto uwzględnić w programie ochrony, jest Signum 33 WG. Produkt jest przeznaczony dla użytkowników profesjonalnych i znajduje zastosowanie w ochronie truskawki m.in. przed mączniakiem prawdziwym. Dla dużych gospodarstw istotne jest też to, że środek występuje w opakowaniach lepiej dopasowanych do potrzeb upraw wielkoobszarowych.

Jak ułożyć skuteczną ochronę fungicydową truskawek pod osłonami?

W praktyce najskuteczniejszy program ochrony to taki, który łączy profilaktykę z dobrze zaplanowaną rotacją substancji czynnych. Pod osłonami nie warto skupiać się wyłącznie na jednej chorobie, bo szara pleśń, antraknoza, plamistości liści i mączniak prawdziwy często nakładają się na siebie w różnych momentach sezonu. Dlatego program zabiegów powinien być dopasowany do fazy rozwojowej roślin, presji chorób oraz technologii prowadzenia plantacji.

W ofercie wPolu plantator może dobrać rozwiązania przeznaczone dla użytkowników profesjonalnych - od preparatów ukierunkowanych na szarą pleśń, po środki obejmujące także antraknozę, plamistości liści i mączniaka prawdziwego. Niezależnie od wybranego rozwiązania każdy zabieg należy wykonywać zgodnie z aktualną etykietą środka ochrony roślin oraz z zachowaniem zasad integrowanej ochrony.

Reasumując

Chcąc skutecznie chronić truskawki pod osłonami przed chorobami grzybowymi, trzeba patrzeć na plantację całościowo. Szara pleśń zagraża kwiatom i owocom, antraknoza może gwałtownie ograniczyć plon, plamistości liści osłabiają rośliny, a mączniak prawdziwy pogarsza zdrowotność i jakość handlową owoców. Dobrze ułożony program ochrony, oparty na monitoringu i właściwie dobranych fungicydach, to dziś jeden z podstawowych warunków utrzymania wysokiej efektywności produkcji.

Wiosną plantacja truskawek jest szczególnie narażona na uszkodzenia, bo rośliny wchodzą już w intensywną wegetację. To właśnie teraz kwietniowe przymrozki mogą uszkadzać rozwijające się kwiatostany, a w konsekwencji obniżać wielkość i jakość plonu.

Jaka agrowłóknina do truskawek sprawdza się najlepiej?

Na krajwych plantacjach testowane są różne produkty, które mają lepiej znosić użytkowanie i ograniczać uszkodzenia mechaniczne. To istotne, ponieważ zaschnięte liście i resztki roślin po zimie mogą powodować przetarcia okrywy. W kwietniu, gdy plantacje są już na ogół wyczyszczone ryzyko to jest nieco mniejsze. W praktyce jednak liczy się nie tylko sama gramatura, zazwyczaj 21-30 g/m2, lecz także trwałość materiału i dopasowanie szerokości włókniny do pola.

Czytaj także:

przymrozki 2026

Tej nocy mocny przymrozek – zabezpiecz truskawki i maliny (9-10.04.2026)

Stosować można szerokie agrowłókniny, nawet do około 25 m. Ich wykorzystanie pozwala szybciej przykryć plantację – przy nagłym nadejściu przymrozku to ogromna przewaga organizacyjna. Dodatkowo mniejsza liczba pasów oznacza mniej rzędów brzegowych, a właśnie tam rośliny bywają bardziej narażone na uszkodzenia, bo włóknina mocniej przylega do kwiatostanów. Minusem tego rozwiązania jest konieczność zaangażowania większej liczby osób do pracy, zwłaszcza, gdy okrywanie jest realizowane w warunkach wietrznej pogody.

Najczęściej jednak stosuje się agrowłókniny o bardziej standardowych szerokościach. Pasy 12 m są łatwiejsze w operowaniu i warunkach wielu plantacji dają bardzo dobry efekt w zabezpieczaniu plantacji przez wiosennymi przymrozkami.

Jak mocować agrowłókninę na plantacji truskawek?

W uprawie na zagonach, coraz bardziej powszechnej w polowej kultywacji truskawek, dobrze sprawdza się mocowanie workami zamiast obsypywania ziemią. To rozwiązanie wygodniejsze, mniej pracochłonne i bezpieczniejsze dla struktury pola. Worki wypełnione ziemią o łącznej masie około 5 kg skutecznie stabilizują materiał i ograniczają ryzyko zerwania okrywy przez wiatr.

W praktyce ich rozstaw zależy od celu okrycia i warunków pogodowych. Zalecałbym jednak gęstsze rozmieszczenie, szczególnie przy szerokich włókninach i silnych podmuchach wiatru, których w ostatnich dniach zdecydowanie nie brakuje.

Efekty okrywania truskawek przed przymrozkami

Plantatorzy obserwują wyraźną różnicę między plantacjami okrytymi i nieokrytymi. Na fragmentach zabezpieczonych agrowłókniną wegetacja rusza szybciej, rośliny są bardziej zielone i nie wykazują uszkodzeń po nocnych spadkach temperatury. Widać też wyraźnie większe zaawansowanie rozwoju w porównaniu z kontrolą bez okrywy.

Właśnie dlatego agrowłóknina na truskawki wiosną nie powinna być traktowana wyłącznie jako doraźna osłona. To narzędzie, które pomaga ograniczyć straty po kwietniowych przymrozkach, ale także poprawia bezpieczeństwo plantacji i daje większą kontrolę nad startem sezonu. W praktyce najlepiej sprawdza się wtedy, gdy jest dopasowana do warunków pola i realnego zagrożenia pogodowego.

- W praktyce plantatorskiej zmęczenie gleby czy podłoża objawia się najczęściej spadkiem plonu, słabszym przyrostem części nadziemnej, większą wrażliwością na stresy i choroby systemu korzeniowego. Przy wieloletniej uprawie tych samych gatunków – jak w przypadku truskawek czy malin – dochodzi do stopniowego wyczerpania nie tylko zasobów chemicznych, ale przede wszystkim biologicznej funkcjonalności gleby – zaczął swe wystąpienie Tomasz Szuławy.

Tomasz Szuławy, Ceres, Praktycznie o truskawkach

FOTO: Michał Piątek

Następnie wyjaśniał, że regeneracja nie polega więc jedynie na „uzupełnieniu brakujących pierwiastków”, ale na przywróceniu życia biologicznego. To mikroorganizmy – bakterie, grzyby, promieniowce – odpowiadają za rozkład resztek organicznych, uwalnianie składników pokarmowych, produkcję fitohormonów i substancji stymulujących wzrost. Gdy ich różnorodność i liczebność spadają, gleba staje się biologicznie wyjałowiona, a roślina funkcjonuje znacznie gorzej, uzależniona zostaje wyłącznie od podaży nawozów mineralnych.

Dlatego Ceres stawia na zestaw uzupełniających się rozwiązań: preparaty bakteryjne do odbudowy mikoflory, preparaty oparte na Trichoderma do ochrony i stymulacji systemu korzeniowego oraz preparaty mikoryzowe, które zwiększają zasięg korzeni i dostęp do składników pokarmowych.

Bakterie w służbie gleby: Active Plus

Jednym z kluczowych narzędzi w ofercie Ceres jest preparat bakteryjny Active Plus. To mieszanina wyselekcjonowanych szczepów bakterii, których zadaniem jest przywrócenie aktywności biologicznej w glebach i podłożach zmęczonych intensywną produkcją.

Jak podkreślał Tomasz Szuławy, Active Plus znajduje zastosowanie przede wszystkim tam, gdzie mamy do czynienia z biologicznym wyjałowieniem – wieloletnia monokultura, częste stosowanie środków ochrony roślin, powtarzalne podłoża. Bakterie zasiedlające strefę korzeniową uczestniczą w rozkładzie resztek organicznych, przetwarzając je w formy przystępne dla roślin, wpływają na strukturę gleby, sprzyjając tworzeniu się stabilnych agregatów glebowych, produkują fitohormony i metabolity stymulujące wzrost systemu korzeniowego a także pośrednio zmniejszają stres roślin, poprawiając warunki funkcjonowania korzeni.

Czytaj także:

substrat kokosowy

Czym charakteryzuje się dobre podłoże kokosowe do uprawy jagodowych?

W efekcie poprawia się „żyzność biologiczna” stanowiska – roślina lepiej wykorzystuje zarówno składniki pochodzące z nawożenia, jak i te związane do tej pory w materii organicznej.

Trichoderma – ochrona i stymulacja korzeni

Drugim filarem biologicznej regeneracji gleby w ofercie Ceres jest preparat grzybowy Triash zawierający aż trzy szczepy Trichoderma: T. asperellum, T. harzianum i T. longibrachiatum.

Zastosowanie kilku szczepów ma kluczowe znaczenie praktyczne. Każdy z nich lepiej radzi sobie w nieco innych warunkach: przy innym pH gleby, w odmiennym stopniu uwilgotnienia, na różnych typach podłoży, w zróżnicowanym składzie mikrobiologicznym otoczenia.

- Dzięki temu preparat działa szerzej i stabilniej – w danej sytuacji zawsze któryś ze szczepów lepiej „dopasowuje się” do konkretnego stanowiska i gatunku, przejmując rolę dominującą – mówił Tomasz Szuławy w Starym Radzikowie.

Grzyby z rodzaju Trichoderma działają wielokierunkowo:

• kolonizują strefę korzeniową, ograniczając rozwój patogenów poprzez konkurencję i antagonizm,
• stymulują wzrost roślin, m.in. poprzez wydzielanie substancji o charakterze regulatorów wzrostu,
• aktywnie przetwarzają wydzieliny korzeniowe, co sprzyja harmonizacji mikroflory i poprawie struktury gleby,
• mogą pośrednio pomagać w ograniczeniu ilości środków ochrony roślin w glebie, przyspieszając rozkład pozostałości niektórych substancji.

Triash to narzędzie szczególnie cenne dla plantatorów, którzy chcą z jednej strony utrzymać wysoki poziom produkcji, a z drugiej – stopniowo poprawiać stan fitosanitarny gleby bez opierania się wyłącznie na chemicznej dezynfekcji.

Mikoryza – jak powiększyć system korzeniowy roślin?

Trzecim elementem układanki jest preparat mikoryzowy Sphera, oparty na grzybach tworzących symbiozę z korzeniami roślin. Mikoryza to naturalny sojusz – strzępki grzyba przerastają glebę w sąsiedztwie korzeni, wielokrotnie zwiększając zasięg ich działania. W zamian za dostarczane roślinie składniki mineralne i wodę, grzyb otrzymuje węglowodany wytwarzane w procesie fotosyntezy.

Dobrze dobrana mikoryza może kilkukrotnie zwiększyć objętość gleby „przeskanowanej” przez system korzeniowy, co w praktyce przekłada się na lepsze zaopatrzenie w fosfor i mikroelementy, zwiększoną odporność na okresowe niedobory wody, stabilniejszy wzrost i wyższy wigor roślin.

Tomasz Szuławy podkreślał, że synergia odpowiednio dobranych preparatów – np. bakteryjnego i mikoryzowego – potrafi kilkukrotnie zwiększyć korzyści w porównaniu do zastosowania tylko jednego z nich. Grzyby mikoryzowe korzystają bowiem z tego, że bakterie poprawiają strukturę gleby i udostępniają część składników, a bakterie i Trichoderma zyskują dodatkowe „środowisko życia” w rozbudowanej strefie korzeniowej.

Agro Smart Lab powstało w 2018 roku jako centrum badawczo‑rozwojowe z własnym laboratorium fizykochemicznym. Firma prowadzi analizy gleby, wody i pożywek dla gospodarstw ogrodniczych, rozwija system monitoringu infekcji chorobowych FarmSmart oraz linię innowacyjnych produktów na bazie kwasu podchlorawego.

W 2022 opracowano tu wspólnie z firmą BIO ACTIW Agro ECA Protect – preparat, który pierwotnie miał służyć jedynie do zabezpieczania roślin przed chorobami. Dość szybko okazało się jednak, że jego działanie sięga znacznie dalej: wpływa na otwieranie aparatów szparkowych, transpirację, a w konsekwencji na budowanie masy i lepsze znoszenie stresów.

Agro Eca Protect, Agro Smart Lab

FOTO: Michał Piątek

Równolegle firma oferuje produkt Agro ECA – bez dodatku nośnika mineralnego – przeznaczony przede wszystkim do dezynfekcji wody i instalacji nawadniających w szklarniach i tunelach. Oba rozwiązania bazują na tej samej substancji czynnej, jednak Agro ECA Protect, dzięki specyficznej formulacji, pełni funkcję biostymulatora wspierającego ochronę roślin. agrosmartlab.pl

Węgiel, wodór, tlen – zapomniane fundamenty plonu

W codziennej praktyce doradczej najczęściej mówi się o makro- i mikroskładnikach: azocie, fosforze, potasie, magnezie, wapniu, mikroelementach. Tymczasem, jak przypomina Mirosław Maziarka, struktura masy rośliny wygląda zupełnie inaczej, niż podpowiada intuicja nawozowa. Około 45% masy rośliny stanowi węgiel, 40% tlen, 5% wodór, a dopiero cała reszta – zaledwie ok. 9% – to makro- i mikroelementy, o których tyle się dyskutuje. W praktyce oznacza to, że niemal 90% masy rośliny (C, H, O) pochodzi z powietrza i wody, a nie z nawozu rozsianego czy podanego fertygacyjnie.

- Węgiel roślina pobiera wyłącznie z dwutlenku węgla w procesie fotosyntezy, nie z próchnicy czy humusu w glebie. Ale ten proces może zachodzić tylko wtedy, gdy otwarte są aparaty szparkowe. Jeśli szparki są zamknięte – roślina nie pobiera CO₂, nie buduje masy, bez względu na to, jak intensywnie ją nawozimy. W uproszczeniu: bez sterowania gospodarką wodną i gazową przez aparat szparkowy nie da się w pełni wykorzystać nawet najlepszego programu nawożenia – tłumaczył prezes Agro Smart Lab.

Paradoks upału: zamiast zamykać – otworzyć aparaty szparkowe

Przez lata obowiązywał schemat: jest gorąco, roślina się broni, więc zamyka aparaty szparkowe, by ograniczyć utratę wody. Tym samym spada transpiracja, ale też fotosynteza i przyrost biomasy. Zespół Agro Smart Lab, zlecając doświadczenia w instytutach naukowych, zauważył, że ten paradygmat można częściowo przełamać – pod warunkiem zapewnienia dobrego nawodnienia i wsparcia rośliny w otwieraniu szparek.

Agro ECA Protect, oparty na kwasie podchlorawym, w roztworze rozpada się m.in. na jon chlorkowy i wodę. Ten pozornie prosty rozpad ma bardzo istotne konsekwencje fizjologiczne. Wprowadza do rośliny niesymetryczne zaburzenie równowagi jonowej (nadwyżkę anionów), co skłania ją do otwarcia aparatów szparkowych, niezależnie od klasycznie rozumianej regulacji opartej na potasie i chlorku. To sprawia, że transpiracja wzrasta, a wraz z nią rośnie aktywność fotosyntetyczna i tempo budowania masy roślin.

FOTO: Michał Piątek

W jednym z doświadczeń rośliny najpierw rosły w optymalnej temperaturze ok. 21°C, a następnie zostały przeniesione na kilka dni do pomieszczenia, gdzie temp. powietrza wynosiła ok. 35°C. Wszystkie miały dostęp do wody. Tam, gdzie nie zastosowano Agro ECA Protect, rośliny silnie ucierpiały wskutek stresu termicznego – aparaty szparkowe pozostawały zamknięte, chłodzenie poprzez transpirację było ograniczone. Z kolei rośliny opryskane dzień wcześniej Agro ECA Protect znacznie lepiej przetrwały okres upału. Podobne efekty uzyskiwano na kolejnych doświadczeniach na truskawkach, ogórkach, kapuście pekińskiej i sałacie

Gdy jest zbyt wilgotno: pękanie owoców i szara pleśń

Drugim, coraz poważniejszym wyzwaniem w tunelach i szklarniach jest stres wywołany wysoką wilgotnością powietrza. W takich warunkach aparaty szparkowe pozostają zamknięte, transpiracja praktycznie zamiera, a roślina zaczyna wypychać wodę z korzeni do tkanek nadziemnych i owoców. Skutkiem są nadmiernie „napompowane” truskawki, mikropęknięcia skórki, a potem szybkie porażenie przez szarą pleśń.

- Tu ponownie kluczowe okazuje się otwarcie aparatów szparkowych. Zastosowanie Agro ECA Protect pozwala przywrócić ruch wody przez roślinę, zwiększyć kontrolowane ciśnienie korzeniowe i „przepłukać” nadmiar wody przez liście. W praktyce ogranicza to pękanie owoców oraz zmniejsza presję chorób, takich jak szara pleśń czy antraknoza – informował Mirosław Maziarka.

W warunkach szklarni i tuneli szczególnie dobrze sprawdza się zamgławianie z użyciem Agro ECA Protect. W klasycznym opryskiwaczu średnia średnica kropli wynosi ok. 300 mikrometrów. W zamgławiaczach, stosowanych np. w uprawie truskawki pod osłonami, krople mają jedynie 20–30 mikrometrów. Ta różnica oznacza nie tylko lepsze pokrycie, ale wręcz zmianę skali – zamiast jednej dużej kropli pojawiają się wiele bardzo drobnych, które mogą dotrzeć do niemal każdej części rośliny. W połączeniu z odpowiednim nośnikiem hydrofilowym uzyskuje się bardzo równomierne i skuteczne działanie, a przy okazji poprawia się także warunki wilgotnościowe w obiekcie.

Pobieranie składników pokarmowych i poprawa jakości owoców

Zespół Agro Smart Lab zauważył po pewnym czasie jeszcze jeden efekt, który początkowo wydawał się zaskakujący. Jeśli poprzez aplikację Agro ECA Protect dostarczamy do rośliny więcej anionów (Cl⁻), zaburzamy jej równowagę jonową. Roślina, dążąc do jej przywrócenia, zaczyna intensywniej pobierać kationy, czyli m.in. ważne składniki pokarmowe.

W doświadczeniach prowadzonych na truskawce uprawianej na stołach, przy trzykrotnym zastosowaniu Agro ECA Protect w czasie wysokich temperatur (sięgających 37°C), stwierdzono wzrost zawartości żelaza i manganu zarówno w liściach, jak i w owocach. Udało się również częściowo zwiększyć zawartość wapnia – co jest istotne, bo ten pierwiastek tradycyjnie najtrudniej przemieścić do jagód. Co więcej, zanotowano także wzrost ekstraktu (°Brix) w owocach, co ma duże znaczenie szczególnie w odmianach o niższej wyjściowej zawartości cukrów.

Istotną rolę w formulacji Agro ECA Protect odgrywa klinoptylolit – naturalny zeolit, który pełni funkcję nośnika i adiuwantu, zawierając przy tym około 62% krzemu oraz śladowe ilości mikroelementów. To właśnie on stanowi jedną z głównych różnic między Agro ECA Protect a typowym produktem do dezynfekcji wody. Dzięki temu technologia łączy w sobie kilka efektów: otwieranie aparatów szparkowych, lepsze wykorzystanie C, H i O, zwiększenie pobierania niektórych składników mineralnych oraz wsparcie naturalnej odporności roślin na stres.

Biostymulator we wsparciu ochrony – także po infekcji i przymrozkach

Agro ECA Protect nie jest środkiem ochrony roślin w klasycznym znaczeniu. To biostymulator, który ma wspierać ochronę, szczególnie w momentach, gdy standardowe fungicydy czy inne preparaty mają ograniczone możliwości działania. Jest szczególnie przydatny po opadach deszczu lub w sytuacjach, gdy systemy sygnalizacji infekcji – takie jak FarmSmart – wskazują na wysokie ryzyko porażenia. Stosowany po pojawieniu się infekcji może ograniczać rozwój zarodników patogenów, a w przypadku widocznych objawów chorobowych zwykle zaleca się zwiększenie stężenia i powtórzenie zabiegu po dwóch–trzech dniach. Ważne jest, by nie mieszać go w jednym zabiegu z innymi środkami oraz zadbać o odpowiednie pH wody (w razie zbyt wysokiego – obniżyć je, ale unikając agresywnych zakwaszaczy).

- Bardzo interesujące są również obserwacje po przymrozkach. Mikro­uszkodzenia tkanek, które się wtedy pojawiają, otwierają drogę dla infekcji. Zastosowanie Agro ECA Protect pomaga przyspieszyć gojenie takich ran, jednocześnie otwierając aparaty szparkowe na 2–3 dni i „resetując” metabolizm roślin. Dzięki temu w kolejnym dniu można efektywniej stosować inne preparaty dolistne – nawozy czy biostymulatory – wykorzystując fakt, że szparki są otwarte, a ruch wody i składników przez roślinę intensywny – dodał specjalista z Agro Smart Lab.

- Początek wegetacji upływa pod znakiem chłodu i przymrozków, wielu plantatorów odwleka więc lustracje, bo „jeszcze nic nie widać”. Tymczasem to właśnie wczesne, chłodniejsze fazy sezonu są jednym z kluczowych okien skutecznego zwalczania przędziorka. Gdy nagle przyjdzie ciepło, populacje roztoczy mogą gwałtownie wystrzelić w górę, a zabiegi „skumulują się” – trzeba będzie jednocześnie reagować na przędziorka, inne szkodniki i pierwsze infekcje chorobowe. W takim natłoku łatwo coś przeoczyć – przestrzegła we wstępie swego wystąpienia w trakcie konferencji „Praktycznie o truskawkach i nie tylko” Justyna Wasiak.

Mocno podkreśla więc znaczenie regularnych lustracji – także wtedy, gdy na pierwszy rzut oka nie dzieje się nic szczególnie niepokojącego. Przędziorek truskawkowiec, przędziorek chmielowiec, roztocz truskawkowiec, a w malinach przebarwiacz malinowy czy wielkopąkowiec w porzeczce – wszystkie te szkodniki wymagają dokładnego oglądania liści, często pod lupą lub mikroskopem, zwłaszcza na młodych liściach wyrastających wiosną.

Coraz mniej substancji, coraz większe ryzyko odporności

W ostatnich latach lista dostępnych akarycydów systematycznie się kurczy. Szczególnie dotkliwe jest wycofywanie takich substancji, jak abamektyna czy spirotetramat w części upraw. Na przędziorka chmielowca i przędziorka owocowca w wielu gatunkach zostają już tylko pojedyncze grupy chemiczne.

W ochronie truskawki i innych jagodowych bardzo ważną rolę odgrywa fenpiroksymat – substancja obecna w preparacie Ortus 05 SC. I właśnie z tym wiąże się poważne zagrożenie. Gdy liczba dostępnych substancji aktywnych maleje, łatwo o sytuację, w której jeden mechanizm działania zaczyna dominować w całym programie ochrony. To generuje ryzyko wytworzenia odporności szkodnika.

Możliwości zastosowania preparatu Ortus

FOTO: Michał Piątek

Dlatego rotacja substancji aktywnych przestaje być podręcznikową teorią, a staje się koniecznością. Nie można wykonywać dwóch następujących po sobie zabiegów Ortus 05 SC. Po Ortusie trzeba sięgnąć po preparat oferujący inny mechanizm działania – na przykład milbemektynę – a w kolejnym terminie uwzględnić jeszcze inne rozwiązanie. Tylko w ten sposób można realnie spowolnić rozwój odporności.

Pełna technologia zamiast jednego produktu

Sumi Agro Poland proponuje podejście systemowe: nie „jeden cudowny środek na przędziorka”, lecz technologię opartą na trzech różnych substancjach aktywnych i mechanizmach działania. W centrum tego programu znajdują się:

• Ortus 05 SC (fenpiroksymat) – podstawowy akarycyd kontaktowy, szeroko stosowany w uprawach jagodowych,
• Nissorun Strong 250 SC (heksytiazoks) – preparat o działaniu jajobójczym i larwobójczym (zwalcza jaja i młode stadia, nie osobniki dorosłe),
• Kanemite 150 SC (acequinocyl) – akarycyd o odmiennym mechanizmie działania, zarejestrowany w truskawce po zbiorach.

Tak skonstruowana technologia pozwala objąć różne stadia rozwojowe szkodnika: od jaj i młodych form po osobniki dorosłe. Nissorun Strong działa głównie na jaja i larwy, co jest szczególnie cenne, gdy chcemy przerwać cykl rozwojowy przędziorka na wczesnym etapie. Ortus 05 SC ma szeroką rejestrację i zwalcza ruchliwe stadia, a Kanemite 150 SC, stosowany po zbiorach, „czyści” plantację z populacji, które przeżyły sezon i zimują w resztkach czy na roślinach.

Kanemite ma szerokie zastosowanie, nie tylko w ochronie truskawki

FOTO: Michał Piątek

Ortus, Nissorun Strong i Kanemite – jak to ze sobą łączyć?

Justyna Wasiak zwracała uwagę na kilka praktycznych zasad, które warto mieć z tyłu głowy, planując zabiegi:

Po pierwsze, Ortus 05 SC w uprawach jagodowych najczęściej stosuje się w dawce 1,2 l/ha. W praktyce pokazuje się czasem dawki 1,5–2,0 l/ha w kontekście innych upraw, ale w truskawce kluczowe jest, by nie schodzić poniżej dawki zalecanej – zbyt niskie dawki to prosty sposób na przyspieszenie rozwoju odporności.

Po drugie, bardzo dobrze sprawdza się mieszanina Ortus 05 SC + Nissorun Strong 250 SC – przykładowo ok. 1,2–1,5 l/ha Ortusa plus 0,4 l/ha Nissorun Strong. Takie połączenie uderza zarówno w ruchliwe stadia przędziorka, jak i w jaja oraz larwy. Ważne, by nie „oszczędzać” na ilości produktu kosztem skuteczności.

Po trzecie, Kanemite 150 SC jest zarejestrowany w truskawce po zbiorach. To zabieg, o którym łatwo zapomnieć, bo sezon handlowy się kończy, a uwaga plantatora przenosi się na inne zadania. Tymczasem oprysk Kanemite 150 SC w okresie pozbiorczym to bardzo ważny element strategii – ogranicza zimującą populację przędziorka i przygotowuje plantację na kolejny rok.

Justyna Wasiak akcentowała, że wspólnym mianownikiem wszystkich akarycydów jest kontaktowy charakter działania. Substancja aktywna musi fizycznie dotrzeć do ciała szkodnika. Zapisy na etykietach o działaniu „kontaktowym i żołądkowym” nie zmieniają faktu, że przędziorek, wysysając soki roślinne, pobiera stosunkowo niewielkie ilości substancji z powierzchni liścia. Stąd tak duże znaczenie ma odpowiednia ilość wody w zabiegu (Kanemite 150 SC „lubi wodę”), bardzo dobre pokrycie spodniej strony liści, a także dobór dysz i ciśnienia tak, by ciecz robocza trafiała tam, gdzie bytują szkodniki.

Roztocza i przędziorki – nie da się ich zwalczyć jednym zabiegiem

W uprawach jagodowych problemem nie jest tylko przędziorek. Coraz częściej plantatorzy zmagają się także z roztoczem truskawkowcem, który powoduje silne zniekształcenia młodych liści i osłabia rośliny. W tym przypadku – jak przypominała Justyna Wasiak – do dyspozycji pozostaje praktycznie wyłącznie Ortus 05 SC, więc zabieg przeciwko roztoczowi powinien być wykonany wcześniej niż typowe zabiegi „przędziorkowe”.

Akarycydy najlepiej działają przy temperaturach co najmniej około 12°C, dlatego początek wiosny, gdy wegetacja rusza, a temperatury ustabilizują się powyżej tego progu, jest kluczowy dla pierwszych oprysków. Jeśli problem roztocza jest niewielki, a większym zagrożeniem jest przędziorek, można zastosować mocniejsze uderzenie: mieszaninę Ortus 05 SC + Nissorun Strong 250 SC, a następnie w kolejnym terminie włączyć do programu inną substancję (np. milbemektynę), aby uniknąć zbyt częstego sięgania po ten sam mechanizm działania.

Jednocześnie trzeba pamiętać: przędziorka i roztocza nie zwalcza się jednym zabiegiem. To zawsze musi być program – sekwencja 2–3 oprysków w sezonie, ułożona w oparciu o monitoring, warunki pogodowe i aktualne zagrożenia na plantacji.

Acetamipryd, pozostałości i Mospilan – nie każdy acetamipryd to Mospilan

W drugiej części wystąpienia Justyna Wasiak przybliża zmiany dotyczące poziomów pozostałości acetamiprydu (MRL) w różnych uprawach. Przepisy unijne obniżyły dopuszczalne poziomy w szeregu gatunków, co w praktyce oznacza, że w części upraw acetamiprydu nie wolno już stosować – dotyczy to m.in. porzeczki.

Dla plantatorów truskawek ważna informacja jest jednak uspokajająca: w truskawce poziom MRL się nie zmienił, więc stosowanie Mospilanu 20 SP – zgodnie z aktualną etykietą – pozostaje możliwe. Problem polega na czym innym: na rynku jest dziś wiele produktów zawierających acetamipryd, a w obiegu funkcjonuje szkodliwe uproszczenie, że „każdy acetamipryd to Mospilan”.

Badania Instytutu Ochrony Roślin z 2023 roku, prowadzone niezależnie od Sumi Agro, pokazały, że Mospilan 20 SP w zalecanych warunkach nie powodował istotnych negatywnych zmian w zachowaniu pszczół, liczbie osobników w izolatorach ani kondycji rodzin, natomiast inne formulacje acetamiprydu w formie płynnej wykazywały różnice w oddziaływaniu na pszczoły.

To dowód na to, że bezpieczeństwo dla zapylaczy zależy nie tylko od substancji aktywnej, ale i od formulacji (składników pomocniczych, rozpuszczalników, dodatków).

Dlatego:

• nie każdy acetamipryd = Mospilan 20 SP,
• warto dokładnie czytać etykiety i badania bezpieczeństwa,
• zwracać uwagę na zalecenia dotyczące pszczół, stref buforowych i okresów, w których zabieg jest dopuszczalny.

W praktyce, mimo relatywnego bezpieczeństwa Mospilanu, przedstawicielka Sumi Agro przypomina o podstawowej zasadzie: zabiegi insektycydowe należy wykonywać po oblocie pszczół i pamiętać, że zapylacze przebywają na plantacji nie tylko w czasie kwitnienia roślin uprawnych, ale także w okresie kwitnienia chwastów (np. mniszka) w runi.

Mospilan w truskawce: skuteczność i bezpieczeństwo pozostałości

W truskawce Mospilan 20 SP jest zarejestrowany m.in. do zwalczania kwieciaka malinowca i zmienika. Zabieg jesienny, o którym wspomina Wasiak, może dodatkowo ograniczać szkodniki żerujące późną jesienią, przygotowując plantację do wiosny.

Badania nad rozkładem acetamiprydu w jagodowych pokazują, że:

• w borówce najwyższe wykryte poziomy pozostałości wynosiły ok. 0,052 mg/kg przy nowej normie 0,7 mg/kg,
• w malinach – ok. 0,019 mg/kg przy nowym MRL 0,6 mg/kg,
• w truskawce – również rzędu 0,019 mg/kg, przy czym dopuszczalny poziom pozostałości nie został zmieniony.

W badanych latach nie odnotowano przekroczeń norm w tych uprawach, pod warunkiem stosowania Mospilanu 20 SP zgodnie z etykietą i zalecanymi oknami aplikacji. Oczywiście rozkład substancji zależy od warunków pogodowych danego roku, dlatego zawsze należy śledzić aktualne rekomendacje i terminy karencji.

Biostymulacja i promocje – jak wzmocnić rośliny i obniżyć koszty

Kończąc swoje wystąpienie, Justyna Wasiak zwracała uwagę, że nadchodzące sezony mogą być szczególnie trudne: łagodne zimy, uwodnione pąki, ryzyko uszkodzeń mrozowych, nagłe ocieplenia i skumulowane fale szkodników oraz chorób sprawią, że dobry monitoring będzie absolutną podstawą skutecznej ochrony.

W ofercie Sumi Agro Poland, obok akarycydów i Mospilanu 20 SP, znajdują się również produkty biostymulujące:

• Shigeki – biostymulator o działaniu „antystresowym”,
• Kaishi – aminokwasy,
• Kinactiv Initial – aminokwasy z mikroelementami, szczególnie przydatny w okresie kwitnienia do utrzymania zawiązków i wyrównania owoców,
• Kinactiv Fruit – biostymulator o profilu typowo sadowniczym.

Na koniec Wasiak przypomina o programie promocyjnym Haj-Si-Wo: wybrane produkty Sumi objęte są promocją, w ramach której firma zwraca plantatorom 10% wartości zakupów. Aby skorzystać, należy rejestrować zakupy dokonane między 1 stycznia a 31 października na stronie hajshiwo.pl, a po kilku dniach można otrzymać częściowy zwrot środków.

- W warunkach rosnących kosztów środków produkcji i jednocześnie zaostrzających się wymogów dotyczących pozostałości i bezpieczeństwa dla zapylaczy, łączenie precyzyjnego monitoringu, rotacji substancji aktywnych, technologii opartej na kilku mechanizmach działania oraz przemyślanych programów biostymulacji staje się koniecznością. Ochrona truskawki przed przędziorkiem to dziś nie pojedynczy oprysk, ale świadomie zbudowana strategia na cały sezon – skonkludowała swe wystąpienie Justyna Wasiak.

Malejąca liczba zarejestrowanych preparatów wymusza odejście od schematycznego podejścia na rzecz świadomego, precyzyjnego zarządzania ochroną – opartego na monitoringu zagrożeń, znajomości biologii chorób i szkodników oraz optymalnym doborze terminu zabiegów. W takich warunkach każdy dostępny środek musi być wykorzystany maksymalnie odpowiedzialnie: z poszanowaniem zasad integrowanej ochrony roślin, rotacją grup chemicznych w celu ograniczania ryzyka odporności oraz z pełnym uwzględnieniem okresów karencji i wymogów dotyczących pozostałości.

Znaczenie skutecznej ochrony sadów i jagodników szczególnie rośnie w sytuacji, gdy wachlarz narzędzi chemicznych ulega zawężeniu. Błędy w strategii ochrony – nietrafione terminy zabiegów, nieodpowiedni dobór preparatów czy zbyt późna reakcja na wzrost presji patogenów i szkodników – coraz trudniej naprawić w późniejszej części sezonu. Konsekwencją mogą być istotne straty plonu, obniżenie jakości owoców, a w skrajnych przypadkach także osłabienie kondycji drzew i krzewów w kolejnych latach.

Celem programu ochrony roślin sadowniczych i jagodowych na rok 2026 jest więc nie tylko przedstawienie aktualnie dostępnych rozwiązań, ale przede wszystkim uporządkowanie strategii postępowania w poszczególnych uprawach i fazach rozwojowych roślin. Program uwzględnia aktualny stan rejestracji środków, obowiązujące regulacje oraz praktyczne doświadczenia z sezonu 2025, zachowując dotychczasową strukturę i logikę układu zabiegów. Ma on stanowić pomoc w:

• optymalnym wykorzystaniu ograniczonej liczby substancji czynnych,
• łączeniu metod chemicznych, agrotechnicznych i – tam gdzie to możliwe – biologicznych,
• minimalizowaniu ryzyka powstawania odporności patogenów i szkodników
• zapewnieniu wysokiej jakości i bezpieczeństwa zdrowotnego plonu.

W warunkach malejącej dostępności środków ochrony roślin rośnie rola wiedzy, doświadczenia i konsekwencji w realizacji przyjętej strategii. Odpowiednio zaplanowana i prowadzona ochrona staje się nie tylko warunkiem uzyskania wysokich i powtarzalnych plonów, ale także podstawą utrzymania konkurencyjności gospodarstw sadowniczych i jagodowych w perspektywie najbliższych lat. Program na 2026 rok ma wspierać producentów w podejmowaniu świadomych decyzji, pozwalających osiągnąć ten cel w sposób efektywny i odpowiedzialny.

Kliknij TU i przejdź do strony sklepu AgroHorti Media, by zakupić Program Ochrony Roślin Sadowniczych na 2026 rok lub otrzymaj go w pakiecie przy rocznej prenumeracie czasopisma MPS SAD lub Jagodowe.pl.

FOTO: Sad24

FytoSave to środek ochrony roślin oparty na mieszaninie polisacharydów, działający jako induktor odporności roślin. W jagodowych wykorzystywany jest przede wszystkim przeciw mączniakowi prawdziwemu, a także jako element ograniczania szarej pleśni. Jest zarejestrowany do użytku w truskawce.

Polisacharydy stymulują system odpornościowy rośliny: wzmacniają tkanki, ograniczają rozwój patogenów i poprawiają reakcję na infekcje. Szczególnie cenny jest efekt dwukierunkowy – FytoSave można łączyć z fungicydami działającymi bezpośrednio na patogen, uzyskując połączenie „roślina się broni + środek atakuje grzyb”. W doświadczeniach na truskawce uzyskano skuteczność porównywalną z wybranymi fungicydami chemicznymi, m.in. zawierającymi azoksystrobinę.

Preparat dobrze miesza się z wieloma środkami ochrony roślin, nawozami oraz prostymi preparatami, jak siarka czy wodorowęglan potasu. W truskawce stosuje się go zwykle w dawce 2,0–2,5 l/ha. Brak pozostałości i karencji pozwala sięgać po niego także bliżej zbiorów, co jest dużym atutem w handlu wymagającym „czystych” analiz pozostałości.

VitiSan i Prev-AM – proste wsparcie przeciw chorobom

VitiSan to mineralny środek ochrony roślin oparty na wodorowęglanie potasu. Działa kontaktowo: podwyższa pH na powierzchni rośliny i powoduje wysuszanie grzybni, między innymi mączniaka prawdziwego i szarej pleśni.

Preparat nie daje pozostałości i dobrze sprawdza się w końcowym okresie przed zbiorem. Jest kontaktowy, wymaga więc dobrego pokrycia roślin cieczą roboczą. Często stosuje się go w połączeniu z FytoSave – VitiSan ogranicza grzybnię na powierzchni, a FytoSave wzmacnia odporność tkanek od środka.

- Uzupełnieniem takiego programu może być Prev-AM – środek na bazie olejku pomarańczowego. Rozpuszcza on chitynę, czyli oskórek owadów, oraz uszkadza ścianę komórkową grzybów na powierzchni roślin – mówi dr Michał Pniak, Biocont.

Prev-AM działa kontaktowo. W przypadku szkodników prowadzi do ich wyschnięcia w krótkim czasie, a u patogenów – do uszkodzenia i wyschnięcia grzybni mączniaka czy szarej pleśni znajdującej się na powierzchni. Nie wnika do tkanek, dlatego o skuteczności decyduje dokładne pokrycie. Preparat można mieszać z wieloma innymi środkami, wykorzystując go tam, gdzie potrzebne jest szybkie, bezpozostałościowe ograniczenie presji chorób i szkodników.

Uczestnicy spotkania VipRoom Jagodowy 2026

FOTO: Michał Piątek

Naturalis – biologiczny insektycyd do integrowanej ochrony

Naturalis to biologiczny insektycyd zawierający zarodniki grzyba owadobójczego Beauveria bassiana. Jest to preparat kontaktowy: zarodniki osiadają na ciele szkodnika, kiełkują, przerastają oskórek i wnętrze ciała, prowadząc do śmierci owada lub roztocza. Charakterystyczna grzybnia na powierzchni ciała często pojawia się dopiero po pewnym czasie.

W uprawach jagodowych Naturalis jest cenny przede wszystkim w zwalczaniu przędziorków (wszystkie stadia – jaja, larwy, osobniki dorosłe), wciornastków, mszyc, mączlików, a także drutowców, ponieważ grzyb rozwija się również w strefie gleby. Warunkiem skuteczności jest odpowiednia pogoda: temperatura powyżej 15°C, podwyższona wilgotność i unikanie silnego nasłonecznienia w czasie zabiegu. Szkodniki zaczynają ginąć po kilku dniach, a pełny efekt populacyjny jest widoczny zwykle po 2–3 tygodniach.

Doświadczenia na truskawce pokazały, że zarodniki pozostają aktywne na liściach jeszcze kilka dni po zabiegu. Przędziorki wprowadzone na wcześniej opryskane liście były pasożytowane nawet wtedy, gdy kontakt następował dopiero po kilku dniach. W praktyce plantacyjnej warto wykorzystywać osłony czy agrowłókninę do podniesienia wilgotności i temperatury po zabiegu – sprzyja to zarówno rozwojowi przędziorków, jak i samego grzyba, co wzmacnia efekt biologicznej ochrony.

Łączenie biologii z chemią – zasady i korzyści

- Plantatorzy często pytają, czy środki biologiczne można mieszać lub stosować łącznie z fungicydami i insektycydami chemicznymi. W przypadku Naturalis część fungicydów jest w pełni kompatybilna w mieszaninach zbiornikowych, inne wymagają stosowania sekwencyjnego z odstępem około 3–5 dni między zabiegami – informuje dr Michał Pniak.

Dodaje, że w ochronie integrowanej łączenie Naturalis z insektycydami chemicznymi (np. zawierającymi spinosad) pozwala uzyskać efekt synergii – różne mechanizmy działania utrudniają powstawanie odporności, umożliwiają obniżenie presji chemii i jednocześnie skutecznie ograniczają populację szkodnika. Biologiczne mechanizmy, takie jak działanie Beauveria bassiana, funkcjonują w środowisku od milionów lat, a doniesienia o uodpornieniu się szkodników na te grzyby są sporadyczne lub wręcz nieobserwowane.

Lepinox Plus – Bt na gąsienice w jagodowych

W uprawach truskawek, malin czy borówki coraz częściej pojawiają się problemy z gąsienicami zwójek, piętnówek czy lokalnie omacnicy prosowianki. Do ich zwalczania można wykorzystać Lepinox Plus – preparat zawierający bakterię Bacillus thuringiensis (Bt). 

Lepinox Plus działa żołądkowo: gąsienice muszą zjeść opryskaną tkankę, a w zasadowym przewodzie pokarmowym aktywują się toksyny wytwarzane przez bakterię. Prowadzi to do zahamowania żerowania, choroby i śmierci szkodnika. Kluczowe jest dobre pokrycie roślin, trafienie w młode stadia gąsienic oraz brak zmycia preparatu tuż po zabiegu. Środek można łączyć z wieloma agrochemikaliami, włączając go w programy integrowanej ochrony tam, gdzie ważne jest ograniczenie pozostałości.

Biologia w nowoczesnej produkcji jagodowej

- Biologiczne środki ochrony roślin przestały być ciekawostką zarezerwowaną dla upraw ekologicznych. W nowoczesnej produkcji jagodowej stają się ważnym narzędziem pozwalającym utrzymać skuteczną ochronę przy jednoczesnym ograniczeniu pozostałości i ryzyka odporności. Dzięki takim produktom jak FytoSave, VitiSan, PreV-AM, Naturalis i Lepinox Plus plantatorzy mogą elastycznie łączyć chemię i biologię, dostosowując program ochrony do wymagań rynku, presji agrofagów i warunków pogodowych – konkluduje przedstawiciel Biocont.

Rosnąca intensywność uprawy truskawek sprawia, że coraz większe znaczenie zyskują obiekty zamknięte – tunele i szklarnie. Tegoroczny Kongres poświęcił im osobny blok tematyczny, koncentrując się na nowej technologii ochrony upraw poprzez zamgławianie. W centrum zainteresowania znalazło się m.in. zastosowanie preparatu AgroEca, ale także innych rozwiązań dopasowanych do warunków tunelowych i szklarniowych.

Czytaj także:

Kongres Jagodowy 2026

Powrót zimy, słabnące gleby, brak marginesu na błędy. O truskawkach na Kongresie Jagodowym 2026

Wystąpienia prowadzone przez Mirosława Maziarkę z AgroSmartLab oraz Kamila Jobdę, kierownika Stacji Badawczej Bejo, miały charakter mocno praktyczny. Pokazywały nie tylko same założenia technologii, ale też wstępne doświadczenia z gospodarstw testowych. Plantatorzy mogli dowiedzieć się, jakie są realne wymagania techniczne dla wprowadzenia zamgławiania, z jakimi ograniczeniami trzeba się liczyć oraz jak takie zabiegi wpisują się w cały program ochrony i fertygacji.

Dla wielu uczestników ważne było to, że mieli szansę porównać własne przemyślenia z opiniami ekspertów i innych praktyków. Część osób deklarowała po Kongresie Jagodowym, że dopiero po wysłuchaniu prezentacji i zadaniu szczegółowych pytań jest w stanie realnie ocenić, czy taka technologia ma sens w ich gospodarstwie.

Mikoryza, Trichoderma, Bacillus – dlaczego bez mikrobiologii już się nie da

Jednym z tematów, które wyraźnie wybrzmiały podczas Kongresu Jagodowego 2026 i które będą rozwijane w tegorocznych badaniach, jest rola mikrobiologii gleby w uprawie truskawek. Coraz większa grupa plantatorów stosujących mikoryzę dostrzega poprawę kondycji roślin i lepsze wykorzystanie zasobów gleby. Równocześnie pojawia się lawina pytań: jak mikoryza zachowuje się przy stosowaniu środków ochrony roślin, co dzieje się z nią podczas fertygacji preparatami przeciwko fitoftorze, w jakim stopniu jest wrażliwa na konkretne substancje czynne?

Te pytania nie są teoretyczne – bez odpowiedzi trudno zbudować stabilną, długofalową technologię opartą na jednoczesnym wykorzystaniu chemii i biologii. Dlatego w centrum zainteresowania znalazły się nie tylko same preparaty mikoryzowe, ale też Trichoderma i wyselekcjonowane szczepy Bacillus.

Czytaj także:

kondycjonowanie gleby

Kondycja gleby. Jak przeciwstawić się najważniejszym zagrożeniom?

- Coraz wyraźniej widać, że przy obecnym stanie gleb i intensywności produkcji plantacja bez wsparcia mikrobiologicznego staje się wyjątkowo podatna na stresy i choroby – informuje dr hab. Zbigniew Jarosz.

Dla uczestników Kongresu to nie była jedynie ciekawostka naukowa. Wielu z nich, już stosując preparaty mikrobiologiczne, szukało odpowiedzi na bardzo praktyczne pytania: jak łączyć zabiegi, w jakich odstępach czasu, co jest „bezpieczne” dla mikoryzy, a kiedy konieczna jest jej odbudowa. Możliwość bezpośredniej rozmowy z ekspertami oraz poznania założeń najnowszych doświadczeń pozwala plantatorom lepiej planować programy ochrony i nawożenia, tak by wspierać życie w glebie, a nie je przypadkowo niszczyć.

W tle wszystkich tych dyskusji przewijała się myśl, którą dr hab. Zbigniew Jarosz przywołał, cytując swojego profesora: „gleba, żeby była żyzna, musi żyć. Gleba nieżywa nie daje efektów”. W nowoczesnej produkcji truskawek ta pozornie prosta zasada staje się jednym z fundamentów sukcesu w uprawie.

Dlaczego warto być na Kongresie Jagodowym? Wiedza, której nie daje kalkulator

- Analizując tegoroczne rozmowy kuluarowe, można odnieść wrażenie, że w branży panuje ostrożny optymizm. Jest chęć inwestowania, jest wiara w potencjał truskawek – ale jednocześnie świadomość, że czasy „tanich błędów” się skończyły. Wysoka cena owoców z ostatnich lat działa na wyobraźnię, zwłaszcza młodych, którzy nierzadko wycinają fragmenty sadów wiśniowych czy jabłoniowych, by posadzić truskawki. Często dzieje się to pod wpływem prostego rachunku: 25–30 zł za kilogram razy 25–35 ton z hektara daje imponujący wynik. Kongres Jagodowy jest miejscem, w którym ten rachunek zostaje skonfrontowany z realiami: wymaganiami odmian, kosztami technologii, ryzykiem pogodowym, problemami glebowymi. – wyjaśnia dr hab. Zbigniew Jarosz.

Rejestracja uczestników, Kongres Jagodowy 2026

FOTO: Doradca Jagodowy

Największą korzyścią dla plantatorów nie jest więc sama lista zaleceń, ale możliwość pełnego „przepracowania” swojej strategii produkcji: od doboru odmian, przez technologię ochrony i nawożenia, po decyzje inwestycyjne. Bezpośredni kontakt z naukowcami, doradcami i doświadczonymi plantatorami pozwala lepiej ocenić, które pomysły są realne w danym gospodarstwie, a które są zbyt ryzykowne. Uczestnicy wyjeżdżają z Kongresu z konkretną, uporządkowaną wiedzą, ale też z siecią kontaktów, do których mogą wrócić z pytaniami w trakcie sezonu.

Jakie plany ma Doradca Jagodowy?

- Będziemy silnie rozwijali nasze badania w kierunku wykorzystania mikrobiologii do ochrony roślin. Wierzę, że leżą tu pewne rezerwy. Chodzi też o kontekst w jakim musza funkcjonować plantatorzy: znikają kolejne substancje aktywne do ochrony, a sicie handlowe wymagają coraz bardziej „czystego” towaru. Już sprawdzam kolejne preparaty, staram się układać kompletne programy ochrony truskawek, które przetestuję w tym sezonie. O efektach tych prac poinformuje uczestników Kongresu Jagodowego 2027. – deklaruje naukowiec.

To jednak perspektywa czasowo dość odległa. Jest jednak dobra wiadomość: już na początku trzeciej dekady lutego odbędą się dwa wydarzenia organizowane przez Doradcę Jagodowego w ramach „Praktycznie  o truskawkach i nie tylko”. Pierwsza konferencja odbędzie się we Wrocławiu 21 lutego, druga dzień później w Starym Radzikowie (Czerwińsk nad Wisłą). Portal i czasopismo Jagodowe.pl to patroni medialni tych wydarzeń. Będziemy je relacjonować, ale zachęcam do bezpośredniego udziału w szkoleniach. Kontakt z ekspertami, przedstawicielami firm, rozmowy i porównania doświadczeń z innymi plantatorami, nieoficjalne rozmowy kuluarowe – po prostu warto tam być!

W ochronie roślin nowości chemiczne pojawiają się coraz rzadziej. Dla przykładu, pierwszy produkt z grupy diamidów – Coragen – został wprowadzony na rynek w 2010 roku. Kolejnym reprezentantem tej samej grupy jest Exirel, który pojawił się dopiero po około dekadzie. Taki rozrzut czasowy pokazuje, jak długo trzeba czekać na nowe rozwiązania i jak ważne jest ich rozsądne stosowanie, aby nie doprowadzić do szybkiego uodparniania się szkodników.

- Z punktu widzenia praktyki polowej mamy dziś realnie do dyspozycji dwa główne mechanizmy działania insektycydów: preparaty działające na układ nerwowy oraz te oddziałujące na układ mięśniowy owadów. Do tej drugiej grupy zaliczają się właśnie diamidy, w tym Exirel. – mówił we wstępie swego wystąpienia podczas spotkania borówkowego zorganizowanego przez Agrosimex 4 lutego w Korytnicy Marek Dąbrowski z FMC.

Exirel – nowoczesny insektycyd diamidowy do zastosowań na plantacjach jagodowych

Exirel to insektycyd z grupy diamidów, zawierający substancję czynną CYAZYPYR®. Jego działanie polega na zakłóceniu pracy układu mięśniowego szkodnika, co prowadzi do szybkiego unieruchomienia i śmierci owada. Preparat jest zarejestrowany m.in. w uprawach sadowniczych oraz jagodowych, w tym w borówce wysokiej.

Najważniejsze cechy preparatu Exirel:

• szerokie spektrum zwalczanych szkodników (głównie gąsienice motyli – owocówki, zwójki oraz wybrane muchówki),
• szczególnie wysoka skuteczność wobec młodocianych stadiów rozwojowych (larwy),
• bardzo wysokie bezpieczeństwo dla środowiska i użytkownika
• korzystny profil dla owadów pożytecznych (przy prawidłowym stosowaniu),
• możliwość wykorzystania w ochronie borówki przeciwko muszce plamoskrzydłej (Drosophila suzukii).

Muszka plamoskrzydła – dlaczego Exirel trzeba stosować zapobiegawczo?

Muszka plamoskrzydła jest nadal relatywnie nowym, choć coraz częściej notowanym szkodnikiem w uprawach jagodowych. W borówce najczęściej pojawia się pod koniec okresu owocowania, zwłaszcza na późnych odmianach. Teoretycznie szkodnik ten może rozwijać kilkanaście pokoleń w sezonie, co zwiększa ryzyko gwałtownego nasilenia populacji.

- Kluczowe jest to, że zwalczanie muszki nie może być interwencyjne. Gdy jaja są już w owocach, a larwy zaczną się rozwijać, owoc jest handlowo stracony, nawet jeśli larwa po spożyciu zaprawionej tkanki obumrze – tłumaczył Marek Dąbrowski.

Dlatego w ochronie borówki z użyciem Exirel kluczowe znaczenie ma monitoring:

• własne pułapki na plantacji,
• korzystanie z komunikatów doradczych,
• ścisła obserwacja momentu pierwszych odłowów muszki.

Preparat działa m.in. poprzez dezorientację dorosłych much. Po kontakcie z substancją czynną owad przestaje żerować i nie składa jaj w owocach. Jak pokazują doświadczenia polowe i materiały producenta, pierwsze objawy dezorientacji mogą być widoczne już po kilku minutach od rozpoczęcia żerowania na powierzchni owocu, a śmierć następuje w ciągu kilku godzin.

Okres zabezpieczenia po zabiegu Exirel szacuje się na około 10–14 dni, choć w praktyce należy go korygować w zależności od presji szkodnika i dynamiki nalotów.

Zakres rejestracji i inne zagrożenia w sadach

Exirel jest zarejestrowany przede wszystkim w uprawach sadowniczych, takich jak jabłoń czy grusza, gdzie ważnymi szkodnikami są m.in. owocówki i zwójki – nocne motyle, których gąsienice uszkadzają owoce. W przypadku borówki, oprócz muszki plamoskrzydłej, warto też obserwować inne zagrożenia, jak np. tarcznik, który staje się coraz bardziej ekspansywny i zasiedla nie tylko sady jabłoniowe czy gruszowe, ale również plantacje porzeczek oraz inne gatunki, także jagodowe. W sadach i plantacjach, gdzie ochrona jest prowadzona nieregularnie lub zbyt łagodnie, tarcznik może bardzo szybko się zadomowić.

Jak stosować Exirel w praktyce?

Przy omawianiu dawek i zasad stosowania zawsze należy odnieść się do aktualnej etykiety rejestracyjnej, jednak w wystąpieniu podkreślono kilka praktycznych aspektów:

• dawka produktu na hektar musi być bezwzględnie utrzymana – trzeba przestrzegać zapisów z etykiety rejestracyjnej
• konieczność ustalenia pH wody – przy wysokiej zasadowości zaleca się delikatne zakwaszenie cieczy roboczej, tak aby pH spadło poniżej 7,0, zwłaszcza gdy ciecz ma odstać kilka godzin przed zabiegiem,
• jeżeli to możliwe, najlepiej stosować Exirel solo, bez mieszania z innymi środkami; dopiero w razie konieczności wykonywać mieszaniny zbiornikowe,
• zabieg powinien być wykonany możliwie wcześnie po stwierdzeniu początku nalotu szkodnika – zbyt późne działanie powoduje, że przez cały sezon "gonimy" problem, zamiast mu zapobiegać.

Spotlight Plus – kontaktowy herbicyd na chwasty dwuliścienne

Zastosowanie Spotlight Plus - slajd wyświetlony podczas konferencji borówkowej zorganizowanej przez Agrosimex w Korytnicy

FOTO: Michał Piątek

Drugim omówionym w wystąpieniu produktem jest herbicyd Spotlight Plus. To preparat działający kontaktowo, przeznaczony do zwalczania chwastów dwuliściennych oraz odrostów korzeniowych w różnych uprawach.

Historia substancji zaczynała się od zastosowań w zbożach, później produkt był szeroko używany do desykacji naci ziemniaka, a obecnie ma również rejestracje w uprawach jagodowych, takich jak truskawka, malina czy borówka.

Cechy charakterystyczne Spotlight Plus:

• działanie kontaktowe i parzące – niszczy zielone części roślin w miejscu oprysku,
• skuteczny wyłącznie przeciwko chwastom dwuliściennym
• bardzo szybki efekt działania – objawy więdnięcia i zasychania widoczne zwykle po 2–3 dniach,
• brak przemieszczania się w głąb rośliny przez liście do owoców, co ma znaczenie szczególnie w fazie, gdy na plantacji pojawiają się owoce.

Klucz do skuteczności Spotlight Plus: termin i technika zabiegu

Jako herbicyd kontaktowy Spotlight Plus wymaga szczególnej uwagi w doborze terminu zabiegu oraz parametrów oprysku. Marek Dąbrowski w swym wystąpieniu podkreslił kilka praktycznych zasad:

• dawka: 0,8 l/ha z możliwością zastosowania dwukrotnie w sezonie (zawsze należy odnieść się do aktualnej etykiety dla konkretnej uprawy),
• minimalna ilość cieczy roboczej: od 200 do 300 l/ha – nie należy jej obniżać,
• stosowanie przynajmniej średniokroplistych dysz, aby dobrze pokryć liście chwastów,
• unikanie zbyt wysokiego ciśnienia, gdyż preparat jest "lekki". Niektóre krople po odbiciu od ziemi bądź chwastów trafiają na zielone części rośliny uprawnej
• kontrola temperatury: zabieg wykonywany przy temperaturze poniżej 25°C, w dzień pogodny, ale nie upalny,
• najlepszy termin: zwykle bardzo wczesny ranek, gdy zabieg wykonujemy na chwasty, wykorzystujemy dobre warunki

Bardzo ważna jest również wielkość chwastów: jeśli rośliny są zbyt duże, a oprysk pokryje je tylko częściowo, np. "do połowy", stożek wzrostu może pozostać nienaruszony, a chwast zacznie odrastać mimo przypalenia dolnych partii pędów (klasyczny przykład to komosa).

W sytuacji, gdy konieczne jest zwalczenie zarówno chwastów dwu-, jak i jednoliściennych, Spotlight Plus można łączyć w zabiegu z herbicydem działającym wyłącznie na chwasty jednoliścienne, zgodnie z zasadami mieszania i etykietami preparatów.

Monitoring i precyzja – warunek skutecznej ochrony

Zarówno w przypadku Exirel, jak i Spotlight Plus, powtarza się jeden motyw: skuteczność środków zależy w ogromnej mierze od terminu zabiegu i precyzji wykonania. W ochronie przed szkodnikami – zwłaszcza muszką plamoskrzydłą – kluczowe jest oparcie się na monitoringu (pułapki, komunikaty, obserwacja) i działanie zapobiegawcze. W ochronie herbicydowej z użyciem Spotlight Plus – dobranie odpowiedniej fazy rozwojowej chwastów, właściwej ilości wody i parametrów oprysku.

- Przy rosnących ograniczeniach w dostępie do nowych substancji aktywnych i coraz wyższych wymaganiach rynkowych co do jakości owoców, umiejętne korzystanie z takich narzędzi, jak Exirel i Spotlight Plus, staje się jednym z filarów nowoczesnej ochrony sadów i plantacji jagodowych – podsumował swe wystąpienie przedstawiciel FMC.

W ciągu najbliższych dni, w większości kraju, temperatury utrzymają się poniżej 0°C lub w jego pobliżu – od około –7, –5°C w najchłodniejszych regionach, do –2, 0, lokalnie 2°C po południu na zachodzie i nad morzem. Nocami mróz będzie się nasilał, przy czym najgroźniejsze dla upraw będą noce z rozpogodzeniami i bezśnieżną lub bardzo cienką pokrywą śnieżną.

Opady pozostaną z reguły niewielkie – głównie śniegu, miejscami drobnego, sypkiego. W wielu miejscach pokrywa śnieżna będzie nierównomierna, a w części plantacji może jej praktycznie zabraknąć. Okresami zaznaczy się silniejszy wiatr, szczególnie w pierwszej części okresu, co będzie potęgować odczucie chłodu i może prowadzić do osuszania wierzchniej warstwy gleby oraz podwiewania śniegu z rzędów.

Opadów śniegu spodziewamy się w pzede wszystkim weekend. Uzupełnienie okrywy jest potrzebne – w części kraju po ostatniej odwilży białego puchu już nie ma, w wielu innych miejscach jego warstwa uległa wyraźnemu zmniejszeniu.

Pogoda a kondycja plantacji truskawek w gruncie

Dla truskawek uprawianych w gruncie kluczowe jest połączenie kilku czynników:

• minimalnej temperatury przy gruncie
• obecności lub braku pokrywy śnieżnej
• stopnia przygotowania roślin do zimy
• rodzaju gleby

Na plantacjach jagodowych, gdzie prognozowane są nocne i poranne spadki temperatury do około –20°C, przy bardzo cienkiej warstwie rośnie ryzyko uszkodzeń mrozowych, szczególnie pąków kwiatostanowych i szyjki korzeniowej.

Truskawka jest w stanie znieść mrozy rzędu –15, a nawet poniżej –20°C, ale pod warunkiem dobrej mrozoodporności, stopniowego ochłodzenia (brak nagłych i silnych skoków temperatury) i przynajmniej częściowej osłony gleby. Plantacje posadzone jesienią, zwłaszcza na lekkich, przewiewnych glebach oraz na wyniesionych stanowiskach, są w takich warunkach szczególnie narażone.

Krótkie ocieplenie ale potem znowu mróz

Wraz z nadejściem opadów temperatura powietrza ma się ocieplić o kilka-kilkanaście stopni. W województwach centralnych możliwe są nawet krótkotrwałe dodatnie wskazania termometrów w najcieplejszych okresach soboty i niedzieli. Na zachodzie ma być jeszcze cieplej, ale na wschodzie kraju utrzyma się całodobowy mróz.

Po tym krótkim przerywniku czeka nas powrót do dwucyfrowych mrozów w końcu stycznia właściwie we wszystkich strefach uprawy jagodowych.

2 grudnia 2025 roku w miejscowości Przypki koło Tarczyna odbyła się kolejna edycja wydarzenia – Forum Doradców Sadowniczych, organizowanego przez firmę Bayer. Na miejscu spotkali się doradcy sadowniczy i jagodowi z całej Polski. Wydarzenie było okazją do przedstawienia nowości produktowych w firmie Bayer, a także do bardzo szerokiej dyskusji na temat zapisów rejestracyjnych i możliwości stosowania fungicydów oraz insektycydów.

W dyskusji doradcy bardzo dużo mówili również o przyszłości ochrony roślin i produkcji sadowniczej w coraz trudniejszym otoczeniu regulacyjnym i rynkowym. Z jednej strony Bayer pokazał konkretne narzędzia – nowe i odświeżone produkty (Atsina, zaktualizowane Zato, rozszerzenia etykiety Sivanto Prime, pułapki Decis Trap) oraz cyfrowe systemy oparte na sztucznej inteligencji (ResiYou do prognozowania pozostałości), które mają pomóc utrzymać skuteczną ochronę przy mniejszej liczbie dostępnych substancji i rosnących wymaganiach sieci handlowych.

Z drugiej strony mocno wybrzmiewał wątek "gęstniejącego sita" unijnych przepisów – ograniczeń co do dawek i częstotliwości zabiegów, nadchodzącej elektronicznej ewidencji oraz ryzyka, że kolejne substancje nie przejdą wtórnych ocen.

Atsina – ochrona winorośli przed zwójkami

Forum Doradców Sadowniczych otworzył Radosław Suchorzewski (Bayer), który przedstawił nowość – insektycyd ATSINA oparty na substancji czynnej chlorantraniliprol (200 g/l). Jak podkreślił prelegent, wprowadzenie tego produktu oznacza powrót Bayera do segmentu szkodników z rzędu motyli (zwójek, owocówek). Ostatnio firma koncentrowała się głównie na ochronie przed szkodnikami kłująco‑ssącymi (Sivanto, Movento), natomiast od sezonu 2026 będzie mogła zaoferować rozwiązanie również przeciwko gąsienicom. Atsina ma szeroką etykietę: w jabłoniach preparat jest zarejestrowany m.in. przeciwko owocówce jabłkóweczce i zwójkom liściowym w dawce 125–175 ml/ha, w gruszach – przeciwko owocówce jabłkóweczce (150–175 ml/ha), w śliwach – przeciwko owocówce śliwkóweczce (również 150–175 ml/ha), a w uprawach winorośli – przeciwko kilku gatunkom zwójek w dawkach 150–210 ml/ha.

Zdaniem R. Suchorzewskiego nowe rozwiązanie pozwoli uzupełnić lukę po preparatach, które wypadły z rynku, i uporządkować ochronę przed szkodnikami z tej grupy w sadach jabłoniowych, gruszowych, śliwowych oraz w winnicach.

Nowa etykieta Zato 50 WG, szersze zastosowanie Sivanto Prime

Drugim ważnym zagadnieniem w wystąpieniu R. Suchorzewskiego była aktualna etykieta fungicydu Zato, obowiązująca od 21 listopada 2025 r. W jabłoniach preparat można stosować przeciwko mączniakowi jabłoni (0,1 kg/10 000 m² LWA, czyli 0,15 kg/ha, w fazach BBCH 61–79, do trzech zabiegów) oraz przeciwko gorzkiej zgniliźnie (ta sama dawka, BBCH 79–85, dwa zabiegi, maksymalnie trzy łącznie). W gruszach Zato ma rejestrację przeciwko parchowi gruszy, mączniakowi i rdzy (0,15 kg/ha, BBCH 59–85, dwa zabiegi), a także przeciwko brązowej plamistości liści wywoływanej przez Stemphylium w podobnych dawkach.

Nowa etykieta obejmuje również truskawkę – zarówno w uprawie polowej, jak i pod osłonami oraz w uprawie szklarni. W polu Zato zwalcza mączniaka prawdziwego i białą plamistość liści (0,125 kg/ha, BBCH 59–81, dwukrotnie), natomiast w tunelach i w szklarniach – mączniaka prawdziwego (0,15 kg/ha, dwa zabiegi od fazy BBCH 41). Wśród gatunków dodatkowych wymieniono również pigwowca japońskiego, jabłoń płonkę, nieszpułkę zwyczajną, pigwę i gruszę azjatycką.

Przywrócenie części zastosowań Zato to efekt wielomiesięcznej pracy działu rejestracji, która ma bezpośrednie przełożenie na praktykę sadowniczą – środek ponownie staje się ważnym elementem strategii ochrony przed kluczowymi chorobami jabłoni, grusz i truskawek.

Tmasz Gasparski poinformował z kolei o nowych mozliwościach użycia Sivanto Prime. Od 1 października 2025 r. Sivanto Prime zyskało szereg nowych zastosowań w warzywach i uprawach pod osłonami (sałata w polu, cukinia i arbuz w systemach bezglebowych, maliny szklarniowe, winorośl, rośliny ozdobne i szkółkarskie), a na marzec 2026 r. przewidywane są  kolejne rozszerzenia – m.in. dla borówki wysokiej, malin, jeżyn, porzeczek, agrestu, bzu czarnego, jagody kamczackiej, morwy, róż na owoce oraz żurawiny, a także dla szeregu warzyw korzeniowych i gatunków pestkowych.

Nowa szata graficzna

Istotnym elementem prezentacji były także zmiany w identyfikacji wizualnej całego portfolio Bayera. Firma wprowadza nowe kolory opakowań: fungicydy będą oznaczone zielenią, herbicydy – odcieniami pomarańczu, insektycydy – kolorem niebieskim, a biostymulatory – kolorem fioletowym. Ma to ułatwić rozpoznawanie grup produktów zarówno doradcom, jak i producentom.

Pozostałości pod kontrolą

Barbara Witkowska, Bayer, Forum Doradców Sadowniczych

FOTO: Justyna Dobrosz

Barbara Witkowska (Bayer) zaprezentowała ResiYou – cyfrowe rozwiązanie oparte na sztucznej inteligencji, służące do prognozowania poziomów pozostałości środków ochrony roślin w owocach i warzywach. Narzędzie ma pomóc producentom spełniać coraz bardziej złożone wymagania odbiorców. Klasyczne podejście do pozostałości opiera się na uśrednionych wynikach doświadczeń polowych i prostym założeniu, że im dłuższy odstęp od zabiegu do zbioru, tym niższy poziom pozostałości.

W praktyce jednak na tempo rozkładu substancji ogromny wpływ mają warunki pogodowe oraz tempo wzrostu roślin. ResiYou łączy dane z wieloletnich wyników laboratoryjnych analiz MRL z aktualnymi danymi meteorologicznymi i informacją o biomasie roślin (tzw. biomasa zastępcza), tworząc model predykcyjny oparty na sztucznej inteligencji. Dzięki temu system potrafi dużo dokładniej niż proste tabelki oszacować, jaki poziom pozostałości będzie w owocach w określonym dniu zbioru.

Użytkownik, doradca lub sadownik, może w programie "zasymulować" pojedyncze zabiegi lub całe programy ochrony. Wybiera termin zbioru, rejestr środków użytych w sezonie oraz wymogi odbiorcy. W systemie znajdują się zarówno limity prawne MRL, jak i prywatne standardy ważniejszych sieci handlowych (często znacznie ostrzejsze, np. 33% unijnego MRL). Jeśli danego odbiorcy nie ma na liście, można zdefiniować własny zestaw wymogów.

ResiYou nie pozwala na symulowanie i "ręczne" wpisywanie poziomów dla konkretnych substancji – bazuje na oficjalnych limitach i zdefiniowanych standardach – natomiast pokazuje, czy przy danym programie ochrony i terminie zbioru owoce zmieszczą się w wymaganiach, czy ryzyko ich przekroczenia jest zbyt duże. Wizualizacja wyników jest intuicyjna: system pokazuje procent wykorzystania MRL dla poszczególnych substancji oraz wskaźnik ogólnego "poziomu ryzyka" dla danej partii, a kolory zielony, pomarańczowy i czerwony jasno sugerują, kiedy sytuacja jest bezpieczna, kiedy wymaga ostrożności, a kiedy absolutnie nie wolno kierować towaru do danego odbiorcy.

B. Witkowska podkreśliła, że ResiYou nie zastępuje doradztwa, ale staje się praktycznym "kalkulatorem ryzyka", który ma ograniczyć ryzyko zwrotu towaru i pomóc lepiej dopasować program ochrony do oczekiwań całego łańcucha żywnościowego.

O ile właściciele tuneli z obawą zerkają w niebo w kierunku śniegowych chmur, o tyle dla tych, którzy truskawki uprawiają w gruncie opady białego puchu są prawdziwym błogosławieństwem.

Już zaledwie kilkucentymetrowa pokrywa śnieżna stanowi dość dobrą izolację dla truskawek. Śnieg przeciwdziała powstawaniu uszkodzeń mrozowych na roślinach. Tegoroczny schyłek listopada jest inny niż w ubiegłych latach – w Polsce południowo-wschodniej pokrywa śnieżna już na początku trzeciej dekady miesiąca osiągnęła grubość kilkunastu centymetrów. To w pełni wystarczające do zabezpieczenia roślin nie tylko przed przymrozkami ale i lekkim mrozem.

Śnieg topnieje – co dalej?

Jeśli to możliwe, aby wjechać na pole z agrowłókniną i ją rozłożyć na truskawkach, warto to zrobić. Choć aktualnie pogoda jest dość typowa dla polskiego listopada, to jednak pierwsza połowa miesiąca była relatywnie ciepła. Za dnia termometry wskazywały wartości przekraczające niekiedy 10°C, a noce upływały bez przymrozków. Innymi słowy – liczba bodźców stymulujących rośliny do wejścia w stan zimowego uśpienia jak dotąd była niewielka. Zabezpieczenie przed przymrozkami i prawdopodobnym w końcu listopada i w grudniu regularnym mrozem jest więc zasadne.

Typowym materiałem wykorzystywanym do zabezpieczania truskawek przed niskimi temperaturami i mroźnym wiatrem jest agrowłóknina o gramaturze 23g/m2. Taka okrywa, zwłaszcza materiał o wzmocnionych obrzeżach, odznacza się dostateczną wytrzymałością i może posłużyć przez więcej niż jeden sezon. Co ważniejsze, w większości przypadków jest też wystarczająca dla truskawek.

Niektórzy plantatorzy decydują się jednak na zastosowanie cięższych agrowłóknin, o gramaturze 26 g/m2 lub nawet 30 g/m2. W przypadkach ekstremalnych spadków temperatur w warunkach braku okrywy śnieżnej część plantatorów decyduje się na zastosowanie podwójnej okrywy, np. z materiałów o gramaturze 23 g/m2. Dotychczasowe obserwacje i doświadczenia dowodzą, że podwójna okrywa, nawet z relatywnie cienkich osłon, np. o gramaturze 19 g/m2, daje rezultat lepszy niż pojedyncza osłona z materiału o grubości wynoszącej sumę dwóch cieńszych.

Zwierzęta – główny wróg agrowłókniny

Agrowłóknina bywa uszkadzana przez dzikie i domowe zwierzęta. Poruszające się po plantacji pod osłonami sarny czy większe psy mogą powodować poważne uszkodzenia powłok ograniczając ich efektywność.

Część plantatorów zabezpiecza plantację poprzez stosowanie środków repelentnych lub wznoszenie ogrodzeń elektrycznych wokół truskawkowych kwater na czas zabezpieczania ich osłonami. Jeden z producentów agrowłóknin oferuje także materiał o właściwościach elastycznych ograniczających potencjalne szkody wyrządzane przez zwierzęta.

Komisja Europejska zaostrza restrykcje odnośnie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów (NDP) w owocach. Przykładem jest acetamipryd, którego poziom NDP w niektórych uprawach został istotnie zmniejszony (borówka wysoka i agrest z 2,0 do 0,7 mg/kg; malina z 2,0 do 0,6 mg/kg; winogrona z 0,5 do 0,08 mg/kg). Od dnia 19 sierpnia 2025 r. w uprawach porzeczki NDP będzie wynosił 0,01 mg/kg – z praktycznego punktu widzenia dyskwalifikuje to użycie acetamiprydu w porzeczce.

Produkt Siltac może skutecznie zastępować tradycyjne, chemiczne pestycydy, działając m.in. na przędziorki, mszyce, wielkopąkowca porzeczkowego, larwy miseczników. Oparty jest głównie na polimerowych związkach silikonowych. Siltac jest alternatywą dla chemicznych środków ochrony roślin, ponieważ nie zawiera substancji aktywnych, a na szkodniki działa w sposób fizyczny. Ze względu na mechanizm działania, nie powoduje selekcji ras odpornych szkodników. Preparat pozwala uzyskać bardzo wysoką skuteczność walki ze szkodnikami roślin jagodowych, zwłaszcza tam, gdzie zawodzą lub nie mogą być stosowane metody chemiczne.

Innowacyjna technologia chroniona patentem

Siltac jest oparty na opatentowanej technologii sieciowania polimerów 3D-IPNS^TM, która czyni go jedynym w swoim rodzaju produktem na rynku polskim. Po wykonaniu oprysku, polimery silikonowe zawarte w preparacie tworzą na ciele żerujących szkodników unikalną trójwymiarową sieć. Powoduje ona natychmiastowe unieruchomienie (immobilizację) i zablokowanie fizycznych funkcji życiowych szkodników. W efekcie następuje szybka eliminacja szkodników.

Narastające problemy ze zwalczaniem szkodników

FOTO: ICBpharma

Wysoka skuteczność i uniwersalne zastosowanie

Przy zwalczaniu szkodników najważniejsza jest lustracja plantacji. Zabieg Siltac należy wykonać po zauważeniu szkodników. W uprawach jagodowych zwalcza formy ruchome (osobniki dorosłe i larwy) przędziorków, mszyc, wielkopąkowca porzeczkowego oraz larwy misecznika. Zalecane stężenie wynosi 0,1–0,15%, czyli 100 – 150 ml preparatu na każde 100 litrów wody. Siltac można stosować kilkukrotnie w trakcie sezonu bez obawy, że szkodniki uodpornią się na działanie preparatu. Zazwyczaj wystarczy już jeden zabieg, by silnie ograniczyć populację szkodnika. Skuteczność wynosi od 80 do 100%. W razie potrzeby kolejny zabieg zaleca się po 5–7 dniach. Należy pamiętać o właściwym sposobie stosowania preparatu Siltac – ciecz robocza musi pokryć wszystkie miejsca, gdzie żerują szkodniki.

Narastające problemy ze zwalczaniem szkodników2

FOTO: ICBpharma

W przypadku wystąpienia wielkopąkowca porzeczkowego (Cecidophyopsis ribis) – najgroźniejszego szkodnika porzeczki w naszym kraju  –  Siltac należy stosować w okresie jego migracji, tj. od początku wegetacji do fazy bezpośrednio po kwitnieniu (2–3 zabiegi, co 7–10 dni).

Misecznika śliwowego (Parthenolecanium corni Bouché) najlepiej zwalczać w okresie wczesnowiosennym, gdy nie ma jeszcze liści i ciecz robocza może swobodnie dotrzeć do miejsc na pędach, gdzie spod tarczek wychodzą młode larwy. Jest to najlepsza metoda na ograniczenie populacji szkodnika. Od końca czerwca do końca sierpnia następuje wylęg larw drugiego pokolenia misecznika, które migrują na zielone części rośliny, zasiedlają je i rozpoczynają żer. Zazwyczaj zbiega się to z początkiem dojrzewania owoców. W takim przypadku zabieg preparatem Siltac jest doskonałym rozwiązaniem na redukcję populacji szkodnika bez ryzyka zanieczyszczenia owoców substancją aktywną. Zaleca się 2 zabiegi Siltac, co 7-10 dni, w stężeniu 0,15%.

Siltac jest cenionym i skutecznym preparatem w zwalczaniu przędziorków w uprawach jagodowych. Zalecane stężenie do zwalczania tego szkodnika wynosi 0,1–0,15%. Istotne jest dokładne opryskanie roślin, tak by ciecz robocza dotarła na spodnią stronę liścia. Na plantacjach maliny często wykonuje się kilka zabiegów w bloku: 3 zabiegi Siltac w niskim stężeniu (0,05%), co 4-5 dni.

Bezpieczeństwo entomofauny pożytecznej

Preparat Siltac został szeroko przebadany w zakresie wpływu na pożyteczną entomofaunę, w tym na naturalnych wrogów szkodników.

Stwierdzono, niewielki lub brak negatywnych skutków stosowania produktu na tą ważną grupę organizmów. Obserwacje prowadzono głównie w uprawach sadowniczych.

• Dobroczynkowate (Phytoseidae) Badania i obserwacje wykonane w sadach towarowych wykazały, że produkt może częściowo redukować populacje tych pożytecznych roztoczy. Jednakże, w krótkim czasie od zabiegu, populacja dobroczynkowatych odbudowuje się.
• Pluskwiaki dziubałkowate z rodzaju Anthocoris i Orius oraz pożyteczne błonkówki. Badania wykazały niewielki, negatywny wpływ produktu Siltac na tę grupę drapieżców. W sadach, gdzie stosowano Siltac stwierdzano obecność pożytecznych błonkówek oraz pluskwiaków z rodziny dziubałkowatych – drapieżców miodówki gruszowej.
• Biedronki. Siltac okazał się produktem selektywnym (bezpiecznym) dla form dorosłych biedronek i dużej mierze selektywny dla form larwalnych.
• Pszczoła miodna. Przeprowadzone badania oraz ocena ryzyka produktu Siltac na pszczołę miodną wykazały, że produkt nie powoduje nieakceptowalnego, negatywnego wpływu na te pożyteczne owady. Mimo to, produkt nie powinien być stosowany w trakcie oblotu pszczół.

Brak okresu karencji

Siltac nie zawiera żadnych substancji aktywnych w przeciwieństwie do środków ochrony roślin. Według uznanych instytucji preparat może być stosowany tuż przed zbiorem (nawet jeden dzień przed zbiorem) na wszystkie części roślin przeznaczone do konsumpcji.

Jakość silikonów ma znaczenie

Polimery silikonowe różnią się od siebie poziomem czystości, bezpieczeństwa i strukturą chemiczną. Obecnie, ze względu na coraz większą popularność tych substancji, kładzie się bardzo duży nacisk na ich poziom czystości i bezpieczeństwa dla konsumentów. Preparaty silikonowe, mimo że nie zawierają pestycydów, muszą spełniać najwyższe wymogi. Do produkcji Siltac używane są polimery silikonowe o bardzo wysokiej jakości, które zostały wszechstronnie przebadane pod kątem bezpieczeństwa oraz uzyskały pozytywne oceny licznych, renomowanych instytucji na świecie. To ważna cecha preparatu Siltac i dlatego Siltac jest tak cennym i wyjątkowym produktem.

Siltac doskonale wpisuje się w wymogi nowoczesnej uprawy roślin, jest elementem strategii antyodpornościowych i integrowanej ochrony roślin. Preparat jest znany od ponad 10 lat, stosowany na wielu rynkach na świecie i wciąż cieszy się rosnącą popularnością. Siltac to produkt skuteczny i godny zaufania!

Larwy żerują w glebie, podgryzając korzenie roślin, co prowadzi do ich osłabienia, zahamowania wzrostu, a w ostateczności do ich zamierania.

Dorosłe chrząszcze żerują nocą, wygryzając charakterystyczne półkoliste wżery na brzegach liści – nie jest to bardzo groźne samo w sobie, ale świadczy o obecności szkodnika.

Opuchlaki są trudne do zwalczania, bo żerują nocą i chowają się w ciągu dnia. Mają kilka stadiów rozwojowych: larwy w glebie, dorosłe osobniki na liściach – oba są szkodliwe.

Jak zwalczyć opuchlaka w truskawkach?

Bezpieczną dla roślin i konsumentów owoców metodą jest sięgniecie po preparaty na bazie pożytecznych nicieni. Na uwagę zasługuje Nemasys® L. Ma on kilka zalet: odznacza się wysoką jakością formulacji, wysoką efektywnością o ile zastosowany zostanie  w optymalnych warunkach, jest przydatny do stosowania w uprawach tradycyjnych i ekologicznych, jest też bioinsektycydem, który można właczać do programów IPM.

Jak uzyskać wysoką efektywność zwalczania opuchlaka?

Zwalczanie opuchlaków Nemasys L

FOTO: BASF

Aby w pełni wykorzystać potencjał jaki niesie Nemasys® L należy przestrzegać kilku zaleceń:

• Oprysk należy przeprowadzać, gdy występują poczwarki opuchlaka tj. wcześnie wiosną, lub wczesną jesienią przeciwko larwom.
• Temperatura gruntu lub podłoża powinna mieścić się w zakresie od 5 do 30°C przez co najmniej dwa tygodnie po oprysku.
• Gleba lub podłoże powinny być wilgotne.
• Poddawać rutynowo opryskowi cały nowy materiał docierający do gospodarstwa, może zawierać on larwy opuchlaka.
• Jeśli produkt jest nakładany na całe rośliny, natychmiast spłukać nicienie do podłoża.
• Metodą preferowaną jest podlewanie, zwłaszcza w przypadku gdy rośliny mają silnie rozwiniętą rozetę liści.
• Stosowanie w przypadku truskawek: nanosić preparat bezpośrednio dookoła u podstawy każdej rośliny.

Więcej informacji można znaleźć TUTAJ.

Roztocz truskawkowiec (Phytonemus pallidus) zimuje u nasady liści. Schowane tam samice są chronione przed mrozem. Gdy temperatura wzrasta wczesną wiosną, roztocze zaczynają się aktywnie rozmnażać i zasiedlać nowe części roślin. Letnie koszenie liści i usuwanie ich z plantacji to element redukcji populacji tego szkodnika. Jest on jednak daleki od 100% efektywności. W zimie 2024/2025 w wielu częściach Polski temperatura nawet raz nie spadła poniżej progu -15°C, co w połączeniu z dużym nasileniem występowania roztocza w minionym sezonie jest ponurą wróżbą.

Jak szybko namnaża się roztocz?

Populacja roztocza rozwija się bardzo szybko, zwłaszcza w sprzyjających warunkach. Czas rozwoju jednego pokolenia zależy głównie od temperatury i wilgotności. Optymalne warunki to dość szerokie okno temperaturowe (15–25°C) i wysoka wilgotność (80–90%). Czas rozwoju pokolenia to, zależnie właśnie od warunków, od 9 do 28 dni. W ciągu jednego sezonu możemy mieć do czynienia zazwyczaj z 4-5 pokoleniami w uprawie polowej, lecz pod osłonami i w sprzyjających warunkach pogodowych może ich być więcej, co prowadzi do masowego występowania szkodnika, jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie środki ochrony. Sezon 2024 cechował się bardzo wczesną i ciepłą wiosną oraz rekordowym wrześniem pod kątem wysokich temperatur. Także październik był słoneczny i pogodny, co sprawiło, że roztocz miał bardzo dużo czasu i całkiem niezłe warunki do stworzenia kolejnych generacji i budowy od lat niewidzianej populacji.

Czy roztocz truskawkowiec jest niebezpieczny dla truskawek?

Roztocz truskawkowiec jest bardzo niebezpieczny dla truskawek. Jego żerowanie prowadzi do osłabienia roślin, deformacji liści i pąków oraz znacznego spadku plonów.

Najważniejsze, najpoważniejsze zagrożenia związane z bytowaniem szkodnika na plantacjach wiążą się z:

• Uszkodzeniami najmłodszych części roślin – szkodnik wysysa soki z rozwijających się liści i pąków, co hamuje wzrost.
• Występowaniem deformacji – liście stają się drobne, pomarszczone i żółkną.
• Redukcją plonów – owoce stają się drobne, słabo rozwinięte, a często w ogóle się nie tworzą.
• Osłabieniem rośliny przed zimą – roztocz zwiększa ryzyko przemarzania i zamierania krzaków na plantacji.
• Wspomnianym już szybkim namnażaniem – w sezonie może pojawić się wiele pokoleń roztoczy, co powoduje lawinowy wzrost populacji.

Zobacz także:

uprawa truskawek

Sezon truskawkowy 2025 – czego można spodziewać się w jego wczesnych fazach?

Zwalczanie roztocza truskawkowca

Zacząć należy od profilaktyki. Plantacje powinny być zakładane z materiału szkółkarskiego wolnego od szkodnika, nicieni czy chorób wirusowych.

Przed kwitnieniem truskawek zwalczanie roztocza prowadzić można za pomocą preparatów zawierających milbemektynę, która działa kontaktowo i żołądkowo. Zabieg preparatem zawierającym ten związek chemiczny wykonać można dwukrotnie w sezonie. Na tym etapie można także jednokrotnie sięgnąć po produkt zawierający fenpiroksymat lub pokusić się o aplikacje śor na bazie spirotetramatu. Substancja ta zostaje w bieżącym roku wycofana z rynku. Produkt zawierający ją w składzie można nabywać do końca czerwca, a ostatnie zabiegi wykonywać można nie później niż do 31 października. Ograniczanie populacji roztocza za pomocą tych substancji aktywnych przynosi kolejny pozytywny skutek w postaci jednoczesnego zwalczania przędziorków.

Po zbiorach plantatorzy truskawek także powinni przystąpić do zwalczania roztocza truskawkowca. W tej fazie sezonu do dyspozycji także są produkty na bazie milbemektyny oraz preparat zawierający fenpiroksymat. Latem pierwszą z wymienionych substancji zastosować można dwukrotnie o ile nie korzystano z niej wiosną, a drugą jedynie raz, pod takim samym warunkiem. Łącznie w sezonie wykonać można więc trzy zabiegi.

Czy roztocz truskawkowiec w 2025 roku zagrozi plantacjom truskawek?

Bardzo wiele na to wskazuje. Trzeba będzie z pewnością trzymać rękę na pulsie. Lustracja plantacji pod kątem obecności roztocza truskawkowca polega na pobraniu prób w postaci najmłodszych, nie w pełni rozwiniętych liści. Monitoring przeprowadzić należy na 10, najpóźniej 7 dni przed kwitnieniem, następnie bezpośrednio przed kwitnieniem i po kwitnieniu. Szczególnie ważne są dwie pierwsze lustracje. Stwierdzenie obecności w ich trakcie choćby i pojedynczych osobników stwarza konieczność wykonania zabiegów ochronnych. Szkodnik widoczny jest pod binokularem na dziesięcio - dwudziestokrotnym powiększeniu. Choć jego zwalczanie po zbiorach jest ważne, to jednak zabiegi przed kwitnieniem, gdy populacja szkodnika jest relatywnie niewielka, mogą odznaczać się lepszą efektywnością.

Żywicielami szkodnika są różne rośliny zielne i zdrewniałe uprawiane zwłaszcza w strefie klimatu ciepłego, takie jak ryż, (Oryza sativa), gujawa (Psidiun guajava), palma kokosowa (Cocos nucifera), bananowiec (Musa paradisiaca), durian (Durio zibethinus), maniok (Manihot esculenta), cytrusy (Citrus spp.), figowce (Ficus spp.), morwa (Morus spp.) i złocienie (Chrysanthemum spp.).

2. Colletotrichum aenigma jest grzybem, który był notowany w USA, Ameryce Południowej i Azji, a spośród państw europejskich w Wielkiej Brytanii i we Włoszech.

Żywicielami grzyba są różne gatunki roślin zdrewniałych i zielnych, takie jak kamelia (Camellia spp.), papryka (Capsicum annuum), truskawka (Fragaria x ananasa), orzech włoski (Juglans regia), jabłoń (Malus domestica), oliwka (Olea europaea), grusze (Pyrus spp.), czereśnia (Prunus avium) i winorośl (Vitis vinifera).

3. Caleptirimerus baileyi jest roztoczem z rodziny szpecielowatych (Eriophyidae). Został po raz pierwszy opisany w USA (Kalifornia). Występowanie tego agrofaga odnotowano m.in. w Egipcie, Iranie, Nowej Zelandii i Turcji. W Polsce szkodnika stwierdzono podczas badań prowadzonych w latach 1973-1975 głównie w zachodniej części kraju, w sadach jabłoniowych. Brak dalszych wykryć więc trudno ustalić, czy występuje on obecnie w Polsce. Żywicielami szkodnika są jabłonie, chociaż w Iranie został stwierdzony też na pigwie.

4. Phytophthora acerina jest lęgniowcem. Jak dotąd jego występowanie stwierdzono we Włoszech, gdzie został opisany jako gatunek nowy dla nauki w 2013 r., oraz w Słowenii, wzdłuż granicy z Włochami. Patogen rozwija się na roślinach zdrewniałych: klonie jaworze (Acer pseudoplatanus), olszy (Alnus spp.), oliwce (Olaea europaea), orzechu włoskim (Juglans regia) i jałowcu (Juniperus communis). Prawdopodobnie zakres żywicieli jest szerszy.

5. Stigmella colchica jest motylem z rodziny pasynkowatych (Nepticulidae). Jego żywicielami są śliwa ałycza (Prunus divaricata), śliwa wiśniowa (P. cerasifera), różne uprawne odmiany śliw, a rzadziej wiśnia (Prunus cerasus). Gatunek ten został opisany w 2024 r. Występuje na Kaukazie, w Rosji (Soczi), Armenii, Gruzji i Turcji.

źródło: gov.pl