Jesień jest dobrym czasem na diagnostykę gleby. Można już wstępne ocenić jej zasobność, przekonać się ile pierwiastków straciliśmy wskutek wypłukiwania czy wyniesienia z plonem i czy warto niektóre z nich uzupełnić już przed zimą.

Czytaj także:

Ratowali, co się dało, ale koszty tylko rosły. „Dla mnie ten sezon zakończył się, zanim się zaczął”

Punktem wyjścia do podjęcia jakichkolwiek działań w tym kierunku musi być jednak analiza gleby. Albert Zwierzyński, Doradca Jagodowy, rekomenduje by takie badanie wykonać metodą ogrodniczą. Da ono wystarczająco szeroki obraz zasobności gleby.

Truskawki uprawiane w glebie na płask

FOTO: Michał Piątek

- Diagnostykę gleby w stanowiskach należy tak naprawdę prowadzić regularnie każdego roku. Taka konsekwencja pozwala uzyskać istotne korzyści. Widzimy jak nasze zabiegi wpływają na glebę, które produkty dobrze się sprawdzają, można zaobserwować jaki wpływ na ilość elementów odżywczych w glebie ma przebieg pogody. Poznajemy w ten sposób swoje pole, a przy okazji zyskujemy narzędzia do zoptymalizowania warunków w jakich prowadzimy uprawę – mówi doradca.

Czytaj także:

Truskawki powtarzające owocowanie na rynnach. Plonowanie kusi, ale brakuje rąk do pracy

Więcej na filmie

Zapraszam na film w którym Albert Zwierzyński dość szczegółowo omawia zagadnienie wapnowania plantacji. Okazuje się, że przypadki są bardzo różne. Może być na przykład tak, że gleba ma uregulowany odczyn pH, ale brakuje w niej wapnia, lub oba parametry wymagać będą poprawy.

Jedna z plantacji truskawek polowych w powiecie płońskim

FOTO: Michał Piątek

Doradca wyjaśnia też różnice pomiędzy stosowaniem kredy a siarczanu wapnia. Pierwszy z produktów odznacza się szybkością działania, drugi z kolei pozwala wysycić glebę siarką, a więc pierwiastkiem, który ostatnio staje się coraz bardziej deficytowy na wielu stanowiskach.

Film, w którym Albert Zwierzyński przypomina i wyjaśnia zagadnienia związane z jesiennym wapnowaniem truskawek nagraliśmy w jednej z gruntowych kwater w okolicach Czerwińska nad Wisłą. Pełny materiał znajduje się poniżej:

Co dzieje się w koronach truskawek?

Od połowy sierpnia do połowy września truskawki pozostawione na kolejny rok owocowania rozpoczynają inicjację pąków kwiatowych. To właśnie z nich wiosną powstaną kwiatostany i owoce. Podany termin ma charakter orientacyjny, ponieważ na przebieg tego procesu wpływają odmiana, pogoda oraz kondycja plantacji.

Czytaj także:

truskawki

Co podać truskawkom we wrześniu, żeby zbudować przyszłoroczny plon?

Mechanizm pozostaje jednak niezmienny: liczba kwiatostanów, które pojawią się wiosną, jest w dużej mierze określana właśnie w tym okresie.

Rośliny posiadające korony boczne muszą otrzymać odpowiednią ilość składników pokarmowych, aby pąki mogły zawiązać się nie tylko w koronie głównej, lecz także w koronach bocznych. Plantatorzy, którzy chcą uzyskać plon na poziomie 30 i więcej ton owoców z hektara, powinni zadbać o potencjał plonotwórczy już teraz, a nie dopiero po rozpoczęciu wiosennej wegetacji.

Woda podstawą prawidłowej inicjacji pąków

Pierwszym warunkiem skutecznego nawożenia jest utrzymanie właściwej wilgotności w strefie korzeniowej. W okresie inicjacji pąków rośliny powinny mieć stały dostęp do wody oraz możliwość jej efektywnego pobierania.

Na plantacjach wyposażonych w nawadnianie kroplowe oznacza to konieczność właściwego zaplanowania cykli. Lepsze będą częstsze i krótsze dawki, które utrzymają wilgotność w obrębie zagonu, bez przesuszania i nadmiernego zalewania. Podwyższone zagony przykryte folią mogą szybko tracić wodę na obrzeżach, dlatego częstotliwość podlewania należy dostosowywać do aktualnych warunków pogodowych.

Czytaj także:

prof. Zbigniew Jarosz

Gdzie zniknął plon truskawek? Wnioski po sezonie i zalecenia na jesień

Fertygacja będzie skuteczna tylko wtedy, gdy podłoże jest odpowiednio uwilgotnione. Nawóz podany na suchy zagon może nie dotrzeć równomiernie do korzeni, natomiast przy nadmiernym uwodnieniu składniki pokarmowe mogą zostać wypłukane poniżej strefy korzeniowej.

Dlaczego nawozy trzeba rozdzielać na zbiornik A i B?

W fertygacji truskawki powinny otrzymywać wszystkie niezbędne makro- i mikroelementy, podane w odpowiednich proporcjach oraz dawkach. Nie oznacza to jednak, że wszystkie nawozy można bezpiecznie mieszać w jednym zbiorniku.

- Jak to się czasem mówi: nie wszystkie grzyby do jednego barszczu, a więc i nie wszystkie nawozy do jednego zbiornika. Nawozy wapniowe nie mogą być mieszane w stężonej formie z nawozami zawierającymi siarczany i fosforany, ponieważ w zbiorniku mogą wytrącać się siarczan i fosforan wapnia. Powstały osad może zapychać instalację i jednocześnie ograniczać dostępność składników dla roślin – wyjaśnia specjalista.

Właściwe rozdzielenie nawozów pomiędzy zbiornik A i zbiornik B pozwala zabezpieczyć instalację fertygacyjną przed powstawaniem osadów, a jednocześnie zapewnia roślinom dostęp do potrzebnych składników.

Zbiornik A: wapń tak, ale uwaga na dodatkowy azot

Podstawowym nawozem wapniowym wykorzystywanym w fertygacji truskawek jest saletra wapniowa, na przykład Haifa Cal GG zawierająca 15,5% azotu i 26,5% CaO. Należy jednak pamiętać, że produkt ten dostarcza roślinom nie tylko wapnia, lecz także azotu w formie azotanowej.

W okresie inicjacji pąków, szczególnie na silnych plantacjach, które zostały prawidłowo odbudowane po skoszeniu liści, dodatkowy azot może nie być już potrzebny. Albert Zwierzyński wskazuje trzy powody, dla których w tym okresie należy zachować ostrożność:

• nadmiar azotu może osłabiać mrozoodporność i zimotrwałość roślin.
• zwiększa ryzyko wystąpienia chorób.
• pobudza wzrost wegetatywny, czyli rozwój liści i rozłogów, zamiast wzrostu generatywnego, na którym zależy plantatorowi.

Jeżeli stan plantacji wskazuje na potrzebę dostarczenia azotu, saletrę wapniową można jeszcze zastosować, ale w bardzo niewielkich ilościach. W przypadku silnych, dobrze odżywionych roślin korzystniejszym rozwiązaniem może być przejście na nawozy wapniowe niezawierające azotu lub zawierające go jedynie w śladowej ilości.

Czytaj także:

truskawki jesienią

Czy truskawki będą dobrze plonować w przyszłym sezonie? Odpowiedź wciąż się rozstrzga

Zbiornik B: nawozy wieloskładnikowe z przewagą potasu

W zbiorniku B umieszcza się nawozy wieloskładnikowe. W tym okresie rośliny potrzebują potasu, dlatego plantatorzy często rozważają zastosowanie saletry potasowej.

- W zbiorniku B podajemy nawozy wieloskładnikowe. Plantatorzy często pytają, czy w okresie wiązania pąków można podać saletrę potasową, skoro rośliny potrzebują teraz potasu. Potas w tym okresie jest niezbędny, ale taka jego forma jest dość ryzykowna – wyjaśnia Albert Zwierzyński.

Saletra potasowa zawiera również azot, co oznacza ryzyko opisane wcześniej przy saletrze wapniowej. Ponadto, jeśli stanowi ona podstawę pożywki, trzeba osobno zaplanować dostarczenie fosforu, magnezu oraz mikroelementów.

Prostsze i bardziej efektywne jest wykorzystanie nawozów NPK z mikroelementami, które mogą stanowić bazę całej pożywki. Takie rozwiązania obejmuje seria Fertygold.

Formuły nawozów dopasowane do potrzeb plantacji

Jak informuje Albert Zwierzyński, Fertygold to linia nawozów do fertygacji obecna na polskim rynku od siedmiu lat. Obejmuje dziewięć formulacji NPK, które można łączyć zależnie od fazy rozwojowej, odmiany oraz systemu produkcji.

- Każdy nawóz zawiera komplet mikroelementów, nie zawiera związków balastowych, bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, jest zabarwiony na niebiesko, co ułatwia kontrolę rozpuszczenia w zbiorniku, i obniża pH pożywki, co poprawia dostępność składników. Dzięki temu pożywki do truskawki przygotowuje się łatwo, szybko i ekonomicznie – wyjaśnia przedstawiciel marki Calfert.

Od połowy sierpnia do połowy września ekspert zaleca stosowanie produktów z przewagą potasu. Ostateczny wybór powinien uwzględniać wymagania odmiany, kondycję konkretnej kwatery oraz sytuację na plantacji.

Do dyspozycji są trzy podstawowe warianty:

• NPK 9-18-27 + mikroelementy – podstawowa formuła potasowa w proporcji N:P:K wynoszącej 1:2:3.
• NPK  8-5-40 + mikroelementy – formuła z większą zawartością potasu oraz mniejszą ilością azotu i fosforu.
• NPK  0-40-40 + mikroelementy – nawóz dostarczający fosforu i potasu, bez dodatku azotu.

Jak prowadzić fertygację przy jednym zbiorniku?

Gdy gospodarstwo dysponuje tylko jednym zbiornikiem, rozwiązaniem jest rozdzielenie poszczególnych składników w czasie. Przykładowy tygodniowy schemat może wyglądać następująco:

• Wtorek: podanie składników przygotowanych dla zbiornika A.
• Środa: czysta woda albo nawozy o działaniu biostymulacyjnym, takie jak Humik lub Askan.
• Piątek: podanie składników przewidzianych dla zbiornika B.

Tak prowadzona fertygacja pozwala ograniczyć ryzyko wytrącania osadów, zabezpieczyć instalację i dostarczyć truskawkom składniki potrzebne do prawidłowej inicjacji pąków kwiatowych. Dzięki temu plantacja pozostawiona na drugi lub trzeci rok owocowania może lepiej przygotować się do uzyskania wysokiego plonu w kolejnym sezonie.

Niniejszy tekst powstał na bazie materiałów opublikowanych na stronie internetowej, https://calfert.pl/fertygacja-truskawki-w-okresie-inicjacji-pakow-kwiatowych-na-kolejny-sezon/

Więcej dowiesz się także z poniżej zamieszczonego filmu:

Nawożenie wrześniowe jest istotne w kontekście budowy przyszłorocznego plonu truskawek uprawianych w gruncie na tzw. czerwcowy zbiór. Choć zaopatrzenie roślin w składniki pokarmowe na tym etapie jest ważne i potrzebne, to łatwo tu o błąd.

Czytaj także:

fertygacja truskawki

Wrześniowe nawożenie truskawek poprzez fertygację. Jak przygotować plantację do przyszłorocznych zbiorów?

O tym w jaki sposób podejść do nawożenia i biostymulacji roślin opowiada prof. Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy, na zamieszczonym poniżej filmie:

Wczoraj mieliśmy okazję towarzyszyć Albertowi Zwierzyńskiemu podczas lustracji truskawek w gospodarstwie państwa Glinka w Janowie koło Chynowa. W tunelu, gdzie truskawki prowadzone są na przyspieszony zbiór, pojawiła się w tym roku nowa odmiana – ‘Red Makalu‘. Rośliny z sadzonek frigo posadzono kilka tygodni temu. Na pierwszy rzut oka uwagę zwraca dobrze rozbudowana, zielona masa liściowa.  Albert Zwierzyński zwraca jednak uwagę na to, czego na pierwszy rzut oka nie zobaczymy. – To, co najważniejsze, teraz właśnie dzieje się w koronie, dzieje się w korzeniu – mówi.

Mocny system korzeniowy już w pierwszych tygodniach

Albert Zwierzyński zwraca uwagę przede wszystkim na intensywny rozwój systemu korzeniowego i włośników. To właśnie włośniki odpowiadają za pobieranie wody i składników pokarmowych. O rozwój korzeni warto więc zadbać od samego początku. Jak podkreśla nasz rozmówca, szczególnie ważny jest okres pierwszych 2–3 tygodni po posadzeniu. W tym czasie rośliny powinny zbudować silny system korzeniowy, który będzie pobierał wodę i składniki pokarmowe. Ma to znaczenie również dlatego, że właśnie teraz truskawki przygotowują się do kolejnego sezonu i wiążą pąki kwiatowe.

Mikoryza. W doświadczeniach było więcej koron

Kolejnym tematem jest mikoryza, czyli współpraca systemu korzeniowego rośliny z odpowiednimi grzybami. Grzyb pomaga roślinie pobierać wodę i składniki pokarmowe, a roślina dostarcza mu cukrów. Albert Zwierzyński zwraca uwagę, że połączenie włośników ze strukturami grzyba pozwala roślinie lepiej wykorzystywać wodę i składniki znajdujące się w glebie. Najbardziej interesujące są jednak liczby z doświadczeń Doradcy Jagodowego oraz dr Anety Chałańskiej. Na roślinach, na których mikoryzę zastosowano dwukrotnie – podczas sadzenia i ponownie około dwóch tygodni później – uzyskano od jednej do półtorej korony więcej.

Po odkażaniu trzeba wrócić do mikrobiologii gleby

Na plantacji w gospodarstwie państwa Glinka gleba przed formowaniem zagonów została odkażona. Po przygotowaniu zagonów i rozłożeniu linii kroplujących wprowadzono mikroorganizmy korzystne dla roślin. Albert Zwierzyński wymienia m.in. grzyby z rodzaju Trichoderma oraz bakterie Bacillus. Chodzi o to, aby w strefie korzeniowej stworzyć dobre warunki do rozwoju korzeni i zasiedlić ją mikroorganizmami korzystnymi dla roślin.

Ten temat jest szczególnie ważny po fumigacji. Doradca nie kwestionuje potrzeby jej wykonywania, ale zwraca uwagę, że taki zabieg mocno ingeruje również w mikrobiologię gleby. Dlatego po odkażaniu trzeba zadbać o ponowne wprowadzenie korzystnych bakterii i grzybów

Przed wykonaniem zabiegu należy sprawdzić, jak plantacja regeneruje się po zbiorach. Warto zwrócić uwagę na kolor i wielkość nowych liści, równomierność wzrostu, wilgotność gleby oraz ewentualne objawy chorób liści i korzeni.

Słaby wzrost lub jasne liście nie zawsze oznaczają niedobór składników pokarmowych. Przyczyną może być również susza, uszkodzenie systemu korzeniowego, nieprawidłowe pH albo zasolenie gleby. Dlatego nawożenie „na wszelki wypadek” nie jest dobrym rozwiązaniem.

Najlepiej oprzeć decyzję na analizie gleby. Powinna ona uwzględniać między innymi pH oraz zawartość fosforu, potasu, magnezu i wapnia. Dawka nawozu zależy także od wieku plantacji, odmiany, rodzaju gleby, przedplonu, wcześniejszego nawożenia organicznego i oczekiwanego plonu.

Z azotem trzeba zachować ostrożność

Co do zasady, na tym etapie sezonu nie stosuje się już nawożenia tym składnikiem. Największe ryzyko we wrześniu wiąże się z nadmiarem azotu. Pierwiastek ten może pobudzić truskawki do nadmiernego wzrostu, opóźnić przygotowanie roślin do spoczynku i zwiększyć ich podatność na uszkodzenia mrozowe. Późne nawożenie azotem może również zaburzyć równowagę między wzrostem liści a przygotowaniem roślin do przyszłorocznego owocowania.

Jeśli truskawki są zdrowe, prawidłowo rosną i mają intensywnie zielone liście, dodatkowa dawka azotu we wrześniu zazwyczaj nie jest potrzebna. Szczególną ostrożność należy zachować na stanowiskach żyznych, intensywnie nawożonych wiosną i latem oraz tych, na których zastosowano dużo obornika lub kompostu.

Azot można rozważyć tylko w wyjątkowych przypadku wyraźnego niedoboru i słabej regeneracji roślin, najlepiej po analizie gleby lub konsultacji z profesjonalnym doradcą. Nie powinien być traktowany jako uniwersalny sposób na zwiększenie przyszłorocznego plonu.

Potas tak, ale tylko wtedy, gdy jest potrzebny

Potas odpowiada między innymi za gospodarkę wodną roślin i ich reakcję na stres. Odpowiednia zasobność gleby w ten składnik może wspierać przygotowanie truskawek do zimy. Nie każda plantacja wymaga jednak dodatkowego nawożenia potasem. Jeśli analiza wykazuje jego wysoką zawartość, kolejna dawka może zwiększyć zasolenie gleby i utrudnić pobieranie innych składników.

Przy wyborze nawozu należy zwrócić uwagę na jego skład. Na glebach lekkich i podatnych na zasolenie trzeba unikać nieprzemyślanego stosowania wysokich dawek nawozów chlorkowych. Rodzaj nawozu i jego ilość powinny wynikać z analizy gleby oraz zaleceń zamieszczonych na etykiecie.

Fosfor i magnez również należy uzupełniać tylko w razie potwierdzonego niedoboru. Fosfor jest ważny dla rozwoju korzeni, ale słabo przemieszcza się w glebie. Magnez wpływa na tworzenie chlorofilu, a jego niedobór może objawiać się rozjaśnieniem starszych liści. Podobne objawy mogą jednak powodować także inne problemy, dlatego sama obserwacja roślin nie zawsze wystarcza do postawienia właściwej diagnozy.

W gronie mikroelementów jesienią największe znaczenie mają te, które przygotują rośliny na pierwsze powazne spadki temperatur, a więc bor i cynk. Oba pierwiastki pełnią jednak także inne istotne funkcje w roślinach.

Wapnowanie po analizie, nie rutynowo

Truskawki najlepiej rosną na glebach lekko kwaśnych. Wapnowanie ma sens wyłącznie wtedy, gdy analiza potwierdzi zbyt niskie pH. Nie należy stosować wapna rutynowo ani łączyć go bezpośrednio z nawozami azotowymi lub organicznymi. Zbyt wysokie pH może ograniczyć dostępność niektórych mikroelementów i pogorszyć wzrost roślin.

Jak zatem wykonać nawożenie?

Jeżeli nawożenie jest uzasadnione, preparat należy rozprowadzić równomiernie, zgodnie z instrukcją producenta. Granule nie powinny pozostawać na liściach ani gromadzić się w koronach roślin, ponieważ mogą powodować uszkodzenia.

Nawożenie najlepiej przeprowadzić na wilgotną glebę lub przed spodziewanym lekkim deszczem. Składniki muszą się rozpuścić i dotrzeć do strefy korzeni. Nie należy wysiewać nawozu na silnie przesuszoną plantację ani wykonywać zabiegu tuż przed intensywnymi opadami. Na plantacjach nawadnianych możliwe jest podawanie składników z wodą, ale tylko przy użyciu produktów przeznaczonych do fertygacji i w odpowiednim stężeniu.

Nawożenie dolistne może być pomocne przy szybkiej korekcie niektórych niedoborów, lecz nie zastąpi nawożenia doglebowego, właściwego nawadniania ani ochrony roślin.

Wrześniowa checklista

We wrześniu warto:

• ocenić regenerację i zdrowotność roślin,
• kontrolować wilgotność gleby,
• przeanalizować aktualne wyniki badań,
• nie stosować azotu, chyba że w wyjątkowej potrzebie
• uzupełniać potas, fosfor lub magnez tylko przy potwierdzonym niedoborze,
• wapnować wyłącznie po stwierdzeniu zbyt niskiego pH,
• unikać łączenia kilku nawozów o podobnym składzie,
• monitorować plantację przed nadejściem zimy.

Najważniejsza zasada jest prosta: we wrześniu truskawki nie potrzebują największej możliwej dawki nawozu, lecz właściwej diagnozy. Zdrowa, dobrze odżywiona i odpowiednio nawodniona plantacja ma większą szansę dobrze przezimować i wydać wysoki plon w kolejnym sezonie.

Zapraszam do zapoznania się z drugim materiałem filmowym w ramach projektu Truskawka na medal. W trakcie rozmowy Justyna Wasiak z Sumi Agro oraz prof. Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy, omawiają aktualny stan plantacji i przedstawiają rekomendacje na nadchodzące dni:

Powalczyć o dodatkowy plon

Trwa pełnia zbioru. Owoce wciąż mają dobre rozmiary, jednak można się spodziewać, że już niebawem będą drobnieć. Można, a nawet należy temu przeciwdziałać, zwłaszcza że ceny są i zapewne pozostaną satysfakcjonujące.

Odmiana „Flair”, rosnąca w tunelach objętych projektem, należy do dość wymagających pod względem zapotrzebowania na składniki pokarmowe. Pierwszym zadaniem plantatorów uprawiających tę odmianę jest zapewnienie roślinom dostatku składników, które będą mogły przełożyć na plon. Najlepiej karmić je poprzez fertygację, ale można wspierać je również nalistnie, przy okazji wykonywania zabiegów ochronnych.

Wciąż bardzo ważna jest biostymulacja. W projekcie Truskawka na medal z powodzeniem wykorzystywane są biostymulatory takie jak Kaishi i Shigeki. Wspomagają one krzewy w plonowaniu i tworzeniu okazałych owoców.

Ochrona roślin to także zagadnienie, które nie powinno umykać plantatorom. Wyzwania pozostają poważne, nawet jeśli uwagę ogrodnika pochłania zbiór i sprzedaż owoców.

Zachęcam więc do obejrzenia powyższego materiału filmowego. Trwa tylko chwilę, ale zwraca uwagę na ważne aspekty produkcji owoców bezpiecznych dla konsumenta oraz odpowiednich pod względem ilości i jakości.

Jak wyjaśnia Michał Malicki, przy spadkach temperatury do około -8°C agrowłóknina zrobiła dużą różnicę. Tam, gdzie rośliny były dobrze przykryte, stan kwiatów jest jeszcze do przyjęcia. Na fragmentach słabiej osłoniętych kwiaty są sparzone, a wzrost wegetatywny stoi. Uszkodzenia dotyczą nie tylko rozwiniętych kwiatów. Ślady przymrozków widać także na tych, które dopiero zaczynały się tworzyć.

Podobny obraz można dziś zobaczyć na wielu plantacjach w kraju. Na rośliny nakłada się kilka stresów jednocześnie: przymrozki, silne słońce, otarcia po tkaninie i susza. Same drobne uszkodzenia liści czy ogonków liściowych nie są jeszcze największym problemem, bo roślina może wypuścić nowe liście. Gorzej jest tam, gdzie wychodzą także uszkodzenia po zimie.

Słaby korzeń ogranicza odbudowę plantacji

Jak ocenia doradca, susza jest dziś bardzo silnym czynnikiem stresowym. Na takich glebach rośliny słabną z dnia na dzień, szczególnie jeśli wcześniej były już uszkodzone zimą albo są problemy ze szkodnikami glebowymi.

Rośliny jednoroczne, które dobrze przeszły zimę, jeszcze sobie radzą. Trudniejsza sytuacja jest na plantacjach starszych, zwłaszcza odmian bardziej podatnych na choroby odglebowe, takich jak ‘Rumba‘, oraz tam, gdzie system korzeniowy jest słaby.

Po takim stresie najważniejsze jest, by nie dołożyć plantacji kolejnego obciążenia. Podstawą jest woda podawana w małych dawkach i często. Do tego warto dołączyć rozwiązania, które pomagają zatrzymać wilgoć w glebie i pobudzają korzenie, w tym kwasy humusowe oraz produkty do stymulacji systemu korzeniowego.

Dolistnie, jak ocenia doradca, lepiej iść teraz w kierunku hormonów roślinnych, w tym brasinosteroidów, oraz produktów wzmacniających tkanki. To nie jest dobry moment na mocne nawozy dolistne oparte na solach nawozowych. Na części plantacji zaczynają już tworzyć się owoce, dlatego do programu wchodzi też wapń oraz wapń z krzemem.

Z prof. Zbigniewem Jaroszem, Doradca Jagodowy, miałem sposobność spotkać się na jednej z plantacji truskawek na wczesny zbiór w powiecie płońskim. Rośliny tam wyglądały na zdrowe i dobrze odżywione. Choć to dobre informacje, to niepokój może budzić prognoza pogody. Mowa w niej o kolejnym ochłodzeniu i prawdopodobieństwie wystąpienia wiosennych przymrozków.

Czytaj także:

przymrozki wracają

Przymrozki i śnieg wracają. Jagodowym grożą kolejne uszkodzenia

Prof. Zbigniew Jarosz postanowił pomóc czytelnikom portalu jagodowe.pl i sformułował swoje zalecenia dotyczące przygotowania plantacji na stres termiczny i zabiegów, które już po poprawie pogody mają zniwelować jego skutki. Informacje przekazane przez specjalistę znajdują się na poniższym filmie:

Zima była sroga, ale niczego nie rozwiązała

Dodatkowo, kilka słów na temat minionej zimy. Była ona zbliżona do polskiego standardu, a więc w wielu miejscach kraju dość śnieżna i z niskimi temperaturami. Porównując ją do zim z ostatnich lat, można by rzec, że była wręcz sroga.

ceny truskawek 2026

Truskawka deserowa ma szansę na dobry sezon. W przemyśle więcej znaków zapytania

Wielu plantatorów zakładało, że po takich warunkach w styczniu i lutym presja szkodników będzie mniejsza. Nadzieja ta okazała się płonna. Zwłaszcza populacje przędziorków mogą budzić niepokój, bez wątpienia obrać trzeba i konsekwentnie zrealizować całą strategię zwalczania szkodnika, jeśli celem jest uniknięcie strat o ekonomicznym znaczeniu. Pojedyncze zabiegi nie będą wystarczające.

Czytaj także:

grecka truskawka

Grecka truskawka znów ruszy do Polski. Krajowa i tak może trzymać cenę

W rozmowach z plantatorami wybrzmiewało także często przekonanie, że skoro „wymroziło się” w zimie, to wiosna będzie już ciepła i bez przymrozków. Nic z tego. O ile marzec był pogodny i relatywnie ciepły, to wprawiona w ruch wegetacja roślin niebawem napotka drugą już falę chłodu w kwietniu. Przed nami jeszcze maj, a przecież bywały sezony, w których ujemne wartości termometry przy gruncie wskazywały jeszcze i w czerwcu.

Apelujemy więc o czujność – na to jaki przebieg będzie mieć pogoda wpływu nie mamy, ale możemy przynajmniej zareagować w optymalny sposób. Lustrujmy też plantacje pod kątem szkodników, chorób czy niedoborów żywieniowych. Im wcześniej nastąpi diagnoza problemu, tym większa szansa na minimalizację jego konsekwencji.

Zachęcam do zapoznania się z poniższym materiałem filmowym. Choć relatywnie dość krótki, to jest jednak wyładowany praktyczną wiedzą na temat mikoryzowania systemów korzeniowych truskawek oraz jego wpływu na ich plonowanie.

Co równie ważne, program został sprawdzony osobiście przez specjalistę Bioagris, Szymona Kamińskiego, który prowadzi własne gospodarstwo truskawkowe:

Jacek Witkowski, Timac Agro, VipRoom jagodowy

FOTO: Michał Piątek

Jacek Witkowski, w trakcie 11 edycji VipRoom-u jagodowego mówił przede wszystkim o truskawkach. Informował o wyzwaniach w nawożeniu plantacji, ale i zmieniających się realiach prowadzenia plantacji. W drugiej części swego wystąpienia 12 lutego w Starym Radzikowie omówił też zmiany w areałach uprawy innych gatunków owoców i warzyw powszechnie uprawianych na jego terenie.

Wystąpienie specjalisty Timac Agro i jednocześnie plantatora truskawek nagrałem dla czytelników portalu jagodowe.pl w formie krótkiego filmu. Warto go obejrzeć by zapoznać się z zaleceniami i opiniami Jacka Witkowskiego:

Organizatorzy VipRoom jagodowego 2026

FOTO: Michał Piątek

Ceny nawozów, porównanie cen nawozów

FOTO: Chatgpt

Koniec roku to dla wielu gospodarstw moment podsumowań i planowania strategii nawożenia na kolejny sezon. Analiza średnich cen nawozów w grudniu 2024 i grudniu 2025 jasno pokazuje, że rynek wszedł w fazę stopniowych, ale systematycznych podwyżek. Nie wszystkie nawozy podrożały w takim samym tempie, dominują jednak wzrosty, zwłaszcza w grupie nawozów azotowych.

Dodatkowo na sytuację rynkową coraz silniej wpływają cła na nawozy z Rosji i Białorusi oraz zbliżające się wdrożenie mechanizmu CBAM.

Ceny nawozów grudzień 2024/2025

Porównanie średnich cen nawozów (zł/t)

Niewątpiliwe grudzień br. przyniółs podwyżki w cenach nawozów zarówno azotowych, jak i fosforowych. Przekłada się to na zwiększenie kosztów na start sezonu 2026. 

Cło na nawozy - jak rzutuje na finalną cenę produktów?

Przypomnijmy także, że na wzrost cen nawozów wpływ ma także wprowadzone 1 lipca 2025 roku cło, które UE nałożyła  na import m.in. nawozów azotowych i wieloskładnikowych pochodzących z Rosji i Białorusi. Jak cło będzie się zmieniać? 

• W pierwszym okresie do podstawowej stawki celnej doliczane ma być 40 lub 45 euro, w zależności od rodzaju nawozu (azotowy lub wieloskładnikowy).
• Natomiast od 2028 roku stawki dodatkowej opłaty wzrosną do 315 i 430 euro/t.
• Na nawozy azotowe od 6,5 proc. wartości + 40 EUR/t od 1 lipca 2025 do 6,5 proc. wartości + 315 EUR/t od 1 lipca 2028 r. 
• Na nawozy wieloskładnikowe od 6,5 proc. wartości + 45 EUR/t od 1 lipca 2025 do 6,5 proc. wartości + 430 EUR/t od 1 lipca 2028. 

KE zastrzega jednak, że może wprowadzić najwyższe cła na nawozy wcześniej, jeśli import nawozów do UE przekroczy 2,7 mln ton rocznie. 

Import nawozów systematycznie od lipca malał:

• W czerwcu import wyniósł 560 tys. ton,
• w lipcu 295 tys. ton,
• w sierpniu 282 tys. ton,
• a we wrześniu - 260 tys. ton.

- Spadek importu ma ponadto związek z uwarunkowaniami popytowymi na krajowym rynku, które są pochodną sytuacji na podstawowych rynkach rolnych, w tym przede wszystkim na rynku zbóż. - komentował Arkadiusz Zalewski. Do Polski w III kwartale 2025 roku, zaimportowano 837 tys. ton nawozów, gdzie II kwartał to wynik 1,20 mln ton, a I kwartał - 1,29 mln ton. Łącznie więc import wyniósł na ten moment 3,73 mln ton. O 15,5% więcej w relacji rok do roku.

Samych nawozów azotowych zaimportowano w tym czasie 1,66 mln ton. 

Skąd importujemy nawozy?

- Głównym kierunkiem importowym w tym czasie była Rosja skąd sprowadzono 1,40 mln ton nawozów oraz Niemcy - 674 tys. ton. W obydwu przypadkach import w tym okresie był rekordowy. Jeżeli chodzi o III kwartał to import z Rosji wyniósł 163,6 tys. ton wobec 601 tys. ton w poprzednim kwartale oraz 393 tys. ton rok wcześniej. Więcej w III kwartale br. zaimportowano z Niemiec niż z Rosji - 178,2 tys. ton - wyjaśniał Zalewski.

Natomiast wartość impotu przez III pierwsze kwartały 2025 roku z Rosji wyniosła 543 mln USD, gdzie w 2024 roku w tym samym okresie było to 346 mln USD. Z Niemiec - 251 mln USD. W przypadku nawozów objętych dodatkowym cłem import w III kwartale z Rosji wyniósł 63,4 tys., ton, wobec 503 tys. ton za II kwartał oraz 323 tys. ton w omawianym okresie w 2024 roku, co oznacza spadek o 80% w relacji rok do roku.

Jak sytuacja przedstawia się w Europie?

Łącznie w III kwartale zaimportowano 498 tys. ton wobec 1,70 mln ton w II kwartale oraz 1,54 mln ton rok wcześniej.

- Uwzględniając III kwartał Rosja nadal była największym dostawcą nawozów do UE. Import z tego kierunku wyniósł 498 tys. ton - podaje Arkadiusz Zalewski. 

Kierunki importu nawozów do krajów UE to: 

• Maroko - 450 tys. ton,
• Egipt – 406 tys. ton,
• Kanada – 347 tys. ton,
• Chiny – 291 tys. ton,
• Norwegia – 195 tys. ton,
• USA – 187 tys. ton,
• Turcjia – 160 tys. ton. 

Wapń jest ważnym elementem budowy komórek roślin. Dostateczne wysycenie ścian komórkowych tym pierwiastkiem powoduje ich trwałość i sztywność. Nie dziwi więc, że pobór wapnia z gleby każdego sezonu jest bardzo wysoki, co przekłada się na konieczność sukcesywnego dostarczania go do stanowisk, gdzie prowadzona jest intensywna produkcja owoców. Pamiętajmy, że wapń jest każdego sezonu wynoszony z pola z plonem (w niektórych przypadkach nawet 200 kg/ha czystego składnika) ale w części także wypłukiwany z ryzosfery. Coroczna utrata tego pierwiastka bywa więc bardzo wysoka.

Wapń to także pierwiastek w pewnym stopniu niwelujący stresy. Wysycenie roślin i owoców wapniem poprawia ich trwałość chociażby w przypadku wystąpienia wysokich temperatur.

Wapń pełni wiele funkcji w glebie. W gronie najważniejszych wymienić należy:

• zwiększa jej aktywność fizjologiczną i mikrobiologiczną
• pomaga wytworzyć jej gruzełkowatą strukturę a następnie wydłuża jej zachowanie
• poprzez polepszenie struktury gleby zwiększa także jej sorpcję wodną
• polepsza przyswajanie składników pokarmowych z gleby
• reguluje pojemność kationową gleby

Jak przeprowadzić skutecznie wapnowanie kwatery jagodowej?

Punktem wyjścia jest ustalenie parametrów gleby. Wynik analizy gleby wykonanej metodą ogrodniczą dostarcza informacji na temat odczynu pH gleby i zawartości wapnia w niej – te parametry nie zawsze idą w parze. Bywa, że kwasowość gleby jest na odpowiednim poziomie, ale wapnia jest w niej niewiele. Dawniej przyjmowało się, że wystarczające jest przeprowadzanie diagnostyki gleby co 2-3 lata. Aktualnie, z uwagi na ceny nawozów ale i ekonomiczne skutki błędnie dobranego ich dawkowania, sugerowałbym jednak wykonanie takiego badania każdego roku. Optymalnym terminem jest późna jesień lub schyłek zimy – jeśli zdecydujemy się na drugi termin, to wapnowanie wciąż można przeprowadzić zaraz po uzyskaniu wyników i w oparciu o nie.

Czytaj także:

nawożenie plantacji

Czy to już czas na analizy gleby i wysiew nawozów na plantacjach jagodowych?

Najczęściej w ogrodnictwie wykorzystywane są wapna węglanowe. W tej kategorii wyliczyć można kredy - mieloną, pylistą, pastewną, czy jeziorną. Wapnowanie przeprowadzone w oparciu o nie jest bezpieczne dla mikroflory glebowej, a jednocześnie relatywnie szybko pomaga uregulować odczyn pH gleby.

Jeżeli odczyn pH gleby jest już stosunkowo wysoki albo po prostu odpowiedni dla danej uprawy, a wapnia w glebie brakuje, sięgnąć można po np. siarczan wapnia. Oprócz wapnia nawóz taki dostarczy także siarkę. Pierwiastek ten staje się coraz bardziej deficytowy w wielu stanowiskach, choć kilkanaście-kilkadziesiąt lat temu w ogóle nie było potrzeby dostarczania do gleby.

Wapna tlenkowe „błyskawicznie” podnoszą odczyn pH gleby. Jednak właśnie z uwagi na ich wysoką reaktywność stosować należy je bardzo ostrożnie.

Wapnowanie zachowawcze

W kwaterach jagodowych, gdzie odczyn pH gleby został wstępnie uregulowany jeszcze przed wysadzeniem roślin, dobrym pomysłem jest tzw. wapnowanie zachowawcze. Polega ono na systematycznym stosowaniu wapna węglanowego jesienią w niewielkich dawkach. Coroczna aplikacja 300-500 kg/ha nawozu na hektar zapewnia roślinnym niezbędny zasób wapnia na kolejny sezon wegetacyjny a jednocześnie przeciwdziała zakwaszaniu się podłoża postępującemu dość szybko zwłaszcza na lekkich glebach, które przecież najczęściej przeznaczane są do uprawy jagodowych.

Jesienne wapnowanie plantacji

Jesień jest dogodnym czasem na zwapnowanie plantacji. Po pierwsze, jest to ten czas, gdy natężenie innych prac jest już znacznie niższe. Po drugie i nawet ważniejsze, chodzi o wykorzystanie zimowej wilgoci, zarówno pochodzącej z opadów deszczu i ciężkich mgieł jak i z wody roztopowej do rozpuszczenia nawozu.

O tempie rozpuszczenia się nawozu na polu decyduje także jego rozdrobnienie. Generalnie przy wapnowaniu, zwłaszcza tam, gdzie niedobory wapnia w glebie są bardzo duże, lepiej unikać jest tzw. dolomitów. Choć ich ceny bywają kuszące, to tego typu nawozy wapń uwalniają bardzo powoli i stosunkowo wolno wpływają także na odczyn gleby. Są jednak niezłym źródłem magnezu.