Organizatorzy IX Kongresu Jagodowego zapraszają do udziału w wydarzeniu, które będzie składać się z dwóch części: oficjalnej – konferencyjnej – oraz wieczorowej, czyli balu jagodowego.

– Mamy już zarys konferencji, choć wciąż dopinamy szczegóły. Już teraz mogę jednak powiedzieć, że będzie bardzo ciekawie. Wspólnie z innymi wykładowcami przygotowaliśmy cały szereg przydatnych „jagodowych smaczków”, które mogą mieć duże znaczenie w prowadzeniu plantacji. Będą to informacje przekazane wyłącznie uczestnikom Kongresu Jagodowego – zapowiada prof. Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy.

– Proszę mi wierzyć: część wieczorna jest nie mniej ważna niż dzienna. Wiedza praktyczna, poparta badaniami naukowymi, jest niezwykle istotna, ale kontakty w branży, możliwość poznania się i wypracowania nowych relacji to równie ważne elementy funkcjonowania na tym rynku. Bal jagodowy, wspólna integracja i swobodne rozmowy z pewnością temu sprzyjają – mówi Albert Zwierzyński, również członek zespołu Doradcy Jagodowego.

Albert Zwierzyński, Doradca Jagodowy

FOTO: Doradca Jagodowy

Kongres Jagodowy będzie więc doskonałą okazją, aby po okresie świątecznym wejść w nowy jagodowy rok oraz ponownie skoncentrować się na gospodarstwie i biznesie.

IX Kongres Jagodowy – gdzie, kiedy i dla kogo?

Kongres Jagodowy odbędzie się w podwarszawskim hotelu Mercure Wiązowna Brant, przy ul. Równej 20 w Majdanie, 05-462 Wiązowna. Obiekt znajduje się przy obwodnicy Warszawy, dlatego dojazd z głównych regionów produkcji jagodowych powinien być szybki i bezproblemowy.

Wydarzenie odbędzie się 10 stycznia 2027 roku. Aby spokojnie się rozgościć, przygotować do wykładów i zająć miejsce, organizatorzy rekomendują przybycie na godz. 8:30. Wykłady zakończą się o godz. 18:00.

IX Kongres Jagodowy ma zamknięty i płatny charakter. Jest przeznaczony wyłącznie dla plantatorów roślin jagodowych oraz osób, które wspólnie z nimi prowadzą gospodarstwa – członków rodzin, brygadzistów, pracowników i agronomów. Nie będzie stoisk firmowych ani części wystawienniczej. Zamiast tego uczestnicy otrzymają maksymalną dawkę najnowszej wiedzy oraz odpowiedzi na najbardziej palące pytania wynikające z doświadczeń sezonów 2024–2026.

Organizatorzy zapraszają na Kongres Jagodowy 2026:

Wydarzenie podzielono na następujące bloki tematyczne:

• 9:30–12:00 | Blok I: Zdrowa plantacja od posadzenia do zbiorów. Choroby i szkodniki na plantacji truskawek.
• 12:30–14:00 | Blok II: Agrotechnika w trakcie sezonu, czyli największe problemy sezonu 2026 i sposoby ich rozwiązania w sezonie 2027.
• 15:30–17:00 | Blok III: Kompleksowo o nawożeniu. Nawożenie posypowe, fertygacja i biostymulacja w praktyce.
• 17:10–18:00 | Blok IV: Plantatorzy pytają, specjaliści odpowiadają.

Bal jagodowy rozpocznie się o godz. 20:00 i potrwa do godz. 2:00 następnego dnia. Pomiędzy blokami I i II oraz III i IV organizatorzy przewidzieli przerwy kawowe. Między blokami II i III uczestnicy Kongresu zjedzą obiad.

Wydarzenie jest płatne. Koszt udziału w IX Kongresie Jagodowym wynosi 450 zł za osobę. Uczestnictwo w balu jagodowym jest dodatkowo płatne i kosztuje 320 zł.

Ucz się na cudzych błędach!

– Serdecznie zapraszamy wszystkich, którzy chcą profesjonalnie prowadzić swoje plantacje. Uruchomiliśmy ponad 50 poletek doświadczalnych, bazujemy również na wiedzy praktycznej naszych partnerów oraz obserwacjach i doświadczeniach najlepszych polskich i europejskich plantatorów. Przyjedźcie, spotkajmy się i porozmawiajmy o tym, co faktycznie działa, a także o tym, jak unikać kosztownych błędów i rozczarowań – mówi prof. Zbigniew Jarosz.

My również serdecznie zapraszamy. Redaktorzy portalu i czasopisma Jagodowe.pl oraz Sad24 będą obecni na miejscu. Nie będziemy jednak relacjonować informacji przekazywanych podczas wykładów, ponieważ są one przeznaczone wyłącznie dla uczestników wydarzenia.

Chcemy natomiast spotkać się z Wami i porozmawiać o kończącym się sezonie 2026 – o tym, co się udało, co nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, oraz o planach na kolejne sezony.

Do zobaczenia 10 stycznia 2027!

Nie zwlekajmy z ochroną truskawek

Zdaniem doradcy nie warto czekać z działaniem do wiosny. Pogoda w tym okresie bywa zmienna, często także deszczowa, dlatego jesień można wykorzystać na dokładną lustrację plantacji i ograniczenie szkodników. W przypadku plantacji truskawek jednym z dostępnych rozwiązań przeciwko opuchlakom jest Mospilan 20 SP. Preparat jest zarejestrowany do stosowania po zbiorach, w dawce 0,3 kg/ha i aplikowany nalistnie. Drugim rozwiązaniem jest Verimark, którego etykieta została rozszerzona o opuchlaka truskawkowca. Preparat może być aplikowany wraz z wodą przez fertygację. Zalecana dawka to 375 ml/ha.

W ochronie przed szkodnikami glebowymi można wykorzystać także preparaty biologiczne zawierające nicienie entomopatogeniczne. Nicienie wnikają do ciała szkodnika i wprowadzają bakterie, które prowadzą do jego zamierania. Jak zaznacza doradca, są to rozwiązania specjalistyczne, dlatego przed ich zastosowaniem warto skonsultować z producentem termin aplikacji, dawkę oraz dobór odpowiedniego preparatu. – Nicienie entomopatogeniczne to inny mechanizm działania i uzupełnienie całego programu – wyjaśnia.

Albert Zwierzyński wskazuje również na grzyby entomopatogeniczne, które powinny być aplikowane do strefy korzeniowej i tam się rozwijać. Dostępnych jest więc kilka różnych mechanizmów działania – zarówno rozwiązania chemiczne, jak i biologiczne – które można odpowiednio łączyć i rotować w programie ochrony. Najważniejsze jest jednak rozpoznanie sytuacji na konkretnej plantacji.

– Nie zostawiajmy tematu ochrony plantacji przed opuchlakiem czy pędrakiem do kwietnia czy maja. Już teraz prowadźmy lustrację i jeśli stwierdzimy, że problem na naszej plantacji jest, działajmy tu i teraz. Być może dzięki temu na wiosnę będzie trochę łatwiej – podsumowuje Albert Zwierzyński.

Cały materiał filmowy możecie obejrzeć tutaj: 

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem należy przeczytać informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu.

- Truskawki uprawiam wyłącznie na rynnach, tylko powtarzające owocowanie, w systemie jednorocznym. Pomimo tego, że w taki sposób łatwiej jest skłonić ludzi do pracy w gospodarstwie, i tak są z tym problemy. To jest właśnie główne źródło ograniczeń w ewentualnym rozwoju plantacji. – mówi Maciej Grzesiek, plantator truskawek i malin z Kalisza.

Jak przyznaje, pewne nadzieje plantatorzy wiązali ze sprowadzeniem na nasz rynek pracy obcokrajowców z dalszych zakątków świata, jak choćby z niektórych krajów Ameryki Łacińskiej czy Azji. Maciej Grzesiek jest jednak wobec tego rozwiązania nieco sceptyczny. – Nie jestem przekonany, czy to się sprawdzi. Mamy określone warunki klimatyczne ale i kulturowe w których pracownicy z naszej części kontynentu europejskiego czują się dobrze. Pracują efektywnie a komunikacja jest łatwa. Oczywiście z pomocą przychodzą nowoczesne rozwiązania, translatory, które każdy ma w telefonie z którym przecież się nie rozstaje. Mam jednak pewne obawy co do jakości tłumaczeń na przykład z języków azjatyckich na polski. Po prostu ciężko będzie wytłumaczyć takim pracownikom czego dokładnie od nich oczekujemy – mówi ogrodnik.

Wszystko zaczyna się od dobrej sadzonki

- Jesteśmy zadowoleni z sadzonek, z ich jakości. Zamawiamy je u pana Zbigniewa Pisarka i przyznać muszę, że były wysokiej jakości. Jeśli sadzonka jest dobra, to później łatwiej poradzić sobie z ewentualnymi problemami i wyzwaniami. Jeśli jednak dostaniemy kiepski materiał nasadzeniowy, to wyciągnięcie takiego sezonu może być bardzo kłopotliwe – mówił w swobodnej rozmowie już po wyłączeniu kamery gospodarz.

Wyzwaniem w tym sezonie były przede wszystkim zmieniki. Pojawiały się też epizodycznie mszyce. Plantacja Macieja Grześka prowadzona jest w oparciu o metody biologiczne, które zdaniem ogrodnika są skuteczne, ale jednak silna presja szkodników na trzecim flash-u przełożyła się na pewne straty owoców.

Maciej Grzesiek stawia na odmianę ‘Hademar‘. Choć czasem pojawiają się uwagi co do jej smaku, to jednak z uwagi na plenność i dobre rozpoznanie jej właściwości w naszym klimacie, takie wybór wydaje sie dobry, a odmiana ta to tzw. pewniak. Rynek dobrze ją zna i bez problemu akceptuje.Wydajność sprawia z kolei, że produkcja jest rentowna.

Warto obejrzeć poniższy film, aby zorientować się z jakimi wyzwaniami zmagał się plantator i chociażby porównać jego sytuację do tej, jaką zastaliśmy w tym sezonie we własnych gospodarstwach.

Zapraszam na film

Zapraszam na materiał, który nagrałem w gospodarstwie Rajskie Owoce na początku drugiej połowy września. W jego trakcie Maciej Grzesiek opowiada o tym, jaki przebieg miał ten sezon i jak go ocenia:

Na plantacji odmiany ‘Verdi’ w gospodarstwie państwa Glinków, w Gminie Chynów na Mazowszu, założono nową kwaterę tradycyjną metodą. Mimo dostępu do sprzętu umożliwiającego formowanie zagonów zdecydowano się na sadzenie na płask, z wykorzystaniem zwykłej sadzarki i nawodnienia kroplowego.

O właściwościach tego rozwiązania dyskutowali zażarcie dr hab. Zbigniew Jarosz i Albert Zwierzyński, obaj z firmy Doradca Jagodowy. Pierwszy zachwalał jego zalety, drugi wskazywał na mankamenty, ograniczenia i ryzyko związane z taką technologią. Zestawienie obu stanowisk pokazuje, że wybór systemu uprawy powinien wynikać z warunków gospodarstwa, gleby, dostępnego sprzętu i organizacji pracy. Poniżej najważniejsze informacje ze spornej rozmowy, jaką odbyli przy okazji demonstracji maszyny do usuwania rozłogów prezentowanej na sąsiedniej plantacji, z zagonami wyścielonymi folią.

Dlaczego plantatorzy ponownie rozważają uprawę truskawek na płask?

Przez wiele lat podwyższone zagony uchodziły za standard nowoczesnej produkcji truskawek. Podczas konferencji i spotkań branżowych omawiano przede wszystkim uprawę jedno- i dwurzędową, czarną, rzadziej też białą folię, agrowłókninę oraz linie kroplujące umieszczane pod ściółką.

Zagony pozwalają przyspieszyć wegetację, ograniczyć zachwaszczenie i uporządkować plantację. Są jednak rozwiązaniem nakładochłonnym. Wymagają odpowiedniej jakości sadzonek, dodatkowego sprzętu, pracy przy usuwaniu rozłogów oraz większej uwagi podczas zimowania roślin.

Uprawa na płask eliminuje część tych wydatków, ale przenosi ciężar zarządzania na regularne odchwaszczanie i pielęgnację plantacji, aby regularnie i systematycznie kontrolować wyrastanie chwastów. System na płask to większy nakład na prace i zabiegi oraz na wynagrodzenie dla pracowników wykonujących ową pracę.

Mniej pustych miejsc po wypadach sadzonek przy uprawie truskawki na płask.

Jednym z argumentów przemawiających za uprawą na płask jest możliwość częściowego uzupełniania ubytków przez rośliny wyrastające z rozłogów. Na zagonie każda sadzonka znajduje się w osobnym otworze w ściółce. Jeżeli się nie przyjmie lub zamiera, pozostaje po niej puste miejsce. Przy słabej jakości materiału nasadzeniowego albo zmęczonej glebie liczba takich luk może być bardzo duża — w skrajnych przypadkach sięgać nawet 40% plantacji.

Na płaskiej powierzchni roślina mateczna może zostać zastąpiona przez ukorzenione rośliny „córki”. W ten sposób rząd częściowo się zagęszcza i zachowuje zdolność do wydawania plonu.

Nie oznacza to jednak, że rośliny z rozłogów są równoważne dobrze rozwiniętym sadzonkom. Zwykle są młodsze, słabiej ukorzenione i mniej wyrównane. Mogą później kwitnąć, wydawać drobniejsze owoce i dojrzewać nierównomiernie. Zbyt gęsty łan pogarsza również przewiewność, zwiększając ryzyko szarej pleśni i utrudniając dokładne wykonanie zabiegów ochronnych.

Rozłogi można więc traktować jako zabezpieczenie przed skutkami wypadów, a nie jako podstawę planowania obsady.

Jak ocenić skalę wypadów?

Pierwszą kontrolę warto przeprowadzić po około dwóch–trzech tygodniach od sadzenia. Zamiast oceniać całą kwaterę „na oko”, należy policzyć rośliny na kilku wybranych odcinkach rzędów.

Przy niewielkich ubytkach na plantacji prowadzonej na płask można pozwolić, aby rząd został uzupełniony przez rozłogi. Jeśli wypad jest większy, dosadzanie ma sens tylko wtedy, gdy nowe rośliny zdążą się ukorzenić i wytworzyć odpowiednią rozetę przed rozpoczęciem inicjacji pąków kwiatowych. Przy sadzeniu późnym latem decyzję trzeba podjąć bardzo szybko.

Chwasty — największe wyzwanie w systemie bez ściółki

Najpoważniejszą wadą uprawy na płask jest brak fizycznej bariery ograniczającej wzrost chwastów. W technologii zagonowej folia lub agrowłóknina chronią przestrzeń wokół roślin. Zwalczanie chwastów koncentruje się głównie na międzyrzędziach.

Plantacja truskawek Sławomiry i Andrzeja Glinków

FOTO: Michał Piątek

Na płaskiej plantacji chwasty mogą pojawiać się na całej powierzchni, również bezpośrednio przy roślinach. Oznacza to konieczność częstego wykonywania zabiegów mechanicznych.

Czysta plantacja wymaga regularnego wjazdu pielnika. W omawianym gospodarstwie przejazdy wykonywane są mniej więcej raz w tygodniu. Płytkie wzruszanie gleby pozwala niszczyć chwasty, zanim dobrze się ukorzenią i rozwiną.

Bez takiej systematyczności utrzymanie plantacji w dobrym stanie jest znacznie trudniejsze. Pielnik powinien pracować wtedy, gdy chwasty znajdują się w fazie liścieni lub mają pierwszą parę liści. Na tym etapie wystarczy poruszyć wierzchnią warstwę gleby i doprowadzić do przesuszenia młodych siewek chwastów. Większe chwasty wymagają głębszej pracy narzędzia. Przy truskawkach może to prowadzić do uszkodzenia korzeni, które znajdują się właśnie w płytkiej warstwie podłoża.

Najważniejsze zasady to:

• praca na niewielkiej głębokości, zwykle kilku centymetrów,
• zachowanie bezpiecznej odległości od rzędów,
• zaakceptowanie wąskiego pasa, który w razie potrzeby trzeba skorygować ręcznie,
• regularność przejazdów dostosowana do tempa pojawiania się chwastów.

W okresie intensywnych wschodów chwastów nawet dwutygodniowa lub trzytygodniowa przerwa może spowodować utratę kontroli nad zachwaszczeniem.

Mechaniczne odchwaszczanie nie rozwiąże każdego problemu

Pielnik dobrze radzi sobie z chwastami jednorocznymi wyrastającymi z nasion. Nie powinien być natomiast podstawową metodą zwalczania gatunków wieloletnich, takich jak perz, ostrożeń polny czy mlecz. Rozdrabnianie ich rozłogów i korzeni może przyczynić się do dalszego rozprzestrzeniania. Dlatego chwasty wieloletnie należy skutecznie ograniczyć jeszcze przed założeniem plantacji, na etapie przygotowania stanowiska pod nowe nasadzenia i uprawy przedplonu.

W roku sadzenia możliwości stosowania herbicydów są ograniczone. Na plantacji prowadzonej na płask dodatkowym problemem jest brak ściółki, która mogłaby częściowo chronić rośliny przed przypadkowym kontaktem z preparatem.

Rozłogi mogą być wadą albo naturalnym elementem systemu

W uprawie zagonowej rozłogi często stają się dodatkowym problemem organizacyjnym i finansowym. Ich usuwanie może wymagać:

• pracy ręcznej,
• kilkukrotnych przejazdów w sezonie,
• zastosowania specjalnej obcinarki,
• chemicznego ograniczania ich wzrostu przy wykorzystaniu odpowiednich herbicydów nanoszonych belką wyposażoną w specjalne osłony

Na plantacji prowadzonej na płask rozłogi wpisują się w naturalny sposób prowadzenia uprawy. Pielnik, który usuwa chwasty w międzyrzędziach, jednocześnie ogranicza rozrastanie się rozłogów poza rzędami. Jeden przejazd pozwala więc wykonać dwie prace.

Maszynowe usuwanie rozłogów na plantacji truskawek prowadzonych na zagonach wyścielanych folią

FOTO: Michał Piątek

To rozwiązanie działa jednak wyłącznie przy regularnej pielęgnacji. Pominięcie kolejnych przejazdów oznacza jednocześnie wzrost zachwaszczenia i niekontrolowane rozrastanie się rozłogów.

Podwyższone zagony -ściółkowane czarnym materiałem  przyspieszają start roślin na wiosnę

Podwyższony zagon został wprowadzony m.in. po to, aby zmienić warunki termiczne w strefie korzeniowej. Gleba wyniesiona kilkanaście centymetrów ponad poziom pola szybciej się nagrzewa wiosną. Czarna ściółka pochłania promieniowanie słoneczne i ogranicza parowanie. W rezultacie rośliny mogą wcześniej rozpocząć wegetację, zakwitnąć, wcześniejszy staje się zbiór owoców. A przecież w produkcji nastawionej na bardzo wczesny owoc różnica kilku dni może mieć duże znaczenie dla ceny i pozycji gospodarstwa na rynku.

Uprawa na płask nie zapewnia takiego efektu. Jeżeli plantator sprzedaje owoce przede wszystkim na początku sezonu, rezygnacja z zagonów może oznaczać utratę przewagi. Jeżeli natomiast produkcja przypada na szczyt sezonu albo jest kierowana do przetwórstwa, znaczenie wcześniejszego startu jest mniejsze.

Zagon może zwiększać ryzyko uszkodzeń zimowych

Rozwiązanie, które przyspiesza ogrzewanie gleby wiosną, może jednocześnie zwiększać uszkodzenia korony i korzeni w czasie zimy. Wyniesiona bryła podłoża traci ciepło nie tylko przez górną powierzchnię, ale także przez boczne ściany. Problem jest szczególnie istotny na glebach lekkich i piaszczystych, które mają małą pojemność wodną oraz cieplną.

Dodatkowym zagrożeniem jest słabsze utrzymywanie się śniegu. Na grzbiecie zagonu śnieg może być wywiewany do międzyrzędzi, gdzie nie zapewnia roślinom odpowiedniej izolacji. Na płaskiej powierzchni okrywa śnieżna zwykle rozkłada się bardziej równomiernie.

Przy mroźnych zimach bez trwałej pokrywy śnieżnej różnica między obiema technologiami może być bardzo wyraźna, lecz to zawsze będzie zależeć od stanowiska, ukształtowania terenu, warunków pogodowych które panują w danym miejscu, odmian i nawożenia oraz kilku innych jeszcze istotnych czynników.  Na lekkich glebach zimowe okrywanie plantacji agrowłókniną może stać się stałym elementem technologii, a nie jedynie awaryjnym zabezpieczeniem. Nie mniej jednak okrywanie na zimę truskawek czy to na płask czy na zagonach przy pomocy agrowłókniny P-23 a nawet dwóch jej wartsw, jednej na drugiej, dziś i tak jest już absolutnym standardem.

Gryzonie chętnie wykorzystują ściółkowane zagony

Podwyższony zagon przykryty ściółką tworzy dla myszy i nornic dogodne środowisko: jest tam ciepło, sucho i bezpiecznie. Korytarze znajdujące się pod folią lub agrowłókniną trudno zauważyć na wczesnym etapie.

Pierwszym sygnałem problemu może być więdnięcie roślin mimo prawidłowego nawodnienia. W takim momencie system korzeniowy bywa już częściowo uszkodzony.

Na plantacji prowadzonej na płask regularne wzruszanie gleby niszczy korytarze gryzoni i może ograniczać ich aktywność.

Niezależnie od technologii warto:

• utrzymywać niską murawę w międzyrzędziach,
• kosić obrzeża kwatery,
• usuwać zarośla i nieskoszone pasy,
• ustawiać tyczki dla ptaków drapieżnych,
• kontrolować plantację późną jesienią i wczesną wiosną.
• Nawadnianie kroplowe pozostaje niezbędne

Rezygnacja z zagonów nie oznacza powrotu do uprawy całkowicie zależnej od opadów. Na lekkiej, piaszczystej glebie nawadnianie kroplowe jest konieczne w obu systemach.

Woda jest potrzebna nie tylko do prawidłowego rozwoju roślin po posadzeniu. Wpływa również na tworzenie pąków kwiatowych, przebieg kwitnienia i jakość owoców. Wraz z wodą dostarczane są składniki odpowiadające między innymi za jędrność, takie jak wapń, krzem i potas, mikroelemnty.

W uprawie na płask awaria linii jest zwykle łatwiejsza do zauważenia i szybsza do usunięcia. Jeśli przewód znajduje się pod ściółką, problem może zostać wykryty dopiero po wystąpieniu objawów niedoboru wody.

Opóźniona diagnoza wpływa także na fertygację. Nierównomierne podawanie wody oznacza nierównomierne dostarczanie nawozów — część roślin może być niedożywiona, a inna otrzymywać zbyt dużą dawkę składników.

Z drugiej strony linia leżąca na powierzchni jest bardziej narażona na promieniowanie UV i uszkodzenia mechaniczne podczas pracy pielnika. Konieczne jest więc odpowiednie prowadzenie przewodów oraz precyzyjne ustawienie sekcji roboczych.

Jak podlewać truskawki na piasku?

Gleby piaszczyste szybko tracą wodę. Dlatego nie sprawdza się strategia polegająca na rzadkim podawaniu bardzo dużych dawek. Nadmiar wody może przemieścić się poniżej strefy korzeniowej, wypłukując azot i potas. Jednocześnie rośliny mogą nadal cierpieć z powodu niedoboru wilgoci.

Lepszym rozwiązaniem są:

• krótkie i częste cykle nawadniania,
• dostosowywanie dawek do aktualnych warunków,
• kontrolowanie wilgotności na głębokości od 0 do 20 cm,
• wykorzystanie tensjometrów lub czujników wilgotności,
• pomiary prowadzone w kilku punktach kwatery.

plantacja na płask, uprawa truskawek

FOTO: Michał Piątek

Na piasku ocena wilgotności wyłącznie na podstawie wyglądu gleby często prowadzi do błędnych decyzji.

Jesień w roku sadzenia decyduje o przyszłorocznym plonie

Plantacja założona pod koniec lipca nie powinna być oceniana przez pryzmat plonu w roku posadzenia. Jej najważniejszym zadaniem jest wybudowanie silnego systemu korzeniowego i dobrze rozwiniętej korony. Do końca września rośliny powinny osiągnąć kondycję pozwalającą na prawidłową inicjację pąków kwiatowych. Proces ten jest związany ze skracającym się dniem i obniżającą się temperaturą. Liczba pąków zawiązanych jesienią wyznacza potencjał plonowania w kolejnym sezonie. Wiosną nie można już w pełni nadrobić zaniedbań z okresu jesiennego.

W drugiej połowie września należy stopniowo przesuwać akcent w fertygacji z azotu na fosfor i potas. Warto również zadbać o wapń i krzem, które wspierają wytrzymałość tkanek przed zimą. Kluczowe pozostaje utrzymanie stabilnej wilgotności podłoża. Zbyt duża dawka azotu może opóźnić przygotowanie roślin do spoczynku, ponieważ podtrzymuje intensywny wzrost wegetatywny.

Niższy koszt założenia nie oznacza automatycznie tańszej produkcji

Uprawa na płask jest tańsza na początku. Nie wymaga:

• formowania podwyższonych zagonów,
• zakupu folii lub agrowłókniny,
• sadzenia w przygotowane otwory,

wykorzystania specjalistycznej sadzarki do zagonów.

Koszty należy jednak analizować w całym cyklu życia plantacji. W systemie na płask trzeba uwzględnić cotygodniowe przejazdy pielnikiem, paliwo, czas pracy ciągnika, robociznę i zużycie sprzętu.

Dodatkowe obciążenia to większe ryzyko uszkodzenia linii kroplujących oraz możliwość utraty premii za wczesny zbiór.

W technologii zagonowej należy natomiast uwzględnić koszty:

• usuwania rozłogów,
• zimowego okrywania plantacji,
• wymiany lub naprawy ściółki,
• utrzymywania pustych miejsc po wypadach sadzonek.

Najważniejszym punktem kalkulacji pozostaje jednak plon. Przy wyniku rzędu 30 ton z hektara różnice w kosztach założenia plantacji mogą mieć mniejsze znaczenie niż możliwość osiągania takiego rezultatu w sposób stabilny w kolejnych sezonach.

Żadna technologia nie wybacza braku systematyczności

Oba systemy wymagają dobrej organizacji pracy. Zabiegi pielęgnacyjne, ochrona i nawożenie muszą być wykonywane regularnie, a nie tylko wtedy, gdy pojawia się największe zagrożenie.

Na zagonie ściółka może przez pewien czas ograniczać skutki opóźnienia zabiegu. Na plantacji prowadzonej na płask nawet kilka pominiętych przejazdów w okresie intensywnych wschodów chwastów może doprowadzić do trwałego pogorszenia kondycji kwatery.

Plantacja truskawek Sławomiry i Andrzeja Glinków

FOTO: Michał Piątek

Uprawa na płask jest więc tańsza na etapie zakładania, ale bardziej wymagająca w codziennym zarządzaniu. Zagon wiąże się z większymi nakładami początkowymi, lecz może ograniczyć część prac pielęgnacyjnych i zapewnić wcześniejszy start roślin.

Ostateczna ocena dopiero po zakończeniu sezonu

Sama obserwacja plantacji w pierwszym okresie nie wystarczy, aby rozstrzygnąć, który system jest korzystniejszy. Potrzebne są dane dotyczące:

• wysokości plonu,
• jakości owoców,
• liczby wypadów,
• kosztów pracy,
• zużycia paliwa,
• wydatków na ochronę i nawożenie,
• strat zimowych,
• opłacalności sprzedaży w danym terminie.

Planowana ocena plantacji po sezonie 2027 pozwoli sprawdzić, czy na lekkiej, piaszczystej glebie można osiągnąć około 30 ton truskawek z hektara w uprawie na płask.

Najważniejszy wniosek jest prosty: nie istnieje jeden uniwersalny system odpowiedni dla każdego gospodarstwa. Wybór powinien wynikać z gleby, odmiany, terminu sprzedaży, dostępnego sprzętu, kosztów pracy i możliwości regularnego wykonywania zabiegów.

Źródło sukcesu nie leży wyłącznie w tym, czy truskawka rośnie na płask, czy na zagonie. Decyduje przede wszystkim dopasowanie technologii do warunków gospodarstwa i konsekwencja w jej prowadzeniu.

- Dyskusja nadal trwa i jesteśmy ciekawi głosu plantatorów, dlatego za wszystkie komentarze, uwagi i wiadomości będziemy bardzo wdzięczni - dr Zbigniew Jarosz i Albert Zwierzyński. 

Więcej na filmie:

W gospodarstwie dominuje obecnie ‘Karima’. W przyszłym sezonie będzie stanowiła około 50 proc. nasadzeń, a pozostałą część zajmą ‘Hademar’ i ‘Florice’. Karima występuje tu w kilku wariantach, między innymi jako sadzonka typu high chill i low chill.

High chill to standardowa, mrożona sadzonka frigo, która poddawana jest ok. 600 godzinon chłodu w szkółce. Po posadzeniu rośliny owocują w kilku wyraźnych rzutach, co pozwala uzyskać wyższy plon całkowity.

Inaczej zachowuje się sadzonka low chill. Ma za sobą zaledwie 100–150 godzin chłodu, a czasami praktycznie nie przechodzi tego procesu. Nie jest mrożona, lecz jedynie schładzana. Dzięki temu po posadzeniu zaczyna owocować bardziej równomiernie, bez wyraźnych przerw między rzutami.

– Low chill daje wypłaszczony profil zbiorów, ale niższy plon ogólny. Rekordów się z niej nie zbiera, jednak w okresach, gdy truskawek brakuje i ceny są wyższe, taki sposób produkcji może się dobrze zrekompensować. Ułatwia też planowanie pracy rwaczom i logistykę zbiorów i dostaw. Jak zawsze, coś za coś – wyjaśnia Dawid Janiak.

Wczesne sadzenie i rozłożone zbiory

Sadzonki ‘Karimy’ typu high chill zostały wysadzone na początku marca w tunelach solowych. Pierwsze owoce zebrano około 20 maja. Pozostałą ‘Karimę’ oraz ‘Hademara’ w wariancie low chill sadzono pod koniec marca i na początku kwietnia. Zbiory rozpoczęły się w tym przypadku na początku czerwca, czyli w terminie zbliżonym do standardowej produkcji.

W pierwszym rzucie (flush) ‘Karima’ posadzona z sadzonek typu tray dała około 900 g do 1 kg owoców z rośliny. ‘Hademar’, uprawiany z sadzonki jednokoronowej typu minitray, przyniósł w pierwszym rzucie około 300 g owoców z rośliny.

Nawa tunelu z truskawkami powtarzającymi owocowanie uprawianymi na rynnach

FOTO: Michał Piątek

Do 17 września plon z’ Karimy’ wynosił około 1,7 kg z rośliny. Z ‘Hademara’ oraz ‘Karimy’ w wariancie low chill zebrano około 1,25–1,3 kg w przeliczeniu na jedną roślinę.

Jak przyznaje plantator, wynik ‘Hademara’ mógłby być wyższy. Odmiana została zamówiona w ostatniej chwili i posadzona w miejscu przygotowanym pierwotnie dla ‘Karimy’. Wąskie rynny i nieprzystosowane do tej odmiany podpory spowodowały, że podczas drugiego rzutu część kwiatostanów się załamała. Zdaniem plantatora mogło to oznaczać stratę około 300 g owoców z rośliny.

Nie tylko odmiana, ale także dopasowanie technologii

Pożywka dla ‘Karimy’ i ‘Hademara’ przygotowywana jest na tej samej sekcji fertygacyjnej, jednak zmieniany jest stosunek składników z tanków A i B. W przypadku ‘Karimy’ stosuje się więcej tanku B, natomiast przy ‘Hademarze’ jego udział jest nieco mniejszy.

Powodem jest reakcja roślin na potas. Przy wyższym poziomie tego składnika ‘Hademar’ szybciej się starzeje i pogarsza się kondycja liści. Wymaga więc nieco innego podejścia do nawożenia.

Biologiczna ochrona sprawdza się w praktyce

Pod względem presji szkodników sezon był stosunkowo spokojny. Wcześniej problemem bywały zmieniki, które pojawiały się między innymi w związku z sąsiedztwem zaniedbanego sadu. Po uporządkowaniu terenu presja szkodnika wyraźnie się zmniejszyła.

Na początku sezonu wystąpiły niewielkie problemy z mszycami, a później lokalnie pojawiał się przędziorek. Gospodarstwo opiera jednak ochronę przede wszystkim na biologii. Wykorzystywane są między innymi dobroczynki, drapieżne pluskwiaki oraz złotooki.

Złotooki są szczególnie przydatne na początku sezonu, gdy temperatury są jeszcze niskie i nie wszystkie organizmy pożyteczne są wystarczająco aktywne. Larwy złotooków ograniczają między innymi populację pierwszych mszyc i wciornastków. W dalszej części sezonu stosowane są kolejne organizmy pożyteczne, dobierane do rodzaju zagrożenia.

Z chorób w tym roku większym problemem niż szara pleśń był mączniak. Znaczących strat powodowanych przez szarą pleśń nie odnotowano, co Dawid Janiak wiąże także z mniejszą podatnością ‘Karimy’ na tę chorobę.

Największym wyzwaniem pozostaje zbiór

Wysoki potencjał plonowania ‘Karimy’ okazał się jednocześnie dużym wyzwaniem organizacyjnym. Podczas drugiego rzutu w części tuneli nie udało się prowadzić regularnych zbiorów przez około półtora tygodnia. Liczba owoców była tak duża, że dostępna ekipa nie była w stanie zebrać całego plonu.

– Jeden stumetrowy rząd zbieraliśmy przez cały dzień. Gdyby udało się zebrać wszystko, wynik przekroczyłby prawdopodobnie 2 kg z rośliny – mówi plantator.

To właśnie brak pracowników ogranicza dziś możliwości gospodarstwa. Dawid Janiak nie planuje na razie zwiększania areału, mimo że przygotowane jest do tego wstępnie pół hektara po wykarczowanym sadzie. Inwestycja została odłożona, ponieważ większa powierzchnia mogłaby oznaczać pozostawianie kolejnych tuneli bez zbioru.

Gospodarstwo ma klientów na całą produkcję, własną linię pakującą oraz wyposażenie pozwalające przygotować owoce zgodnie z wymaganiami sieci handlowych w kraju i za granicą. Bez odpowiedniej liczby osób do pracy dalszy rozwój nie ma jednak ekonomicznego uzasadnienia.

Flowpack i etykieciarka - maszyny do przygotowywania truskawek do sprzedaży

FOTO: Michał Piątek

– Nie sztuką jest dobudować kolejne tunele, a później nie mieć kim zebrać owoców. Oczekiwałbym ze stronu rządu systemowych ułatwień dla osób spoza Polski, które chcą podjąć u nas pracę. Był czas, że przyjeżdżali tu pracownicy z Kolumbii bez wiz, ale chyba teraz to też już się skończyło – wyjaśnia Dawid Janiak.

Kierunek: zmiana odmian, niekoniecznie większy areał

Plantator nie planuje powrotu do tradycyjnej, wczesnej truskawki uprawianej w gruncie w tunelach. Praca przy uprawie rynnowej jest mniej obciążająca, a pracownicy nie chcą wracać do zbioru owoców z ziemi.

W przyszłości najważniejsza będzie więc zmiana struktury odmianowej. Areał prawdopodobnie pozostanie na obecnym poziomie, czyli około 2 ha, a ‘Karima’ i ‘Hademar’, który w przyszłym roku zajmie ok. 15% powyżej wskazanej powierzchni,  będzie stopniowo uzupełniana innymi odmianami, takimi jak ‘Florice’ i ‘Luce’. O tym, jak szybko gospodarstwo będzie się zmieniać, zdecydują przede wszystkim dostępność pracowników i rozwiązania systemowe ułatwiające ich zatrudnianie.

Roztocz truskawkowiec. Teraz jest ważny moment

Regularne lustracje w sierpniu i na początku września pozwalają ocenić liczebność roztocza i, jeśli jest taka potrzeba, wykonać zabieg jeszcze przed jego zejściem na zimowanie. Ograniczenie populacji jesienią oznacza również łatwiejszą ochronę plantacji wiosną.

Plantacja truskawek odmiany ‘Verdi‘ w pierwszej dekadzie września

FOTO: Albert Zwierzyński

Roztoczowi sprzyjają miejsca zacienione i wysoka wilgotność. Dobrze czuje się również pod folią czy agrowłókniną. Temperatura około 20°C i wilgotność na poziomie 80% tworzą dla niego bardzo dobre warunki do rozwoju. W ciągu sezonu może pojawić się od czterech do pięciu pokoleń.

Drugim dobrze znanym plantatorom szkodnikiem jest przędziorek chmielowiec. W przeciwieństwie do roztocza lepiej rozwija się przy wysokiej temperaturze, nawet 25–30°C, i niższej wilgotności.

Czytaj także:

truskawki

Co podać truskawkom we wrześniu, żeby zbudować przyszłoroczny plon?

Przy doborze akarycydów Albert Zwierzyński zwraca uwagę przede wszystkim na rotację mechanizmów działania substancji czynnych oraz przestrzeganie maksymalnej liczby zabiegów zapisanej w etykiecie danego środka.

Ważna jest również technika zabiegu

Przy zwalczaniu szkodliwych roztoczy znaczenie ma dokładne pokrycie roślin. Doradca zaleca 600–1000 l cieczy roboczej na hektar i, jeśli jest taka możliwość, wykorzystanie opryskiwaczy z pomocniczym strumieniem powietrza. Do zabiegu warto również dobrać odpowiedni adiuwant.

Plantacja truskawek odmiany ‘Verdi‘ w pierwszej dekadzie września

FOTO: Albert Zwierzyński

Nie tylko roztocza. Również mszyce i zwójki

Na plantacjach mogą pojawić się także mszyce i zwójki. Przy niewielkiej liczebności ich znaczenie jest mniejsze, ale przy silnym zasiedleniu uszkadzają liście i ograniczają powierzchnię asymilacyjną roślin.

Czytaj także:

prof. Zbigniew Jarosz

Gdzie zniknął plon truskawek? Wnioski po sezonie i zalecenia na jesień

W przypadku mszyc w tym sezonie do dyspozycji plantatorów jest również Teppeki 50 WG. Preparat zawiera flonikamid, substancję znaną z upraw sadowniczych, ale będącą nowym rozwiązaniem w ochronie truskawek przed mszycami.

Więcej o ochronie truskawek w okresie wiązania pąków kwiatowych, technice zabiegów oraz szkodnikach, na które warto teraz zwrócić uwagę, mówi w filmie Albert Zwierzyński. Specjalista stworzył też specjalne tabele, które ułatwią dobór odpowiednich preparatów:

Wykaz środków opracowany przez Alberta Zwierzyńskiego (Doradca Jagodowy).

FOTO: Albert Zwierzyński

Wykaz środków opracowany przez Alberta Zwierzyńskiego (Doradca Jagodowy).

FOTO: Albert Zwierzyński

Wykaz środków opracowany przez Alberta Zwierzyńskiego (Doradca Jagodowy).

FOTO: Albert Zwierzyński

Wykaz środków opracowany przez Alberta Zwierzyńskiego (Doradca Jagodowy).

FOTO: Albert Zwierzyński

Wykaz środków opracowany przez Alberta Zwierzyńskiego (Doradca Jagodowy).

FOTO: Albert Zwierzyński

Wykaz środków opracowany przez Alberta Zwierzyńskiego (Doradca Jagodowy).

FOTO: Albert Zwierzyński

Więcej na temat najpilniejszych zabiegów ochrony dowiesz się także z poniższego filmu:

Justyna Dobrosz

Źródło: Sad24

Co dzieje się w koronach truskawek?

Od połowy sierpnia do połowy września truskawki pozostawione na kolejny rok owocowania rozpoczynają inicjację pąków kwiatowych. To właśnie z nich wiosną powstaną kwiatostany i owoce. Podany termin ma charakter orientacyjny, ponieważ na przebieg tego procesu wpływają odmiana, pogoda oraz kondycja plantacji.

Czytaj także:

truskawki

Co podać truskawkom we wrześniu, żeby zbudować przyszłoroczny plon?

Mechanizm pozostaje jednak niezmienny: liczba kwiatostanów, które pojawią się wiosną, jest w dużej mierze określana właśnie w tym okresie.

Rośliny posiadające korony boczne muszą otrzymać odpowiednią ilość składników pokarmowych, aby pąki mogły zawiązać się nie tylko w koronie głównej, lecz także w koronach bocznych. Plantatorzy, którzy chcą uzyskać plon na poziomie 30 i więcej ton owoców z hektara, powinni zadbać o potencjał plonotwórczy już teraz, a nie dopiero po rozpoczęciu wiosennej wegetacji.

Woda podstawą prawidłowej inicjacji pąków

Pierwszym warunkiem skutecznego nawożenia jest utrzymanie właściwej wilgotności w strefie korzeniowej. W okresie inicjacji pąków rośliny powinny mieć stały dostęp do wody oraz możliwość jej efektywnego pobierania.

Na plantacjach wyposażonych w nawadnianie kroplowe oznacza to konieczność właściwego zaplanowania cykli. Lepsze będą częstsze i krótsze dawki, które utrzymają wilgotność w obrębie zagonu, bez przesuszania i nadmiernego zalewania. Podwyższone zagony przykryte folią mogą szybko tracić wodę na obrzeżach, dlatego częstotliwość podlewania należy dostosowywać do aktualnych warunków pogodowych.

Czytaj także:

prof. Zbigniew Jarosz

Gdzie zniknął plon truskawek? Wnioski po sezonie i zalecenia na jesień

Fertygacja będzie skuteczna tylko wtedy, gdy podłoże jest odpowiednio uwilgotnione. Nawóz podany na suchy zagon może nie dotrzeć równomiernie do korzeni, natomiast przy nadmiernym uwodnieniu składniki pokarmowe mogą zostać wypłukane poniżej strefy korzeniowej.

Dlaczego nawozy trzeba rozdzielać na zbiornik A i B?

W fertygacji truskawki powinny otrzymywać wszystkie niezbędne makro- i mikroelementy, podane w odpowiednich proporcjach oraz dawkach. Nie oznacza to jednak, że wszystkie nawozy można bezpiecznie mieszać w jednym zbiorniku.

- Jak to się czasem mówi: nie wszystkie grzyby do jednego barszczu, a więc i nie wszystkie nawozy do jednego zbiornika. Nawozy wapniowe nie mogą być mieszane w stężonej formie z nawozami zawierającymi siarczany i fosforany, ponieważ w zbiorniku mogą wytrącać się siarczan i fosforan wapnia. Powstały osad może zapychać instalację i jednocześnie ograniczać dostępność składników dla roślin – wyjaśnia specjalista.

Właściwe rozdzielenie nawozów pomiędzy zbiornik A i zbiornik B pozwala zabezpieczyć instalację fertygacyjną przed powstawaniem osadów, a jednocześnie zapewnia roślinom dostęp do potrzebnych składników.

Zbiornik A: wapń tak, ale uwaga na dodatkowy azot

Podstawowym nawozem wapniowym wykorzystywanym w fertygacji truskawek jest saletra wapniowa, na przykład Haifa Cal GG zawierająca 15,5% azotu i 26,5% CaO. Należy jednak pamiętać, że produkt ten dostarcza roślinom nie tylko wapnia, lecz także azotu w formie azotanowej.

W okresie inicjacji pąków, szczególnie na silnych plantacjach, które zostały prawidłowo odbudowane po skoszeniu liści, dodatkowy azot może nie być już potrzebny. Albert Zwierzyński wskazuje trzy powody, dla których w tym okresie należy zachować ostrożność:

• nadmiar azotu może osłabiać mrozoodporność i zimotrwałość roślin.
• zwiększa ryzyko wystąpienia chorób.
• pobudza wzrost wegetatywny, czyli rozwój liści i rozłogów, zamiast wzrostu generatywnego, na którym zależy plantatorowi.

Jeżeli stan plantacji wskazuje na potrzebę dostarczenia azotu, saletrę wapniową można jeszcze zastosować, ale w bardzo niewielkich ilościach. W przypadku silnych, dobrze odżywionych roślin korzystniejszym rozwiązaniem może być przejście na nawozy wapniowe niezawierające azotu lub zawierające go jedynie w śladowej ilości.

Czytaj także:

truskawki jesienią

Czy truskawki będą dobrze plonować w przyszłym sezonie? Odpowiedź wciąż się rozstrzga

Zbiornik B: nawozy wieloskładnikowe z przewagą potasu

W zbiorniku B umieszcza się nawozy wieloskładnikowe. W tym okresie rośliny potrzebują potasu, dlatego plantatorzy często rozważają zastosowanie saletry potasowej.

- W zbiorniku B podajemy nawozy wieloskładnikowe. Plantatorzy często pytają, czy w okresie wiązania pąków można podać saletrę potasową, skoro rośliny potrzebują teraz potasu. Potas w tym okresie jest niezbędny, ale taka jego forma jest dość ryzykowna – wyjaśnia Albert Zwierzyński.

Saletra potasowa zawiera również azot, co oznacza ryzyko opisane wcześniej przy saletrze wapniowej. Ponadto, jeśli stanowi ona podstawę pożywki, trzeba osobno zaplanować dostarczenie fosforu, magnezu oraz mikroelementów.

Prostsze i bardziej efektywne jest wykorzystanie nawozów NPK z mikroelementami, które mogą stanowić bazę całej pożywki. Takie rozwiązania obejmuje seria Fertygold.

Formuły nawozów dopasowane do potrzeb plantacji

Jak informuje Albert Zwierzyński, Fertygold to linia nawozów do fertygacji obecna na polskim rynku od siedmiu lat. Obejmuje dziewięć formulacji NPK, które można łączyć zależnie od fazy rozwojowej, odmiany oraz systemu produkcji.

- Każdy nawóz zawiera komplet mikroelementów, nie zawiera związków balastowych, bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, jest zabarwiony na niebiesko, co ułatwia kontrolę rozpuszczenia w zbiorniku, i obniża pH pożywki, co poprawia dostępność składników. Dzięki temu pożywki do truskawki przygotowuje się łatwo, szybko i ekonomicznie – wyjaśnia przedstawiciel marki Calfert.

Od połowy sierpnia do połowy września ekspert zaleca stosowanie produktów z przewagą potasu. Ostateczny wybór powinien uwzględniać wymagania odmiany, kondycję konkretnej kwatery oraz sytuację na plantacji.

Do dyspozycji są trzy podstawowe warianty:

• NPK 9-18-27 + mikroelementy – podstawowa formuła potasowa w proporcji N:P:K wynoszącej 1:2:3.
• NPK  8-5-40 + mikroelementy – formuła z większą zawartością potasu oraz mniejszą ilością azotu i fosforu.
• NPK  0-40-40 + mikroelementy – nawóz dostarczający fosforu i potasu, bez dodatku azotu.

Jak prowadzić fertygację przy jednym zbiorniku?

Gdy gospodarstwo dysponuje tylko jednym zbiornikiem, rozwiązaniem jest rozdzielenie poszczególnych składników w czasie. Przykładowy tygodniowy schemat może wyglądać następująco:

• Wtorek: podanie składników przygotowanych dla zbiornika A.
• Środa: czysta woda albo nawozy o działaniu biostymulacyjnym, takie jak Humik lub Askan.
• Piątek: podanie składników przewidzianych dla zbiornika B.

Tak prowadzona fertygacja pozwala ograniczyć ryzyko wytrącania osadów, zabezpieczyć instalację i dostarczyć truskawkom składniki potrzebne do prawidłowej inicjacji pąków kwiatowych. Dzięki temu plantacja pozostawiona na drugi lub trzeci rok owocowania może lepiej przygotować się do uzyskania wysokiego plonu w kolejnym sezonie.

Niniejszy tekst powstał na bazie materiałów opublikowanych na stronie internetowej, https://calfert.pl/fertygacja-truskawki-w-okresie-inicjacji-pakow-kwiatowych-na-kolejny-sezon/

Więcej dowiesz się także z poniżej zamieszczonego filmu:

Nawożenie wrześniowe jest istotne w kontekście budowy przyszłorocznego plonu truskawek uprawianych w gruncie na tzw. czerwcowy zbiór. Choć zaopatrzenie roślin w składniki pokarmowe na tym etapie jest ważne i potrzebne, to łatwo tu o błąd.

Czytaj także:

fertygacja truskawki

Wrześniowe nawożenie truskawek poprzez fertygację. Jak przygotować plantację do przyszłorocznych zbiorów?

O tym w jaki sposób podejść do nawożenia i biostymulacji roślin opowiada prof. Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy, na zamieszczonym poniżej filmie:

Według prognoz czeka nas krótkie, ale wyraźne ocieplenie. Najsilniej odczują je mieszkańcy Lubelszczyzny, gdzie temperatura może sięgnąć 30°C. Cieplej będzie również na Mazowszu i w województwie łódzkim — tam termometry mogą wskazać 26–27°C.

Podwyższone będą także temperatury nocą. Co najmniej dwie noce w rozpoczynającym się tygodniu mogą być cieplejsze niż 15°C. Do weekendu prognozowana jest również większa ilość słońca.

Czy owocowanie przyspieszy?

Chłodne poranki, pochmurne i deszczowe dni, obfita rosa utrzymująca się do późnych godzin przedpołudniowych oraz lokalne mgły stwarzały ostatnio trudne warunki dla malin jesiennych. Wystąpiła silna presja szarej pleśni, a ich owocowanie było ograniczone, choć właśnie o tej porze roku zbiory powinny być najbardziej intensywne.

Owoce malin gotowe do zbioru i pąki kwiatowe

FOTO: Michał Piątek

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku truskawek powtarzających owocowanie. Liczba dojrzałych owoców na krzakach jest obecnie stosunkowo niewielka. W profesjonalnych gospodarstwach rośliny weszły już w trzeci etap owocowania (flush), dlatego nadchodzące ocieplenie może stworzyć bardzo dobre warunki do dojrzewania owoców.

Owoc truskawki odmiany ‘Lady Emma‘ 04.09.2026

FOTO: Michał Piątek

Na plantacjach wciąż znajduje się wiele zielonych owoców, widoczne są również kwiaty. Wzrost temperatur powinien zdecydowanie korzystnie wpłynąć na tempo ich rozwoju. Nawet jeśli lokalnie temperatura wzrośnie do 30°C, tak wysokie wartości nie będą utrzymywać się długo, dlatego nie powinny stanowić większego zagrożenia dla upraw.

Na ciepłą i słoneczną jesień nie pownniśmy jednak liczyć. Już w piątek kolejne załamanie pogody, deszcz i wiatr.

Wczoraj mieliśmy okazję towarzyszyć Albertowi Zwierzyńskiemu podczas lustracji truskawek w gospodarstwie państwa Glinka w Janowie koło Chynowa. W tunelu, gdzie truskawki prowadzone są na przyspieszony zbiór, pojawiła się w tym roku nowa odmiana – ‘Red Makalu‘. Rośliny z sadzonek frigo posadzono kilka tygodni temu. Na pierwszy rzut oka uwagę zwraca dobrze rozbudowana, zielona masa liściowa.  Albert Zwierzyński zwraca jednak uwagę na to, czego na pierwszy rzut oka nie zobaczymy. – To, co najważniejsze, teraz właśnie dzieje się w koronie, dzieje się w korzeniu – mówi.

Mocny system korzeniowy już w pierwszych tygodniach

Albert Zwierzyński zwraca uwagę przede wszystkim na intensywny rozwój systemu korzeniowego i włośników. To właśnie włośniki odpowiadają za pobieranie wody i składników pokarmowych. O rozwój korzeni warto więc zadbać od samego początku. Jak podkreśla nasz rozmówca, szczególnie ważny jest okres pierwszych 2–3 tygodni po posadzeniu. W tym czasie rośliny powinny zbudować silny system korzeniowy, który będzie pobierał wodę i składniki pokarmowe. Ma to znaczenie również dlatego, że właśnie teraz truskawki przygotowują się do kolejnego sezonu i wiążą pąki kwiatowe.

Mikoryza. W doświadczeniach było więcej koron

Kolejnym tematem jest mikoryza, czyli współpraca systemu korzeniowego rośliny z odpowiednimi grzybami. Grzyb pomaga roślinie pobierać wodę i składniki pokarmowe, a roślina dostarcza mu cukrów. Albert Zwierzyński zwraca uwagę, że połączenie włośników ze strukturami grzyba pozwala roślinie lepiej wykorzystywać wodę i składniki znajdujące się w glebie. Najbardziej interesujące są jednak liczby z doświadczeń Doradcy Jagodowego oraz dr Anety Chałańskiej. Na roślinach, na których mikoryzę zastosowano dwukrotnie – podczas sadzenia i ponownie około dwóch tygodni później – uzyskano od jednej do półtorej korony więcej.

Po odkażaniu trzeba wrócić do mikrobiologii gleby

Na plantacji w gospodarstwie państwa Glinka gleba przed formowaniem zagonów została odkażona. Po przygotowaniu zagonów i rozłożeniu linii kroplujących wprowadzono mikroorganizmy korzystne dla roślin. Albert Zwierzyński wymienia m.in. grzyby z rodzaju Trichoderma oraz bakterie Bacillus. Chodzi o to, aby w strefie korzeniowej stworzyć dobre warunki do rozwoju korzeni i zasiedlić ją mikroorganizmami korzystnymi dla roślin.

Ten temat jest szczególnie ważny po fumigacji. Doradca nie kwestionuje potrzeby jej wykonywania, ale zwraca uwagę, że taki zabieg mocno ingeruje również w mikrobiologię gleby. Dlatego po odkażaniu trzeba zadbać o ponowne wprowadzenie korzystnych bakterii i grzybów

Przed wykonaniem zabiegu należy sprawdzić, jak plantacja regeneruje się po zbiorach. Warto zwrócić uwagę na kolor i wielkość nowych liści, równomierność wzrostu, wilgotność gleby oraz ewentualne objawy chorób liści i korzeni.

Słaby wzrost lub jasne liście nie zawsze oznaczają niedobór składników pokarmowych. Przyczyną może być również susza, uszkodzenie systemu korzeniowego, nieprawidłowe pH albo zasolenie gleby. Dlatego nawożenie „na wszelki wypadek” nie jest dobrym rozwiązaniem.

Najlepiej oprzeć decyzję na analizie gleby. Powinna ona uwzględniać między innymi pH oraz zawartość fosforu, potasu, magnezu i wapnia. Dawka nawozu zależy także od wieku plantacji, odmiany, rodzaju gleby, przedplonu, wcześniejszego nawożenia organicznego i oczekiwanego plonu.

Z azotem trzeba zachować ostrożność

Co do zasady, na tym etapie sezonu nie stosuje się już nawożenia tym składnikiem. Największe ryzyko we wrześniu wiąże się z nadmiarem azotu. Pierwiastek ten może pobudzić truskawki do nadmiernego wzrostu, opóźnić przygotowanie roślin do spoczynku i zwiększyć ich podatność na uszkodzenia mrozowe. Późne nawożenie azotem może również zaburzyć równowagę między wzrostem liści a przygotowaniem roślin do przyszłorocznego owocowania.

Jeśli truskawki są zdrowe, prawidłowo rosną i mają intensywnie zielone liście, dodatkowa dawka azotu we wrześniu zazwyczaj nie jest potrzebna. Szczególną ostrożność należy zachować na stanowiskach żyznych, intensywnie nawożonych wiosną i latem oraz tych, na których zastosowano dużo obornika lub kompostu.

Azot można rozważyć tylko w wyjątkowych przypadku wyraźnego niedoboru i słabej regeneracji roślin, najlepiej po analizie gleby lub konsultacji z profesjonalnym doradcą. Nie powinien być traktowany jako uniwersalny sposób na zwiększenie przyszłorocznego plonu.

Potas tak, ale tylko wtedy, gdy jest potrzebny

Potas odpowiada między innymi za gospodarkę wodną roślin i ich reakcję na stres. Odpowiednia zasobność gleby w ten składnik może wspierać przygotowanie truskawek do zimy. Nie każda plantacja wymaga jednak dodatkowego nawożenia potasem. Jeśli analiza wykazuje jego wysoką zawartość, kolejna dawka może zwiększyć zasolenie gleby i utrudnić pobieranie innych składników.

Przy wyborze nawozu należy zwrócić uwagę na jego skład. Na glebach lekkich i podatnych na zasolenie trzeba unikać nieprzemyślanego stosowania wysokich dawek nawozów chlorkowych. Rodzaj nawozu i jego ilość powinny wynikać z analizy gleby oraz zaleceń zamieszczonych na etykiecie.

Fosfor i magnez również należy uzupełniać tylko w razie potwierdzonego niedoboru. Fosfor jest ważny dla rozwoju korzeni, ale słabo przemieszcza się w glebie. Magnez wpływa na tworzenie chlorofilu, a jego niedobór może objawiać się rozjaśnieniem starszych liści. Podobne objawy mogą jednak powodować także inne problemy, dlatego sama obserwacja roślin nie zawsze wystarcza do postawienia właściwej diagnozy.

W gronie mikroelementów jesienią największe znaczenie mają te, które przygotują rośliny na pierwsze powazne spadki temperatur, a więc bor i cynk. Oba pierwiastki pełnią jednak także inne istotne funkcje w roślinach.

Wapnowanie po analizie, nie rutynowo

Truskawki najlepiej rosną na glebach lekko kwaśnych. Wapnowanie ma sens wyłącznie wtedy, gdy analiza potwierdzi zbyt niskie pH. Nie należy stosować wapna rutynowo ani łączyć go bezpośrednio z nawozami azotowymi lub organicznymi. Zbyt wysokie pH może ograniczyć dostępność niektórych mikroelementów i pogorszyć wzrost roślin.

Jak zatem wykonać nawożenie?

Jeżeli nawożenie jest uzasadnione, preparat należy rozprowadzić równomiernie, zgodnie z instrukcją producenta. Granule nie powinny pozostawać na liściach ani gromadzić się w koronach roślin, ponieważ mogą powodować uszkodzenia.

Nawożenie najlepiej przeprowadzić na wilgotną glebę lub przed spodziewanym lekkim deszczem. Składniki muszą się rozpuścić i dotrzeć do strefy korzeni. Nie należy wysiewać nawozu na silnie przesuszoną plantację ani wykonywać zabiegu tuż przed intensywnymi opadami. Na plantacjach nawadnianych możliwe jest podawanie składników z wodą, ale tylko przy użyciu produktów przeznaczonych do fertygacji i w odpowiednim stężeniu.

Nawożenie dolistne może być pomocne przy szybkiej korekcie niektórych niedoborów, lecz nie zastąpi nawożenia doglebowego, właściwego nawadniania ani ochrony roślin.

Wrześniowa checklista

We wrześniu warto:

• ocenić regenerację i zdrowotność roślin,
• kontrolować wilgotność gleby,
• przeanalizować aktualne wyniki badań,
• nie stosować azotu, chyba że w wyjątkowej potrzebie
• uzupełniać potas, fosfor lub magnez tylko przy potwierdzonym niedoborze,
• wapnować wyłącznie po stwierdzeniu zbyt niskiego pH,
• unikać łączenia kilku nawozów o podobnym składzie,
• monitorować plantację przed nadejściem zimy.

Najważniejsza zasada jest prosta: we wrześniu truskawki nie potrzebują największej możliwej dawki nawozu, lecz właściwej diagnozy. Zdrowa, dobrze odżywiona i odpowiednio nawodniona plantacja ma większą szansę dobrze przezimować i wydać wysoki plon w kolejnym sezonie.

Krzewy owocowe i drzewa owocowe

W przypadku krzewów owocowych susza obejmuje 1033 gminy, czyli 42% wszystkich gmin. Największe zagrożenie występuje w województwach lubelskim, kujawsko-pomorskim i mazowieckim.

– Warunki suszy rolniczej w uprawach krzewów owocowych stwierdzono na obszarze 1033 gmin – podaje Instytut.

Znacznie mniejszy zasięg suszy odnotowano w sadach. Problem dotyczy 97 gmin, przede wszystkim w województwach lubelskim i podkarpackim.

– Warunki suszy rolniczej w uprawach drzew owocowych stwierdzono na obszarze 97 gmin – wynika z raportu.

Truskawki, Warzywa gruntowe i ziemniaki zagrożone suszą

W uprawach truskawek susza obejmuje już 1214 gmin, czyli 48% wszystkich gmin. Największe zagrożenie występuje w województwach kujawsko-pomorskim, lubelskim i mazowieckim.

– Obszary zagrożone stratami plonów truskawek odnotowano m.in. w województwach kujawsko-pomorskim, lubelskim i mazowieckim – informuje IUNG-PIB.

Suszę stwierdzono także w uprawach warzyw gruntowych, jednak jej zasięg pozostaje ograniczony. Problem dotyczy 119 gmin, głównie w województwach lubelskim i podkarpackim.

– Warunki suszy rolniczej w uprawach warzyw gruntowych stwierdzono na obszarze 119 gmin – podaje IUNG-PIB.

W przypadku ziemniaków zagrożenie ma charakter lokalny. Suszę odnotowano jedynie w sześciu gminach.

– Warunki suszy rolniczej w uprawach ziemniaka stwierdzono na obszarze 6 gmin – czytamy w raporcie.

Najmniejszy zasięg suszy dotyczy buraka cukrowego. W ósmym raporcie zagrożenie odnotowano tylko w jednej gminie województwa lubelskiego.

– Warunki suszy rolniczej w uprawach buraka cukrowego stwierdzono na obszarze 1 gminy – informuje IUNG-PIB.

Agrometeorolog: sytuacja nieco się poprawiła, ale problem pozostaje

Według IUNG-PIB średnia wartość klimatycznego bilansu wodnego (KBW) w ósmym okresie raportowania wzrosła o 19,8 mm i wyniosła -99,4 mm. Najniższe wartości nadal występują w województwach lubelskim i podkarpackim, choć w porównaniu z poprzednim raportem nastąpiła niewielka poprawa dzięki opadom z końca lipca.

– Najniższe wartości KBW w dalszym ciągu odnotowano w województwach lubelskim i podkarpackim, jednak w porównaniu z poprzednim okresem raportowania uległy one poprawie – podsumowuje IUNG-PIB.

Założenie plantacji o obsadzie około 33–36 tys. roślin na hektar pozwala zobaczyć, skąd może wynikać wysoki potencjał plonowania. Jeżeli każda roślina wytworzy cztery korony – jedną główną i trzy boczne – a na każdej koronie pojawi się kilka kwiatostanów, liczba potencjalnych owoców jest bardzo wysoka.

Przyjmując średnio osiem owoców na kwiatostanie oraz zróżnicowaną masę owoców około 20 g dla owoców pierwszego rzędu, 15 g dla drugiego i 11 g dla ostatnich, można teoretycznie uzyskać około kilograma owoców z jednej rośliny. Przy 36 tys. roślin daje to wynik nawet dość znacznie przekraczający 30 ton z hektara – mówił Albert Zwierzyński, Doradca Jagodowy, w trakcie Berry Tech 2026.

Od razu jednak zaznaczył, że to jednak wyliczenie potencjału, a nie gwarantowanego plonu. W praktyce część roślin i kwiatów wypada z produkcji z powodu chorób, szkodników, uszkodzeń zimowych, przymrozków, uszkodzenia herbicydami, problemów z zapylaniem czy niekorzystnych warunków pogodowych. Dlatego o końcowym wyniku decyduje zarządzanie plantacją na każdym etapie sezonu.

Po zbiorach trzeba zadbać o koronę i korzenie truskawek

Po zakończeniu zbiorów uwaga plantatora często koncentruje się na liściach. Tymczasem najważniejszym organem truskawki pozostaje korona, a o jej przyszłorocznym potencjale w dużej mierze decyduje system korzeniowy  mówił w kolejnej fazie swego wystąpienia specjalista ds. uprawy truskawek.

W czasie owocowania roślina kieruje większość energii na produkcję owoców. Korzenie schodzą wówczas na dalszy plan. Po zbiorach należy więc poprawić ich kondycję i pobudzić odbudowę systemu korzeniowego. W tym celu można wykorzystywać biostymulatory oraz preparaty wspierające rozwój korzeni (Humik oraz Askan, lub Black Jak z Terra Sorb  Radicular), zawsze dopasowując ich wybór do kondycji roślin i wyników analizy gleby.

Zdrowa korona i aktywny system korzeniowy zwiększają szanse na prawidłowe zawiązanie pąków kwiatowych oraz dobre przygotowanie plantacji do zimy.

Koszenie liści,  termin ma znaczenie

Jednym z najważniejszych zabiegów po zbiorach jest koszenie liści. Zabieg powinien być wykonany odpowiednio wcześnie, najlepiej od 7 do 14 dni po zakończeniu zbiorów. Zbyt późne koszenie opóźnia odbudowę aparatu asymilacyjnego i może negatywnie wpłynąć na inicjację pąków kwiatowych.

Nowe liście powinny mieć czas na rozwój przed okresem, w którym truskawka rozpoczyna zawiązywanie pąków kwiatowych. W praktyce oznacza to konieczność zaplanowania koszenia tak, aby rośliny mogły odbudować ulistnienie jeszcze w lipcu.

Liści nie należy kosić zbyt nisko. Bezpieczna wysokość to około 3–5 cm nad koroną. Uszkodzenie korony może osłabić roślinę i ograniczyć jej produktywność w kolejnym sezonie. Warto także unikać wykonywania zabiegu podczas upałów. Lepsze będą chłodniejsze dni, przy wyższej wilgotności powietrza i bez ryzyka silnego przesuszenia roślin.

Nawożenie azotem i uzupełnianie składników po koszeniu liści.

Po skoszeniu liści roślina potrzebuje składników niezbędnych do odbudowy masy zielonej. Szczególne znaczenie ma azot (lecz nie tylko), jednak jego dawkę należy ustalać rozsądnie. Nadmiar azotu może pobudzać zbyt silny wzrost wegetatywny, opóźniać przygotowanie roślin do zimy i zwiększać podatność na niektóre problemy zdrowotne.

W nawożeniu pogłównym można wykorzystywać różne źródła azotu, między innymi Mocznik lub Saletrzak, czy nawozy wieloskładnikowe (Fertimax Complex NPK 12-11-18). O wyborze powinny decydować warunki wilgotnościowe, zasobność gleby i potrzeby konkretnej plantacji.

Z plantacji wynoszone są nie tylko owoce, lecz także skoszone liście. Przy plonie około 30 ton owoców oraz znacznej masie usuniętych liści (ok 1,3 tony z ha) wynoszenie składników może być więc bardzo duże.

FOTO: Albert Zwierzyński

Dlatego po zbiorach nie należy ograniczać się wyłącznie do azotu. Potrzebne jest także uzupełnienie pozostałych składników, najlepiej na podstawie analizy gleby wykonanej po zakończeniu zbiorów.

Potas i wapń ważne dla przyszłorocznego plonu

W praktyce nawożenie po zbiorach często pokrywa znaczną część potrzeb roślin w zakresie azotu i fosforu, ale nie zawsze dostarcza wystarczającej ilości potasu czy wapnia. Tymczasem potas wpływa między innymi na gospodarkę wodną, transport asymilatów oraz odporność roślin na stres.

Jeżeli analiza gleby lub bilans składników wskazują na niedobór potasu, warto zaplanować jego uzupełnienie w drugiej części lata, na przykład we wrześniu. Podobnie należy postępować z wapniem. Nie wystarczy określić, ile składnika wywieziono z plantacji  trzeba jeszcze odnieść tę wartość do optymalnej zasobności gleby i wymagań danej odmiany.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wykonanie analizy gleby metodą ogrodniczą i przygotowanie programu nawożenia na jej podstawie. Pozwala to uniknąć zarówno niedoborów, jak i niepotrzebnych kosztów.

Ochrona przed szkodnikami i chorobami po zbiorach owoców.

Po zbiorach nie kończy się ochrona plantacji. W drugiej części sezonu szczególnej uwagi wymaga roztocz truskawkowiec jak i przędziorek chmielowiec, zwłaszcza na plantacjach prowadzonych pod osłonami niskimi i w tunelach. W takich warunkach szkodnik może szybko zwiększać liczebność.

Zabiegi należy wykonywać zgodnie z aktualnymi etykietami środków ochrony roślin, przestrzegając dawek, liczby aplikacji i zasad rotacji substancji czynnych. W przypadku przędziorków ważne jest dokładne pokrycie roślin cieczą roboczą. Po skoszeniu liści łatwiej dotrzeć do miejsc, w których szkodniki mogą się ukrywać.

W drugiej części sezonu mogą pojawić się także problemy z mączniakiem prawdziwym. W ochronie należy rotować dostępne rozwiązania i nie przekraczać liczby zabiegów przewidzianych dla poszczególnych preparatów. Istotne jest również odróżnienie chorób grzybowych od bakteryjnych, ponieważ podobne objawy mogą mieć różne przyczyny.

Lato to czas inicjacji pąków kwiatowych na kolejny sezon.

Najważniejsze decyzje dotyczące przyszłorocznego plonu zapadają już po zbiorach. W połowie sierpnia rośliny rozpoczynają intensywne procesy związane z inicjacją pąków kwiatowych. Jeżeli w tym okresie są osłabione, pozbawione liści, przesuszone lub nadmiernie obciążone stresem, liczba i jakość pąków może być mniejsza.

– Jeżeli rośliny w drugiej części lata nie zainicjują dostatecznej liczby pąków kwiatowych, to bez względu na to, jak poprowadzimy plantację wiosną, uzyskanie wysokiego plonu nie będzie możliwe – wyjaśniał Albert Zwierzyński.

Dlatego po koszeniu liści warto zadbać o regenerację roślin (Celtik Max Alga, AminoVital Power), prawidłowe odżywienie oraz ograniczenie presji chorób i szkodników. W programach dokarmiania można uwzględnić preparaty biostymulujące oraz nawozy zawierające fosfor i potas (Nutripower PK). Ich zastosowanie powinno jednak wynikać z realnych potrzeb plantacji, a nie z samego kalendarza.

Z wystąpienia eksperta wynika, że zyskanie 30 ton truskawek z hektara jest możliwe, ale wymaga konsekwencji. Wysoki plon buduje się nie tylko w czasie kwitnienia i zbiorów. Równie ważne są tygodnie następujące po zakończeniu owocowania czas odbudowy liści, regeneracji korzeni, uzupełniania składników pokarmowych i przygotowania pąków kwiatowych na kolejny sezon.

Wysokie ceny owoców i niedostatek ziemi często skłaniają gospodarstwa do szybkiego wprowadzania nowych gatunków lub odmian. Takie decyzje mogą być jednak ryzykowne, szczególnie w przypadku upraw wieloletnich, do których należą truskawki. Plantacja pozostaje na jednym stanowisku przez kilka lat, a po jej likwidacji gleba nie zawsze jest od razu gotowa do ponownego wykorzystania.

Przed rozpoczęciem prac warto odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

• co obecnie znajduje się w glebie i jakie organizmy w niej występują,
• czy stanowisko po wieloletniej uprawie wymaga dodatkowych zabiegów,
• jakie szkodniki i choroby mogą pozostać po starej plantacji,
• czy podłoże ma odpowiednią strukturę i zasobność,
• czy gospodarstwo dysponuje wystarczającą liczbą sadzonek oraz odpowiednim zapleczem technicznym.

Nie bez znaczenia jest również czas. Zamówienie sadzonek zaledwie kilka tygodni przed planowanym sadzeniem może okazać się nierealne. W przypadku niektórych typów materiału szkółkarskiego przygotowanie roślin trwa nawet około dwóch lat i właśnie z takim wyprzedzeniem ów materiał należy zamawiać.

Najpierw analiza gleby i obecności szkodników

Pierwszym krokiem po likwidacji plantacji powinna być analiza stanowiska. Nie należy ograniczać się wyłącznie do podstawowej analizy chemicznej. Ważne jest również sprawdzenie, czy w glebie występują szkodniki oraz organizmy chorobotwórcze, które mogą zagrozić nowym nasadzeniom.

Szczególną uwagę trzeba zwrócić na szkodniki glebowe i nicienie. Ich obecność może przez długi czas pozostać niezauważona, a problemy ujawnią się dopiero po posadzeniu truskawek. Wtedy możliwości skutecznego działania są znacznie mniejsze, a koszty ratowania plantacji – zdecydowanie większe.

Analiza wykonana przed rozpoczęciem przygotowania stanowiska pozwala:

• określić faktyczny poziom zagrożenia,
• dobrać odpowiednie metody ograniczania szkodników,
• zaplanować nawożenie i poprawę właściwości gleby,
• uniknąć niepotrzebnych zabiegów na starcie i w przyszłości.

Po wykonaniu zaplanowanych działań warto przeprowadzić analizę ponownie. Dopiero porównanie obu wyników pokazuje, czy gleba została właściwie przygotowana do sadzenia.

Wieloletnia uprawa zmienia strukturę gleby

Po wielu latach uprawy truskawek gleba może być silnie zagęszczona i mieć niekorzystną strukturę. Ogranicza to rozwój systemu korzeniowego, utrudnia dostęp powietrza i wody oraz pogarsza funkcjonowanie mikroorganizmów glebowych.

Przygotowanie stanowiska powinno więc obejmować doprowadzenie gleby do właściwej struktury. W zależności od wyników analizy konieczne może być zastosowanie materii organicznej, wapnowanie lub inne zabiegi poprawiające warunki powietrzno-wodne.

Nie można jednak podejmować decyzji wyłącznie na podstawie ogólnych zaleceń. Rodzaj i dawka zastosowanego produktu powinny wynikać z analizy gleby, jej pH oraz zawartości poszczególnych składników.

Wapnowanie trzeba dopasować do wyników analizy

Jednym z najważniejszych parametrów ocenianych przed założeniem nowej plantacji jest odczyn gleby. Wapnowanie wykonane bez znajomości pH może przynieść więcej szkody niż pożytku. Zbyt duża dawka wapna może zaburzyć dostępność niektórych składników pokarmowych, a niewłaściwie dobrany produkt nie skoryguje problemu w oczekiwanym stopniu.

Analiza pozwala ustalić:

• czy wapnowanie jest potrzebne,
• jaki produkt należy zastosować,
• jaka dawka będzie odpowiednia,
• czy konieczne jest uzupełnienie innych składników.

Korektę odczynu i zasobności najlepiej przeprowadzić przed sadzeniem. W trakcie prowadzenia plantacji możliwości głębokiej poprawy właściwości gleby są ograniczone, a wykonanie niektórych zabiegów może być trudne lub niemożliwe.

Zwalczanie szkodników przed posadzeniem

Jeżeli analiza lub obserwacje wskazują na obecność szkodników, działania ograniczające ich liczebność należy zaplanować jeszcze przed założeniem nowej plantacji. Później, gdy truskawki będą już rosły, skuteczne przeprowadzenie niektórych zabiegów może być znacznie trudniejsze.

Wybór metody powinien uwzględniać:

• wykryty organizm,
• jego liczebność,
• rodzaj gleby,
• termin planowanego sadzenia,
• dostępne i legalnie zarejestrowane środki.

Sam zabieg musi zostać wykonany bardzo dokładnie. Nieprawidłowa aplikacja może być nieskuteczna, a w niektórych przypadkach także niebezpieczna dla ludzi, środowiska i przyszłej plantacji. Jeżeli gospodarstwo nie dysponuje odpowiednim sprzętem lub doświadczeniem, lepszym rozwiązaniem może być skorzystanie z usług wyspecjalizowanej firmy.

Materia organiczna i aktywność mikrobiologiczna

Przygotowanie stanowiska nie powinno ograniczać się do korekty pH i zwalczania szkodników. Istotna jest także odbudowa aktywności biologicznej gleby. Wprowadzenie odpowiedniej materii organicznej może pomóc poprawić jej strukturę, pojemność wodną oraz warunki rozwoju mikroorganizmów.

Każdy produkt organiczny powinien być jednak oceniany pod kątem jakości i bezpieczeństwa. Należy sprawdzić jego skład, stopień rozkładu oraz ewentualną obecność zanieczyszczeń lub organizmów, które mogłyby zaszkodzić nowej uprawie.

Technika i nawadnianie równie ważne jak gleba

Nowa plantacja wymaga także odpowiedniego przygotowania technicznego. Przed sadzeniem należy zaplanować system nawadniania, rozstawę roślin, sposób prowadzenia rzędów oraz organizację prac polowych.

Brak gotowego systemu nawadniania może opóźnić sadzenie lub utrudnić przyjęcie się roślin. Warto pamiętać, że dobrze założona plantacja może produktywnie funkcjonować przez kilka lat, ale jej przygotowanie wymaga nakładów finansowych i czasu.

Nie warto przyspieszać decyzji

Największym błędem jest zakładanie nowej plantacji bez sprawdzenia, co pozostało po poprzedniej uprawie. Oszczędność na analizach może szybko przerodzić się w wysokie koszty związane z wymianą roślin, ograniczonym plonowaniem lub przedwczesną likwidacją plantacji.

Przed sadzeniem truskawek warto więc:

• wykonać analizę chemiczną i fitopatologiczną gleby,
• sprawdzić obecność szkodników, w tym nicieni,
• ocenić strukturę i odczyn podłoża,
• przeprowadzić niezbędne zabiegi jeszcze przed sadzeniem,
• wykonać analizę kontrolną,
• zamówić materiał szkółkarski z odpowiednim wyprzedzeniem,
• przygotować system nawadniania i pozostałe zaplecze techniczne.

Dobrze przygotowane stanowisko nie gwarantuje sukcesu, ale znacząco ogranicza ryzyko. W uprawach wieloletnich lepiej poświęcić więcej czasu na diagnozę i przygotowanie pola, niż później ponosić konsekwencje pochopnej decyzji.

Początek sezonu przyniósł nieoczekiwane problemy. Mimo że zima nie była wyjątkowo mroźna, wiele roślin ucierpiało wskutek przemarznięcia szyjki korzeniowej. Szczególnie narażone były plantacje prowadzone na zagonach, gdzie system korzeniowy znajduje się wyżej niż w uprawie gruntowej.

Przykładem była odmiana ‘Magnus’, uznawana za stosunkowo odporną na mróz. Rośliny posadzone na zagonach nie zostały jednak odpowiednio zabezpieczone przed zimą. W efekcie doszło do silnego przemrożenia korzeni, a ich późniejsza regeneracja, choć w dużej mierze efektywna, nie pozwoliła już całkowicie odbudować potencjału plonotwórczego.

Warto pamiętać, że im wyżej znajduje się system korzeniowy, tym większe ryzyko jego uszkodzenia. Przy uprawie na zagonach konieczne jest więc odpowiednie przykrycie roślin. Szczególnej ostrożności wymagają stanowiska, na których korzenie zostały wyniesione około 15 cm nad poziom gleby.

Regeneracja korzeni wymagała czasu

Uszkodzenia systemu korzeniowego ograniczały pobieranie wody i składników pokarmowych, a także transport cukrów i syntezę fitohormonów. Rośliny musiały zużyć część zgromadzonych zapasów, aby odbudować korzenie.

W takich sytuacjach podstawą powinno być pobudzenie systemu korzeniowego poprzez nawożenie o wysokiej zawartości fosforu, zastosowanie stymulatorów oraz późniejsze dokorzeniowe podawanie preparatów wspierających regenerację. Takie działania były podejmowane na wielu plantacjach, jednak ich skuteczność ograniczała wyjątkowo trudna wiosna.

Niskie temperatury i niekorzystna pogoda utrudniały odbudowę roślin, a następnie pojawiła się susza. Niedobór wody dodatkowo zahamował regenerację i pogłębił skutki wcześniejszych uszkodzeń.

Żywa gleba podstawą prawidłowego wzrostu

Jednym z najważniejszych elementów przygotowania plantacji powinno być dostarczenie dobrej jakości materii organicznej. Obornik lub dojrzały kompost tworzą pulę węgla organicznego w ryzosferze oraz wokół niej i stymulują rozwój pożytecznego życia glebowego.

Aktywna biologicznie gleba poprawia dostępność składników pokarmowych i wspiera prawidłowy rozwój systemu korzeniowego. Preparaty mikrobiologiczne i enzymatyczne mogą być wartościowym uzupełnieniem technologii, ale nie zastąpią materii organicznej. Jeżeli istnieje możliwość zastosowania dobrego obornika lub kompostu, powinny one stanowić podstawę programu nawożenia.

Ostrożność należy zachować w przypadku podłoża popieczarkowego. Jeżeli jest ono odpowiednio dojrzałe i stabilne, może być cennym źródłem materii organicznej. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy materiał jest niedostatecznie przygotowany lub stosowany w zbyt dużej ilości. W podłożu mogą pozostać między innymi sód i chlor, co w przypadku świeżo posadzonych truskawek może prowadzić do uszkodzeń roślin. Zwłaszcza nadmiar sodu bywa dla roślin bardzo niebezpieczny.

Sierpień decyduje o przyszłorocznym plonie

Truskawka zaczyna inicjować pąki kwiatowe, gdy długość dnia spada poniżej 14 godzin. W centralnej Polsce przypada to mniej więcej na okolice 20 sierpnia, natomiast najintensywniejszy okres inicjacji występuje zwykle między 15 a 20 września.

Do tego czasu roślina powinna mieć już odpowiednio rozwiniętą masę liściową i zakończony etap intensywnego wzrostu. W szyjce korzeniowej zachodzą zmiany hormonalne, które „przełączają” roślinę z produkcji liści i rozłogów na tworzenie pąków kwiatowych.

Proces ten mogą zaburzać:

• wysokie temperatury i upały we wrześniu,
• nadmiar wody w glebie,
• zbyt intensywne nawadnianie pod koniec lata,
• nadmierne i zbyt późne nawożenie azotem,
• choroby oraz szkodniki ograniczające produkcję i transport cukrów.

Nie przedłużać wzrostu azotem

Azot jest potrzebny wiosną, gdy roślina buduje masę i przygotowuje się do owocowania. Jesienią jego nadmiar może jednak działać niekorzystnie. Zbyt duża ilość azotu pobudza syntezę gibereliny GA3, która utrzymuje roślinę w fazie wzrostu wegetatywnego.

W efekcie truskawka nadal produkuje liście i rozłogi, zamiast rozpocząć inicjację pąków kwiatowych. Dlatego po pierwszej dawce nawożenia po skoszeniu liści oraz kolejnej aplikacji w połowie sierpnia we wrześniu należy już wyhamować wzrost. W fertygacji można kontynuować nawożenie niewielkimi porcjami, dostosowując je do kondycji roślin.

Jeżeli plantacja została przenawożona azotem, należy natychmiast wstrzymać nawożenie azotowe – zarówno doglebowe, jak i dolistne. W dalszej kolejności można zastosować fertygację z przewagą potasu. Pomocne może być również dokarmianie borem, który wspiera transport cukrów do szyjki korzeniowej. Zgromadzone cukry są niezbędne do prawidłowej inicjacji pąków.

Jesienią nie można zaniedbać ochrony

Choroby i szkodniki uszkadzają liście, ograniczają fotosyntezę i zużywają zapasy, które powinny zostać przeznaczone na przygotowanie roślin do zimy. Szczególną uwagę należy zwrócić na roztocza, zwłaszcza na plantacjach długo utrzymywanych pod osłonami. Niższa temperatura i podwyższona wilgotność sprzyjają ich rozwojowi.

Jesienią trzeba również monitorować szkodniki glebowe. We wrześniu i październiku mogą pojawiać się młode larwy, dlatego odpowiednio przeprowadzona ochrona pozwala ograniczyć zarówno larwy, jak i część jaj. W programach ochrony coraz większą rolę odgrywają rozwiązania biologiczne, między innymi pożyteczne grzyby, nicienie oraz bakterie.

Nie należy także pozostawiać plantacji bez zabezpieczenia przed zimą. W przypadku upraw na zagonach ochrona korzeni jest obowiązkowa. W zależności od warunków może być konieczne zastosowanie podwójnej agrowłókniny. O terminie i sposobie przygotowania roślin do spoczynku powinny decydować aktualny stan plantacji oraz przebieg pogody.

Nowe podejście do zakładania plantacji

Rosnące koszty produkcji skłaniają plantatorów do poszukiwania alternatywnych systemów uprawy. Jednym z rozważanych rozwiązań jest sadzenie truskawek wiosną, w podłożu, zamiast jesiennego zakładania plantacji w gruncie. Na taki model zdecydował się m.in. Rafał Popławski, właściciel gospodarstwa Raff_berry, w odniesieniu do truskawek odmiany ‘Flair’ prowadzonych na wczesny zbiór.

Takie podejście może ograniczyć koszty jesiennej pielęgnacji, ochrony przed roztoczami i chorobami oraz przygotowania roślin do zimowania. Zaoszczędzone środki można przeznaczyć na zakup wysokiej jakości materiału szkółkarskiego (sadzonki typu tray lub WB). Systemy uprawy w kokosie i innych podłożach są od lat rozwijane w Holandii i stopniowo pojawiają się również w Polsce.

Miniony sezon pokazał, że o poziomie plonowania decyduje nie jeden zabieg, lecz kondycja całej plantacji – od jakości gleby i systemu korzeniowego, przez prawidłowe nawożenie, aż po ochronę w okresie inicjacji pąków. Dobre przygotowanie roślin jesienią będzie jednym z najważniejszych warunków uzyskania wysokiego i jakościowego plonu w kolejnym sezonie.

Organizatorzy Berry Tech, zespoły Doradcy Jagodowego i firmy Boryna, mają powody do dumy. Impreza cieszyła się bardzo dużym zainteresowaniem. Udział w części konferencyjnej wzięło 350 osób. Chętnych było znacznie więcej, ale w trosce o komfort uczestników spotkania właśnie do takiej liczby ograniczono liczbę siedzeń.

Limitów nie było już z kolei w części plenerowej. W obiektach Stacji Badawczo-Rozwojowej firmy Boryna w Starych Olszynach i w Dworku Marzenie łącznie mogło być ok. 600 plantatorów. Frekwencji sprzyjał merytoryczny charakter spotkania, przekazywana wiedza praktyczna, możliwość spotkania się z przedstawicielami firm i obejrzenia upraw.

część plenerowa, Berry Tech 2026

FOTO: Michał Piątek

Niewątpliwie miłym urozmaiceniem i także atrakcją tegorocznej edycji Berry Tech w części plenerowej był poczęstunek lodami z firmy Lody z Farmy. Były one bezpłatne dla uczestników wydarzenia, a kolejka po nie w gorącą i słoneczną niedzielę wydłużyła się na kilkadziesiąt metrów.

Kolejka po lody podczas Berry Tech 2026

FOTO: Michał Piątek

Jakie wnioski po Berry Tech?

Rozmowom branżowym nie było końca. Głównie koncentrowały się wokół truskawek. Każdy po imprezie i spotkaniach branżowych oraz wykładach ma własne przemyślenia, ale wydaje mi się, że kilka informacji pojawiało się najczęściej.

Nieco inaczej niż w poprzednich latach ułożył się rynek wczesnej truskawki. Właściwie przez cały maj truskawka płaciła bardzo dobrze. To sprawiło, że premia za wczesność ‘Flaira’ przy jego relatywnie niższej produktywności od kilku innych najszybszych truskawek okazała się niewystarczająca. Dobrze zarobić z kolei pozwoliła ‘Alba’, a narzekać nie powinni także plantatorzy ‘Rumby’.

Iza Witczak, Boryna

FOTO: Michał Piątek

W środku sezonu na ogół dobrze wypadła odmiana ‘Verdi’, którą część plantatorów spisała już na straty. Jednak także i ona nie w każdym gospodarstwie udała się równie dobrze. Tam, gdzie plantatorzy o nią zadbali dała dobre rezultaty produkcyjne i finansowe. Znaczna część uczestników spotkania podkreślała, że trzeba będzie uważniej obserwować odmiany średnio-wczesne i średnie, gdyż być może do nich właśnie należał będzie rynek w kolejnych latach.

W segmencie odmian średnio-późnych i późnych mamy nowe gwiazdy – ‘Ravelię’ i ‘Cadenzę’. Wydają one owoce, których jakość jest doceniana na rynku. Być może ich pojawienie się wraz ze zwiększeniem się areału późnej truskawki i chłodnym latem sprawiło, że ‘Malwina’ dająca zarobić dobrze w poprzednich latach tym razem zawiodła finansowe nadzieje wielu plantatorów.

Gdy mowa o problemach w rozmowach uczestników Berry Tech często przewijał się wątek roztocza truskawkowca. Szkodnik ten dał się mocno we znaki i wygląda na to, że zagrożenie z jego strony z uwagi na zmiany w technologii produkcji truskawek będzie się jeszcze nasilać.

Wielkie zainteresowanie wydarzeniem dowodzi, że kondycja branży nie jest zła. Czuć było ogólnie raczej pozytywne nastawienie do przyszłości produkcji truskawek, a także innych jagodowych.

Więcej z Berry Tech 2026 już niedługo

Śledźcie portal jagodowe.pl. Systematycznie będą tu pojawiać się kolejne doniesienia z Berry Tech. Ciekawych wystąpień nie brakowało. Zostaną one zrelacjonowane już wkrótce.

Program pierwszej, konferencyjnej części Berry Tech 2026 prezentowaliśmy TUTAJ. Dziś zapraszamy w plerner.

Cześć warsztatowa BerryTch2026 odbędzie się tradycyjnie w Stacji Badawczo-Rozwojowej firmy Boryna, Stare Olszyny 9, 09-142 Załuski.

Dojazd:  https://goo.gl/maps/FQKjH6HJemaBQK1W7

Początek tej części zaplanowany jest na godzinę 14:00. Wszyscy uczestnicy zostaną przywitani piknikiem z poczęstunkiem i niespodziankami przygotowanymi przez Zespół Boryna. W tej części będą również serwowane słynne na całą Polskę Lody z Farmy Mateusza Maruszewskiego.

Jednym z nieodłącznych punktów warsztatów BerryTech są pokazy maszyn i akcesoriów do upraw jagodowych. Folie i agrotkaniny (Agrimpex, Centerplast, Marma), najróżniejsze doniczki (Opeko/Donkwiat), tekturowe łubianki (FarmaBox), tunele foliowe (Haygrove) i elementy konstrukcji (Gripple), podłoża kokosowe do upraw jagodowych (Ceres, Vegra) to tylko niektóre elementy oferty niemal 40 firm goszczących jako wystawcy.  W tym roku zaprezentowana zostanie również innowacyjna maszyna rodzimej konstrukcji PWTechnik do obcinania rozłogów w truskawce gruntowej oraz odbędą się pokazy możliwości zabiegów agrotechnicznych z wykorzystaniem dronów (Agrodron).

Oprócz wymienionych atrakcji warsztatom będzie towarzyszyć dyskusja nad innowacjami w technologii uprawy truskawki, maliny i jeżyny:

• przygotowanie gleby, stymulacja dokorzeniowa i nawożenie przy zakładaniu nowych nasadzeń,
• innowacje w ochronie chemicznej i biologicznej gatunków jagodowych,
• przydatność nowych odmian do upraw gruntowych i tunelowych

Serdecznie zapraszamy już w najbliższą niedzielę!

partnerzy Berry Tech 2026

FOTO: Doradca Jagodowy

Organizatorem wydarzenia są firmy Doradca Jagodowy i Boryna. Pierwsza, konferencyjna część Berry Tech 2026 odbędzie się w Przyborowicach Górnych, w Gminie Załuski w Dworku Marzenie. Druga, plenerowa, w stacji doświadczalnej firmy Boryna w Starych Olszynach.

Berry Tech 2026

FOTO: Doradca Jagodowy

Program części wykładowej zapowiada się bardzo ciekawie. Podjęte zostaną m.in. zagadnienia związane z przygotowaniem plantacji na afrykańskie upały – skoro pojawiły się w tym roku, to mogą także powrócić w kolejnych sezonach. Mowa będzie też o podnoszeniu wydajności uprawy i zapewnianiu owocom jakości. Szczególnie ciekawie zapowiadają się Igrzyska Odmianowe. Pełny program pierwszej części poniżej.

Część PIERWSZA - Sesja Wykładowa

Sesja wykładowa poświęcona najważniejszym problemom w nawożeniu, ochronie i biostymulacji gatunków jagodowych

Dworek Marzenie, Przyborowice Górne 5, 09-142 Załuski

Dojazd -> TUTAJ

8:30-9:30 – Rejestracja uczestników, zwiedzanie stoisk partnerów Berry Tech 2026 oraz dyskusje w kręgu plantatorów.

9:30-9:40 – Oficjalne otwarcie BerryTech 2026 – dr hab. Zbigniew Jarosz, Albert Zwierzyński (Doradca Jagodowy), Adam Borzęcki (Boryna), Szymon Kamiński (Bioagris)

9:40- 10:10  Chloropikryna jako nowy fumigant do odkażania gleby: efektywność i praktyczne zastosowanie w uprawach. Jan Pecina, Tris International/dr Aneta Chałańska NEF Science

10:10-10:20 Problemy, które należy rozwiązać do zimy. Marcin Żabowski, Alpina Crop Solution

10:20-10:40 Kosimy liście i co dalej… w drodze po 30 ton z jednego hektara. Albert Zwierzyński. Doradca Jagodowy

10:40-11:00 Bezpozostałościowy sposób na mączniaka i wciornastka. Paweł Jesiotr, Certis Belchim

11:00-11:20 Likwiduje sad i od razu sadzę truskawki: czy to dobry pomysł? Jarosław Barszczewski, Calfert

11:20-11:50 Sprawdzony sposób na hiszpańskie upały w Polsce. Angel Luis Serna eCoCulture/Szymon Kamiński, Bioagris

11:50-12:10  Nowe oblicze wapnia w uprawach jagodowych. Marek Łada, Haifa Poland

12:10-12:30  Rozwój wegetatywny i generatywny roślin jagodowych: potrzeby i możliwości sterowania. Karol Majchrowski, Cosmocel

12:30-12:50 Po trudnym sezonie… czas myśleć o kolejnym. Dr hab. Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy

12:50- 13:30  Igrzyska Odmianowe- czyli pojedynek odmian. Debata ekspertów: co wybrać na sezon 2027. Iza Witczak Boryna Plant (moderator), Adam Borzęcki, Boryna, Jarosław Barszczewski, Calfert, Albert Zwierzyński Doradca Jagodowy, Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy.

13:30 – 14:30 PRZERWA OBIADOWA

CDN...

Rozwiązanie Vivent Biosignals do rozpoznawania zjawisk zachodzących w roślinach

FOTO: Aleksandra Jasińska

Całe przedsięwzięcie, którego jeden z etapów mogliśmy obserwować podczas spotkania, opiera się na metodologii wypracowanej przez firmę Grodan, lidera w dziedzinie podłoży mineralnych, która wspólnie z instytutem badawczym Delphy (Holandia) przez pięć lat doskonaliła system uprawy truskawki w pełni kontrolowanym środowisku. Innowacyjność tego projektu polega nie tylko na zastosowaniu zaawansowanej technologii, ale również na unikatowej współpracy ze szkołą średnią. Zamiast w zamkniętych instytutach badawczych, doświadczenie to realizowane jest w Zespole Szkół w Opatówku, gdzie bezpośrednią opiekę nad roślinami sprawują uczniowie pod nadzorem kadry pedagogicznej. Pozwala to młodszym pokoleniom na kontakt z najnowocześniejszymi rozwiązaniami agrotechnicznymi, takimi jak uprawa truskawek z nasion, na co pozwalają odmiany ‘Florice’ oraz pionierskie na świecie ‘Limore One’.

Agrotechnika w Opatówku obejmuje precyzyjny harmonogram, w którym sadzonki są przygotowywane w ciągu siedmiu tygodni w kostkach. Cykl produkcyjny w szkole rozpoczyna się przygotowaniem mat w marcu, a pierwsze owoce zbierane są już w maju, przy czym uprawa trwa aż do końca września, kiedy to młodzież powracająca z wakacji uczestniczy w podsumowaniu wyników. W celu optymalizacji warunków klimatycznych w szklarni zainstalowano systemy zamgławiania, które pozwalają obniżyć temperaturę powietrza o dwa do trzech stopni Celsjusza w upalne dni, co jest kluczowe dla zachowania ciągłości plonowania odmian samopowtarzających.

obserwacje szkodników

FOTO: Aleksandra Jasińska

Precyzyjne sterowanie parametrami w szklarni

W trakcie spotkania szczegółowo omówiono zalety wykorzystania wełny skalnej jako podłoża, które umożliwia precyzyjne sterowanie parametrami takimi jak: pH, zasolenie (EC) oraz wilgotność. Eksperci podkreślali, że wełna mineralna pozwala na utrzymywanie wyższych poziomów EC, sięgających nawet 2,5 do 3,5, co wbrew obawom wielu plantatorów nie szkodzi roślinom, lecz znacząco poprawia smakowitość owoców oraz ich trwałość po zbiorze. Strategia ta pozwala również na wcześniejsze rozpoczęcie zbiorów, nawet o trzy do pięciu tygodni w porównaniu do metod tradycyjnych, co ma kluczowe znaczenie ekonomiczne dla producentów owoców deserowych.

Rozmowy z roślinami, dzięki czujnikom wychwytującym sygnał elektryczny

Istotnym punktem programu wydarzenia była prezentacja technologii firmy Vivent Biosignals, szwajcarskiego partnera projektu, który dostarcza sensory mierzące sygnały elektryczne wysyłane przez rośliny. System ten działa na zasadzie zbliżonej do medycznego badania EKG, w którym elektrody podpięte do tkanki roślinnej rejestrują zmiany potencjału elektrycznego. Dzięki zaawansowanym algorytmom sztucznej inteligencji możliwe jest wykrycie stresu wodnego lub temperaturowego na kilka godzin przed wystąpieniem widocznych objawów więdnięcia, co pozwala na natychmiastową reakcję, np. systemu nawadniania. Prelegent zaznaczył podczas spotkania, że doświadczenia prowadzone w innych obiektach wykazały, że roślina samodzielnie sterująca swoim nawadnianiem za pośrednictwem komputera klimatycznego potrafi zużyć mniej wody przy jednoczesnym osiągnięciu wyższych plonów.

Biologia w ochronie truskawki

W obszarze ochrony roślin postawiono na całkowitą rezygnację z chemicznych środków ochrony na rzecz metod biologicznych, co koordynowała firma Biobest. W szklarni w Opatówku stosowane są organizmy pożyteczne, takie jak Phytoseiulus persimilis przeciwko przędziorkom, które są wprowadzane prewencyjnie w specjalnych saszetkach. Edukacyjny wymiar projektu obejmuje również naukę balansowania ekosystemu wewnątrz szklarni, gdzie obecność niewielkiej populacji szkodnika jest wręcz pożądana, aby organizmy pożyteczne miały stałe źródło pożywienia i mogły skutecznie chronić uprawę przez cały sezon. Dodatkowo firma Bioagris wspiera rośliny produktami antystresowymi, takimi jak Nurspray HC czy Polyversum WP, które wzmacniają naturalną odporność roślin na niekorzystne warunki środowiskowe.

Jak podkreślali prelegenci, przyszłość truskawki deserowej leży w obiektach zamkniętych, gdzie sterowalność procesem wzrostu pozwala na dostarczanie owoców najwyższej jakości w momentach, gdy rynek wykazuje największy popyt, niezależnie od kaprysów pogody. Prezentowane doświadczenie jest dowodem na to, że nawet w warunkach nieogrzewanej szklarni, przy odpowiedniej strategii nawadniania i fertygacji, można osiągnąć bardzo dobre efekty. Współpraca z partnerami takimi jak Biobest, Hortico, Adviser, Vivent Biosignals i Bioagris zapewnia kompleksowe wsparcie dla producentów chcących wdrożyć najnowsze technologie prezentowane w odwiedzanej przez nas szklarni również we własnych gospodarstwach. Oferowane przez nich produkty, od zaawansowanych systemów nawadniających po biostymulatory prowadzą do owoców, jakie mieliśmy okazję podziwiać.

Przyszłość leży w rękach młodych

uczniowie szkoły w Opatówku

FOTO: Aleksandra Jasińska

Projekt w Opatówku ma charakter ciągły – po obiecujących wynikach z 2025 roku, rok 2026 przynosi kolejne innowacje i ulepszenia w strategii prowadzenia uprawy. Każdy element, od gęstości sadzenia (standardowo 6 roślin na metr bieżący maty) po rozpoznanie agrofaga i strategię walki z nim, jest starannie analizowany pod kątem ekonomicznym i praktycznym. Udział uczniów w tym procesie nie jest jedynie symboliczny; to oni codziennie monitorują stan roślin, ucząc się interpretować dane płynące z sensorów i reagować na potrzeby uprawy. Dzięki temu szkoła w Opatówku nie tylko kształci przyszłych ogrodników, ale staje się żywym laboratorium, w którym rodzą się standardy dla nowoczesnej uprawy truskawek w Polsce i Europie. To strategiczne partnerstwo między nauką, edukacją a globalnym biznesem pokazuje trend, na który stawia nowoczesne ogrodnictwo - zrównoważony rozwój, zdrową żywność i najwyższą efektywność produkcji.

Aleksandra Jasińska, AgroHorti Media

Na wielu plantacjach truskawek zbiory dobiegają końca albo już się skończyły. Właśnie teraz trzeba przede wszystkim wiedzieć, czego nie robić. Nie kosiłbym w tym momencie plantacji. Dla roślin byłby to bardzo duży stres. 

Usunięcie liści odsłoni glebę. Wtedy parowanie jeszcze wzrośnie, gleba będzie się mocniej nagrzewała, a to doprowadzi do przegrzewania systemu korzeniowego. W takiej sytuacji nawet duże ilości podawanej wody nie rozwiążą problemu, bo odsłonięta gleba i tak będzie bardzo mocno pracowała pod wpływem temperatury.

Mimo że część z nas jest już po zbiorach, poczekałbym aż temperatury się ustabilizują. 

Zadbaj  późne odmiany

Są też odmiany, które nadal owocują i dojrzewają. Dotyczy to przede wszystkim odmian późnych, takich jak Malwina. Na wielu plantacjach za nami jest dopiero jeden lub dwa zbiory, więc ten okres jeszcze potrwa.

Najważniejsze jest teraz utrzymanie roślin w jak najlepszej kondycji. W czasie upałów łatwo stracić jędrność owoców. Łatwo też niepotrzebnie dołożyć roślinom kolejnego stresu.

Deszczowanie przyniesie więcej strat niż pożytku

W takich warunkach nie podawałbym wody przez deszczownie. Zimna woda na rozgrzane rośliny i rozgrzaną glebę nie jest dobrym rozwiązaniem. Do tego przy wysokiej temperaturze i dużej wilgotności bardzo łatwo podnieść presję szarej pleśni.

Wodę trzeba podawać przez system kroplowy. Nie podlewałbym też w nocy. Roślina nie będzie wtedy tej wody odparowywała, tylko pobierze ją z gleby i przetransportuje w owoce. To z kolei prowadzi do rozmiękczania owoców.

Najlepiej nawadniać wtedy, kiedy roślina naprawdę tej wody potrzebuje i może ją odparować. Lepiej zrobić to dwa lub trzy razy dziennie, w krótkich cyklach: rano, w południe i po południu. Woda ma trafiać bezpośrednio w strefę systemu korzeniowego. Nie ma znaczenia, że podawana woda jest chłodna. W glebie szybko się ogrzeje.

Uważaj na azot

Fertygację dalej należy prowadzić, ale z jasnym założeniem. Tygodniowa ilość nawozów może zostać na podobnym poziomie, tylko przy większej ilości wody stężenie pożywki będzie niższe.

W tym momencie należy skupić się na nawozach o niskiej zawartości azotu albo bezazotowych. Nie ma sensu dodatkowo rozmiękczać owoców azotem. Lepiej sięgnąć po nawozy wapniowe, a między nimi podawać nawozy oparte głównie na potasie.

Nie pryskaj za dnia

Jeżeli wykonujemy zabiegi dolistne, to tylko nocą. W ciągu dnia, przy takich temperaturach, nie ma na to miejsca.

Jeśli chodzi o ochronę, to teraz trzeba skupić się raczej na szkodnikach. Chodzi głównie o przędziorki i wciornastki. Tu można sięgać po produkty naturalne, oparte na bazie olejku pomarańczowego.

Pomiędzy takimi zabiegami warto dokarmiać wapniem oraz wapniem z krzemem, w formulacjach, które nie zostawiają osadu, na przykład takich jak Caliogo. Wniesienie wapnia i krzemu wzmacnia owoce, poprawia ich twardość i jednocześnie usztywnia blaszkę liściową. To pomaga roślinie lepiej znieść wysokie temperatury.

Truskawka to jedna z najbardziej ryzykownych i kosztownych upraw w gospodarstwie Tomasza Szulca. Mimo to plantator nie ma wątpliwości: na truskawkach można zarobić - pod warunkiem codziennej pracy, dobrego planu sprzedaży i ciągłej walki z pogodą, chwastami oraz brakiem rąk do pracy.

Gospodarstwo prowadzi sprzedaż w czterech punktach w Lesznie

FOTO: Ahm

Truskawka: wysoki koszt, wysokie ryzyko

W gospodarstwie Tomasza Szulca truskawka zajmuje szczególne miejsce. To uprawa wymagająca, droga i mocno uzależniona od warunków pogodowych. Plantator podkreśla, że w tym roku straty sięgnęły około 30 proc., a sama produkcja truskawek należy do najdroższych i najbardziej ryzykownych w całym gospodarstwie.

Koszt założenia plantacji to około 30 tys. zł na hektar, nie licząc sadzonek. Do tego dochodzi cykl trzyletni i regularne wydatki na pielęgnację, nawożenie, ochronę oraz logistykę zbiorów.

Praca przy truskawkach zaczyna się wcześnie

FOTO: Ahm

Gospodarstwo rodzinne z tradycją

Gospodarstwo Tomasza Szulca ma dziś 200 ha i jest prowadzone rodzinnie, z pokolenia na pokolenie. Oprócz truskawek uprawiane są tam także pomidory, pszenica, kukurydza, pszenżyto i owies.

Truskawki są jednak oczkiem w głowie gospodarza. Uprawa trwa tu już ponad 10 lat, a owoce trafiają przede wszystkim do lokalnych klientów - prosto z pola, bez pośredników.

Uprawa, która nie znosi przerw

Jak mówi Szulc, truskawka potrzebuje lekkiej, żyznej gleby i przede wszystkim wody. W praktyce oznacza to codzienną obecność w polu, regularne lustracje i pracę niemal przez cały rok.

Po zakończeniu zbiorów plantacja nie odpoczywa. Trzeba wygrabiać, czyścić, kosić, wywozić liście i przygotowywać pole do kolejnego sezonu. Do tego dochodzi mechaniczna pielęgnacja międzyrzędzi i prace związane z okrywaniem roślin.

Bez ludzi nie ma truskawek

Jednym z największych problemów w gospodarstwie jest brak pracowników. Poza sezonem plantację utrzymuje rodzina, ale przy zbiorach potrzebne są dodatkowe ręce, również z zagranicy.

Szulc nie ma wątpliwości: jeśli nie będzie chętnych do pracy, uprawa truskawek będzie zanikać.

Truskawka to jedna z najbardziej ryzykownych i kosztownych upraw w gospodarstwie Tomasza Szulca

FOTO: Ahm

Odmiana Rumba i przyspieszony start sezonu

W gospodarstwie uprawiana jest m.in. odmiana Rumba. To odmiana średnio wczesna, którą można przyspieszać pod agrowłókniną. Dzięki temu pierwsze zbiory pojawiają się już około Dnia Matki.

Według plantatora o jakości i słodyczy owoców decyduje przede wszystkim zrównoważone nawożenie. Zbyt dużo słońca oznacza jednoczesne dojrzewanie całej plantacji, a nadmiar deszczu - gnijące owoce.

Sprzedaż prosto od producenta

Truskawki z gospodarstwa Szulca trafiają do klientów kilkoma kanałami. Najbardziej charakterystyczny jest truskawkomat, który działa od roku i pozwala kupić owoce o dowolnej porze. Cena? 20 zł za kilogram. Jak podkreśla plantator, to stawka adekwatna do jakości.

Oprócz tego gospodarstwo prowadzi sprzedaż w czterech punktach w Lesznie, dostarcza owoce do zaprzyjaźnionych sklepów i oferuje samodzielny zbiór, który cieszy się dużym zainteresowaniem rodzin z dziećmi.

Gospodarstwo Tomasza Szulca ma dziś 200 ha i jest prowadzone rodzinnie, z pokolenia na pokolenie.

FOTO: Ahm

Dzień zaczyna się o 4.30

Praca przy truskawkach zaczyna się wcześnie. Budzik dzwoni o 4.30, a już o 5.00 ekipa wyjeżdża w pole. Zbiory i prace polowe trwają zwykle do późnego wieczora, a w przypadku zabiegów - nawet do północy.

To właśnie ta intensywność pokazuje, że truskawka nie wybacza błędów. Ale daje też szansę na dobry wynik - jeśli plantator umie połączyć technologię, organizację i sprzedaż bezpośrednią.

Bartłomiej Czekała

Fot. Anna Malinowski

Zdjęcia i montaż: Michał Heluszka

- Bardzo istotna będzie regularna fertygacja. W okresie wysokich temperatur jest bardzo ważne, by utrzymać poziom nawodnienia ryzosfery na optymalnych poziomach. Fertygacja musi być jednak stosowana umiejętnie, by nie wyrządzić roślinom i owocom szkody – mówi prof. Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy.

Dr hab. Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy, w trakcie konferencji Praktycznie o truskawkach

FOTO: Michał Piątek

Naukowiec radzi, by EC pożywki utrzymywać bezwzględnie na niskim poziomie, ale jednocześnie wystrzegać się podawania tylko wody. Samo podlewanie w warunkach temperatur powietrza dochodzących do 40°C sprawi, że owoc będzie się „gotował”, bardzo mocno straci na jakości.

Dobrze w nadchodzących dniach sprawdzą się saletry – potasowa, magnezowa, wapniowa. Można wprowadzić też chlorek potasu. Dużą rolę odgrywać powinien wapń i krzem, np. w formie Wall-Up S.

Zabiegi pozakorzeniowe

Ważną role w przygotowaniu roślin na nadchodzący stres termiczny odgrywać będą zabiegi pozakorzeniowe. Nie ma co zwlekać i należy dokonać aplikacji preparatów tak szybko, jak się da aby dać czas roślinom na ich przyswojenie przed niedzielą i poniedziałkiem, dniami, które mają być najgorętsze. 

 – Gdy mowa o stresie termicznym, to silnie łagodzący wpływ ma krzem. Można wykonać zabieg na przykład z wykorzystaniem preparatów Barrier Si-Ca lub Potasil Plus Krzem. Krzem wniknie w roślinę i część promieni UV odbije – radzi naukowiec i doradca.

Gdy z kolei mowa o owocujących plantacjach, to tu bardzo ważne jest wsparcie jędrności ściany komórkowej. W takim przypadku na pierwszy plan wysunie się nawożenie wapniowe. W tym przypadku doradca wskazuje na preparat X-stress, który w poprzednich podobnych okolicznościach wielokrotnie dawał dobre rezultaty w zakresie ograniczenia przejrzewania plonu.

Zacienić tunele

Na plantacjach prowadzonych w tunelach ważne jest zacienienie upraw. Idealnie, jeśli konstrukcja tunelu zapewnia takie możliwości. Jeśli nie, można skorzystać z usług firm które dronami pokrywają folie na tunelach preparatami odbijającymi promienie słoneczne co w efekcie niweluje nagrzewanie się obiektów oraz redukuje operację słońca bezpośrednio na owocach.

Co potem?

W poniedziałek w nocy i we wtorek gorąca masa powietrza ma zostać wyparta z głównych stref uprawy owoców jagodowych.

Gdy pogoda powróci do bardziej standardowych parametrów, można pokusić się o wykonanie zabiegu wyprowadzającego rośliny ze stresu, np. Asahi SL. Dobre rezultaty przyniesie też zabieg algowy.

- Trzeba także pozostać czujnym. Wiele wskazuje na to, że kolejne fale upałów wciąż przed nami. Jeżeli będziemy mieli prognozy pogody mówiące o kolejnej fali upałów, to zabiegi przygotowujące rośliny na ich nadejście trzeba będzie powtarzać – konkluduje prof. Jarosz.

Zapraszam na krótki film. W nim rozmowa Izabeli Witczak z Łukaszem Palką o tym czym firma kieruje się wybierając daną odmianę do propagacji oraz o tym w jaki sposób tworzy się sadzonki truskawek różnych klas i jakie jest ich przeznaczenie:

‘Hossa’ – polska odmiana o pożądanych cechach

Materiał z przedstawicielami firmy Boryna nagraliśmy w tej części obiektów szkółki, gdzie wytwarzane są sadzonki polskiej odmiany ‘Hossa’.

Jest to selekcja powtarzająca owocowanie. Profil plonu może być rozłożony równomiernie w czasie całego sezonu wegetacyjnego, choć tu właśnie sporo zależy od wyboru odpowiedniej klasy sadzonek. Owoce ‘Hossy’ ładnie się prezentują, są duże, dobrze smakują, o regularnym kształcie i dobrze wyeksponowane na krzaku. Ta cecha jest bardzo istotna w kontekście ekonomiki zbioru. Selekcję cechuje bardzo duży udział owoców I klasy w plonie całkowitym. Same rośliny z kolei są zdrowe, z dużym wigorem, mało wrażliwe na antraknozę.

Łukasz Palka zdecydował się wyjaśnić znaczenie poszczególnych klas sadzonek tej odmiany dla efektu, jaki plantator chce uzyskać z jej uprawy. To wciąż odmiana nowa i jeszcze nie do końca poznana, ale zapowiada się bardzo dobrze i choćby dlatego warto na nią zwrócić uwagę. Tym bardziej zachęcam do zapoznania się z powyższym materiałem filmowym.

Zmiana systemu staje się faktem

W tym roku decydujący wpływ na dotychczasowy przebieg sezonu miała pogoda i organizacja pracy w poprzednim roku. Zbiory truskawek z odmiany ‘Flair’ zakończyły się mniej więcej na przełomie maja i czerwca, a zbiory ‘Hademara’ ruszyły koło 20 maja.

Dla plantatora był to sygnał, że dotychczasowy model wymaga korekty. Problemy z terminowym sadzeniem wczesnych truskawek odmiany ‘Flair’ w 2025 roku, zaowocowało słabszym ukorzenieniem i przebiegiem zimy (folie zostały na tunelach, więc było w nich zimno i sucho) pokazały, że konieczne są pewne modyfikacje.

Zamiast wracać do schematu sadzenia późnym latem, gospodarstwo zaczęło przesuwać ciężar w stronę sadzenia wiosennego i systemu pozwalającego szybciej wejść w plon bez ponoszenia nakładów na jesienne prace pielęgnacyjne. To rozwiązanie nie tylko lepiej wpisuje się w dostępność czasu, ale też daje większą kontrolę nad jakością roślin i terminem zbioru.

Satysfakcjonujące sadzenie wiosenne

Tegoroczna zima, klasyczna jak na polskie warunki, a więc z niskimi temperaturami do końca lutego, sprawiła, że zakładanie plantacji odmian ‘Magnum’ i ‘Fardao’ z sadzonek HWB rozpoczęto po 5 marca.

Efekt? Udało się uzyskać bardzo dobre wyrównanie roślin, bardzo wysoką zdrowotność a w efekcie obfity i dość wczesny plon. W dniu mojej wizyty w gospodarstwie zbierane były wciąż ostatnie owoce odmiany ‘Magnum’. Rośliny te będą przygotowywane do zimy, zimowane i odbędzie się z nich jeszcze jeden zbiór w sezonie 2027.

Plantator podkreśla, że taki krótki system produkcji, pomimo względnie wysokich kosztów zakupu sadzonek, w ogólnym rozrachunku wcale nie jest droższy, a pozwala w drugiej części lata i wczesną jesienią pracownikom skupiać się na zbiorach owoców.

Zakończony już sezon zbioru wczesnych truskawek uznaje za udany pomimo trudności opisanych wcześniej. Rośliny do zbiorów udało się w dużej mierze zregenerować, a drobne zniżki plonowania zrekompensowała cena sprzedaży owoców.

‘Hademar’ potrafi zaskoczyć smakiem

‘Hademar’ to odmiana powszechnie kojarzona z wysoką produktywnością, wydająca owoce trwałe w obrocie, dojeżdżające nawet na dalsze rynki, ale o niekoniecznie wybitnym smaku.

Owoce odmiany Hademar

FOTO: Michał Piątek

W gospodarstwie Rafała Popławskiego owoce tej selekcji, z której akurat powoli kończył się pierwszy wyrzut, wciąż smakowały absolutnie wybornie. Miałem okazję skosztować truskawek i przyznaję, że to mógł być najsmaczniejszy ‘Hademar’ jaki kiedykolwiek jadłem.

Spaletyzowane truskawki w trakcie przygotowania do wysyłki

FOTO: Michał Piątek

Zapytałem gospodarza o tajemnicę tak dobrego smaku. Odpowiedział, że nie ma tu żadnych cudownych recept. Ściśle przestrzega zaleceń prof. Zbigniewa Jarosza, Doradca Jagodowy, i deklaruje, że nawozy w oparciu o które realizowane jest żywienie roślin są zupełnie standardowe. Źródeł dobrego smaku jagód upatruje w przestrzeganiu reżimu agrotechnicznego – wszelkie zabiegi prowadzone są dokładnie wtedy, gdy jest to potrzebne, co wcale nie jest proste. Reagowanie na zmienne warunki i dostosowywanie praktyki ogrodniczej do wymagań roślin w realiach sezonu takiego jak 2026 wymaga dużo uwagi i czujności, a także przewidywania.

Koniec z produkcją „pod chmurką”

Jeszcze rok temu w gospodarstwie Rafała Popławskiego była kwatera z odmianą ‘Falco’ prowadzona w otwartym gruncie. Teraz jednak wszystkie truskawki i inne gatunki rosną już tylko w tunelach. Truskawka „spod chmurki”, zdaniem rozmówcy, jest zbyt ryzykowna: jeden ciężki, ulewny deszcz lub kilka dni z przelotnymi opadami potrafią zniszczyć efekt pracy. W tunelu ryzyko nadal istnieje, ale jest znacznie łatwiej kontrolowane.

Tunele w których rosną truskawki

FOTO: Michał Piątek

To nie tylko kwestia ochrony owoców. To także sposób na uporządkowanie pracy, skrócenie drogi do jakości i zapewnienie bardziej przewidywalnego zbytu. W realiach zmian pogodowych tunel przestaje być luksusem, a staje się narzędziem koniecznym.

Za kilka dni, z uwagi na przebieg pogody, ilości truskawki z upraw polowych dostępne na rynku zostaną silnie ograniczone. Ceny truskawek z tuneli znów powędrują w górę, a ich właściciele będą mieć towar dzięki któremu będzie można spieniężyć tę rynkową zmianę, która wydaje się nieunikniona.

Nowy system uprawy truskawki

Koryta do uprawy truskawek, odmiana Fardao

FOTO: Michał Piątek

Nowością w gospodarstwie jest system uprawy truskawek odmiany ‘Falco’ i ‘Fardao’, a docelowo tylko tej drugiej, z sadzonek HWB i tray w długich doniczkach z kołnierzem wypełnionych substratem kokosowym. Sadzi się je w zagęszczeniu 10 roślin na mb pod koniec lata na podwójny, jesienno-wiosenny zbiór.

Jak informuje plantator, namiastka systemu szklarniowego w technologii tunelowej w pierwszej próbie dała bardzo dobry rezultat. Pierwszy zbiór przyniósł ok. 500 g z rośliny, drugi 700 g średnio.

Po owocowaniu na przełomie lata i jesieni, przed nadejściem zimy, koryta z roślinami z rynien zestawiane są na ziemię. Następnie okrywa się je agrowłókniną i obficie zrasza wodą. Ten system pozwolił na udaną zimowlę pomimo dość surowej zimy i zostanie na stałe wdrożony do praktyki w kolejnych sezonach u Rafała Popławskiego.

Nie tylko truskawka

W gospodarstwie obok truskawki rozwijają się też jeżyny i maliny. Młoda kwatera jeżyny prowadzona w systemie sterowanym ma zacząć owocowanie później, a zbiór planowany jest na końcówkę sierpnia, zaś starsze kwatery właśnie teraz wydają pierwsze owoce. Uprawia się tu selekcje takie jak ‘Sweet Royalla’ i ‘Loch Ness’. Plantator upatruje szans na wysokie stawki jeżyn z uwagi na wielką skalę wymarznięć roślin tego gatunku w kraju.

Kwatera z młodymi roślinami odmiany ‘Sweet Royalla‘

FOTO: Michał Piatek

W Raf Berry rośnie także malina. Jej wątek rozwinę mocniej po kolejnej wizycie w tym gospodarstwie, na którą już się umówiłem.

W świecie owoców jagodowych uprawianych pod chmurką, przede wszystkim truskawki i maliny letniej, tam gdzie trwa jeszcze kwitnienie albo zaczynają się już zbiory, tematem numer jeden w ostatnich dniach jest szara pleśń. Sytuacja nie wygląda jednak tak samo wszędzie. Wszystko zależy od tego, jak duże były opady deszczu i jak długo na plantacjach utrzymywała się wilgoć.

Chociaż w wielu miejscach kraju w ostatnich dniach pojawiły się opady deszczu (w części kraju pada także dziś) są wciąż miejsca, gdzie nie padało wcale, albo bardzo delikatnie.

Są jednak miejsca, gdzie deszczu było dużo więcej i gdzie przez kilka dni z rzędu występowały opady burzowe. Wieczorami spadało po kilka, czasem kilkanaście milimetrów deszczu, a wilgotność utrzymywała się bardzo długo, często przez całe noce. Jeśli do tego noce były ciepłe, to ryzyko wystąpienia szarej pleśni jest tam na pewno bardzo duże.

Zachować karencję

Jeśli mówimy o truskawkach, to na części plantacji zbiory są już w pełni, a na innych dopiero się rozpoczynają. W takim momencie nie ma zbyt dużo miejsca na klasyczne zabiegi fungicydowe, bo produktów o krótkiej karencji jest niewiele. Oczywiście można je wykorzystywać tam, gdzie zbiór dopiero jest planowany i gdzie uda się zachować dwa, a czasem nawet trzy dni karencji. Jeśli jednak pada codziennie, to warto sięgać również po rozwiązania, które będą tę ochronę uzupełniały.

W takich warunkach skłaniałbym się ku różnym produktom o działaniu wysuszającym. Mam tu na myśli rozwiązania zawierające perhydrol, zawierające srebro, a także produkty nawozowe takie jak Miligard. Działaniem dodatkowym będzie dosuszenie miejsc, w których mogło dojść do infekcji. Jeśli mieliśmy opady burzowe, to bardzo często pojawiały się też drobne uszkodzenia. To są otwarte tkanki na częściach zielonych albo na liściach i właśnie takie miejsca także trzeba dosuszać.

Tam, gdzie pozwala na to karencja, warto sięgać po fungicydy. Jednocześnie taki program dobrze jest łączyć z rozwiązaniami rozszerzającymi spektrum działania. Myślę tu choćby o laminarynie w postaci Vaxiplantu czy o produktach zawierających miedź glukonową, takich jak Cobre. Do tego dochodzi kierunek biologiczny, czyli produkty zawierające żywe organizmy.

Mocne ulistnienie a mikrobiologia

Rośliny są już mocno rozbudowane. W środku krzewu jest dużo masy liściowej, a wilgotność utrzymuje się długo. W takich warunkach bardzo dobrze rozwijają się patogeny grzybowe. Trzeba jednak pamiętać, że dobrze rozwijają się tam również produkty mikrobiologiczne, które mogą być podawane właśnie w tym okresie. Są dziś na rynku rozwiązania, które można swobodnie stosować, dlatego tam, gdzie tylko da się wjechać na plantację, takie produkty powinny być wykorzystywane.

Najkrótszy wniosek jest prosty. W obecnych warunkach sama ochrona oparta wyłącznie na standardowych, konwencjonalnych zabiegach opartych na substancjach chemicznych nie wystarczy. Jeśli mamy za sobą kilka dni opadów, wysoką wilgotność i ciepłe noce, program trzeba uzupełniać o rozwiązania biologiczne i produkty pomagające dosuszać miejsca po uszkodzeniach oraz możliwych infekcjach.

Michał Malicki

Tipsy z których następnie produkuje się sadzonki doniczkowe

FOTO:

Thwan van Gennip rocznie produkuje ok. 50 mln sadzonek doniczkowanych truskawek. Najpopularniejsze odmiany powtarzające owocowanie to ‘Karima’ i ‘Florice’, a wśród selekcji o czerwcowym, tradycyjnym terminie owocowania na pierwszy plan przebija się ‘Sonsation’, ‘Malling Cenetnary’ i wciąż jeszcze ‘Elsanta’.

Wydaje się jednak, że z grona truskawek tradycyjnych wypadnie niebawem druga z wymienionych odmian. Sadzonki ‘Malling Centenary’ cechują się niekiedy pewnymi problemami w zakresie przyjmowania w gospodarstwach towarowych, a rośliny wykazują podatność na fytoftorozę.

Niewykluczone, że zastąpiona zostanie także ‘Karima’, gdy mowa o truskawkach powtarzających owocowanie. Rozczarowanie szkółkarza budzi relatywnie wysoki odsetek strat roślin na etapie propagacji. Jak podał przedstawiciel szkółki, pomimo wielu zalet tej selekcji, zależnie od partii, nawet 15-20% sadzonek może w skrajnych przypadkach nie spełniać wymogów jakościowych. Kandydatem do zastąpienia ‘Karimy’ jako jednej z wiodących odmian w ofercie Thwan van Gennip jest m.in. ‘Malling Ace’. To jednak na razie wyłącznie solidna kandydatura, a kierownictwo szkółki wciąż poszukuje odmiany, którą rynek przyjąłby z dużym entuzjazmem.

Twan Goertz, Thwan van Gennip, przewodnik grupy

FOTO:

Wyzwaniem jest fakt, że obie te odmiany są świetnie znane na rynku, a ich owoce chętnie akceptowane przez kupców. Są to także kreacje rozpoznane w uprawie i pomimo pewnych deficytów – bo przecież odmian idealnych nie ma - wciąż poszukiwane przez plantatrów.

Jak przekazał prof. Jarosz, w trakcie wizyty padły też informacje techniczne dotyczące produkcji sadzonek. Po pobraniu tipsów z roślin matecznych są one moczone wodą dla zachowania wigoru i następnie umieszczane w chłodni na średnio ok. dwie doby. Po uzbieraniu odpowiednio dużej partii, sadzonki są wysadzane w doniczki w podłoże kokosowe wzbogacone perlitem i nawozem wieloskładnikowym Osmocote.

Kolejnym etapem jest ich wystawienie na zewnątrz obiektu. Tam w pierwszych dniach są dość intensywnie nawadniane systemem zraszaczy. Jeśli pogoda jest upalna mikrocykle realizowane są nawet co 6 minut. Gdy jednak rośliny zaczynają wytwarzać system korzeniowy nawadnianie jest ograniczane, co zmusza je do jeszcze intensywniejszej budowy korzeni i poszukiwania wody i roztworu glebowego. Priorytetem na tym etapie jest uzyskanie przerośniętej bryły korzeniowej zdolnej do szybkiej adaptacji i efektywnego zaopatrzenia rośliny w składniki pokarmowe i wodę na miejscu docelowym.

Robot do naświetlania truskawek UV, walka z mączniakiem z wykorzystaniem nowoczesnych technologii

FOTO:

Innowacyjne podejście do zwalczania mączniaka

Mączniak to wspólne wyzwanie wszystkich plantatorów truskawek. W tym holenderskim podmiocie do jego zwalczania podchodzi się w sposób hybrydowy. Raz w tygodniu wykonuje się tu klasyczne zabiegi – bazowym produktem jest Vitisan (wodorowęglan potasu), ale stosowana jest też ochrona typowo chemiczna – a trzy razy na szklarnię wyjeżdża także robot poddający rośliny nocą oddziaływaniu światła UV.

Takie podejście pozwala utrzymać tę groźną chorobę w ryzach, zaś częściowa automatyzacja ogranicza nakład pracy.

Na początku czerwca miałem okazję odwiedzić jedno z gospodarstw truskawkowych w okolicach Czerwińska nad Wisłą. Tam na rynnach, w matach kokosowych, rośnie odmiana ‘Hademar’, która w tamtym czasie była w pełni pierwszego cyklu owocowania.

Na miejscu spotkał się ze mną Jan Sitnicki, z firmy Vegra, który opowiedział nieco o matach z substratem dedykowanych do uprawy truskawek. Oto co powiedział:

Jednym z najważniejszych punktów programu każdego roku jest degustacja owoców połączona z oceną ich wizualnej atrakcyjności. Te dwa parametry oceniane są przez uczestników spotkania, a owoce poszczególnych kreacji oznaczone są numerami dla zachowania maksymalnej bezstronności jurorów.

Konkurs w którym oceniany był wygląd i smak truskawek poszczególnych selekcji

FOTO:

O tym jak najnowsze selekcje, kandydatki na odmiany komercyjne w przyszłości,  wypadły tym razem mówi poniżej Katarzyna Grymuza, przedstawicielka podskierniewickiej szkółki Hortplant:

Które selekcje przypadły jurorom do gustu najbardziej?

Co ciekawe i satysfakcjonujące dla kierownictwa firmy Hortplant, szczególnie wysoko ocenione zostały nowości hodowlane. To jeszcze nie odmiany, które moglibyśmy kojarzyć z rynku, ale solidne kandydatury, których komercjalizacja może w przyszłości nastąpić.

- Proces od krzyżowania do wprowadzenia nowej odmiany na rynek jest bardzo długi. W sprzyjających warunkach to minimum 8 lat. Szukamy truskawek smacznych, trwałych w obrocie i łatwych w zbiorze. Zwłaszcza ten ostatni parametr, a więc roślinę o niezbyt obfitym ulistnieniu, taką, z której można szybko zerwać owoc, dość trudno jest uzyskać. Same rośliny musza odznaczać się też dobrą zdrowotnością i najlepiej łatwością w uprawie – mówił podczas spotkania Jerzy Dominikowski.

Zwiedzanie i dyskusje w szkółce Hortplant

FOTO:

Obecnie Hortplant może pochwalić się już kilkoma odmianami, jakie wprowadzono na rynek. Chodzi tu o te selekcje, których nazwa zaczyna się od sylaby „Ho”, a zatem ‘Holy’, ‘Hortensja’, ‘Honorata’, ‘Hobby’, ‘Horoskop’ czy ‘Hossa’. Ze szkółką współpracują też inne podmioty, które wykupiły licencję na propagację sadzonek. Szef Hortplant szacuje, że na polski rynek trafiło dotąd ok. 1 mln sadzonek tych selekcji. To niby niedużo, ale jednocześnie jest to wystarczająca partia by zbierać opinie na ich temat a tym samym wskazówki przydatne do dalszych prac hodowlanych.

We wczorajszym spotkaniu szczególnie pochlebne opinie zebrały najnowsze selekcje, wciąż pod numerami hodowlanymi. Z odmian już wprowadzonych na rynek wyróżniony za wygląd został ‘Horoskop’ – III miejsce, a za smak ‘Honorata’, także III miejsce.

Mnie osobiście do gustu najbardziej przypadły owoce oznaczone numerem 7, także jedna z najnowszych, wciąż niekomercyjnych kreacji szkółki Hortplant. Owoce były przeważnie duże, choć nieidealnie wyrównane, z silnym połyskiem, ale niezbyt ciemne, żywoczerwone. Bardzo smaczne. Cechowały się mocną skórką – sprawiały wrażenie bezproblemowych przy zbiorze, gdy mówimy o odgnieceniach i otarciach, jędrne. Ściskam kciuki za to, by ten wariant przeszedł dalsze etapy selekcji i ostatecznie trafił na rynek.

Inni jurorzy podzielili częściowo moje zdanie. Selekcja ta wygrała konkurs pod kątem wyglądu.

Na gruntowych plantacjach truskawek zbiory powoli się zaczynają. Ostatnie tygodnie nie były łatwe, a sezon jeszcze się nie skończył. Zapowiadane jest załamanie pogody, ale do takich prognoz podchodzę ostrożnie, bo deszcz był już obiecywany wiele razy.

Zacznijmy od tego, że na plantacjach widać teraz dużo różnych uszkodzeń spowodowanych przez słońce i wiatr. Bardzo często są one mylone z chorobami. Dotyczy to otarć liści, otarć na owocach i ciemnych plam na łodygach. Takie objawy często są skutkiem działania wiatru, a nie infekcji.

Plantatorów niepokoją też czerwone przebarwienia na szypułkach. W większości przypadków to również efekt stresu i słabszej kondycji roślin. Widać to dobrze na plantacjach. Im roślina jest lepiej rozbudowana i lepiej rośnie, tym takich przebarwień jest mniej.

Na ten objaw nakłada się jeszcze kilka innych czynników. Nadal zdarzają się chłodne noce, więc ujawniają się niedobory fosforu związane z wahaniami temperatury. Do tego dochodzą możliwe infekcje szarej pleśni, które zostały zahamowane, ale po nich mogły pozostać drobne uszkodzenia tkanek. I właśnie wtedy na szypułkach pojawia się lekkie czerwienienie.

FOTO: Michał Malicki

Słońce i wiatr robią swoje

Jeśli mówimy o regeneracji uszkodzeń mechanicznych, trzeba powiedzieć to wprost: tego, co zostało uszkodzone i otarte, nie da się już zregenerować. Można jednak pracować nad tym, by usztywnić tkanki.

Właśnie dlatego warto skupić się na nawożeniu wapniowo-krzemowym. Taki kierunek będzie usztywniał nie tylko owoce, ale także zielone części roślin. Dzięki temu będą one bardziej odporne teraz na wiatr, a później także na oparzenia słoneczne.

FOTO: Michał Malicki

Skoro zaczynają się zbiory, to jest to moment na produkty wapniowe, wtedy, kiedy tylko da się je podać. Warto wybierać rozwiązania, które nie zawierają azotu. Mogą być one wzbogacone o krzem, na przykład takie jak Caliogo. To ważne, bo nie ma wtedy problemu z osadem na owocach, a sam owoc pozostaje twardy i błyszczący.

Ochrona wciąż potrzebna

FOTO: Michał Malicki

Oczywiście nadal trzeba kontynuować ochronę przeciwko najważniejszym chorobom. Najmocniejsze zabiegi są już za nami. Na tym etapie można kierować się w stronę produktów biologicznych, ale powinny to być rozwiązania zarejestrowane jako fungicydy, sprawdzone pod względem skuteczności i dobrze sformułowane, tak aby dobrze działały także przy silnym słońcu.

W tym okresie skłaniałbym się raczej ku produktom opartym na bakteriach. Jeśli pomiędzy takie zabiegi trzeba będzie wpleść tradycyjny fungicyd, nie powinien on ograniczać rozwoju bakterii, takich jak choćby Bacillus subtilis.

W końcu zrobiło się ciepło, więc aktywność szkodników będzie rosła. Kwieciak przestaje być głównym tematem, bo większość plantacji już przekwitła. Teraz problem będą stanowiły inne, mniejsze szkodniki.

Chodzi przede wszystkim o przędziorki i wciornastki. Przędziorki były obecne już wcześniej, ale do tej pory ich presja nie była duża. Wciornastki pojawiają się właśnie teraz na plantacjach i będą powodowały szkody.

W tej sytuacji trzeba myśleć o zabiegach produktami o działaniu mechanicznym, opartymi chociażby na wyciągu z olejku pomarańczowego, takimi jak Prevam. Takie rozwiązania mechanicznie ograniczają drobne szkodniki i dobrze wpisują się w moment, w którym na plantacji mogą jednocześnie pojawić się wciornastki i przędziorki.

Bardzo ważna jest też lustracja. Jeśli chcemy sprawdzić, czy wciornastek już jest obecny, trzeba rano otrząsać kwiaty, kwiatostany i owocostany na białą kartkę albo choćby na dłoń. Dopiero wtedy widać, czy szkodnik rzeczywiście jest na plantacji.

To ważne, bo jeśli zobaczymy już uszkodzone owoce, będzie za późno. Wtedy straty już są i można je tylko ograniczać, a nie im zapobiegać. Działać trzeba wcześniej.

W innych rejonach, gdzie zbiory zaczęły się szybciej, chociażby w Czerwińsku, ten szkodnik był obecny wcześniej. W rejonie Grójca ten problem dopiero się zaczyna.

Michał Malicki

W dniu 29 maja SPPB zorganizowało przedsezonowe spotkanie. Choć można było się spodziewać, że mowa na nim będzie przede wszystkim o borówkach, to gospodarz wydarzenia, Paweł Dąbrowski wraz z zespołami Agronom Berries i Agronom Plants zatroszczył się o to, by spektrum poruszonych tematów było bardzo szerokie.

Oprócz wizytacji plantacji borówek uczestnicy mogli także zapoznać się z częścią firmy, gdzie produkuje się owoce truskawek, malin i jeżyn.

Ważnym etapem zwiedzania był przystanek w stacji hodowlanej Agronom Plants. Tam odbyła się degustacja owoców dziesięciu odmian truskawek, które oznaczone zostały numerami. Uczestnicy oceniali je, a zebrane informacje posłużą Karolowi Milaniukowi jako wskazówka w jego pracach nad stworzeniem nowych odmian do uprawy m.in. w Polsce.

Te trwają już od 6 lat i z dużą dozą prawdopodobieństwa stwierdzić możemy, że pierwsze partie sadzonek nowych odmian stworzonych przez Agronom Plants trafią w ręce polskich plantatorów już w 2028 roku.

Głos oddajmy hodowcy. Poniżej krótki materiał filmowy nagrany przy okazji dnia otwartego w Agronom Plants i Agronom Berries i odbywającego się tam spotkania członków SPPB:

Pierwszym krokiem powinna być dokładna lustracja plantacji. Trzeba sprawdzić obecność takich szkodników jak kwieciak, przędziorki, roztocza i mszyce. Ciepła i sucha pogoda sprzyja ich pojawianiu się, dlatego w tej fazie sezonu nie można ograniczać się do samej obserwacji kwitnienia i wzrostu owoców. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na kwieciaka. W okresie kwitnienia może on wyrządzić duże szkody.

Kwiaty otwierają drogę dla szarej pleśni

Drugim ważnym tematem jest ochrona przed chorobami grzybowymi. W czasie kwitnienia kwiaty stają się miejscem, przez które łatwo dochodzi do infekcji, zwłaszcza ze strony szarej pleśni.

Ściółkowanie słomą trzeba wykonać na czas

W tej fazie sezonu ważne są również zabiegi pielęgnacyjne, przede wszystkim ściółkowanie plantacji słomą, chroni owoce przed zabrudzeniem i ogranicza występowanie chorób grzybowych na owocach.

Susza nadal jest poważnym problemem

Izabela Majewska-Dudek zwraca uwagę, że od początku sezonu cały czas wraca jeden problem, czyli susza. Opadów jest bardzo mało, dlatego trzeba stale dbać o optymalne nawadnianie plantacji.

To szczególnie ważne w okresie kwitnienia i zawiązywania owoców. Dla roślin jest to czas bardzo dużego wydatku energetycznego. Bez odpowiedniej ilości wody trudno będzie uzyskać zdrowe i duże owoce.

Wapń decyduje o jakości owoców

W tym momencie trzeba już również zasilać truskawki nawozami wapniowymi. To ważne z punktu widzenia jakości owoców, ich twardości i trwałości pozbiorczej.

W przypadku truskawek właśnie te cechy mają bardzo duże znaczenie handlowe. Dlatego dokarmianie wapniem nie powinno być odkładane na później.

Zbiory mogą się opóźnić

Na koniec rozmówczyni zwraca uwagę, że zbiory w tym sezonie najprawdopodobniej będą nieco opóźnione. To efekt bardzo chłodnej wiosny oraz fali przymrozków, którą obserwowaliśmy niedawno.

Scenariusz wystąpienia przymrozku jutro nad ranem, nie dłuższego niż 3-4 godziny, na swym kanale kreśli Paweł Błaszkowski, właściciel kanału Łowcy Burz Paweł i Marta.

Nie widać takiego zagrożenia w innych prognozach pogody, ale doświadczenia, przynajmniej moje, nakazują z uwagą podchodzić do ocen tego pasjonata pogody. Niestety dla nas, często w przeszłości formułował prawidłowe prognozy.

Jeśli i tym razem będzie miał rację, to najbardziej zagrożone spadkiem temperatury plantację są w gminach leżących na styku Mazowsza i łódzkiego, ale lokalnie przymrozki przygruntowe wystąpić mogą w pasie polski centralnej rozciągającym się ku północy od tego miejsca, a więc potencjalnie narażony jest też rejon Czerwińska. Relatywnie bezpieczna powinna być Lubelszczyzna.

Pogoda kolejny już rok z rzędu nie rozpieszcza plantatorów. Miejmy nadzieję, że przed nami po prostu chłodna noc, ale tym razem jednak bez spadków temperatury poniżej 0°C.

Podczas wizyty w gospodarstwie widać było, że kluczowym założeniem jest szybkie wejście w zbiór. Pierwsze owoce pojawiły się zaraz po majówce, a cały system produkcji został ułożony tak, by sezon był krótki, intensywny i sprawny organizacyjnie.

Kwatera z odmianą ‘Cory‘ w tunelu solowym

FOTO:

Jak zaznaczał gospodarz, pierwszy zbiór przypadł na 5 maja. W tunelach owoce z krzaków odmian ‘Alba‘ i ‘Cory‘ startowały równocześnie, co było efektem odpowiednio dobranego prowadzenia plantacji.

‘Cory‘ wyróżnia się plonem i jakością

W rozmowie podczas odwiedzin gospodarstwa najwięcej ciepłych słów padło pod adresem odmiany ‘Cory‘. Michał Dąbrowski ocenia ją jako bardzo dobrą odmianę: plenną, o dużej jakości owoców i wyrównanym plonie.

Owoce odmiany ‘Cory‘, truskawki w łubiankach 2 kg

FOTO:

Odmiana ma też mocny atut handlowy — dobrze sprawdza się w sprzedaży marketowej. Owoce są średniej wielkości, równe i atrakcyjne wizualnie, co zwiększa ich przydatność w obrocie towarowym. Nie drobnieją wyraźnie pod koniec zbiorów, co jest domeną wielu innych selekcji.

‘Alba‘ w układzie wczesnego zbioru

Z kolei ‘Alba‘ bardzo dobrze wpisuje się w bardzo wczesny segment produkcji przeznaczonej na rynki hurtowe. Owoce są spektakularne i chętnie kupowane przez hurtowników, nawet jeśli ich smak nie jest zawsze oceniany wysoko.

Plantator dążył do tego, by ‘Cory‘ wyszła równocześnie z ‘Alba‘, co pozwoliło uzyskać bardziej wyrównany początek zbiorów, ale też elastyczność w zakresie zbytu towaru.

- Trochę dziwny ten rok, gdy mówimy o sprzedaży. Jest duży rozdźwięk pomiędzy stawkami jakie można uzyskać zaopatrując sieci handlowe, a tym, co zarabia się na giełdzie. Handlarze po prostu płacą lepiej. Chcę utrzymać współpracę z supermarketami, ale też wykorzystać szanse jakie oferuje w ty sezonie rynek hurtowy – deklarował ogrodnik.

Wczesne truskawki w tunelu zblokowanym - kwatera z odmianą ‘Alba‘

FOTO:

Nieco ponad 30 arów i krótkie tunele

W gospodarstwie wykorzystywane są zarówno tunele solowe, jak i zblokowany obiekt. Blok tunelowy ma powierzchnię około 1600 m². Michał Dąbrowski podkreślał, że stawia na krótsze tunele, nie dłuższe niż 50 metrów, bo taki układ pozwala na łatwiejsze zarządzanie temperaturą i wietrzeniem. Nawy w bloku są wysokie, niemal 5,5 m, a ich szerokość to 8 m.

Tzw. solówki zajmują kolejne 16 arów, ale jeden z tuneli jest znacznie dłuższy i przeznaczony po podzielenia.

- Krótkie tunele przez wielu uważane za ekonomiczne oferują znacznie szybszą obsługę. Dostateczne wietrzenie uzyskać można przez większość czasu jedynie sterując bramami, bez uciążliwego i czasochłonnego podwijania boków. Nadają się też lepiej do zamgławiania. Generalnie sądzę, że 50 m to maksymalna długość tunelu, jeśli ma być wygodny w użyciu – dzielił się swoimi doświadczeniami Michał Dąbrowski.

W planach jest dalszy rozwój systemu uprawy w kierunku rozwiązań pozwalających na jeszcze większą kontrolę produkcji, w tym także wspomnianego zamgławiania. W ochronie ogrodnik stawia bardzo mocno na rozwiązania ekologiczne. Stosowane tu były takie produkty, jak Polichron, Perioll, Tripower, Fuss off A, Fuss off B, czy Agroeca Protect i miedź w postaci Abies CU. Z typowych fungicydów chemicznych stosowano tu jedynie Luna Senstion 500 SC.

Nastawienie na sprzedaż i przyszłość uprawy

W tym sezonie gospodarstwo korzysta z różnych kanałów sprzedaży. Rynek marketowy pozostaje ważny, ale w zależności od warunków cenowych plantator bierze pod uwagę również inne opcje zbytu.

W rozmowie pojawił się też temat dalszego rozwoju gospodarstwa — od kolejnych nasadzeń po możliwe przejście na bardziej zaawansowany system produkcji z 16 l doniczkami wypełnionymi substratem węglowym  i rynnami. Uprawy gruntowe truskawek prowadzone są tu w tym roku po raz ostatni. Kwiaty odmiany ‘Rumba’, pomimo płaskich okryw, w dużej mierze wymarzły. W trakcie trzech kwietniowych nocy temperatura przy gruncie spadała tu do -8°C. ‘Verdi’ ucierpiał nieco mniej, ale Michał Dąbrowski ma już zwyczajnie dość niepewności pogodowej i narażania upraw na kaprysy aury, które mogą decydować o całym sezonie.

Gospodarstwo Michała Dąbrowskiego jest w fazie stopniowej modernizacji, ale już dziś opiera się na wyraźnej strategii: szybki start, krótki sezon i wysoka jakość owoców. Uzupełnieniem jest w pełni umaszynowiona produkcja czarnej porzeczki przemysłowej, a ewentualnym planem rozciągnięcie sezonu truskawkowego do połowy października przy pomocy odmian truskawek powtarzających owocowanie.

Zapraszam do obejrzenia filmu w którym Izabela Witczak z firmy Boryna w rozmowie z Mateuszem Maruszewskim, Farma Mój Owoc, podsumowuje działania podjęte w ramach Projektu Rumba. Był on realizowany w gospodarstwie Farma Mój Owoc we współpracy m.in. z firmami Doradca Jagodowy, Calfert i Boryna. Jakie przyniósł efekty? O tym poniżej:

‘Rumba’ musi być!

Mateusz Maruszewski jest zadowolony z tego jak prezentują się rośliny w tym sezonie i jak plonują. Spodziewa się, że po wdrożeniu zaleceń prof. Zbigniewa Jarosza i Alberta Zwierzyńskiego, bez względu na to skąd pochodziły sadzonki, ze stanowisk, gdzie uprawiana jest ‘Rumba’ w przeliczeniu na hektar uda się osiągnąć 30 t.

- ‘Rumba’ musi być! Kupcy znają tę odmianę od lat i jeśli owoce są dobrze wyprodukowane, to nie ma problemów z ich sprzedażą. Chętnie nabywają je także konsumenci. Rumba jest smaczna, plenna, być może tylko zbiory rozciągają się nieco zbyt długo, ale generalnie zalety tej selekcji przewyższają wady. Będę ją uprawiał w kolejnych latach, nawet jeśli nowe odmian o których rozmawialiśmy wcześniej, są bardzo obiecujące – informuje plantator.

W rozmowie podejmowane są inne jeszcze wątki, jak choćby przygotowanie stanowiska, czy kwestia rzekomego zróżnicowania cech odmianowych ‘Rumby’ zależnie od dostawcy sadzonek. Z pewnością warto zapoznać się z powyższym filmem, który wyjaśnia sporą część kwestii, także tych nieoczywistych, związanych z uprawą ‘Rumby’.

Farmę Mój Owoc, której właścicielem jest Mateusz Maruszewski, odwiedziłem w połowie tygodnia wraz z Izą Witczak z firmy Boryna. Mieliśmy okazję porozmawiać o kilku nowych, a szerzej o wczesnych odmianach truskawek.

Czytaj także:

odmiany truskawek

Nowe i wczesne odmiany truskawek, cz. 1 – ‘Nadja’

Film na temat ‘Nadji’ pojawił się już wcześniej na portalu. Tym razem zapraszam na materiał poświęcony odmianie ‘Serabella’, znanej wcześniej jako ‘Seraphine’.

‘Serabella’ niemal idealna

W opinii gospodarza odmiana ‘Serabella’ jest wyjątkowa. To bardzo wczesna odmiana, dzięki czemu sprzedaż owoców może być bardzo opłacalna. Zbiory nie przeciągają się również zbyt długo.

Same owoce są duże, jędrne i nie odkształcają się w trakcie zbioru. Mają też długi okres trwałości pozbiorczej. Na tle innych wczesnych selekcji wyróżniają się wyjątkowo dobrym smakiem.

Rośliny rosną silnie, choć są nieco podatne na oparzenia słoneczne. Objawy te uwidaczniają się na liściach po ciepłych, pogodnych dniach. Same owoce pozostają jednak w dobrej kondycji. Plantator uprawia tę selekcję w systemie jednorocznym. Niewiadomą pozostaje więc wydajność roślin, gdyby pozostawić je na zbiór w kolejnym roku w tym gospodarstwie.

Z pewnością warto obejrzeć zamieszczony powyżej film. Zawarte w nim informacje powinny pomóc w podjęciu decyzji tym, którzy planują wypróbować ‘Serabellę’ we własnym gospodarstwie.

Przedwczoraj odwiedziłem gospodarstwo Mateusza Maruszewskiego, Farmę Mój Owoc, gdzie miałem okazję spotkać się z gospodarzem oraz Izą Witczak z firmy Boryna. Rozmawialiśmy o nowych odmianach przeznaczonych do uprawy na wczesny zbiór — ‘Nadji’ i ‘Serabelli’ — ale też chwilę o nieoczywistych zagadnieniach związanych z uprawą ‘Rumby’.

Poniżej znajdziecie materiał na temat pierwszej z wymienionych kreacji. ‘Nadja’, bo o niej mowa, jest bardzo wczesna, dość plenna, a jej owoce charakteryzują się dobrą trwałością pozbiorczą. Zapraszam na film:

‘Nadja’ – plenna i trwała w obrocie

To, co szczególnie ważne dla plantatorów oprócz wczesności, to wysoka plenność ‘Nadji’. Jedynie nieznacznie ustępuje pod tym względem ‘Albie’. Niewykluczone jednak, że wynika to z wciąż niepełnego rozpoznania jej potrzeb i preferencji dotyczących warunków uprawy. Możliwe, że po ich lepszym poznaniu i zrozumieniu będzie można osiągać równie wysokie plony.

Owoc odmiany ‘Nadja‘

FOTO: Michał Piątek

Odmiana daje owoce jędrne, długo zachowujące pełnię walorów handlowych. To bardzo ważna cecha w kontekście zaopatrywania sieci handlowych czy wysyłek owoców na odległe, także zagraniczne rynki.

Smak jagód jest zadowalający. Pamiętajmy, że to wczesna truskawka, co daje jej pod tym względem znaczną przewagę. Owoce są bardzo duże i duże, dość jasne, atrakcyjne wizualnie.

Zapowiadane opady są potrzebne. Wilgoć będzie się jednak utrzymywała dość długo, a to powinno zwrócić naszą uwagę. Na odmianach przyspieszanych rozpoczęły się już zbiory, więc tam presja chorobowa będzie szczególnie duża.

W tej sytuacji nie ma miejsca na szablonowe podejście do zabiegów ani na zbyt delikatną ochronę. Teraz trzeba działać zdecydowanie i szeroko patrzeć na zagrożenia.

Najważniejsze zagrożenia dla truskawek

Szara leśń

W pełni kwitnienia głównym zagrożeniem jest szara pleśń. To na niej trzeba dziś skupić ochronę. To moment na stosowanie skutecznych fungicydów, zwłaszcza rozwiązań dwuskładnikowych, ale nie można ograniczać programu tylko do jednego kierunku działania.

Tam, gdzie nie rozpoczęto jeszcze zabiegów stymulujących odporność roślin (Vaxiplant) lub opartych na wyciągach roślinnych (EkstraGo), nadal jest na to czas. Takie działania można kontynuować co około 7 dni i łączyć z ochroną fungicydową.

Antraknoza

Nie można patrzeć wyłącznie na szarą pleśń. Ciepła pogoda sprzyja także antraknozie. Zarodniki tej choroby są obecne w glebie i na resztkach roślinnych. Wraz z opadami będą przenosiły się na kwiaty, a także na rozwijające się owoce.

W ochronie trzeba uwzględnić fungicydy z rejestracją przeciwko antraknozie, między innymi rozwiązania oparte o difenokonazol i azoksystrobinę. Do programu warto dołożyć również miedź bioaktywną, miedź jonową. Takie rozwiązania można stosować także w czasie kwitnienia, o ile nie ma dużych upałów (np. Cobre). To ważne uzupełnienie ochrony, zwłaszcza wtedy, gdy plantacja wchodzi w okres dłuższej wilgoci i trzeba działać szerzej niż tylko w jednym kierunku.

Do programu ochrony warto włączać w rotacji także rozwiązania biologiczne oparte na Bacillus subtilis. Mogą one uzupełniać ochronę fungicydową także w czasie kwitnienia. Mamy tu do czynienia z bakteriami, więc nie musi to oznaczać problemu z ich redukcją przez fungicydy stosowane w tym czasie. Trzeba jednak zwrócić uwagę na formulację konkretnego środka. To ona decyduje, czy bakterie zachowają aktywność np. po zastosowaniu razem z miedzią albo w rotacji z zabiegami miedziowymi.

Sprawdzajmy planstacje!

Nie wolno ograniczać się tylko do zabiegów. Plantacje trzeba regularnie lustrować. Dotyczy to przede wszystkim kwieciaka, który cały czas jest aktywny. Jeśli pojawią się cieplejsze noce, uszkodzeń może być więcej.

Trzeba patrzeć nie tylko na kwiaty i owoce, ale również pod liście. To ostatni moment, kiedy można jeszcze skutecznie zwalczać przędziorka, wykorzystując produkty o działaniu mechanicznym, między innymi oparte na olejku pomarańczowym.

Michał Malicki

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone na etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa, o których mowa na etykiecie. 

Zapraszam do zapoznania się z drugim materiałem filmowym w ramach projektu Truskawka na medal. W trakcie rozmowy Justyna Wasiak z Sumi Agro oraz prof. Zbigniew Jarosz, Doradca Jagodowy, omawiają aktualny stan plantacji i przedstawiają rekomendacje na nadchodzące dni:

Powalczyć o dodatkowy plon

Trwa pełnia zbioru. Owoce wciąż mają dobre rozmiary, jednak można się spodziewać, że już niebawem będą drobnieć. Można, a nawet należy temu przeciwdziałać, zwłaszcza że ceny są i zapewne pozostaną satysfakcjonujące.

Odmiana „Flair”, rosnąca w tunelach objętych projektem, należy do dość wymagających pod względem zapotrzebowania na składniki pokarmowe. Pierwszym zadaniem plantatorów uprawiających tę odmianę jest zapewnienie roślinom dostatku składników, które będą mogły przełożyć na plon. Najlepiej karmić je poprzez fertygację, ale można wspierać je również nalistnie, przy okazji wykonywania zabiegów ochronnych.

Wciąż bardzo ważna jest biostymulacja. W projekcie Truskawka na medal z powodzeniem wykorzystywane są biostymulatory takie jak Kaishi i Shigeki. Wspomagają one krzewy w plonowaniu i tworzeniu okazałych owoców.

Ochrona roślin to także zagadnienie, które nie powinno umykać plantatorom. Wyzwania pozostają poważne, nawet jeśli uwagę ogrodnika pochłania zbiór i sprzedaż owoców.

Zachęcam więc do obejrzenia powyższego materiału filmowego. Trwa tylko chwilę, ale zwraca uwagę na ważne aspekty produkcji owoców bezpiecznych dla konsumenta oraz odpowiednich pod względem ilości i jakości.

W gospodarstwie Truskawki z Przykony, którego właścicielami są Izabela i Mateusz Osajda, postawiło na 6 tuneli z odmianą ‘Flair’ i 7 tuneli z odmianą ‘Alba’, a dodatkowo uprawia się jeszcze 0,5 ha odmiany ‘Falco’ w gruncie. Co ciekawe, zrezygnowano tu całkowicie z późnych odmian, aby nie wydłużać sezonu i mieć więcej czasu na likwidację plantacji oraz przygotowanie stanowisk pod kolejny sezon.

Kompozycja odmianowa nie jest przypadkowa. ‘Flair’ ma dawać przede wszystkim smak, nawet kosztem plonu. Z kolei ‘Alba’ jest wybierana do uprawy w Przykonie ze względu na stabilny uzysk, owoce od średnich do dużych i pewniejszą opłacalność.

Sprzedaż truskawek w detalu wymusza inne priorytety

W tym gospodarstwie około 90–95% produkcji trafia do detalu. Owoce sprzedawane są we własnych punktach w Turku oraz bezpośrednio z gospodarstwa. To właśnie kanał sprzedaży decyduje o tym, że najważniejsza staje się nie tylko wydajność, ale też smak, wygląd i powtarzalna, wysoka jakość owoców.

To ważny wniosek dla plantatorów truskawek: jeśli sprzedajesz detalicznie, wybór odmiany powinien być podporządkowany oczekiwaniom klienta końcowego, a nie wyłącznie parametrom plonowania.

Budka w kształcie nawiązującym do truskawki - punkt sprzedaży owoców przy gospodarstwie

FOTO:

W tym sezonie od pierwszych zbiorów do 13 maja, kiedy to odwiedziłem Truskawki z Przykony, ceny owoców były wysokie. W dniu spotkania, czy to w punktach sprzedaży detalicznej w Turku, czy w budce o kształcie truskawki, cena 1 kg owoców wynosiła 36 zł.

Błąd w przygotowaniu gleby: sodowy problem po odkażaniu

W wywiadzie, którego 15 maja w swym gospodarstwie udzielił mi Mateusz Osajda otwarcie przyznał, że tegoroczny problem z krzewami odmiany ‘Flair’ wynikał z błędu technologicznego. Po odkażaniu gleby Nemasolem 510 SL zbyt słabo przepłukano zagony, przez co poziom sodu był znacznie za wysoki. W efekcie odmiana nie ukorzeniła się tak dobrze, jak oczekiwano.

Bardzo słabe ukorzenienie truskawek

FOTO:

- Niestety, nawet dobra sadzonka nie obroni się, jeśli zawiedzie przygotowanie podłoża. Wnioski dla mnie na przyszłość? Dokładne płukanie gleby po odkażaniu i kontrola zasolenia są kluczowe w intensywnej uprawie truskawek. Tzw. test rzeżuchowy to jednak trochę za mało – informował plantator.

Czas na odnowę plantacji

Plany po sezonie sięgają jednak znacznie dalej niż tylko do odkażenia istniejących zagonów. Są one obecnie w wieku około pięciu lat, więc gospodarze planują pełną ich przebudowę. Oprócz wyrwania krzaków i usunięcia  T-TAPE-ów rozformowane zostaną zagony. Gleba ma zostać dokładnie wymieszana agregatem uprawowym, zdiagnozowana a niedobory składników pokarmowych uzupełnione i zagony będą wybudowane od nowa.

Ziemia w gospodarstwie jest dość piaszczysta, przeważnie V klasy bonitacyjnej i tylko miejscami IV. W ocenie plantatora to warunki w pełni wystarczające dla truskawki, choć nieco trudniejsze przy formowaniu zagonów.

Ochrona i nawożenie: od chemii do biologii

Na początku bieżącego sezonu stosowane były środki wysuszające i typowo chemiczne dla zachowania plantacji w dobrej kondycji. Przed zbiorem gospodarze przestawiają wektor wybieranych rozwiązań w kierunku biologii. Dobrym przykładem jest stosowanie fungicydu Julietta czy stymulatora Romeo, biologicznych rozwiązań efektywnie chroniących plon w okresie, gdy ważne jest to, by nie było w nim pozostałości ś.o.r.

Imponujący rozmiar truskawki

FOTO:

Ważnym tematem rozmowy, którą odbyłem z Mateuszem Osajdą był też przędziorek, który nie został całkowicie zwalczony po zimie i dał o sobie znać w trakcie zbiorów.

W zakresie nawożenia gospodarstwo korzysta z pomocy doradcy, a pożywka układana jest na podstawie analizy gleby. Stosowane są w dużej mierze nawozy jednoskładnikowe, zależnie od aktualnych warunków na plantacji i fazy fenologicznej truskawek..

Wiosenne przymrozki kosztują najwięcej pracy

Tuż przed zbiorem plantację zaatakowały przymrozki. Przez tydzień rano trzeba było odkrywać rośliny, a wieczorem znów je przykrywać. To dodatkowy, bardzo pracochłonny element produkcji, który pokazuje, jak dużo w truskawkach zależy od pogody i szybkiej reakcji.

- To niesamowite ile pracy nas to kosztowało. Niby jesteśmy tu na miejscu, ale wejście do kilkunastu tuneli, zrzucenie okrywy i potem następnie jej nałożenie na rośliny, to mnóstwo godzin, które można by zdecydowanie lepiej zagospodarować jeśli tylko pogoda nie płatałaby takich „figli” jak pod koniec kwietnia – mówił Mateusz Osajda.

Co dalej? Nowe odmiany i próby w tunelach

Gospodarze rozważają sprawdzenie w warunkach swego gospodarstwa odmiany ‘Sarabella’, którą część czytelników kojarzyć może pod nazwą ‘Seraphine’. Możliwe, że to testów trafi też ‘Falco’, choć w przypadku tej selekcji bardziej realny scenariusz, to uprawa gruntowa, a nie w tunelu.

Z pewnością jednak zanim którakolwiek odmiana trafi na większą powierzchnię, państwo Osajda dokładnie sprawdzą ją na mniejszym areale, ale w konkretnych, ich własnych, warunkach glebowych i rynkowych.

Zapraszam na krótki film, w którym właściciel Rajskiej Truskawki, Grzegorz Kasprzak, opowiada o modelu produkcji i sprzedaży owoców. Warto posłuchać.

Jakość przede wszystkim

Ponieważ niemal 100% truskawek trafia do sprzedaży bezpośredniej, dla właścicieli gospodarstwa niezwykle ważne stało się zapewnienie im możliwie najwyższej jakości. Dotyczy to także smaku, czyli kryterium, które niegdyś uznawano za drugorzędne, a w niektórych kanałach dystrybucji nadal bywa tak traktowane.

Z tego powodu uprawia się tu odmiany dające smaczne, soczyste, ale jędrne owoce. Chodzi między innymi o ‘Sarabellę’, dawniej znaną jako ‘Seraphine’, czy ‘Flair’ — te kreacje były w pełni owocowania w tunelach 13.05.2026 roku, gdy odwiedziłem gospodarstwo.

Owoce muszą też być zdrowe. Jak przyznaje plantator, dużą pomocą w szczelnym chronieniu roślin i plonu jest nowy zakup — opryskiwacz z PSP. Producent stosuje także zamgławianie naw, a gdy zbliżają się zbiory, intensywniej wykorzystuje rozwiązania biologiczne.

Jak to wszystko przekłada się na dochodowość? W połowie maja truskawki z tego gospodarstwa sprzedawano po 36 zł/kg. To bardzo dobra cena, ale trzeba też przyznać, że towar z Rajskiej Truskawki jest jej wart.

Jak wyjaśnia Michał Malicki, przy spadkach temperatury do około -8°C agrowłóknina zrobiła dużą różnicę. Tam, gdzie rośliny były dobrze przykryte, stan kwiatów jest jeszcze do przyjęcia. Na fragmentach słabiej osłoniętych kwiaty są sparzone, a wzrost wegetatywny stoi. Uszkodzenia dotyczą nie tylko rozwiniętych kwiatów. Ślady przymrozków widać także na tych, które dopiero zaczynały się tworzyć.

Podobny obraz można dziś zobaczyć na wielu plantacjach w kraju. Na rośliny nakłada się kilka stresów jednocześnie: przymrozki, silne słońce, otarcia po tkaninie i susza. Same drobne uszkodzenia liści czy ogonków liściowych nie są jeszcze największym problemem, bo roślina może wypuścić nowe liście. Gorzej jest tam, gdzie wychodzą także uszkodzenia po zimie.

Słaby korzeń ogranicza odbudowę plantacji

Jak ocenia doradca, susza jest dziś bardzo silnym czynnikiem stresowym. Na takich glebach rośliny słabną z dnia na dzień, szczególnie jeśli wcześniej były już uszkodzone zimą albo są problemy ze szkodnikami glebowymi.

Rośliny jednoroczne, które dobrze przeszły zimę, jeszcze sobie radzą. Trudniejsza sytuacja jest na plantacjach starszych, zwłaszcza odmian bardziej podatnych na choroby odglebowe, takich jak ‘Rumba‘, oraz tam, gdzie system korzeniowy jest słaby.

Po takim stresie najważniejsze jest, by nie dołożyć plantacji kolejnego obciążenia. Podstawą jest woda podawana w małych dawkach i często. Do tego warto dołączyć rozwiązania, które pomagają zatrzymać wilgoć w glebie i pobudzają korzenie, w tym kwasy humusowe oraz produkty do stymulacji systemu korzeniowego.

Dolistnie, jak ocenia doradca, lepiej iść teraz w kierunku hormonów roślinnych, w tym brasinosteroidów, oraz produktów wzmacniających tkanki. To nie jest dobry moment na mocne nawozy dolistne oparte na solach nawozowych. Na części plantacji zaczynają już tworzyć się owoce, dlatego do programu wchodzi też wapń oraz wapń z krzemem.

Zapraszamy do zapoznania się z filmową relacją z plantacji, gdzie Izabela Majewska-Dudek oceniała szkody wyrządzone przez przyrmozki i kondycję roślin: 

Agrowłóknina leżała ponad pięć dni

Na plantacji rosną trzy odmiany: ‘Rumba‘, ‘Tea‘ i ‘Malwina‘. Agrowłókniną okryto odmiany ‘Rumba‘ i ‘Tea‘. Osłonę rozłożono w niedzielę, tuż przed pierwszym przymrozkiem, a zdjęto dopiero w piątek. Leżała więc na roślinach ponad pięć dni.

‘Malwina‘ nie była okrywana. Właściciel zrezygnował z tego zabiegu, ponieważ to odmiana późna i była jeszcze na bardzo wczesnym etapie rozwoju wegetatywnego.

Na okrywanych kwaterach uszkodzenia są niskie

Podczas lustracji oceniono, że uszkodzenia kwiatów na okrywanych kwaterach nie przekraczają 5%. Przy tak długiej serii przymrozków i spadkach do -9°C przy gruncie to niski poziom uszkodzeń.

W innych lustrowanych lokalizacjach, gdzie także stosowano agrowłókninę, uszkodzenia były dużo większe. To potwierdza, jak duże znaczenie ma poziom prowadzenia plantacji.

Nie tylko osłona, ale też kondycja roślin

Na tej plantacji rośliny są dobrze odżywione, nawodnione i chronione przed chorobami oraz szkodnikami. Ważne było też to, że nawadnianie rozpoczęto już na początku kwietnia, mimo suszy.

Mimo że agrowłóknina leżała na roślinach długo, na liściach, ogonkach liściowych i kwiatostanach prawie nie ma otarć ani mikrouszkodzeń. To efekt dobrego rozłożenia i naciągnięcia tkaniny. Nie falowała nadmiernie po roślinach, więc uszkodzeń mechanicznych jest mało. To ogranicza ryzyko infekcji, zwłaszcza chorób grzybowych, bo takie uszkodzenia są bramą dla patogenów.

Po przymrozkach wychodzą też szkody z zimy

Teraz trzeba ocenić nie tylko skutki ostatniej fali przymrozków. Na plantacjach zaczynają się też ujawniać uszkodzenia mrozowe, które powstały zimą. Rośliny przestają rosnąć, ich rozwój wegetatywny hamuje, pojawiają się też duże placowe wypadnięcia.

Tam, gdzie rośliny zachowały jeszcze potencjał plonotwórczy, potrzebna będzie regeneracja i dalsza stymulacja.

Nie czekać z nawadnianiem

Po tej fali przymrozków trzeba nadal pilnować wody na plantacjach. Nie ma sensu czekać na deszcz, skoro nadal nie wiadomo, kiedy spadnie. Przy obecnych warunkach nawadnianie ma duże znaczenie dla kondycji roślin i ich odbudowy po stresie.

„Truskawka na medal” to projekt, którego koordynatorką jest Justyna Wasiak z Sumi Agro Poland. Jest on realizowany w obiektach tunelowych Łukasza Wrzoska w gospodarstwie w Zbroszy Dużej w gminie Jasieniec.

Doświadczeniom poddano odmianę ‘Flair’. Ta selekcja jest w stanie zapewnić dobry przychód dzięki połączeniu kilku istotnych cech: jest bardzo wczesna, dość wydajna, a do tego smaczna. Owoce szybko znajdują więc nabywców.

W tym sezonie problemem okazał się jednak przebieg pogody. Najpierw surowa, jak na ostatnie sezony, zima, potem wiosna zakłócana kolejnymi falami przymrozków, a obecnie gwałtowne ocieplenie przypadające na okres wzmożonego wysiłku energetycznego roślin, jakim jest intensywne owocowanie i wydawanie pierwszych owoców.

Justyna Wasiak, przy wsparciu prof. Zbigniewa Jarosza z Doradcy Jagodowego, opracowała strategię przygotowania roślin na stresowe warunki oraz ich regeneracji po niekorzystnych warunkach. Następnie jej zalecenia wdrożono w gospodarstwie Łukasza Wrzoska. Czy przyniosły one spodziewany skutek? W jakiej kondycji aktualnie są truskawki? Aby poznać odpowiedzi na te i inne pytania, wystarczy obejrzeć poniższy materiał filmowy:

Na roślinach jagodowych widać skutki chłodu podobnie jak w innych uprawach. Tunele i okrywy częściowo ograniczyły straty, ale ich nie wyeliminowały. Przy tak długim okresie niskich temperatur uszkodzenia pojawiają się również tam, gdzie plantacje były osłonięte. Łatwo założyć, że pod okrywą problem jest mniejszy i można szybciej wracać do normalnego programu. Na razie to zły kierunek.

Po takich mrozach rośliny są w szoku. Dlatego teraz nie powinno się podawać mocnych soli nawozowych, w tym nawozów wieloskładnikowych, potasowych czy magnezowych. W takim stanie rośliny mogą źle zareagować, a dodatkowe zasolenie tylko pogłębi problem. Najpierw trzeba ustabilizować plantację, a nie przyspieszać ją na siłę.

Nawodnienie i regeneracja

Drugą ważną sprawą jest nawodnienie. Susza nadal trwa, więc plantacje powinny być zaopatrzone w wodę. To nie zmienia się po przymrozkach. Trzeba jednak zachować rozsądek tam, gdzie rośliny są jeszcze przykryte tkaniną. W takich miejscach nadmierna wilgoć pod okrywą może szybko stworzyć nowy problem. Chodzi więc o nawadnianie racjonalne, a nie maksymalne. Niemniej, tak czy inaczej, tam gdzie okrywaliśmy plantacje truskawek, okrywy należy już zdjąć.

Jeśli w tym momencie wykonywać zabiegi, to nie pobudzające. Nie jest to czas na produkty aminokwasowe czy algowe nastawione na wzrost. Lepiej sięgnąć po rozwiązania odstresowujące, które ograniczają skutki stresu i uruchamiają regenerację, ale nie pchają roślin w nowy wzrost.

W tym kierunku mieszczą się nitrofenolany, takie jak np. Asahi, brasinosteroidy, a na niektórych gatunkach także gibereliny, tam gdzie mają odpowiednią rejestrację. Można też myśleć o rozwiązaniach wzmacniających wiązki przewodzące i odporność roślin, jak np. DrevGo.

Mikropęknięcia i szara pleśń

Kolejny temat to ochrona fungicydowa. Teraz, gdy pogoda się poprawiła, potrzebne będą intensywne zabiegi, przede wszystkim przeciwko szarej pleśni. Po mrozie na tkankach pojawiają się mikropęknięcia, a to są wrota do infekcji.

Dotyczy to także tych plantacji, gdzie nie ma jeszcze pełni kwitnienia. W borówce są jeszcze pąki, ale na porzeczkach i agreście są już kwiaty, a miejscami także zawiązki. Tam presja będzie jeszcze ważniejsza.

W ochronie można wykorzystać zarówno tradycyjne fungicydy, jak i dobrze przygotowane rozwiązania biologiczne, na przykład oparte na bakteriach z grupy Bacillus subtilis. Kluczowa jest jednak formulacja. Przy niskiej wilgotności i wysokim nasłonecznieniu nie wystarczy sam skład. Preparat musi być dobrze dopasowany do takich warunków.

Przede wszystkim spokój i dobre decyzje!

Na plantacjach jagodowych po mrozie najłatwiej dziś popełnić drugi błąd. Pierwszy zrobiła pogoda. Drugi można zrobić samemu, jeśli zbyt szybko wejdzie się z mocnym nawożeniem albo zabiegami pobudzającymi. Na ten moment ważniejsze są woda, ograniczenie stresu i przygotowanie plantacji na ochronę przed infekcjami.

Michał Malicki

O kondycję i skalę uszkodzeń truskawek w rejonie Czerwińska nad Wisłą zapytałem Jacka Witkowskiego, plantatora truskawek i doradcę firmy Timac Agro.

– Oceniam straty truskawek spod perforowanej folii na 20 do 90%. Przymrozek układał się bardzo różnie, ale były miejsca, gdzie możemy mówić już o mrozie – informuje specjalista.

Ucierpiały odmiany wczesne, nie wydaje się więc, by zbiory mogły być wysokie. Dotyczy to także roślin w gospodarstwie rozmówcy. W jego przypadku uszkodzenia kwiatów w kwaterze z odmianą ‘Rumba‘ mogą wynosić ok. 18%, a w kwaterze z odmianą ‘Alba‘ ok. 35%.

– To wcale nie są złe rezultaty. Byłem dziś w kilku gospodarstwach, lustrowaliśmy kwatery. Są takie miejsca, gdzie praktycznie trudno znaleźć nieuszkodzone kwiaty. Szacujemy tam utratę plonu nawet na 90% – mówił Jacek Witkowski.

Straty dotyczą także plantacji spod agrowłókniny i z otwartego gruntu. Pierwsze kwiaty przemarzły. Na pełny szacunek strat przyjdzie jeszcze czas, ale z wstępnych obserwacji wyłania się bardzo pesymistyczny obraz.

Truskawka poniżej 3,00 zł/kg w skupie?! Wolne żarty!

– Nieoficjalnie mówi się u nas w okolicy, że skup truskawek ma otworzyć się na poziomie nie wyższym niż 3,00 zł/kg. Bardzo mnie zastanawia, co przedsiębiorcy chcą kupić za takie pieniądze. Truskawek, mimo zwiększonej skali nasadzeń, nie będzie dużo i raczej bez problemu znajdą zbyt na rynku deserowym za godziwe stawki – dzieli się swoimi przemyśleniami plantator.

Faktycznie, najzimniejsza w skali kraju noc w obecnej fali przymrozków dopiero przed nami. O stratach może przesądzić prawdopodobnie dopiero przymrozek, którego spodziewamy się w nocy z 29 na 30 kwietnia. Zadecyduje nie tylko to, jak bardzo spadnie temperatura, ale także czas jego trwania.

– Już teraz są pola, gdzie jest bardzo źle. Jeśli przyjdą kolejne spadki temperatury takie jak w nocy z niedzieli na poniedziałek, to utrata plonu może być całkowita w niektórych kwaterach. Bywały przecież w kraju stanowiska, gdzie przy gruncie było nawet -10°C! – konkluduje Jacek Witkowski.

Mariusz Balcerzak, rolnik i hodowca trzody chlewnej z Pruszcza w powiecie tucholskim (woj. kujawsko-pomorskie), znalazł się w trudnej sytuacji związanej z ubezpieczeniem upraw. Od lat, zgodnie z zaleceniami rządu i ekspertów branżowych. ubezpieczał plantację truskawek od wiosennych przymrozków i gradobicia. W tym roku jednak nie udało mu się zawrzeć umowy.

Rolnik dotychczas korzystał z usług jednego ubezpieczyciela. W tym sezonie również chciał kontynuować współpracę.

– Mój agent ubezpieczeniowy wysłał mi ofertę. W firmie ERGO Hestia wyszło 4 600 zł/ha dopłaty i blisko 5 tys. zł wynosiła dopłata Skarbu Państwa – relacjonuje.

Oferta była dla niego korzystna, więc zdecydował się ją zaakceptować. Sytuacja zmieniła się jednak błyskawicznie.

– Już 2 godz. później otrzymałem wiadomość zwrotną, że firma odstępuje od zawarcia umowy – mówi rolnik.

Uzasadnienie było krótkie:

„Ze względu na historię szkodową klienta oraz wysoką ekspozycję na ryzyko odstępujemy od przedstawienia oferty”.

– Każdy ponosi ryzyko ubezpieczenia. Ja nie wiem, czy coś się stanie, czy nie – dodaje.

Ogrodnicy zdani tylko na siebie

Po odmowie Balcerzak próbował ubezpieczyć uprawę truskawek w firmie Warta.

– Warta w naszym okręgu miała 5 ha na ubezpieczenie, więcej nie mogła, więc tu też się nie udało. Mój agent ubezpieczeniowy powiedział wtedy, że zostało nam tylko PZU, więc się zgodziłem – relacjonuje.

Oferta z tej ostatniej firmy okazała się dla rolnika całkowicie niezrozumiała.

– To była działka 1,5 ha o wartości, która została zaniżona, na prośbę PZU do 75 tys. zł. Za ubezpieczenie od gradu i wiosennych przymrozków miałbym do zapłaty składkę klienta w wysokości 372 165,01 zł, a wartość składki z budżetu państwa miałaby wynosić 9 749,99 zł. Myślałem, że się z przecinkami pomylili – mówi.

{embed_photo_100_tpr}760899{/embed_photo_100_tpr}

Obowiązek ubezpieczenia a rzeczywistość

Rolnik zwraca uwagę na sprzeczność między obowiązującymi przepisami a realnymi możliwościami zawarcia polisy.

– Niech minister powie, gdzie ja mam się ubezpieczać? Każą się ubezpieczać, bo jak występuje klęska, to musimy okazać ubezpieczenie, ale jak się ubezpieczyć, jak nie idzie się ubezpieczyć, bo wszystko jest takie drogie – dodaje.

– Jestem zszokowany takim podejściem, taka sytuacja nigdy nie miała miejsca – przyznaje.

Susza już jest i wciąż się pogłębia

Problemy z ubezpieczeniem to tylko część trudności, z jakimi mierzy się rolnik. Coraz większym wyzwaniem staje się także pogoda.

– Susza jest dramatyczna. Rośliny po zimie były mocno uszkodzone, ale odbudowały się. Teraz jest dramatycznie sucho. Rzepak broni się resztkami sił. Od Wielkanocy spadł u nas litr wody i to było wszystko. Zboża jeszcze jakoś sobie radzą. Potrzeba po prostu deszczu – mówi.

Ciag dalszy nastąpi ...być może

W związku z opisaną sytuacją wystąpiliśmy do PZU z prośbą o komentarz i wyjaśnienie przedstawionej oferty oraz zasad kalkulacji składek dla rolników. Jeżeli uzyskamy odpowiedź, opublikujemy ją. 

Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz

Z prof. Zbigniewem Jaroszem, Doradca Jagodowy, miałem sposobność spotkać się na jednej z plantacji truskawek na wczesny zbiór w powiecie płońskim. Rośliny tam wyglądały na zdrowe i dobrze odżywione. Choć to dobre informacje, to niepokój może budzić prognoza pogody. Mowa w niej o kolejnym ochłodzeniu i prawdopodobieństwie wystąpienia wiosennych przymrozków.

Czytaj także:

przymrozki wracają

Przymrozki i śnieg wracają. Jagodowym grożą kolejne uszkodzenia

Prof. Zbigniew Jarosz postanowił pomóc czytelnikom portalu jagodowe.pl i sformułował swoje zalecenia dotyczące przygotowania plantacji na stres termiczny i zabiegów, które już po poprawie pogody mają zniwelować jego skutki. Informacje przekazane przez specjalistę znajdują się na poniższym filmie:

Zima była sroga, ale niczego nie rozwiązała

Dodatkowo, kilka słów na temat minionej zimy. Była ona zbliżona do polskiego standardu, a więc w wielu miejscach kraju dość śnieżna i z niskimi temperaturami. Porównując ją do zim z ostatnich lat, można by rzec, że była wręcz sroga.

ceny truskawek 2026

Truskawka deserowa ma szansę na dobry sezon. W przemyśle więcej znaków zapytania

Wielu plantatorów zakładało, że po takich warunkach w styczniu i lutym presja szkodników będzie mniejsza. Nadzieja ta okazała się płonna. Zwłaszcza populacje przędziorków mogą budzić niepokój, bez wątpienia obrać trzeba i konsekwentnie zrealizować całą strategię zwalczania szkodnika, jeśli celem jest uniknięcie strat o ekonomicznym znaczeniu. Pojedyncze zabiegi nie będą wystarczające.

Czytaj także:

grecka truskawka

Grecka truskawka znów ruszy do Polski. Krajowa i tak może trzymać cenę

W rozmowach z plantatorami wybrzmiewało także często przekonanie, że skoro „wymroziło się” w zimie, to wiosna będzie już ciepła i bez przymrozków. Nic z tego. O ile marzec był pogodny i relatywnie ciepły, to wprawiona w ruch wegetacja roślin niebawem napotka drugą już falę chłodu w kwietniu. Przed nami jeszcze maj, a przecież bywały sezony, w których ujemne wartości termometry przy gruncie wskazywały jeszcze i w czerwcu.

Apelujemy więc o czujność – na to jaki przebieg będzie mieć pogoda wpływu nie mamy, ale możemy przynajmniej zareagować w optymalny sposób. Lustrujmy też plantacje pod kątem szkodników, chorób czy niedoborów żywieniowych. Im wcześniej nastąpi diagnoza problemu, tym większa szansa na minimalizację jego konsekwencji.

Izabela Majewska-Dudek w trakcie lustracji jednej z truskawkowych plantacji pod Białą Rawską sformułowała swe zalecenia. Zostały one nagrane w formie krótkiego filmu, który można obejrzeć tutaj:

Brak wody deszczowej i uszkodzenia mrozowe

Jednym z czynników, który może blokować aktualny rozwój roślin jest niedostatek wody. W centralnej Polsce dotychczas w kwietniu spadło 8-9 mm deszczu, a więc dwukrotnie więcej niż w marcu, a sumarycznie tragicznie mało. To bardzo silny deficyt, który trzeba skompensować podlewając plantacje.

Czytaj także:

przymrozki wracają

Przymrozki i śnieg wracają. Jagodowym grożą kolejne uszkodzenia

Nawozy granulowane, które stanowią fundament żywienia truskawek w gruncie wymagają wody do tego, by mogły się rozpuścić i przeniknąć do roztworu glebowego, skąd rośliny pobierać mogą zawarte w nich składniki pokarmowe. W obecnych warunkach jest to silnie utrudnione.

Specjalistka apeluje także o lustracje każdej z kwater pod kątem uszkodzeń mrozowych. Część plantacji, jak choćby ta na filmie, okres największych tegorocznych mrozów spędziła pod grubą okrywą śnieżną i uszkodzenia są niewielkie. Inne, choćby okrywane agrowłókniną, ale pozbawione śniegowej okrywy mogły silniej ucierpieć. Zależnie od skali uszkodzeń zaplanować należy program regeneracyjny.

Zachęcam do obejrzenia powyżej zamieszczonego materiału filmowego. Pomoże on zaplanować działania w najbliższych dniach i tygodniach na truskawkowych kwaterach.

Jest chłodno, miejscami mroźno, ale to nie pierwsza i nie ostatnia taka noc. Przed nami jeszcze cały kwiecień, a możliwe, że także początek maja, kiedy przymrozki nadal mogą występować. Przecież zdarzały się też przymrozki w czerwcu. Nie zakładałbym więc, że problem mamy już za sobą. Po mroźnej zimie część osób liczyła na to, że wiosenne przymrozki odpuszczą. Nie liczyłbym na taki scenariusz. Bez paniki, bo sezon nie jest tak wczesny jak rok temu, ale rękę na pulsie trzeba trzymać.

Teraz skupiłbym się przede wszystkim na monitoringu i lustracjach. Najpierw trzeba ocenić stan roślin, a dopiero potem planować kolejne ruchy. Na wielu plantacjach, zwłaszcza na zachodzie kraju, rośliny są osłabione po zimie. Tu wsparcie i stała obserwacja będą konieczne. Jeśli pogoda pozwoli, część zabiegów odżywczych wykonałbym w weekend albo zaraz po nim.

Truskawki i borówki

W truskawkach gruntowych uprawianych na płasko sytuacja nie jest jednakowa. Na cięższych glebach rośliny są jeszcze dość uśpione. Na lżejszych glebach wegetacja ruszyła szybciej. Tu zabiegi będą potrzebne, ale ich zakres trzeba dopasować do stanu plantacji.

Czytaj także:

agrowłóknina na truskawki

Przymrozki idą, a truskawki już ruszyły. Warto szykować agrowłókninę

Po chłodzie w truskawkach skupiłbym się na regeneracji tkanek. Sięgnąłbym po produkty na bazie aminokwasów, łączone z rozwiązaniami wzmacniającymi wiązki przewodzące, takimi jak DrevGo. To powinno pomóc roślinom wrócić do równowagi po stresie.

W borówkach byłbym jeszcze ostrożny. Większe zabiegi odżywcze odłożyłbym o kilka dni. Najpierw chciałbym zobaczyć więcej zielonej tkanki. Dopiero wtedy łatwiej ocenić, jak mocno roślina weszła w wegetację i czego naprawdę potrzebuje.

Porzeczki i agrest

Najwięcej uwagi poświęciłbym teraz porzeczkom, agrestowi oraz tym gatunkom i odmianom, które zbliżają się do kwitnienia albo powoli w nie wchodzą. Tu sam chłód jest tylko częścią problemu. Dochodzi jeszcze pytanie o tempo regeneracji i przebieg kwitnienia.

FOTO: Sad24

Tam, gdzie rośliny są blisko kwitnienia, myślałbym już o zabiegach wspierających rozwój generatywny. Nadal swoje miejsce mają klasyczne produkty na bazie alg. Do tego można dołożyć brassinosteroidy, czyli naturalne hormony roślinne, które kierują roślinę w stronę rozwoju generatywnego. Przy chłodnych dniach i w okresie okołokwitnieniowym mogą pomóc zarówno w regeneracji, jak i w samym przebiegu kwitnienia.

Nawodnienie i fertygacja

Nie można dziś zapominać o wodzie. Jest sucho i to zaczyna być jeden z ważniejszych problemów. Nawadnianie powinno już pracować tam, gdzie jest taka możliwość. Jeśli gospodarstwo ma fertygację, skupiłbym się na pożywkach fosforowo-potasowych.

Fosfor daje roślinie energię na start, a potas pomaga jej gospodarować wodą. Dlatego te składniki powinny znaleźć się w glebie odpowiednio wcześnie. Przy obecnej pogodzie nie warto z tym czekać do momentu, gdy roślina zacznie pokazywać objawy stresu.

Uwaga na raka bakteryjnego!

Ochłodzenia i przymrozki to nie tylko ryzyko uszkodzeń po temperaturze. To także moment, gdy rośnie zagrożenie infekcjami bakteryjnymi, przede wszystkim rakiem bakteryjnym. Najmocniej patrzyłbym tu na grusze i drzewa pestkowe, ale nie zapominałbym też o borówce i malinie. Te rośliny również mogą zostać porażone przez ten patogen.

Dlatego kontynuowałbym zabiegi produktami miedziowymi. Na ten moment stawiałbym na miedź kontaktową, działającą powierzchniowo. Za dwa–trzy dni, gdy rośliny będą bardziej zielone, można myśleć o przejściu na rozwiązania z miedzią aktywną, przez niektórych nazywaną systemiczną. Tu wybrałbym rozwiązanie sprawdzone, bezpieczne i takie, w którym miedź jest kompleksowana, żeby przy wahaniach temperatury nie uszkodzić liści ani pędów.

Pogoda może jeszcze namieszać

Tak jak mówiłem, nie traktowałbym obecnego ochłodzenia jako jednorazowego epizodu. To raczej moment, w którym trzeba obudzić się do działania. Mamy początek kwietnia, a przed nami jeszcze kilka tygodni, w których pogoda może mocno mieszać. Dlatego dziś najważniejsze są lustracje, ostrożne decyzje gatunek po gatunku, regeneracja po stresie, woda i ochrona przed bakteriami.

Michał Malicki

Jeśli dziś gdziekolwiek jeszcze tunele były w ogóle delikatnie wietrzone, to trzeba je zamknąć przed nadejściem zmroku. Nadejścia mrozu w centralnej Polsce spodziewamy się około 3:00 nad ranem, ale są miejsca, gdzie przymrozek pojawić może się znacznie wcześniej. Ważne jest więc by skumulować w tunelu tak dużo energii, jak to tylko możliwe, zwłaszcza, że przymrozek może potrwać nawet ponad 5 godzin.

Czytaj także:

przymrozki nadciągają

Silne przymrozki nadciągają! Rośliny i plony zagrożone!

Ci plantatorzy truskawek w tunelach, którzy odkryli je na dzień muszą koniecznie je okryć z powrotem. Rośliny już kwitną, więc ważne jest zabezpieczenie ich przed oddziaływaniem niskiej temperatury. Jeżeli to możliwe, pokusić można się nawet o zastosowanie podwójnej okrywy – dwie warstwy relatywnie cienkiej agrowłókniny zapewniają lepszą ochronę niż pojedyncza okrywa o sumarycznej masie gramatur oby lżejszych materiałów.

Prognozowane temperatury 10.04. o godzinie 6:00

FOTO: Ventusky

Kwitną już także pierwsze maliny w tunelach. Szpalery powinny pozostać szczelnie okryte na noc materiałem. Ważne jest, by dolegał on do ziemi, co skutecznie odizoluje rośliny od ujemnych temperatur jakie rano panować będą w tunelach.

Uprawy gruntowe

W większości w gruncie o kwitnieniu roślin jeszcze nie ma mowy. Nie dotyczy to w zasadzie wyłącznie jagody kamczackiej, która już pootwierała pierwsze kwiaty. Te będą narażone na oddziaływanie mrozów. Pewne podstawy do optymizmu mogą mieć plantatorzy, którzy wykonali zabiegi zagęszczające soki komórkowe w roślinach. Taki zabieg w połączeniu z kolejnym opryskiem już po ustaniu przymrozków, tym razem preparatem wykazującym działanie regeneracyjne, powinien przynieść dobre rezultaty tam, gdzie spadki temperatury nie osiągną poziomu -2, maksymalnie -3°C i będą relatywnie krótkotrwałe.

Czytaj także:

agrowłóknina na truskawki

Agrowłóknina na truskawki wiosną – jak skutecznie chronić plantację przed nadchodzącymi kwietniowymi przymrozkami?

Na plantacjach truskawek kluczowe jest zabezpieczenie ich płaskimi okrywami. Jeśli nie dysponujemy nimi, to wciąż jest czas, by się w nie zaopatrzyć. Inwestycję w zakup agrowłókniny, która posłuży przez kilka sezonów, uznać trzeba za wydatek  mniejszy niż potencjalne straty spowodowane mrozem. A pamiętajmy, że w niektórych częściach Polski, gdzie uprawia się truskawki, na wysokości 5 cm nad ziemią prognozowane są spadki temperatury nawet do -6°C.