Kontrola pozostałości środków ochrony roślin w produktach roślinnych z produkcji pierwotnej jest jednym z elementów działań Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa na rzecz bezpieczeństwa żywności.

W latach 2023–2025 Inspekcja pobrała łącznie 11 864 próbki płodów rolnych, w tym 2 926 próbek owoców. W tej grupie znalazło się 190 próbek malin.

Wyniki wskazują, że zdecydowana większość przebadanych polskich malin spełniała wymagania dotyczące najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP). Odnotowane przekroczenia pokazują jednak, jak istotne są regularne kontrole i monitorowanie pozostałości tych substancji w produkcji roślinnej.

Analizy w akredytowanych laboratoriach

Wszystkie próbki zbadano w akredytowanych laboratoriach wyznaczonych przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa do prowadzenia analiz w ramach kontroli urzędowej.

Jeśli zostanie stwierdzone zagrożenie związane z żywnością, właściwe organy urzędowej kontroli podejmują działania w zakresie swoich kompetencji.

Wymiana informacji o zagrożeniach

Informacje o przypadkach objętych Systemem Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (iRASFF) przekazywane są do krajowego punktu kontaktowego w Głównym Inspektoracie Sanitarnym. GIS przesyła następnie powiadomienia do Komisji Europejskiej.

System iRASFF umożliwia szybką wymianę informacji między państwami oraz koordynację działań służących ochronie konsumentów.

Źródło: PIORiN

Jesień coraz mocniej zaznacza swoją obecność, a prognozy na najbliższe tygodnie wskazują na stopniowe obniżanie temperatur i być może nawet pierwsze uderzenie zimy. Według prognoz IMGW pod koniec października pogoda będzie zmienna, z okresami zachmurzenia, opadami deszczu i przejaśnieniami. W nocy miejscami może zrobić się znacznie chłodniej niż w ciągu dnia.

Czytaj także:

rynek malin

Uprawa malin na Ukrainie kosztuje dwa razy więcej. Ceny eksportu nie nadążają

Wyraźniejsza zmiana jest prognozowana na początek listopada. Jak wynika z analiz prognoz długoterminowych, między 2 a 8 listopada średnie temperatury maksymalne mają wynosić około 7–11°C. Oznacza to, że w wielu częściach kraju dni będą chłodniejsze niż w okresach łagodnej, październikowej aury.

Warto przy tym rozróżnić temperaturę maksymalną w dzień od temperatury minimalnej nocą. To właśnie nocne spadki temperatury, szczególnie poniżej 0°C, mogą mieć większe znaczenie dla pozostających na krzewach owoców niż samo obniżenie temperatury w ciągu dnia.

Największe zagrożenie to przymrozki i zahamowanie dojrzewania

Ochłodzenie nie musi oznaczać natychmiastowego zakończenia zbiorów malin gruntowych, ale może wyraźnie ograniczyć tempo dojrzewania owoców. Przy niższych temperaturach procesy fizjologiczne w roślinach zwalniają, a owoce potrzebują więcej czasu, aby osiągnąć właściwą barwę, smak i jędrność.

W przypadku odmian owocujących jesienią znaczenie ma również to, ile owoców pozostaje jeszcze na pędach. Jeżeli na plantacji znajdują się niedojrzałe maliny, chłodna pogoda może sprawić, że część z nich nie zdąży osiągnąć dojrzałości handlowej przed końcem sezonu. Skróci się wówczas okres efektywnego zbioru, a część potencjalnego plonu może pozostać niewykorzystana.

Jeszcze większe znaczenie mają ewentualne przymrozki. Ujemna temperatura może uszkadzać delikatne tkanki owoców, pogarszać ich wygląd i przydatność do sprzedaży. Skala szkód zależy jednak od temperatury, czasu jej utrzymywania się, wilgotności, osłonięcia stanowiska i stopnia dojrzałości owoców. Nie można zatem zakładać, że każde prognozowane ochłodzenie spowoduje straty na plantacjach.

Owoce z gruntu trzymają jakość w drugiej połowie października

FOTO: Łukasz Cielma

Śnieg i sekwencja przymrozków na nizinach od 5 listopada?

Wedle skrajnych wyliczeń modeli numerycznych na nizinach spadnie pierwszy śnieg. Stanie się to kilka dni po świąteczny weekendzie, w połowie przyszłego tygodnia. Możemy także spodziewać się serii nocnych przymrozków.

Spełnienie się takiego scenariusza może oznaczać automatyczny koniec zbiorów malin w gruncie. Sekwencja kilku nocy i poranków z przymrozkami, zwłaszcza jeśli spadki temperatur będą wielogodzinne sprawi, że potencjał plonotwórczy, który wciąż jeszcze przedstawiają rośliny w dużej mierze zostanie już niewykorzystany.

Nie oznacza to jednak, że samo obniżenie temperatury musi pogorszyć wydatnie jakość wszystkich owoców. Maliny, które zdążą dojrzeć w odpowiednich warunkach przed zapowiadanym ochłodzeniem, nadal mogą zachować dostateczną jakość handlową. Największe ryzyko dotyczy przede wszystkim owoców późnych, które nie osiągnęły jeszcze dojrzałości, oraz plantacji położonych w miejscach szczególnie narażonych na nocne spadki temperatury.

Co powinni zrobić plantatorzy przed nadejściem chłodu?

W obliczu prognozowanego ochłodzenia najważniejsze będzie bieżące obserwowanie pogody i dostosowanie organizacji zbiorów do warunków panujących w danym gospodarstwie. Warto regularnie sprawdzać lokalne prognozy temperatur minimalnych, a nie ograniczać się wyłącznie do informacji o temperaturze w ciągu dnia.

Priorytetem powinien być sprawny zbiór przed wystąpieniem warunków mogących uszkodzić plon. Należy również kontrolować stan owoców pozostających na krzewach i oceniać, czy mają realną szansę osiągnąć dojrzałość handlową. W przypadku odmian późnych decyzje warto podejmować na podstawie aktualnego tempa dojrzewania, lokalnego mikroklimatu i prognoz na kolejne noce.

Nie należy natomiast zakładać, że intensywne nawożenie lub dodatkowe zabiegi agrotechniczne pozwolą skutecznie zrekompensować niedobór ciepła. Pod koniec sezonu możliwości przyspieszenia dojrzewania są ograniczone, a nieuzasadnione zabiegi mogą jedynie zwiększyć koszty produkcji.

Czy ochłodzenie zakończy sezon malinowy?

Prognozowany spadek temperatur będzie ważnym sygnałem dla producentów malin gruntowych, ale nie daje jeszcze podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że zbiory zakończą się w całym kraju w tym samym terminie. Wiele zależy od lokalizacji plantacji, przebiegu temperatur nocnych, odmiany oraz ilości owoców, które pozostają jeszcze do zebrania.

Generalnie jednak jesień i tak uznać należy za stosunkowo udaną w porównaniu do lata w wielu gospodarstwach. Październik z wysokimi temperaturami i sporym nasłonecznieniem, tzw. „złota polska jesień” pozwolił części plantatorów odrobić w pewnym stopniu wcześniejsze straty. Przymrozki, choćby i silne w listopadzie są z kolei czymś zupełnie normalnym.

Aktualnie plantacje malin gruntowych wciąż dostarczają pewnych ilości owoców, a skala ochłodzenia prognozowanego po Wszystkich Świętych wcale nie jest jeszcze przesądzona.

Na plantacji tunelowej pod koniec października odmiana ‘Serena’ nadal kwitła i zawiązywała owoce, choć część z nich może już nie zdążyć dojrzeć przed końcem sezonu. Zbiory ruszyły późno, bo i sadzonki na stałe miejsce nie trafiły w optymalnym terminie. Poważne opóźnienie - lipcowy termin sadzenia -  sprawiło, że zbiory tutaj są dalekie od poziomów optymalnych.

Maliny zerwane 21 października w gospodarstwie państwa Sawiarskich

FOTO: Michał Piątek

Czytaj także:

reportaż

Wykarczował 70 proc. plantacji. Cztery lata później sprzedaje owoce dwa razy drożej

Zebrane maliny prezentowały się za to bardzo dobrze: były duże, wybarwione i jędrne. W rozmowach, które odbyłem na plantacji w towarzystwie gospodarzy a także Piotra Jakóbczyka, prezesa Witabo, spółki która odkupuje wyprodukowane tutaj maliny, zwracano uwagę, że jesienne owoce potrafią być wyjątkowo smaczne, a przy mniejszym nasłonecznieniu zachowują wciąż bardzo dobrą jakość. To ważna zaleta późnego zbioru, choć jego powodzenie zależy od warunków pogodowych i tempa dojrzewania.

Czytaj także:

borówki

Polskie borówki pod lupą PIORiN. Jakie wyniki z 196 próbek?

Pąki kwiatowe, kwiaty, zawiązki owoców, odmiana ‘Serena‘ 21.10.2026

FOTO: Michał Piątek

Pogoda utrudniała prace

Prowadzenie plantacji u państwa Sawiarskich komplikowały zmienne warunki. Silny wiatr utrudniał rozkładanie osłon, a opóźnienia w dostępie do wody wpływały na organizację prac. Wiele przyszłych prac i procesów tutaj wymaga także wnikliwego przemyślenia.

Kwatera z odmianą ‘Serena‘

FOTO: Michał Piątek

- Nie jestem pewien czy zostawię kwaterę ‘Sereny’ na letni zbiór. Pędy nie miały czasu wyrosnąć. Wciąż jest jeszcze dość ciepło i trwa sezon, ale na 99% całe części nadziemne zostaną tu usunięte, a kwatera ta wyprowadzona zostanie na porządny zbiór jesienny w przyszłym roku i na podwójny w 2028. Nie tak miało to wyglądać, ale w sytuacji w jakiej się znaleźliśmy taka decyzja wydaje się rozsądna – tłumaczył Adam Sawiarski.

Pewnych niejasności dostarczyła także rozmowa o sposobach mocowania włókniny tak, by utworzyć osłonę przypominającą daszek, bez jej opadania na rośliny. Rozważano różne rozwiązania, które będzie można sprawdzić w praktyce. Wiadomo jednak na pewno, że w tunelu w którym docelowo malinę prowadzi się na podwójny zbiór dodatkowa osłona z agrowłókniny wewnątrz obiektu jest konieczna.

Maliny jesienne, odmiana ‘Enrosadira‘

FOTO: Michał Piątek

‘Enrosadira’ zwraca uwagę wielkością owoców

Na plantacji rosła również ‘Enrosadira’. Jej owoce oceniono jako wyjątkowo duże i atrakcyjne, a rozmówcy porównywali ich jakość z owocami ‘Sereny’ – nie ustępowały w tym względzie, może jedynie delikatnie jędrnością, ale górowały smakiem. W zgodnej opinii uczestników spotkania w gospodarstwie państwa Sawiarskich wygląd i smak odmiany mogą się jednak zmieniać w zależności od sezonu oraz warunków uprawy.

Gospodarstwo to rozwija nasadzenia, ale decyzje o kolejnych inwestycjach nie są proste. Nowe kwatery wymagają czasu, zanim zaczną przynosić plon, a tym samym przychód, a ich zakładanie wiąże się z ryzykiem. Wyzwaniem jest chociażby dostępność pracowników — przy dużej powierzchni upraw ich brak może ograniczać dalszy rozwój. Akurat w przypadku gospodarstwa państwa Sawiarskich, w którym w tym roku plon jabłek i gruszek ograniczyły przymrozki, jesienią 2026 roku problemu z podażą siły roboczej nie ma. W kolejnym roku jednak malin będzie tu więcej, być może aura dla sadów okaże się bardziej łaskawa, a więc i kwestia dostatku siły roboczej przedstawiać może się z goła inaczej.

Maliny jesienne, odmiana ‘Serena‘ 21.10.2026

FOTO: Michał Piątek

Opłacalność zależy nie tylko od ceny owoców

Rozmówcy sporo dyskutowali o cenach malin. W dniu mojej wizyty na Lubelszczyźnie wynosiła ona akurat 34 zł za kilogram malin dla tego gospodarstwa. Zestawiali ją z cenami innych owoców, chociażby jabłek i kosztami produkcji, zaznaczając, że samo porównanie stawek nie oddaje różnic między rynkami i sposobami sprzedaży.

Ostateczny wynik zależy od wielu elementów: jakości owoców, kosztów zbioru, opakowań, nakładów na plantację oraz możliwości sprzedaży. Dorodna i dobrze wybarwiona malina może przyciągać uwagę odbiorców, ale jej wyprodukowanie wymaga odpowiedniej organizacji pracy i wiedzy agrotechnicznej.

Stanowisko przygotowane do wysadzenia malin wiosną

FOTO: Michał Piątek

Jesienna uprawa daje szansę na uzyskanie wartościowych owoców późną porą, lecz nie jest wolna od wyzwań. ‘Serena’ i ‘Enrosadira’ pokazały, że nawet pod koniec sezonu na plantacji mogą pojawić się maliny o bardzo dobrej jakości. O tym, czy potencjał odmian przełoży się na opłacalny zbiór, zdecydują jednak pogoda, dostępność pracowników i koszty produkcji.

– Letnie maliny bardzo mocno ucierpiały wskutek kwietniowych przymrozków. Skala uszkodzeń pędów była tragiczna. Później, pod koniec czerwca, we znaki dały się upały. Pomimo przeprowadzonych zabiegów owoce bardzo źle znosiły intensywne nasłonecznienie i wysokie temperatury, które w cieniu zbliżały się do 40°C. Szkody wyrządził także przędziorek. Być może poprowadziliśmy szpaler nieco zbyt gęsto, zapewniając mu dobre warunki do rozwoju. Generalnie pierwsza część sezonu malinowego wypadła słabo – mówi Łukasz Cielma.

Maliny jesienne prowadzone przy podporach

FOTO: Michał Piątek

Oprócz malin odmian owocujących na pędach dwuletnich ogrodnik prowadzi także 70-arową kwaterę malin jesiennych. Tutaj sytuacja była znacznie lepsza, choć początkowo niewiele na to wskazywało…

– Maliny wyglądały słabo, mocno ucierpiały od mrozu. Właściwie już postawiliśmy na nich krzyżyk, ale z czasem okazało się, że rośliny odzyskują wigor i być może jednak coś z tego będzie – wyjaśnia plantator.

Kwatera malin jesiennych

FOTO: Michał Piątek

Jeśli pogoda pozwoli, a jak dotąd była dość sprzyjająca, potencjał roślin powinien umożliwić zebranie 5–6 ton.

Paradoks tej sytuacji polega na tym, że choć kwatera jest niewielka w skali obu gospodarstw, to właśnie ona ostatecznie zadecyduje, z jakim wynikiem finansowym zamknie się sezon. Owoce są częściowo sprzedawane na miejscu, a w pewnej mierze Łukasz Cielma dostarcza je osobiście na podkrakowski rynek hurtowy. Mowa więc o cenach za owoce deserowe, średnio o około 10 zł wyższych niż stawki oferowane w skupie.

Maliny na krzewach

FOTO: Michał Piątek

Maliny w kadrze kamery

Więcej o tym, jak upłynął sezon, można dowiedzieć się z poniższego filmu. Łukasz Cielma mówi w nim również o tym, w jaki sposób będzie przygotowywał swoje plantacje na pierwsze jesienne chłody. Zdradza także swoje plany na przyszłość.

W ogrodnictwie najczęściej wykorzystuje się wapna węglanowe. Do tej grupy należą między innymi różne rodzaje kredy: mielona, pylista, pastewna oraz jeziorna. Ich stosowanie jest bezpieczne dla mikroflory glebowej, a jednocześnie pozwala stosunkowo szybko poprawić odczyn pH podłoża.

Czytaj także:

70 arów może zdecydować o wyniku sezonu. Jeszcze niedawno trudno było na to liczyć

Jeżeli gleba ma już odpowiednio wysokie pH, lecz występuje w niej niedobór wapnia, warto rozważyć zastosowanie siarczanu wapnia. Nawóz ten dostarcza bowiem nie tylko wapnia, lecz także siarki. To istotne, ponieważ siarka staje się coraz bardziej deficytowym składnikiem wielu stanowisk. Jeszcze kilkanaście lub kilkadziesiąt lat temu zazwyczaj nie było potrzeby dodatkowego uzupełniania jej w glebie.

FOTO: Steve - Stock.adobe.com

Wapna tlenkowe wymagają ostrożności

Wapna tlenkowe bardzo szybko podnoszą odczyn pH gleby. Ich wysoka reaktywność sprawia jednak, że trzeba stosować je z dużą ostrożnością. Nieprawidłowo wykonany zabieg może bowiem zbyt gwałtownie zmienić warunki panujące w podłożu.

Wapnowanie zachowawcze na plantacjach jagodowych

Na kwaterach jagodowych, na których odczyn gleby został uregulowany jeszcze przed posadzeniem roślin, sprawdza się tak zwane wapnowanie zachowawcze. Polega ono na regularnym, jesiennym stosowaniu niewielkich dawek wapna węglanowego.

Coroczna aplikacja w ilości 300–500 kg/ha zapewnia roślinom odpowiednią ilość wapnia na kolejny sezon wegetacyjny. Jednocześnie ogranicza postępujące zakwaszanie podłoża. Problem ten szczególnie szybko pojawia się na glebach lekkich, które często przeznacza się pod uprawę roślin jagodowych.

Dlaczego wapnować jesienią?

Jesień jest dogodnym terminem przeprowadzenia wapnowania plantacji z dwóch powodów. Po pierwsze, po zakończeniu najintensywniejszych prac sezonowych plantatorzy mają zwykle więcej czasu na wykonanie zabiegu. Po drugie, nawóz może korzystać z zimowej wilgoci, pochodzącej zarówno z opadów deszczu i ciężkich mgieł, jak i z wody roztopowej. Wilgoć ta pomaga w jego rozpuszczaniu.

Na tempo rozpuszczania nawozu wpływa również stopień jego rozdrobnienia.

Dolomit nie zawsze będzie dobrym wyborem

W przypadku znacznych niedoborów wapnia w glebie na ogół lepiej unikać tak zwanych dolomitów. Ich cena bywa atrakcyjna, jednak nawozy te uwalniają wapń powoli i również stosunkowo wolno wpływają na zmianę odczynu gleby.

Dolomity mogą być natomiast wartościowym źródłem magnezu.

Wiosenne przymrozki, które wystąpiły pod koniec kwietnia, bardzo mocno uszkodziły pędy malin letnich. Jak relacjonuje plantator, w wielu przypadkach przemarzły praktycznie wszystkie pędy jednoroczne.

W efekcie niektórzy plantatorzy nie zebrali nawet tony owoców z 1 hektara. W omawianym gospodarstwie, gdzie maliny owocujące na dwuletnich pędach zajmują powierzchnię czterech hektarów, udało się zebrać średnio tylko 3,5 tony malin w przeliczeniu na jeden. W ubiegłym roku w najlepszych stanowiskach produkcja wyniosła 11,5 tony/ha. Oznacza to, że tegoroczny plon stanowił mniej więcej 30-35 procent ubiegłorocznego wyniku.

- Można powiedzieć, że dla mnie ten sezon zakończył się, zanim się zaczął. Skala kwietniowych uszkodzeń mocno podcięła skrzydła mi i innym domownikom, wiedzieliśmy, że wypracowanie zadowalającego przychodu będzie trudne a w zasadzie niemożliwe – mówi Sebastian Huber.

Czytaj także:

ceny malin

Ceny malin w skupie nie nadążają za cenami mrożonek

Zabiegi ratowały część plonu, ale zwiększały koszty

Jak informuje Sebastian Huber, po przymrozkach lubelscy plantatorzy próbowali ratować sytuację za pomocą stymulatorów i dodatkowych zabiegów. Pozwoliło to uzyskać część owoców, jednak wiązało się z kolejnymi wydatkami.

– Trochę udało się uratować, ale dużo pieniędzy to kosztowało. Kosztem jest też dodatkowy czas pracy jaki trzeba było spędzić na plantacjach, paliwo, zużycie sprzętu. Wiosna tutaj była bardzo wymagająca – przyznaje plantator.

Problemem były również ceny skupu. Pomimo ograniczonej podaży maliny nie zawsze pozwalały na uzyskanie satysfakcjonującej opłacalności. Zdaniem rozmówcy obecny sezon pod względem ekonomicznym można porównać do trudnego dla producentów 2023 roku.

Wówczas plonów było dużo, ale ceny pozostawały na dramatycznie niskich poziomach. W tym roku owoców było zdecydowanie mniej, jednak koszty prowadzenia plantacji i dodatkowych zabiegów sprawiły, że wynik ekonomiczny również okazał się rozczarowujący.

Odmiana nie zawsze miała znaczenie

W gospodarstwie uprawiane są między innymi ‘Glen Ample’, ‘Glen Dee’ i ‘Octavia’. Przy tak silnych przymrozkach różnice między odmianami praktycznie zniknęły.

Temperatura spadała miejscami do około -7°C, a mróz utrzymywał się przez wiele godzin. Uszkodzenia były tak duże, że ucierpiała również ‘Octavia’, która w poprzednich latach dobrze radziła sobie z przymrozkami i uchodziła za naprawdę twardą selekcję pod kątem odporności na wiosenny stres termiczny.

– ‘Octavia’ przez lata ratowała sytuację, kiedy na innych kwaterach było gorzej. W tym roku nie uratowała sezonu. Ujemne wskazania termometru w kwietniu utrzymywały się już od 20:00, czasem 22:00 do 6:00 rano. Nie miała szans wyjść z tego bez szwanku – mówi plantator.

Jesienna malina ruszyła z opóźnieniem

Tegoroczne zbiory malin jesiennych również rozpoczęły się nietypowo. Pierwsze owoce pojawiały się już pod koniec sierpnia, jednak początkowo były to niewielkie ilości.

– Tego nie można było jeszcze nazwać zbiorami. Było tyle malin, co na kompot. Pierwsze pędy, które wybiły z ziemi także przemarzły i trzeba było je wykosić a następnie wyprowadzić nowe, zdrowe. To mocno opóźniło inaugurację zbiorów na poważną skalę – relacjonuje plantator.

Pełniejsze plonowanie rozpoczęło się dopiero później. Na początku września skupy miały duże problemy z uzyskaniem odpowiedniego wolumenu. W kolejnych tygodniach dostawy nieco wzrosły, ale nadal pozostawały znacznie niższe niż w normalnym sezonie.

Plantator prowadzi własny skup trzy razy w tygodniu – w poniedziałki, środy i piątki. Jak podkreśla, ograniczenie częstotliwości skupu wynika nie tylko z organizacji pracy, ale przede wszystkim właśnie z małej dostępności towaru.

Ceny są dobre, ale nie rekompensują wszystkich problemów

Dojrzewające maliny jesienne odmiany ‘Polonez‘

FOTO: Michał Piątek

W skupach ceny malin jesiennych wynosiły średnio około 17,50–19,00 zł za kilogram. Najlepsze stawki, sięgające około 19,50 zł, dotyczyły owoców najwyższej jakości kierowanych na rampę lub do zakładu. Takie ceny są atrakcyjne w porównaniu z poprzednimi okresami, jednak zdaniem plantatora nie muszą przełożyć się na masowe powiększanie areału malin jesiennych.

Produkcja wymaga bowiem coraz większych nakładów. Malina jesienna potrzebuje już rusztowań, ochrony i prowadzenia pędów podobnie jak malina letnia. W przypadku pozostawiania pędów na letni zbiór dochodzą dodatkowe prace związane z ich zabezpieczeniem ich i prowadzeniem.

Maliny w dniu 01.10.2026 - na krzewach wciąż dużo towaru, który w warunkach sprzyjającej pogody da się zebrać

FOTO: Michał Piątek

– To nie jest już uprawa, którą można po prostu skosić i pozostawić samą sobie. Wymaga podwójnej obróbki i wielu zabiegów – podkreśla rozmówca.

Dlatego jego zdaniem nowe nasadzenia będą raczej powstawały w ograniczonym zakresie – głównie w gospodarstwach, które już mają doświadczenie i odpowiednie zaplecze. Mało prawdopodobne jest natomiast, aby na dużą skalę wchodzili w tę produkcję nowi plantatorzy. O skali uprawy malin jesiennych znaną w zachodniej części Lubelszczyzny kilka-kilkanaście lat temu można jednak całkowicie zapomnieć.

Tunele wymagają rynku zbytu

Rozmówca sceptycznie ocenia również masowy rozwój produkcji malin pod osłonami na rynek deserowy. Sam koszt budowy tunelu nie jest jedynym problemem. Kluczowe znaczenie ma późniejsza sprzedaż owoców.

– Bez kontaktów i rynku zbytu inwestycja w tunel może być bardzo trudna do odrobienia – podkreśla. Wyjaśnia, ze koszty produkcji pod osłonami stale rosną, a utrzymanie wysokiej jakości owoców w okresie jesiennym nie jest łatwe. Przy dużej wilgotności i problemach z wentylacją szybko pojawia się szara pleśń.

Na przełomie września i października kurtyny tuneli nie mogą być stale zamknięte. Prowadzi to do kondensacji wilgoci, dlatego konieczne jest wietrzenie. Z drugiej strony otwarte kurtyny wpuszczają mgłę i wilgotne powietrze, co dodatkowo pogarsza warunki dla owoców.

W takich sytuacjach część malin może trafić do sprzedaży przemysłowej, mimo że pierwotnie była przeznaczona na rynek deserowy. Sebastian Huber nie rozważa raczej inwestycji w tunelową produkcję malin.

Konkurencja będzie coraz większa

Zdaniem plantatora w ciągu najbliższych dwóch–trzech lat tuneli może być już zbyt dużo w stosunku do możliwości rynku. Utrzymają się przede wszystkim gospodarstwa, które zapewnią wysoką jakość, mają stabilne kontakty handlowe i potrafią sprzedać owoce po odpowiedniej cenie.

W produkcji tunelowej trudno pozwolić sobie na sprzedaż jagód poniżej 30 zł za kilogram. Stawki mogą być wyższe, zależnie od jakości, opakowania i kierunku sprzedaży, ale zdarzają się przecież okresy, w których nawet uzyskanie 30 zł jest problemem.

Jak zauważa szef lubelskiej organizacji malinowej, dodatkowym wyzwaniem będzie rosnąca produkcja malin pod osłonami na Ukrainie. Tamtejszy areał tuneli szybko się zwiększa, a korzystniejsze warunki produkcji mogą w przyszłości przełożyć się na większą konkurencję dla polskich gospodarstw – zarówno na rynku przemysłowym, jak i deserowym.

Dla producentów oznacza to konieczność ostrożnego planowania inwestycji. Wysoka cena w jednym sezonie nie gwarantuje bowiem opłacalności w kolejnych latach.

Łukasz Cielma pochodzi z powiatu kraśnickiego, który od lat nazywany jest malinowym powiatem. To jeden z najważniejszych regionów produkcji malin w Polsce. Mój rozmówca, którego gospodarstwo odwiedziłem 1 października, z uprawą tych owoców związany jest od młodości.

– Rodzice dali mi 70 arów malin, kiedy byłem nastolatkiem. Była to odmiana ‘Polana’, pochodząca z Brzeznej – wspomina.

Czytaj także: 

ceny malin

Maliny mogą uratować sezon. Plantatorzy czekają na październikowe zbiory

To właśnie na tej plantacji zdobywał pierwsze doświadczenia. Początkowo pomagał rodzicom, a z czasem przejmował coraz więcej obowiązków. Polana była przeznaczona przede wszystkim na skup – przeważnie dawała pierwszą klasę owoców. Jak podkreśla Łukasz Cielma, ta stara, zapomniana nieco dziś odmiana wiele wybaczała i pozwalała początkującemu plantatorowi uczyć się na własnych błędach.

W gospodarstwie malinami zajmowano się już wcześniej, ale na szerszą skalę rodzina zaczęła rozwijać produkcję malin około 2000 roku.

Maliny także w nowym gospodarstwie

Po przeprowadzce do gospodarstwa żony Łukasz Cielma zaczął zakładać kolejne kwatery malin. Nie zawsze były to próby udane. Teren, na którym posadzono pierwsze rośliny, był podmokły, a w 2010 roku plantację zniszczyła powódź.

Szpaler main jesiennych w pełn owocowania

FOTO: Michał Piątek

Mimo tego uprawa malin pozostała ważną częścią jego zawodowego życia. Obecnie areał upraw w obu gospodarstwach wynosi około 16–17 hektarów. W strukturze dominują jabłonie, które zajmują około 70% powierzchni. Około 10% stanowią czereśnie, a 20% – właśnie maliny, zarówno odmiany letnie jak i jesienne.

Łukasz Cielma planuje jednak stopniowo zwiększać udział malin. Chciałby, aby to właśnie ta uprawa rozwijała się przede wszystkim w gospodarstwie położonym w gminie Wilków w powiecie opolskim.

Czytaj także:

maliny gruntowe

Jesienne przygotowanie malin. Azot może bardziej zaszkodzić niż pomóc

– Tutaj mam lepszą ziemię, mniej malin w sąsiedztwie, a więc prawdopodobnie także mniej chorób. Jest też łatwiejszy dostęp do wody. Najważniejsze jest jednak to, że maliny mam blisko miejsca zamieszkania i mogę na bieżąco kontrolować plantację – wyjaśnia.

Dwa gospodarstwa i codzienna logistyka

Prowadzenie gospodarstw oddalonych od siebie o około 38 kilometrów wymaga dobrej organizacji. Łukasz musi regularnie przemieszczać się między lokalizacjami, a większość maszyn jest zdublowana.

W pracach pomaga mu ojciec, Mieczysław Cielma, który wykonuje między innymi zabiegi ochrony roślin. Dużym wsparciem jest również starszy syn Szymon.

Czytaj także:

kombajn na plantacji

Kombajnowy zbiór borówek i malin. „Kluczowe jest przygotowanie plantacji”

– To duże przedsięwzięcie. Czasami trzeba przejeżdżać kilka razy w tygodniu. To tak, jakby dojeżdżać do pracy, tylko że tutaj dochodzą jeszcze maszyny, zabiegi i cała organizacja gospodarstwa – mówi. Rosnące koszty paliwa sprawiają, że rolnik coraz częściej zastanawia się nad innymi rozwiązaniami, między innymi samochodem elektrycznym. Sama logistyka między gospodarstwami staje się bowiem istotnym elementem kosztów produkcji.

„Mniej, a lepiej” – kierunek na malinę deserową

Łukasz nie planuje obecnie zwiększać nasadzeń jabłoni. Niepewna sytuacja na rynku sprawia, że każdą inwestycję trzeba dokładnie przemyśleć. – Ten rok pokazał, że nawet przy niedoborze owoców ceny skupu mogą być bardzo niskie. To daje do myślenia – zauważa.

Maliny przygotowane do sprzedaży - karton malin

FOTO: Michał Piątek

W przypadku malin chce postawić na zasadę: mniej, ale lepiej. Jego celem jest rozwój produkcji owoców deserowych, szczególnie pod osłonami i z myślą o sprzedaży do supermarketów.

W gruncie przez pewien czas uprawiał maliny z przeznaczeniem na giełdę. Odmiany z rodziny Glen były także pakowane w punetki i trafiała na rynki zagraniczne. Obecnie owoce tych selekcji przeznacza się w tym gospodarstwie przede wszystkim do zaopatrzenia mroźni.

W planach są natomiast odmiany deserowe, między innymi ‘Enrosadira’. Dla Łukasza Cielmy znaczenie ma nie tylko wielkość owoców, ale również ich trwałość pozbiorcza. Dłuższy okres przydatności do sprzedaży zwiększa szanse na dostarczenie malin do bardziej wymagających odbiorców.

35 arów malin w tunelach to dobry początek

Jednym z najważniejszych planów jest budowa tuneli o łącznej powierzchni około 35 arów. Mają one umożliwić produkcję malin deserowych przeznaczonych przede wszystkim dla zaopatrzenie sieci handlowych.

– Bardzo chciałbym rozwijać się właśnie w kierunku malin deserowych i sprzedaży do marketów, a nie tylko na giełdę – podkreśla.

Inwestycja będzie dużym wyzwaniem zarówno finansowym, jak i organizacyjnym. Łukasz przyznaje, że kilka lat temu koszty budowy tuneli i uruchomienia produkcji w nich były znacznie niższe. Wzrost cen stali sprawił, że za środki, które wcześniej wystarczały na hektar, dziś można zbudować znacznie mniejszą powierzchnię. Mimo to uważa, że rynek częściowo się ustabilizował, a inwestycja nadal może być uzasadniona.

Na razie, choć to rozważał, nie planuje rozpoczynania produkcji jeżyn. Jego zdaniem jest to uprawa jeszcze bardziej wymagająca niż maliny. Rośliny wytwarzają delikatniejszy system korzeniowy i są podatne na przemarzanie. W ostatnich latach problemy występowały nawet w tunelach.

Dojrzewające maliny jesienne (1.10.2026)

FOTO: Michał Piątek

Bez ukrywania porażek

Rozwój upraw tunelowych Łukasz chce połączyć z aktywnością w mediach społecznościowych. Już teraz m.in. dzięki swemu kanałowi na YouTube jest postacią rozpoznawalną. Może pochwalić się blisko 14 tys. subskrybentów. Zamierza pokazywać kolejne etapy inwestycji, codzienną pracę oraz efekty produkcji.

Co szczególnie ważne, a jednocześnie niezbyt powszechne w mediach społecznościowych, równie ważne jest dla niego prezentowanie problemów i niepowodzeń. Na swoim kanale YouTube już wcześniej pokazywał trudne momenty związane z prowadzeniem sadu.

– Chcę pokazywać rzeczywistość taką, jaka jest, a nie taką, jaką odbiorcy chcieliby zobaczyć. Kanał nie został stworzony po to, bym się chwalił jak wszystko mi się udaje i jak już wszystko wiem i umiem. Ma pokazywać rzetelnie prawdziwe oblicze ogrodnictwa, które choć piękne, bywa ekonomicznie brutalne  – mówi.

Nie ukrywa także, że szczerość czasami wiąże się z krytyką w komentarzach. Z drugiej strony wielu widzów obserwuje jego pracę, kibicuje mu i wyciąga wnioski z popełnianych błędów. Projekt związany z malinami deserowymi ma być prowadzony w podobny sposób – bez tajemnic i bez przedstawiania gospodarstwa wyłącznie z najlepszej strony.

Rodzina i trudne decyzje

Prowadzenie gospodarstwa nie byłoby możliwe bez wsparcia rodziny. Żona Łukasza, Ewelina, przejmuje część obowiązków domowych i zajmuje się dziećmi, gdy on musi jechać na giełdę lub pracować w drugim gospodarstwie. Dużo pomaga również starszy syn Szymon. Młodszy syn, 6-letni Miłosz, wymaga dużo opieki, co dodatkowo wpływa na organizację codziennego życia rodziny.

Łukasz Cielma podkreśla, że nie chce zmuszać dzieci do przejęcia gospodarstwa. Sam, mimo że ojciec próbował przekonać go do innej drogi zawodowej, ostatecznie pozostał przy rolnictwie. Jeśli jego synowie postąpią podobnie, będzie ich wspierał tak długo, jak tylko będzie to możliwe. Ale nic na siłę…

– Człowieka czasami po prostu ciągnie do gospodarstwa. Lubię zieleń, naturę, ten spokój, który obcowanie z nimi zapewnia – mówi. Szymon Cielma uczy się w szkole gastronomicznej, ale interesuje się również pracą w polu. Rodzice pozostawiają mu swobodę wyboru. Kto wie, być może zainteresowania syna uda się pewnego dnia jakoś połączyć?

Nadzieja na lepszy sezon

Owoce na początku października były z zróżnicowanych stadiach dojrzałości, a na krzewach wciąż widać było kwiaty

FOTO: Michał Piątek

Ostatnie lata przyniosły wiele problemów finansowych i niepewności. Inwestycje wymagają dużych nakładów, a niskie ceny skupu mogą sprawić, że mimo całorocznej pracy i poniesionych kosztów gospodarstwo nie osiągnie oczekiwanego wyniku.

Plantator przyznaje, że w takich warunkach trudno planować kolejne wydatki. Mimo to nie zamierza rezygnować z rozwoju. – Trzeba mieć swoje marzenia i próbować je realizować. Pozostaje wierzyć, że kolejny rok będzie lepszy. Ogrodnictwo w dużej mierze opiera się właśnie na wierze i optymizmie. - Gdyby w grę wchodziła tylko matematyka i bezwzględna księgowość, gospodarstwa w Polsce znikałyby jeszcze w szybszym tempie niż obecnie – podsumowuje.

Dla Łukasza Cielmy przyszłość to przede wszystkim maliny deserowe, uprawa pod osłonami i bezpośrednia, szczera komunikacja z odbiorcami. Czy planowana inwestycja przyniesie sukces? Odpowiedź będzie można śledzić na jego kanałach w mediach społecznościowych. A mnie osobiście wydaje się, że moja wizyta w jego gospodarstwie była pierwszą i wcale nie ostatnią…

Rosa na malinach utrzymuje się bardzo długo

Na pierwszy rzut oka obecna pogoda wygląda całkiem dobrze. W dzień jest ciepło, nie mamy ciągłych opadów, można zbierać. Problem zaczyna się nocą i nad ranem. Mamy bardzo intensywne rosy i długo utrzymującą się wilgoć na roślinach. A to są warunki, które sprzyjają infekcjom szarej pleśni. Nie dotyczy to wyłącznie plantacji polowych. Nawet jeżeli maliny rosną pod osłonami, nie oznacza to, że możemy całkowicie odpuścić ochronę. Przy wysokiej wilgotności i regularnych zbiorach trzeba cały czas pilnować zdrowotności owoców.

Tam, gdzie między kolejnymi zbiorami jesteśmy w stanie zmieścić zarejestrowany fungicyd i zachować wymaganą karencję, warto tę możliwość wykorzystać. Trzeba jednak pamiętać, że owoce zbieramy praktycznie co chwilę, dlatego w tym okresie ważne są rozwiązania, które można bezpiecznie włączyć pomiędzy kolejne zbiory. Możemy sięgać między innymi po preparaty mikrobiologiczne oparte na bakteriach z rodzaju Bacillus. Kolejną możliwością są stymulatory odporności, takie jak Vaxiplant SL, oparty na laminarynie. Można również włączać rozwiązania wspierające naturalne mechanizmy obronne roślin, takie jak ExtraGo.

Rdza maliny mocno daje się we znaki

Drugim problemem, który w tym sezonie mocno daje o sobie znać, jest rdza maliny. I tutaj nie ma większej różnicy, czy mówimy o tunelu, czy o plantacji polowej. Presja w wielu miejscach jest duża i właśnie rdza jest obecnie jednym z problemów, o które plantatorzy pytają najczęściej.

W okresie zbiorów możliwości ochrony są już znacznie mniejsze, bo musimy patrzeć nie tylko na samą rejestrację produktu, ale również na fazę rozwojową, w której może być zastosowany, i na karencję. Jednym z preparatów zarejestrowanych bezpośrednio przeciwko rdzy maliny jest Scorpion 325 SC. Można go stosować w malinach uprawianych w polu, pod osłonami i w szklarni, do końca fazy dojrzewania owoców. Karencja w malinach wynosi 7 dni, dlatego przy regularnym zbiorze trzeba bardzo dokładnie zaplanować termin zabiegu. Luna Experience 400 SC również ma rejestrację w malinie przeciwko rdzy, ale tutaj etykieta przewiduje jego stosowanie od momentu, gdy pędy osiągną około 20 cm, tylko do początku kwitnienia. 

Jeden zabieg to mało

Przy silnej presji rdzy nie ma co liczyć na to, że jeden zabieg rozwiąże problem. Ochronę trzeba prowadzić konsekwentnie, a pomiędzy możliwościami zastosowania zarejestrowanych fungicydów warto wykorzystywać również rozwiązania dolistne, których dodatkowe działanie może być w tej sytuacji korzystne. Przykładem jest Miligard. To nawóz dolistny zawierający fosfor i potas, który po zastosowaniu tworzy na powierzchni liścia cienką warstwę i działa wysuszająco. 

Podobnie można podejść do rozwiązań miedziowych czy produktów naturalnych, między innymi opartych na wyciągach z wrotycza. W takim kierunku można również wykorzystać wspomniany wcześniej ExtraGo. Mogą uzupełniać ochronę i wspierać rośliny w okresie dużej presji choroby. Przy mocno porażonych kwaterach takie działania wspomagające trzeba prowadzić regularnie. Jeżeli presja jest bardzo duża, nie można dopuścić do długich przerw pomiędzy kolejnymi zabiegami, oczywiście z zachowaniem zaleceń dotyczących konkretnego produktu.

Na tym etapie sezonu najtrudniejsze jest pogodzenie dwóch rzeczy. Z jednej strony cały czas zbieramy owoce i nie możemy dowolnie sięgać po fungicydy z dłuższą karencją. Z drugiej strony wilgotne noce, intensywne rosy i coraz chłodniejsza pogoda nie pozwalają odpuścić ochrony.

Michał Malicki

Prace warto rozpocząć od dokładnej lustracji krzewów. Należy zwrócić uwagę na objawy chorób pędów, uszkodzenia mechaniczne, obecność szkodników oraz nadmierne zagęszczenie roślin. Pędy słabe, zaschnięte, złamane lub wyraźnie porażone powinny zostać usunięte i wyniesione poza plantację. Nie należy pozostawiać ich na ziemi, ponieważ mogą stać się źródłem infekcji w następnym sezonie.

Czytaj także:

maliny

Sezon malin był słaby, ale ‘Serena’ zdała egzamin

W przypadku malin letnich po zakończeniu zbiorów usuwa się przede wszystkim pędy, które owocowały. Pozostawia się zdrowe, tegoroczne przyrosty, które będą plonować w kolejnym roku. Maliny jesienne owocują na pędach jednorocznych, dlatego najczęściej ścina się je nisko po zakończeniu wegetacji. Termin cięcia należy dopasować do odmiany, lokalnych warunków i sposobu prowadzenia plantacji.

Jesienne nawożenie malin

Podstawą nawożenia powinny być wyniki analizy gleby. Jesienią nie należy stosować dużych dawek azotu, ponieważ może on pobudzać rośliny do późnego wzrostu i obniżać ich odporność na mróz. Azot podany zbyt późno sprzyja także nadmiernemu uwodnieniu tkanek i opóźnia drewnienie pędów. W większości przypadków nie jest już na tym etapie wcale potrzebny.

Duże znaczenie ma teraz jednak fosfor, potas, magnez i wapń. Potas wspiera gospodarkę wodną roślin i zwiększa ich odporność na stres chłodu, natomiast fosfor wpływa na rozwój systemu korzeniowego oraz procesy energetyczne. Nawozy należy dobierać do zasobności gleby, pH i wieku plantacji. Wapnowanie wykonuje się wyłącznie wtedy, gdy analiza potwierdzi zbyt niskie pH.

Czytaj także:

substraty kokosowe

Dlaczego warto postawić na uprawę jagodowych w substracie kokosowym?

Dobrym rozwiązaniem może być także zastosowanie produktów węglowych. Zwiększenie udziału próchnicy w glebie sprawi, że w kolejnym sezonie stanie się ona pojemniejszym magazynem na wodę i nawozy, a tym samym przyczyni się do lepszego wzrostu i plonowania malin. Budowa próchnicy w glebie jest jednak procesem obliczonym na wiele lat i wymagającym konsekwencji.

Ochrona przed chorobami i szkodnikami

Jesienią szczególnie ważne jest ograniczenie źródeł infekcji. Po cięciu należy usunąć porażone pędy, opadłe liście i resztki owoców. Zbyt gęsta plantacja powinna zostać przerzedzona, aby poprawić przewiewność i ograniczyć czas zwilżenia roślin zwłaszcza w warunkach takiej pogody z jaką zmagaliśmy się w tym tygodniu, a więc z częstymi przelotnymi opadami deszczu i uwilgoceniem roślin utrzymującym się przez niemal całą dobę.

Zabiegi ochrony chemicznej można wykonywać wyłącznie przy użyciu środków dopuszczonych do stosowania w malinach, zgodnie z aktualną etykietą, dawką i terminem karencji. Warto pamiętać o rotacji substancji czynnych, aby ograniczać ryzyko powstawania odporności. Jeżeli jesienna lustracja wykaże obecność szkodników, decyzję o zabiegu należy oprzeć na ich liczebności i rzeczywistym zagrożeniu.

O tej porze roku, zwłaszcza w bieżącym sezonie, groźny pozostaje przędziorek chmielowiec. Na wielu plantacjach szkodnik poczynił ogromne spustoszenie i jego populacja, pomimo prób jej ograniczenia, pozostaje duża. Niższa niż w minionych latach wydaje się za to presja muszki plamoskrzydłej.

Ściółkowanie i ochrona korzeni

Po zakończeniu podstawowych prac glebę wokół roślin można przykryć warstwą zdrowej słomy, kory, zrębków lub dojrzałego kompostu. Ściółka ogranicza rozwój chwastów, stabilizuje wilgotność i temperaturę gleby oraz chroni płytko położony system korzeniowy przed przemarzaniem.

Nie należy układać ściółki bezpośrednio przy nasadzie pędów w grubej, wilgotnej warstwie. Może to sprzyjać gniciu i rozwojowi chorób. Przed zimą trzeba również zadbać o odpowiednią wilgotność gleby. Jeżeli jesień w dalszej części okaże się sucha, maliny należy podlać przed zamarznięciem podłoża, unikając jednak zastoin wody.

Najważniejsze zasady

Dobrze przygotowana plantacja malin powinna być czysta, przewiewna i wolna od chorych pędów. Najważniejsze działania to umiarkowane nawożenie bez późnych dawek azotu, właściwe cięcie, usunięcie resztek roślinnych, kontrola chorób i szkodników oraz troska o glebę. Dobrze przygotowane rośliny łatwiej przechodzą okres zimowego spoczynku i szybciej rozpoczynają wzrost wiosną. Odznaczą się także lepszym plonem.

Zapraszam na film w trakcie którego Maciej Grzesiek, gospodarstwo Rajskie Owoce, mówi o tym jak ocenia bieżący sezon. Ten jeszcze się nie skończył, jednak trzecia dekada września to dobra pora na pierwsze podsumowania. Czy jest zadowolony i czy uprawy spełniły jego oczekiwania?

Trudny sezon, liczne wyzwania

Na pierwszy plan w tym roku wysuwają się kwestie pogodowe. Końcówka kwietnia przyniosła falę mrozu. Spadki temperatur okazały się bardzo dotkliwe. W tunelach maliny dało się uratować i choć początkowo nic nie zapowiadało powikłań, to już pierwsza, czerwcowa fala ekstremalnych jak na polskie warunki upałów uwidoczniła uszkodzenia powstałe właśnie w okresie niskich temperatur.

W efekcie ich powstania ucierpiał plon. Słabsza była też kondycja samych roślin. – Trwa sezon o którym ja i pewnie wielu innych producentów malin wlelibyśmy szybko zapomnieć. Pogoda rozdała karty, nam przypadły słabe. Robiliśmy wszystko by ratować sezon, ale ogólnie rzec ujmując jest słabo – mówi Maciej Grzesiek.

Już od połowy sierpnia zaczął zaznaczać się także narastający problem z pracownikami do zbioru. Ta kwestia nie tylko rzutuje na obecny sezon ale będzie zapewne także determinować decyzje dotyczące rozwoju gospodarstwa Rajskie Owoce w kolejnych latach.

Na plus z kolei zalicza decyzję o uprawie odmiany ‘Serena’. Malina ta daje bardzo jędrne, trwałe w obrocie i wizualnie atrakcyjne, jasne owoce. Są one bardzo chętnie akceptowane przez rynek. Niektórzy podnoszą kwestię słabszego ich smaku lecz z uwagi na pozostałe zalety ta właściwość nie wpływa na płynność sprzedaży. Smak można także poprawiać modyfikacjami nawożenia, zwłaszcza w zakresie dawek potasu.

Kwatery z odmianą ‘Serena’ mają tu 2 i 3 lata. Stanowiska 3 letnie zostaną pozostawione na zbiór w czwartym sezonie. Więcej na temat obecnego roku, wyzwań i odpowiedzi na nie a także planów na przyszłość gospodarz mówi w wyżej zamieszczonym filmie.

Wydarzenia odbyły się w ramach XLIII Międzynarodowego Seminarium Owoców Jagodowych Morocco 2026 oraz wizyty technicznej w gospodarstwach w regionie Larache.

Uczestnicy odwiedzili m.in. gospodarstwa Afrique Berry, należące do spółdzielni iBerry, oraz African Blue. W uprawach borówki obserwowano odmiany, jak Sekoya Pop, Apex, Meader, gama Cascade czy Eterna.

Zróżnicowanie odmian pozwala gospodarstwom rozłożyć dostępność owoców w sezonie oraz lepiej odpowiadać na potrzeby poszczególnych okresów handlowych. W czasie wizyty zaprezentowano również plantacje malin.

W spotkaniach terenowych uczestniczyli przedstawiciele Chile, Meksyku, Hiszpanii, Holandii, Peru i Maroka. Delegacja odwiedziła także budowany park zaopatrzenia rolniczego Agropol.

Łańcuch chłodniczy wymaga poprawy

Jednym z głównych tematów seminarium w Tangerze było postępowanie z owocami po zbiorze. Dyskutowano o czasie, jaki upływa od zerwania owoców do ich schłodzenia, zarządzaniu łańcuchem chłodniczym oraz trwałości produktów po dotarciu do odbiorcy.

Philip Symons, dyrektor EMEA w North Bay Produce, zwrócił uwagę, że marokański łańcuch chłodniczy wymaga dalszego rozwoju. Jego zdaniem szczególne znaczenie ma przyspieszenie schładzania owoców bezpośrednio po zbiorze, co może pomóc wydłużyć ich trwałość i poprawić pozycję Maroka wobec innych dostawców.

Jakość i powtarzalność eksportu

Ibrahim Bouhanch z Morocco Foodex podkreślił znaczenie stabilności dostaw eksportowych. Według niego marokański sektor musi zapewnić nie tylko jakość, lecz także jej powtarzalność oraz zaufanie odbiorców.

Elementy te są bezpośrednio związane z organizacją zbioru, szybkością przekazania owoców do chłodni oraz utrzymaniem odpowiedniej trwałości w całym łańcuchu dostaw.

Technologie muszą być sprawdzone w warunkach Maroka

Ahlam Hamim, koordynatorka programu badań nad owocami miękkimi w INRA, wskazała na konieczność testowania nowych technologii w warunkach produkcyjnych występujących w Maroku, zanim zostaną one przekazane gospodarstwom. Badania obejmują m.in. genetykę odmianową, mikroorganizmy, podłoża, gospodarowanie wodą.

Jak podkreśliła Hamim, innowacje nie mogą być skutecznie wdrażane, jeśli wcześniej nie zostaną odpowiednio zweryfikowane.

Identyfikowalność jako narzędzie zarządzania

Loudili Hassan, regionalny dyrektor marokańskiej inspekcji ONSSA dla północnej części kraju, zwrócił uwagę na znaczenie samokontroli i identyfikowalności.

Rejestrowanie wykonywanych działań pozwala monitorować procesy, a w razie potrzeby korygować procedury. W praktyce może to wspierać zarówno utrzymanie jakości owoców, jak i budowanie wiarygodności marokańskich dostawców na rynkach zagranicznych.

Źródło: freshplaza.com

Zachęcam po obejrzenia poniższego materiału filmowego. Został on nagrany na plantacji malin odmiany ‘Malayka’ prowadzonej w tunelu firmy Boryna w m. Stare Olszyny w powiecie płońskim. Specjalista odnosi się jednak także do innych odmian, które aktualnie wydają plon:

Przędziorek i szpeciel w natarciu

Doradca apeluje, by zwrócić uwagę na żerowanie szkodników. Niezmiennie groźne we wrześniu pozostają zwłaszcza dwa z nich, a więc przędziorek chmielowiec i przebarwiacz malinowy.

Czytaj także:

truskawki

Co podać truskawkom we wrześniu, żeby zbudować przyszłoroczny plon?

Ochrona przed szkodnikami o tej porze roku na plantacjach malin jesiennych jest utrudniona. Ponieważ trwają zbiory, nie można wykorzystać typowo chemicznych preparatów do ograniczania populacji szkodników. Sięgnąć należy po środki bezpozostałościowe. Prof. Jarosz wyjaśnia w jaki sposób maliny można chronić skutecznie zapewniając przy tym konsumentowi owoc bezpieczny i najwyższej jakości.

Szara pleśń – zagrożenia narasta

- Wchodzimy w jesień. Noce stają się coraz dłuższe, rośnie wilgotność powietrza. To sprawia, że presja szarej pleśni jest wysoka, zwłaszcza w okrasach dżdżystych dni. Przy okazji stosowania preparatów wysuszających ograniczymy też powstawanie rdzy maliny – mówił podczas spotkania prof. Zbigniew Jarosz. O jakie preparaty chodziło? Naukowiec wymienia je w materiale filmowym.

Na filmie ujęte zostały także zlecenia dotyczące nawożenia i biostymulacji malin w okresie wczesnej jesieni. Zachęcam do zapoznania się z powyższym materiałem filmowym.

Za kilkanaście dni rozpocznie się kalendarzowa jesień. O tej porze zbiory malin jesiennych powinny być już dość intensywne. Tymczasem z różnych rejonów docierają podobne informacje: owoców nadal nie ma dużo, a dojrzewanie przebiega wolniej, niż plantatorzy by sobie życzyli.

Czytaj także:

rynek malin

Ceny malin na Ukrainie biją rekordy. Mniej owoców, ale wyższe przychody

Na roślinach wciąż mamy kwiaty, ale pogoda również nie pomaga w przyspieszeniu zbiorów – trochę słońca, trochę deszczu, ale bez większych upałów. Owoce oczywiście w końcu dojrzeją. Pytanie tylko, kiedy. Najgorszy scenariusz byłby taki, gdyby większy wysyp malin zbiegł się z pogorszeniem pogody. Wtedy problemem będzie już nie tylko zebranie owoców, ale również utrzymanie ich jakości.

Przędziorek był i nadal jest

Pierwsza rzecz, której teraz nie odpuszczałbym na plantacji, to lustracja pod kątem przędziorków. Nie mamy upałów, więc szkodnik nie rozwija się obecnie tak dynamicznie jak przy wyższych temperaturach. Przędziorki jednak są, a na wielu plantacjach bardzo dobrze widać również ślady ich wcześniejszego żerowania.

Jednocześnie trwa już zbiór, więc możliwości ochrony są znacznie bardziej ograniczone. W tym okresie zwróciłbym uwagę między innymi na Prev-AM® oparty na olejku pomarańczowym oraz SILTAC. Pamiętajmy, że uszkodzony liść ma mniejszą powierzchnię, która może pracować właśnie wtedy, kiedy roślina musi wykarmić dojrzewające owoce.

Owoce w rosie. I zaczynają się problemy

Drugim tematem jest jakość samych malin. Wilgoci jest coraz więcej. Poranki są chłodniejsze, pojawia się rosa i owoce przez wiele godzin są mokre. Mam zdjęcia z plantacji malin i truskawek powtarzających owocowanie pod osłonami, gdzie przez długi czas z jakością nie było żadnego problemu. Wystarczyło jednak, że zaczęła pojawiać się nocna i poranna rosa. Owoce podczas zbioru wyglądały dobrze, a kilkanaście godzin później rozwijała się na nich szara pleśń.

I właśnie tego teraz najbardziej bym pilnował. Przy obecnej wilgotności owoce nadal trzeba zabezpieczać, ale w tym okresie szedłbym przede wszystkim w stronę rozwiązań, które można włączyć do programu ochrony podczas zbiorów. Mam tu na myśli między innymi Vaxiplant SL w połączeniu z preparatami zawierającymi Bacillus subtilis. Można również sięgać po rozwiązania wspierające naturalną odporność roślin, takie jak ExtraGo.

Malina ma być twarda także po zerwaniu

Przy większej wilgotności zwróciłbym uwagę również na jędrność i trwałość owoców. To, że zbierzemy ładną malinę, to jedno. Później musi ona jeszcze dobrze znieść pakowanie, transport i handel. Dlatego w tym okresie nadal widzę miejsce na wapń i krzem, stosowane przemiennie. Chodzi o to, żeby utrzymać dobrą jakość owoców aż do końca zbiorów.

FOTO: Michał Malicki

Dojrzewanie trzeba przyspieszyć. Ale nie potasem

Najbardziej brakuje dziś tempa dojrzewania. Mamy początek września, więc nie ma już na co czekać – zależy nam na tym, żeby kolejne owoce możliwie szybko dochodziły do zbioru. Nie szedłbym jednak teraz w duże dawki potasu. Owszem, kojarzymy go z dojrzewaniem. Będzie też wpływał na wzrost owoców, ale jednocześnie mogą one tracić na jędrności. W tej chwili bardziej zależ nam na pobudzeniu samej rośliny – fotosyntezy i metabolizmu – żeby szybciej pracowała i sprawniej wykarmiała kolejne maliny.

Dlatego warto sięgnąć po substancje stymulujące, na przykład triakontanol. Pobudzenie fotosyntezy powinno przyspieszyć pracę rośliny, a przy okazji pomóc także tam, gdzie liście zostały wcześniej uszkodzone przez przędziorki. Jeśli roślina będzie pracowała sprawniej, kolejne owoce również powinny szybciej dojrzewać.

Michał Malicki 

- Weźmy dla przykładu truskawkę, bo z nią ostatnio mamy niestety wiele do czynienia w laboratorium. Rośliny nie zawsze w oczywisty sposób wskazują źródło problemu. Podobne symptomy mogą towarzyszyć między innymi fytoftorozie, zgorzeli korzeni, fuzariozie, werticiliozie czy infekcjom powodowanym przez grzyby z rodzaju Cylindrocarpon. Dodatkowym utrudnieniem jest możliwość jednoczesnego występowania kilku patogenów – mówi dr Aneta Chałańska z NEFsciene.

Taka sytuacja komplikuje ochronę. Zabieg dobrany bez rozpoznania przyczyny może nie przynieść efektu, a jednocześnie zwiększyć koszty produkcji. Dlatego pierwszym krokiem powinno być ustalenie, z czym rzeczywiście zmaga się plantacja.

Od interwencji awaryjnej do planowania

Jak podkreśla dr Aneta Chałańska, skuteczna ochrona jest możliwa dopiero wtedy, gdy wiadomo, z jakim zagrożeniem ma się do czynienia. Analiza nie zastępuje doświadczenia plantatora. Pomaga natomiast potwierdzić jego obserwacje, odrzucić błędne hipotezy i dobrać właściwe działania.

Aby uzyskać wynik badania, który pozwoli zaplanować dalszą ochronę, konieczne jest odpowiednie pobranie próby. Gdy mowa o roślinach, które już zdradzają objawy choroby lub zamierania, najlepiej jest dostarczyć do diagnostyki taki jej fragment lub cały okaz, gdzie problem wciąż jeszcze trwa. Gdy dostarczymy martwą roślinę, wystąpi duże ryzyko pojawienia się na niej infekcji wtórnych. To komplikuje ustalenie tego, co faktycznie jest źródłem problemu a jedynie jego wskazania daje szasnę na skuteczne zaplanowanie dalszych kroków.

Wynik badania trzeba umieć odczytać

W przypadku wspomnianych już wcześniej truskawek nie warto czekać z diagnostyką do wystąpienia pierwszych niepokojących objawów. Dotyczy to również sadzonek importowanych. Pochodzenie z renomowanej zagranicznej szkółki nie jest automatyczną gwarancją wyższej zdrowotności. W materiale krajowym i sprowadzanym z innych państw mogą pojawiać się między innymi Neopestalotiopsis clavispora, Fusarium spp. czy organizmy klasyfikowane obecnie jako Ilyonectria.

Jedna próbka pomaga podjąć wiele decyzji

Dobrze zaplanowane badanie może dostarczyć informacji o tym:

• czy problem ma podłoże infekcyjne;
• które organizmy dominują w próbce;
• czy uszkodzenia mogły powstać w wyniku stresu mrozowego;
• czy potrzebna jest korekta ochrony;
• czy dalsze utrzymywanie plantacji ma sens ekonomiczny.

W skrajnych przypadkach analiza ujawnia silne zniszczenie korzeni i współwystępowanie kilku groźnych patogenów. Wtedy kolejne zabiegi mogą jedynie powiększać straty. Rozpoczęcie produkcji na nowym stanowisku bywa trudniejsze, ale czasem jest rozsądniejszym rozwiązaniem niż bez końca ratowanie uprawy bez realnych szans na odbudowę.

Nie tylko truskawki, nie tylko diagnostyka

- Współpracujemy z plantatorami wielu gatunków jagodowych. Problemy dotyczą chociażby borówek, porzeczek a nawet aronii. Cieszy mnie rosnąca świadomość plantatorów, chęć diagnozowania problemów dla skutecznego ich rozwiązywania. Z jednej strony mamy do czynienia z uprawą od lat tych samych gatunków na tych samych glebach, wykorzystywaniem tych samych maszyn w wielu nawet oddalonych od siebie plantacjach, co prowadzi do rozprzestrzeniania się niektórych problemów. Z drugiej strony ubywa rozwiązań typowo chemicznych, które niegdyś zapewniały skuteczne formy rozwiązywania problemów z jakimi się mierzymy – mówi dr Chałańska.

Z NEFscience współpracują także firmy z branży ogrodniczej. Bezpośrednio przy gmachu laboratorium zlokalizowano kwatery doświadczalne, gdzie w warunkach silnej presji patogenów, szkodników jak i nicieni, bada się skuteczność obecnie dostępnych na rynku rozwiązań, także biologicznych.

- Zależy mi na tym, aby nie tylko informować plantatorów o tym z jakimi problemami mają do czynienia, ale także na wyszukiwaniu odpowiedzi. Razem z kilkoma partnerami działamy w kierunku ustalenia skutecznych metod zwalczania powszechnie występujących problemów. Wierzę też w mikrobiologię. To droga trudniejsza niż typowo chemiczne rozwiązania, ale przy zachowaniu odpowiednich zasad niektóre preparaty są bardzo efektywne i ich użycie może przełożyć się na uratowanie sezonu, a może i produkcji w niejednym gospodarstwie – konkluduje naukowiec.

Już wczoraj nad większością kraju przeszły deszcze. Rośliny zostały zwilżone, a temperatura w dzień przekraczająca 18°C stworzyła dobre warunki do rozwoju jednej z najgroźniejszych chorób malin, generującej duże straty plonu handlowego, szarej pleśni.

Rozwojowi tej choroby, wywoływanej przez grzyba Botrytis cinerea, w malinach jesiennych uprawianych w gruncie sprzyja przede wszystkim wysoka wilgotność powietrza oraz umiarkowanie ciepła pogoda. Patogen ten potrafi w krótkim czasie zniszczyć nawet od 50% do 70% plonów, atakując pędy, kwiaty i owoce.

Grzyb rozwija się najintensywniej w temperaturach z zakresu 18–25°C. Połączenie ciepłych dni z przelotnymi opadami stwarza dla niego idealny mikroklimat. W nadchodzącym tygodniu, w kluczowych strefach uprawy malin, od 4 do 6 dni ma być deszczowych, a temperatura powietrza w najcieplejszych okresach dnia ma wynosić 20-28°C. To idealne warunki do pojawienia się infekcji, zwłaszcza, że wciąż relatywnie ciepłe mają być noce, ale spodziewać możemy się ciężkich ros i mgieł, wzmagających dodatkowo zagrożenie dla malin.

Jak poradzić sobie z problemem?

Tam, gdzie możliwe jest zachowanie okresu karencji warto na początek sięgnąć po środek typowo chemiczny o silnym działaniu. Istnieje też szereg produktów biologicznych bezkarencyjnych. Poniżej kilka przykładowych rozwiązań, które mogą okazać się przydatne w ochronie malin na tym etapie sezonu:

• Serifel (0 dni karencji): Środek oparty na pożytecznych bakteriach Bacillus amyloliquefaciens. Tworzy fizyczną barierę na owocach i liściach, uniemożliwiając wniknięcie zarodników patogenu
• Polyversum WP (0 dni karencji): Preparat zawierający żywy organizm – niepatogeniczny grzyb Pythium oligandrum, który pasożytuje na sprawcy szarej pleśni i niszczy jego grzybnię. Działa zapobiegawczo i stymuluje odporność rośliny
• VitiSan (1 dzień karencji): Biologiczny fungicyd kontaktowy oparty na wodorowęglanie potasu. Skutecznie zwalcza szarą pleśń oraz mączniaka prawdziwego, wysuszając strzępki grzyba na powierzchni rośliny. Można go stosować wielokrotnie, najlepiej z dodatkiem adiuwantu
• Signum 33 WG (3 dni karencji): Silny środek systemiczno-wgłębny (boskalid + piraklostrobina). Działa bardzo skutecznie, hamując infekcję od wewnątrz tkanek. Z uwagi na 3 dni karencji, oprysk należy wykonać precyzyjnie zaraz po skończonym zbiorze, dając owocom czas na bezpieczne zneutralizowanie preparatu przed kolejnym rwaniem.

Dlaczego warto ochronić maliny przed szarą pleśnią?

Choć pojutrze rozpoczyna się już wrzesień, wciąż jeszcze warto zadbać o wysokość i jakość plonu. Maliny zarówno na rynku deserowym jak i do przetwórstwa są dobrze wyceniane i zapewne to już się nie zmieni. Wciąż można więc zarobić na malinach w tym sezonie, ale szara pleśń w sprzyjających dla siebie warunkach, a takie właśnie przed nami, może ograniczyć plon nawet w 70%.

Francja: ograniczona podaż podtrzymuje ceny

Francuski rynek malin pozostaje pod wpływem ograniczonej podaży. Kilkutygodniowe upały negatywnie wpłynęły na produkcję, szczególnie w południowo-zachodniej części kraju. W połowie sierpnia wysokie temperatury nadal silnie oddziaływały na rośliny, prowadząc do spadku wolumenów i wyraźnego napięcia na rynku.

Przy ograniczonej dostępności operatorzy podnieśli ceny. 12 sierpnia standardowe maliny z upraw chronionych z południowo-zachodniej Francji kosztowały średnio 17,20 euro za kilogram na etapie wysyłki, czyli o 0,80 euro więcej niż wcześniej.

Sytuacja zaczęła się jednak stopniowo poprawiać wraz z ustąpieniem fali upałów. 19 sierpnia francuska sieć RNM odnotowała niewielki wzrost produkcji w regionie południowo-zachodnim. Towar nadal sprzedawał się bez większych trudności, choć popyt był słabszy niż tydzień wcześniej. Ceny pozostały jednak stabilne i wysokie.

Podobny trend obserwowano w regionie Owernia-Rodan-Alpy, gdzie podaż również powoli rosła. Producenci i operatorzy nie zgłaszali problemów ze sprzedażą, a ceny utrzymywały się na satysfakcjonującym poziomie.

W ostatnich miesiącach francuskie uprawy ucierpiały w wyniku kilku okresów ekstremalnych upałów i suszy. W wielu regionach odnotowano niższe plony oraz problemy z jakością owoców.

Na poziomie hurtowym maliny francuskie w opakowaniach po 125 gramów kosztowały zazwyczaj od 2,50 do 3 euro za opakowanie, zależnie od rynku. W podobnym przedziale cenowym dostępne były maliny z Portugalii. 13 sierpnia średnia cena detaliczna malin francuskich wynosiła 25,94 euro za kilogram, podczas gdy malin importowanych – 23,42 euro.

Holandia: przedłużający się okres niskiej dostępności

Holenderscy importerzy określają maliny jako trudny produkt. W czerwcu i na początku lipca dostawy z Portugalii były na dobrym poziomie. Wraz z upływem lipca wolumeny zaczęły jednak spadać, co przełożyło się na wzrost cen.

Problemem była również lokalna pogoda. Temperatury sięgające 30°C i więcej powodowały stres roślin i wyraźny spadek podaży. W ostatnich tygodniach na rynku występowały niedobory. Ograniczona była także dostępność malin z Polski, między innymi z powodu zmiennej pogody oraz przejścia ze zbiorów pierwszego plonu na drugi.

Umiarkowanie niższe temperatury i opady dawały nadzieję na poprawę sytuacji. Importerzy oczekiwali, że w kolejnych tygodniach wzrosną dostawy z różnych kierunków, w tym z Maroka, gdzie producenci przygotowywali się do rozpoczęcia pierwszych eksportów.

Włochy: dobra jakość i satysfakcjonujące ceny

We Włoszech wysokość plonów zależy od regionu uprawy i lokalnych warunków klimatycznych. W Emilii-Romanii wysokie temperatury spowodowały niewielki spadek plonów poniżej poziomu notowanego zazwyczaj. Jakość owoców pozostała jednak dobra, a ceny uznano za satysfakcjonujące.

Pogoda wpłynęła także na rozwój roślin. Drugi zbiór rozpoczął się znacznie wcześniej niż w poprzednich latach.

Na północy kraju, w Tyrolu Południowym, zbiory malin mają potrwać do października. W sierpniu średnia cena sprzedaży z magazynu do odbiorców wynosiła około 15 euro za kilogram. Dotychczasowe plony były bardzo dobre, a producenci osiągali zadowalający poziom produkcji handlowej.

Niemcy: mocna sprzedaż, ale mniejsza podaż z południa

Na początku sezonu krajowe maliny wyróżniały się atrakcyjną jakością, co sprzyjało dobrej sprzedaży. W handlu detalicznym prowadzono wiele akcji promocyjnych, a przepływ towaru był płynny.

Maliny są mniej wrażliwe na wysokie temperatury niż część innych owoców jagodowych, dlatego podczas pierwszej fali upałów ich wolumeny i jakość pozostawały stosunkowo stabilne.

Przedłużająca się fala gorąca ograniczyła jednak dostawy z południowych Niemiec. W niektóre dni w tym regionie nie były dostępne żadne dostawy malin. W rezultacie ceny zaczęły rosnąć.

Hiszpania: Huelva utrzymuje całoroczną podaż

Huelva odpowiada za około 90 proc. hiszpańskiej produkcji malin. W lipcu i sierpniu, z powodu intensywnych upałów, produkcja w tym regionie znacząco spada. Wprowadzenie odmian powtarzających owocowanie pozwala jednak utrzymać podstawową, całoroczną podaż.

W prowincji Segovia, między innymi w rejonach Chañe, Coca i Nava de la Asunción, główną uprawą pozostają truskawki. Część firm produkuje tam również maliny w najcieplejszych miesiącach.

Kampania malinowa w Hiszpanii w 2026 roku przebiegała w warunkach niesprzyjającej pogody. Kolejne zimowe burze opóźniły dojrzewanie owoców w tunelach i okresowo powodowały niedobory.

Dzięki nowym odmianom powtarzającym owocowanie oraz stabilnej powierzchni upraw w Huelvie, wynoszącej około 2–2,3 tys. hektarów, sytuacja poprawiła się wiosną. Produkcja wzrosła o 5 proc., do około 39 545 ton.

Początkowe niedobory owoców doprowadziły do wzrostu cen, co częściowo ograniczyło skutki problemów podażowych. Mimo większego wolumenu całkowita wartość produkcji zmniejszyła się jednak o 3 proc., do 222,7 mln euro. Marże pozostawały pod presją z powodu konkurencji ze strony krajów trzecich. W pierwszych oknach sprzedażowych w Europie Środkowej coraz większe znaczenie miały tańsze maliny z Maroka.

Szwajcaria: powierzchnia upraw rośnie

Szwajcarskie Stowarzyszenie Owocowe prognozuje dobre zbiory owoców miękkich. W przypadku malin oczekiwana produkcja wynosi 2411 ton, czyli więcej niż rok wcześniej. Wzrost jest częściowo efektem zwiększenia powierzchni upraw malin, która powiększyła się o około 3 proc.

Austria: lokalne maliny trafiają głównie do handlu detalicznego

Na rynku hurtowym i w sklepach specjalistycznych w Austrii nadal dostępne są maliny z Maroka i Polski. Owoce krajowe trafiają natomiast przede wszystkim do sieci handlowych. Ceny malin wynoszą obecnie około 29,52 euro za kilogram.

Finlandia: niższe ceny i zwrot ku słodszym odmianom

Cena skupu fińskich malin była w tym sezonie nieco niższa niż rok wcześniej. Fińscy producenci coraz częściej wybierają jednak naprawdę słodkie odmiany, stopniowo odchodząc od odmiany Glen Ample.

Źródło: Freshplaza.com

Rozwój technologii tunelowych wynika przede wszystkim z wieloletnich doświadczeń i obserwacji potrzeb producentów. Gospodarstwa oraz firmy zajmujące się budową tuneli zaczynały od prostych konstrukcji wykonanych z rur o średnicy 40–50 mm. Obecnie oferowane są bardziej zaawansowane rozwiązania, a kolejnym etapem jest automatyczne wietrzenie.

– Cały czas wprowadzamy nowe technologie. Zaczynaliśmy od tuneli z rur 40 później z rur 50 mm, a dziś mamy już konstrukcje o znacznie większych możliwościach, z owalnych rur 80 mm. W przyszłym roku chcemy przygotować kolejny tunel pokazowy, wyposażony w automatyczne wietrzenie – wyjaśniał przedstawiciel Haygrove podczas spotkania branżowego.

Automatyzacja ma być odpowiedzią przede wszystkim na rosnące problemy z dostępnością pracowników. Przy większych powierzchniach ręczne podnoszenie i opuszczanie folii wymaga stałej obecności ludzi, szczególnie w okresach gwałtownych zmian pogody.

Wietrzenie kluczowe wiosną i jesienią

Najbardziej newralgiczne momenty przypadają na wiosnę i jesień. Wtedy warunki atmosferyczne mogą zmieniać się bardzo szybko, a właściwe zarządzanie temperaturą i wilgotnością w tunelu ma bezpośredni wpływ na kondycję roślin i jakość owoców.

Z punktu widzenia gospodarstw rozpoczynających produkcję inwestycja w automatykę nie zawsze musi być jednak pierwszym krokiem.

– Jeżeli budujemy pierwszy tunel i pracujemy głównie własnymi siłami, lepiej może sprawdzić się postawienie dwóch tuneli standardowych niż jednego automatycznego. Z dwóch hektarów tuneli z ręcznym wietrzeniem możemy uzyskać lepszy wynik niż z jednego hektara wyposażonego w automatykę – zauważał Janusz Góra.

Jego zdaniem automatyczne sterowanie wietrzeniem staje się szczególnie uzasadnione w miarę rozwoju gospodarstwa, gdy powierzchnia upraw rośnie, a liczba potrzebnych pracowników jest coraz większa.

Adam Borzęcki, Janusz Góra, prof. Zbigniew Jarosz

FOTO:

Automatyzacja przy większej skali produkcji

W praktyce droga rozwoju może więc prowadzić od prostszych konstrukcji do coraz bardziej zautomatyzowanych obiektów. Początkowo producent jest w stanie samodzielnie obsługiwać standardowe tunele. Przy większym areale ręczne wykonywanie tych samych czynności staje się jednak coraz trudniejsze.

Automatyczne wietrzenie pozwala ograniczyć liczbę osób potrzebnych do obsługi tuneli. Przy powierzchni sięgającej około 10 hektarów jedna osoba może nadzorować system, zamiast ręcznie obsługiwać poszczególne obiekty.

Automatyka może być również montowana w istniejących tunelach. W niektórych przypadkach możliwe jest wykorzystanie dotychczasowej konstrukcji i zastosowanie odpowiednich elementów sterujących, w tym systemu opartego na listwach.

Wyższy plon i lepsza jakość owoców

Automatyczne wietrzenie nie służy wyłącznie ograniczeniu nakładów pracy. Pozwala także szybciej reagować na zmiany pogody i precyzyjniej zarządzać mikroklimatem wewnątrz tunelu.

Przy standardowym systemie producent może podnieść folię około 10–15 maja i pozostawić ją otwartą do końca września. W przypadku automatyki możliwe jest natomiast zamykanie tuneli podczas pochmurnych i deszczowych dni. Dzięki zastosowaniu w tym typie tuneli rynny do odbioru wody deszczowej,   do wnętrza obiektu dostaje się duże mniej wody, a wilgotność powietrza jest niższa.

Ma to znaczenie dla zdrowotności roślin, jakości owoców oraz ograniczenia strat plonu. Przedstawiciel tunelowej firmy wskazywał, że u klientów, którzy przeszli z ręcznego na automatyczne wietrzenie, obserwowano wzrost plonowania truskawek na poziomie około 10–15 proc., a w niektórych latach nawet wyższy.

Cena zależy od indywidualnego projektu

Koszt tunelu z automatyką nie jest ustalany wyłącznie na podstawie ceny za metr kwadratowy. Każdy obiekt projektowany jest indywidualnie, z uwzględnieniem kształtu działki, jej wymiarów, szerokości i długości tuneli oraz sposobu podziału konstrukcji.

– Nie ma jednej, uniwersalnej ceny za metr kwadratowy. Projektujemy rozwiązanie dopasowane do konkretnego pola i staramy się maksymalnie wykorzystać dostępną powierzchnię. Znaczenie ma między innymi to, czy tunele powstaną w jednym, czy w kilku blokach a także ich szerokość i długość. To przekłada się na ilość wykorzystanej stali, a tym samym na koszt inwestycji – tłumaczono.

Indywidualne projektowanie ma również ograniczyć straty powierzchni. Chodzi o to, aby po bokach tuneli nie pozostawały niewykorzystane pasy pola.

Choć tunele wyposażone w automatykę wymagają większych nakładów początkowych, inwestycję należy rozpatrywać w perspektywie całego okresu eksploatacji. Oszczędność pracy, lepsza kontrola warunków uprawy i możliwość uzyskania wyższego plonu mogą z czasem zrekompensować wyższy koszt budowy.

Trudny sezon dla malin jesiennych

Jak wyjaśnia Izabela Majewska-Dudek z firmy Andermatt, pierwszym problemem w tym sezonie były silne zimowe mrozy. Później przyszły wiosenne przymrozki, które pojawiały się kilkukrotnie i dodatkowo osłabiły rośliny. Dziś w wielu miejscach widać to po ich słabszym wzroście.

Na plantacji, którą odwiedziliśmy, plantatorowi udało się utrzymać rośliny w dobrej kondycji, ale nie wszędzie sytuacja wygląda podobnie. Na części plantacji maliny są niższe niż o tej porze w ubiegłym roku, a teraz dodatkowym wyzwaniem jest pogoda w czasie zbiorów.  Wysokie temperatury przeplatają się z ochłodzeniami, a do tego doszły intensywne opady. Lokalnie, między innymi w okolicach Grójca, spadło nawet około 60 mm deszczu. Kolejne opady są zapowiadane także na następne dni. Takie warunki będą sprzyjać rozwojowi szarej pleśni. 

Podczas zbiorów wybór fungicydów jest mniejszy

Część fungicydów wymaga zachowania kilku dni od zabiegu do zbioru. Przy regularnym zrywaniu malin trudno znaleźć odpowiednio długą przerwę, szczególnie jeśli pogoda sprzyja szarej pleśni. – Maliny zbieramy wielokrotnie w trakcie sezonu. Dlatego ochrona owoców przed szarą pleśnią w tym okresie jest utrudniona, ponieważ część fungicydów ma kilkudniowy okres karencji – wyjaśnia Izabela Majewska-Dudek.

Przy deszczowej pogodzie nie można też dopuścić do zbyt długiej przerwy w ochronie. Opady przeplatane wyższą temperaturą stwarzają dobre warunki do rozwoju chorób grzybowych, a każda kolejna partia dojrzewających owoców jest narażona na porażenie. Dlatego w czasie zbiorów trzeba przede wszystkim obserwować pogodę i tak planować zabiegi, żeby ochrona była możliwie ciągła.

Co można zastosować w trakcie zbiorów?

Izabela Majewska-Dudek wskazuje w tym okresie na Vitisan, fungicyd kontaktowy z jednodniowym okresem karencji, przeznaczony między innymi do ochrony przed szarą pleśnią. Jak wyjaśnia, produkt może być stosowany zapobiegawczo i interwencyjnie, a jego niespecyficzny mechanizm działania ogranicza ryzyko powstawania odporności. Przy zabiegu zaleca także dodatek adiuwantu, który ma poprawić pokrycie roślin i zwiększyć odporność cieczy roboczej na zmywanie przez deszcz. Vitisan może być stosowany wielokrotnie w trakcie zbiorów i nie generuje pozostałości środków ochrony roślin, co ma znaczenie zwłaszcza przy produkcji owoców na rynek deserowy.

W systemie RASFF, który ostrzega przed potencjalnie niebezpieczną żywnością, pojawiło się zgłoszenie dotyczące mrożonych malin z Chile. Partię zatrzymano na naszej granicy po wykryciu przekroczenia normy dla chlorotalonilu.

W badaniu stwierdzono chlorotalonil na poziomie 0,026 ± 0,013 mg/kg, przy dopuszczalnym limicie 0,01 mg/kg. Maliny nie zostały wprowadzone do obrotu, bo polskie służby odrzuciły transport po stwierdzeniu nieprawidłowości.

Obok Chile i Polski pojawia się też podmiot z Wielkiej Brytanii. Z dokumentu wynika, że chilijskie maliny miały trafić do Polski przez brytyjskiego pośrednika.

Do Polski, tuż przed startem krajowego sezonu, miała trafić partia mrożonych malin z bardzo odległego kierunku.

Kiedy start skupu w Polsce?

Za chwilę ruszy zbiór malin letnich. Ostatnie sezony były dla producentów trudne, jeśli chodzi o ceny malin do przetwórstwa. Plantatorzy od dawna zwracają uwagę na dużą skalę importu, która odbija się na cenach. W tym roku dochodzi jeszcze inny problem. Po zimie, przymrozkach i suszy zbiory najpewniej będą mniejsze niż w poprzednich latach. Nic dziwnego, że plantatorzy liczą na bardziej satysfakcjonujące ceny.

W teorii mamy przecież wolny rynek, owszem, ale tego rodzaju informacje naprawdę demotywują.

Źródło: RASFF, powiadomienie 2026.4936

Daniel Oleksiuk, odpowiedzialny w Agronom Plants za produkcję sadzonek malin i jeżyn, zgodził się wystąpić przed kamerą by podzielić się swoją opinią o materiale nasadzeniowym typu long cane. Jego wypowiedź znajdziecie poniżej:

Kiedy long cane ma sens?

Przede wszystkim, jest to opcja dla właścicieli tuneli. Sadzonka taka nie należy do tanich a jej zakup ma sens, gdy jesteśmy w stanie w pełni wykorzystać potencjał, jaki niesie. Warunki odpowiednie do tego zapewniają tunele foliowe, w których można stworzyć roślinom parametry odpowiednie dla uzyskania wysokiego plonowania.

Krótki czas w jakim można uzyskać plon jest tu kolejną zaletą. ‘Enrosadira’, która już udowodniła swoją wielką przydatność do uprawy w Polsce, wysadzona wcześnie pozwala na obfity zbiór zarówno z przygotowanych już w szkółce pędów, ale także jest zdolna do budowy tegorocznych przyrostów, które zaowocują i pozwolą na zbiór malin do późnej jesieni. W takim przypadku uzysk plonu handlowego na poziomie 25 t/ha nie stanowi wielkiego wyzwania.

W gronie jeżyn Agronom Plants oferuje sadzonki odmiany ‘Sweet Royalla’ – ta kreacja, choć relatywnie wciąż dość nowa, już zyskała uznanie rynku. Sprzedaż jej słodkich owoców nie nastręcza poważniejszych trudności, zwłaszcza, że plon cechuje się także długą jak na jeżynę trwałością pozbiorczą.

W Ameryce Północnej liderem produkcji aktualnie pozostaje Watsonville, a szczyt podaży ma nadejść w ciągu najbliższych tygodni. Zbiory potrwają tam do października, choć ich intensywność będzie się zmieniać wraz z sezonem.

W Dolnej Kalifornii sezon dobiega końca. Odmiana ‘Majestic’ ruszyła na początku marca, a ‘Adelita’ w drugiej połowie lutego. Wyższe temperatury sprawiły jednak, że sezon zakończy się wcześniej niż zwykle. W środkowym Meksyku zbiory mają trwać do połowy czerwca.

Ogólnie podaż pozostaje stabilna, ale różnica w tym sezonie dotyczy przede wszystkim terminu. Cieplejsza pogoda przyspieszyła dojrzewanie owoców, przez co większe ilości trafiły na rynek wcześniej niż zazwyczaj. Dostępność malin jest więc w tym roku wyższa i wcześniejsza niż w poprzednich sezonach.

Popyt zapewne pozostanie solidny, bo konsumenci coraz częściej wybierają świeżą żywność bogatą w składniki odżywcze. Wraz ze wzrostem podaży maliny powinny być szerzej dostępne także przed letnimi wydarzeniami i świętami.

RPA: deszcze mogą uderzyć w produkcję

W Południowej Afryce obfite opady w Southern Cape mogą zakłócić funkcjonowanie plantacji malin. Główny sezon eksportowy w tygodniach nie ucierpiał na skutek wojny na Bliskim Wschodzie. Popyt na maliny z RPA wspierały też deszcze zakłócające zbiory w Maroku, które jest ważnym konkurentem tego kraju na światowym rynku.

Jak podaje jeden z eksporterów, południowoafrykańskie maliny miały w tym roku dobrą koniunkturę na rynku eksportowym. W ostatnich trzech latach eksport nieznacznie wzrósł, a w okresie 2025/2026 wyniósł 1181 ton. W poprzednim sezonie blisko 75% wysyłek trafiło na Bliski Wschód, prawie 25% do Wielkiej Brytanii, a marginalne ilości do krajów Europy kontynentalnej i Afryki. Na rynku lokalnym cena w Johannesburgu wynosi obecnie blisko 5 euro/kg.

Maroko: straty po burzach i brak pracowników

Marokański sektor malin mierzy się z poważnymi problemami w drugiej części sezonu. W północnych regionach między styczniem a marcem doszło do dużych strat spowodowanych burzami i powodziami. Produkcja ma spaść o 30–40% względem poprzedniego sezonu.

Trwający właśnie drugi etap zbiorów zbiega się z obchodami Eid al-Adha, co dodatkowo utrudnia pozyskiwanie pracowników sezonowych.

Pierwsza część sezonu, zakończona 31 marca, wypadła relatywnie dobrze. Eksport świeżych malin osiągnął 44 319 ton wobec 45 321 ton rok wcześniej, czyli spadł o 2%. Eksport malin mrożonych wzrósł natomiast o 27% do 10 084 ton, z 7952 ton w poprzednim sezonie.

Przedstawiciele producentów zwracają też uwagę na zatory logistyczne w porcie Algeciras, gdzie powolna obsługa prowadzi do opóźnień i pogorszenia jakości owoców. Sytuacja stała się na tyle trudna, że część eksporterów rezygnuje z wysyłki świeżego towaru i kieruje maliny do mrożenia.

Rynek malin pozostaje pod presją

Obraz globalnego rynku malin jest dziś wyraźnie złożony: z jednej strony popyt utrzymuje się na stabilnym poziomie, z drugiej — produkcję regularnie zaburzają pogoda, brak pracowników i problemy transportowe. W efekcie ceny w wielu krajach pozostają wysokie, ale jednocześnie bardzo wrażliwe na nagłe zmiany podaży.

Bioróżnorodność a dzikie zwierzęta

Monika Szymańczak-Siemiątkowska wraz z mężem Danielem prowadzi bioróżnorodne gospodarstwo rolne, w którym, jak sama nazwa wskazuje, prowadzonych jest wiele upraw ekologicznych. Rolnicy uprawiają owoce, warzywa, zboża i zioła. Z owoców i warzyw zebranych w gospodarstwie wyrabiają naturalne przetwory owocowe i warzywne, takie jak soki, dżemy, musy, a nawet octy. W ramach bioróżnorodności posiadają również zwierzęta.

Produkowane przez siebie owoce i warzywa oraz produkty z nich wytworzone sprzedają w ramach Rolniczego Handlu Detalicznego, a także w ramach warszawskich kooperatyw spożywczych. W sezonie, w świeże produkty, można zaopatrzyć się również w gospodarstwie zlokalizowanym w powiecie grójeckim (gm. Pniewy) – Michrowska Piwniczka.

Jak mówi rolniczka, żyją w zgodzie z naturą i wszystko co produkują jest najwyższej jakości.

Niestety, prowadzone przez nich uprawy są notorycznie niszczone przez dziki oraz inne zwierzęta dziko żyjące. 

Najpierw maliny zmarzły, a potem przeryły je dziki

W tym sezonie najbardziej ucierpiały maliny, których w gospodarstwie jest ok. 1 ha. Niestety, przymrozki, które przetrzebiły sady, nie ominęły również gospodarstwa Siemiątkowskich. Niskie temperatury wahające się od -4 do -8°C doprowadziły do wymarznięcia deserowych malin letnich i jesiennych, czerwonych, czarnych i żółtych. Chcąc ratować plantację, mąż rolniczki skosił malinę jesienną, mając nadzieję, że roślina jeszcze się odrodzi.

Wszystko mogło pójść zgodnie z planem, gdyby nie dziki, które przyszły na plantację i powyrywały karpy. 

– Dziki po prostu przyszły i wyrwały karpy, bo szukały robaków, których tam de facto raczej nie ma, chyba najbardziej przyciąga je obornik. W miejscach, w których maliny zostały poderwane, one po prostu uschły – mówi Szymańczak-Siemiątkowska i dodaje, że obornik koński stosowany z uwagi na specyfikę gospodarstwa bioróżnorodnego prawdopodobnie stanowi dla dzików dodatkową zachętę do żerowania w plantacji.

Zobacz FOTO i czytaj dalej:

{embed-gallery-1-tpr_class}{embed-gallery-1-tpr}763715{/embed-gallery-1-tpr}{embed-gallery-1-tpr}763716{/embed-gallery-1-tpr}{/embed-gallery-1-tpr_class}

Rolniczka przyznaje, że dopóki korzenie pozostawały nienaruszone, była szansa na zbiór malin, które stanowią jedną z głównych roślin dochodowych w bioróżnorodnym gospodarstwie.

– Mąż skosił maliny po przymrozkach z nadzieją, że do sierpnia jeszcze odbiją, ale przyszły dziki i wszystko zryły. Jeśli malinę jesienną zetnie się we wczesnej fazie, to powinna odbić. We wszystkich uprawach jest rozłożone nawodnienie. Jednak jest taka susza i jest tak gorąco, że to wszystko paruje i nie ma nic, a dziki przyszły i jeszcze bardziej uszkodziły te uprawy. Nawet zgryzły listki z góry. Na malinie zależało mi najbardziej, gdyż mamy na nią duże zamówienia – dodaje. 

Te krzaki malin, które udało się uratować, zostały przesypane obornikiem i okryte, żeby korzenie nie pozostawały na wierzchu.

– Dziki przychodzą codziennie. Po okryciu nie było nowych śladów, ale to nie znaczy, że nie wrócą. W lesie nie ma co jeść, jest sucho i szukają różnych możliwości – przyznaje. 

Dalsza część artykułu pod materiałem WIDEO:

Dziki nie boją się

Rolniczka przyznaje, że dziki przychodzące do ich gospodarstwa są bardzo udomowione i nie działa na nie ani popularny preparat odstraszający ani elektryczny pastuch, który zwyczajnie zrywają, a pod ogrodzenia próbują się podkopywać. 

– To nie są miejskie dziki, one powinny się bać człowieka, ale się nie boją i nic nie robi na nich wrażenia – przyznaje. 

O stopniu udomowienia dzików świadczy to, że maliny były posadzone na polu przylegającym do posesji, w zwartej części wsi.

– Może to nie jest dom przy domu, ale to nie jest pole oddalone od wsi, jednak w sąsiedztwie znajduje się las – dodaje.

Jak wskazuje rolniczka, dziki przychodzą nie tylko szukać pożywienia, ale również napić się wody.

– Dziki uszkadzają instalację nawadniającą plantacje, dlatego że one przychodzą nie tylko po to, żeby się pożywić, ale również napić, bo jest sucho. W oborniku szukają różnych organizmów i chętnie podgryzają korzonki, szukają sobie smaczków – mówi.

Co więcej, po zimie wylegiwały się między jabłonkami znajdującymi się blisko drogi. 

– Jednej sąsiadce zryły ogródek, bo nie miała ogrodzenia. U nas w sadach bez względu na to, czy rosły w nich jabłonie, wiśnie czy czereśnie, wszystko zryły. Mój ojciec musiał to równać grabkami, bronami i walcem, ale na szczęście jabłonkom nic się nie stało – opowiada. 

Rolnicy oddali dzikom i bobrom łąki

Szymańczak-Siemiątkowska nie ukrywa, że wrzucone przez nią do sieci nagranie szkód wyrządzonych w plantacji malin spotkało się z krytycznym odbiorem społeczeństwa, które nie widziało nic złego w tym, że zwierzęta weszły w szkodę rolnikom. Pojawiła się również narracja, że rolnicy niczego nie robią dla dzikich zwierząt. Tymczasem Siemiątkowscy oddali dzikom i bobrom łąki, ponieważ ich działalność była na tyle inwazyjna, że łatwiej było zrezygnować ze zbioru traw.

– Ludzie piszą, że rolnik nic nie poświęca dla zwierząt. Nasze łąki w 100% są poświęcone dzikom i bobrom – mówi.

Dalsza część artykułu pod materiałem WIDEO:

Bobry się podkopują, łosie przychodzą na jabłka, a zające na korę drzew

Rolniczka przyznaje, że po tym, jak przesadziła z łąki czarny bez, który również zasmakował bobrom, te chwilowo się wyprowadziły na pobliskie bagna i w bieżącym roku nie było z nimi problemów. Za to poprzedniej jesieni w pobliskiej wiosce jeden sad jabłonkowy całkowicie skosiły.

– Jakiś czas temu mieliśmy tam posadzony bez czarny i został tak uszkodzony, że to, co zostało, przesadziliśmy w ogrodzone podwórko – wspomina i dodaje, że i tak próbowały się podkopywać.

Zające również doskwierają rolniczce.

– Pierwszy raz w życiu zające obgryzły nam stare jabłonki – opowiada. 

Jakby tego było mało, do sadu przychodzą również łosie. 

– Łosie przyszły w tym roku do sadu, tak samo, jak w zeszłym, ale że nie wyrządziły znaczących szkód, to nawet tego nie zgłaszaliśmy. Za to w zeszłym roku Urząd Marszałkowski się poczuł i wypłacił nam odszkodowanie za szkody przez nie wyrządzone – wspomina.

Gołębie grzywacze, dzikie i domowe zjadają zboże i strącają borówki

Co więcej rolnicy mają również problem z dzikimi gołębiami grzywaczami, które nie tylko plądrują im plantacje zbóż, ale również strząsają borówki.

– Nigdy w życiu nie zebraliśmy borówki w takiej ilości, żeby móc się nią z kimś podzielić. Co roku przylatują gołębie, siadają na gałęziach, wszystko spada na ziemię i po borówkach. Nawet nie ma się czym chwalić, jeżeli chodzi o borówki – opowiada.

{embed_photo_100_tpr}763717{/embed_photo_100_tpr}

Grzywacze połasiły się nawet na świeżo zasianą dynię.

– Posiałam dynię w rządkach dla klientów sklepu. Wszystkie rzędy z dynią mi rozgrzebały. Rękę bym sobie dała uciąć, że tego nie wydziobią. Wiadomo, że zboże, ale skąd one wiedziały, że ja w rządkach posiałam dynię? – zastanawia się. 

Dalsza część artykułu pod materiałem WIDEO:

Jastrzębie zadziobują indyki, szpaki nie boją się armatek

Z relacji Szymańczak-Siemiątkowskiej wynika, że nad plantacjami rozciąga się pastuch i drut kolczasty, bo zwierzęta przechodziły też górą. Kiedyś rolnicy stosowali siatki zabezpieczające, ale z uwagi na to, że drobne ptactwo np. zimorodki zaplątywały się w nie, zrezygnowali z ich używania, bo było im ich szkoda.

– Na własny użytek chowamy drób: kaczki, kury i indyki, dlatego te dzikie zwierzęta się schodzą. Teraz jastrzębie przylatują i potrafią wziąć i zadziobać dużego indyka. Wydziobać tylko płuca, a całą resztę zostawiają – relacjonuje i dodaje, że poza tym podkopują się również lisy.

Co gorsza, zagrożenie dla drzewek owocowych stanowią szpaki, które przestały bać się armatek hukowych.

– Pierwsze szpaki, które przyleciały, bały się armatek hukowych. A potem coś się stało i po kilku latach szpaki nauczyły się żyć z tymi armatkami, i w ogóle, absolutnie ten huk armatek przestał im przeszkadzać. Przestaliśmy walić armatkami, bo to nie miało sensu, szpaki były i armatki były, i to nie przynosiło żadnego efektu – tłumaczy. 

Myśliwy robi, co może

Rolniczka przyznaje, że myśliwy z koła łowieckiego, któremu podlega teren gospodarstwa, robi, co może, by wspierać lokalnych rolników, ale musi stosować się do przepisów. 

– Sama podjęłam kroki, żeby zapisać się do koła łowieckiego, bo tak dalej nie da się żyć, jeśli chcemy tu gospodarzyć – twierdzi.

Dyskryminacja gospodarstw bioróżnorodnych

Szymańczak-Siemiątkowska przyznaje, że jako rolniczka prowadząca gospodarstwo bioróżnorodne czuje się dyskryminowana, ponieważ w zeszłym roku nie należała jej się nawet pomoc przymrozkowa. Wszystko dlatego, że ogólny stopień wymrożenia poszczególnych upraw nie wyniósł 70%.

– Nie dostałam ani złotówki, pomimo tego, że nie zebraliśmy jabłek, gruszek, czereśni i mini kiwi, bo jesteśmy bioróżnorodni i uprawy się nam porozbijały. Nie dostajemy odszkodowania w takich sytuacjach – tłumaczy.  

A do tego musi mierzyć się z całym przekrojem leśnego inwentarza, który notorycznie grasuje w uprawach pieczołowicie doglądanych przez nią i jej męża. 

– Skoro mamy dać wolną rękę dzikom i innymi dzikim zwierzętom, niech może państwo i aktywiści się dołożą i zapłacą za straty przez nie wyrządzane – kończy.

Małżeństwo Siemiątkowskich nie zamierza się jednak poddawać i kontynuować rolniczy biznes, choć bez odpowiednich działań w zakresie redukcji pogłowia dzikich zwierząt nie będzie to łatwe. 

Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz 

Sezon 2026 ma przynieść wyraźne odbicie w gospodarstwie BigRed berry farm. Jak podkreśla Oleh Naumenko, prezes i współwłaściciel firmy, po wymagającym 2025 roku spółka wchodzi w nowy sezon z optymizmem.

W tym roku farmę czeka wzrost zbiorów zarówno malin, jak i jeżyn. Plan zakłada około 500 ton malin oraz blisko 140 ton jeżyn. W perspektywie 2027 roku produkcja ma wzrosnąć jeszcze bardziej — do niemal 700 ton malin i około 240 ton jeżyn.

Nowe odmiany i lepsza przeżywalność roślin

Jednym z głównych motorów wzrostu są sadzonki typu long cane, które producent określa jako bardzo perspektywiczne. Znaczenie dla plonu będzie mieć także wysoki odsetek przyjęć i przezimowania roślin po ubiegłorocznych nasadzeniach.

Szef firmy podkreśla, że projekt ekspansji rozpoczęty w 2024 roku zaczyna przynosić pierwsze efekty, choć droga do obecnych planów nie była łatwa.

Silne mrozy i duże straty w 2025 roku

Naumenko przypomina, że ostatnie miesiące były wyjątkowo wymagające. Choć 2024 rok przyniósł dobre rezultaty, to 2025 okazał się bardzo trudny. Silne przymrozki doprowadziły do dużych strat.

- W Polsce zimą temperatura miejscami spadała nawet do minus 25 stopni Celsjusza. Mimo to — dzięki nowoczesnym technikom agrotechnicznym i zastosowanym rozwiązaniom ochronnym — rośliny oraz ich systemy korzeniowe przetrwały bez uszkodzeń – mówi Oleh Numenko.

owocujące maliny, BigRed

FOTO: Bigred

Nie wszystkie odmiany sprawdziły się w polskich warunkach

Jak zaznacza producent, odporność odmian na mróz była bardzo zróżnicowana. Dobrze poradziły sobie włoskie i brytyjskie odmiany malin, natomiast odmiany holenderskie i hiszpańskie wypadły zdecydowanie słabiej.

Szczególnie źle oceniono odmiany ‘Malaika’ i ‘Remotion’, które okazały się całkowicie niemrozoodporne. Selekcje te mogą być wykorzystywane w realiach Polski w dwóch wariantach: albo wtedy, gdy są używane w formie long cane tylko przez jeden sezon, a następnie utylizowane, albo gdy istnieje możliwość przechowywania roslin zimą w specjalnych chłodniach.

Rosną koszty produkcji i logistyki

Dodatkowym wyzwaniem są rosnące koszty prowadzenia działalności. Naumenko wskazuje, że konflikt na Bliskim Wschodzie przełożył się na wyższe ceny oleju napędowego i nawozów. Więcej kosztuje również zabezpieczenie odpowiednich dostaw materiałów rolniczych.

Wzrost cen objął także elementy infrastruktury, takie jak linie kroplujące, filtry i inne materiały techniczne — nawet o 15–20 procent. - Sądzę, że dalsze podwyżki są bardzo prawdopodobne, a ich skutki znajdą odzwierciedlenie w cenach owoców dla odbiorców detalicznych – dzieli się swymi przemyśleniami odnośnie przyszłości prezes BigRed berry farm.

owoc jeżyny, Big Red berry farm

FOTO: Bigred

Cena sprzedaży kluczowa dla rentowności

Przy rosnących kosztach logistyki i produkcji firma liczy na mocniejszy rynek, który pozwoli utrzymać marże. Ceny rynkowe powinny odzwierciedlać nową rzeczywistość kosztową.

Kwestią otwartą pozostaje także stopień uszkodzeń roślin wyrządzonych przez silną falę przymrozków jaka niedawno przetoczyła się w Polsce. Jeśli faktycznie okażą się one tak poważne jak się teraz wydaje, niewykluczone, że ceny owoców jakości premium będą wyższe.

- Patrzę z entuzjazmem na sezon malin i jeżyn. Oba rynki rozwijają się zarówno w Polsce jak i w krajach, gdzie można eksportować te owoce. Dbamy o jakość, więc mamy dobry produkt. Projekt BigRed się rozwija a ten sezon powinien nam sprzyjać – konkluduje producent.

Obecnie zabiegi pobudzające wegetację nie mają sensu, ponieważ mogą przynieść więcej szkód niż pożytku. Celem powinno być zagęszczenie soków komórkowych. W tym przypadku sprawdzą się nawozy oparte na solach potasu, a także siarczany potasu i magnezu. Ważny jest jednak czas, a ten na razie wciąż mamy. Podanie choćby opisanych wczoraj poliaminów z siarczanem magnezu da dobry efekt pod warunkiem, że zapewnimy roślinom odpowiednie okno czasowe na pobranie tych substancji, wynoszące minimum 1 dobę.

Czytaj także:

przymrozki u czytelników

Przymrozki na plantacjach – gdzie było najzimniej i jak plantatorzy chronili swoje uprawy?

Osłony wciąż potrzebne

Wciąż potrzebne na plantacjach są osłony — mam na myśli te plantacje, na których można je zastosować. W uprawach truskawek warto zastosować jedną, a najlepiej - o ile to możliwe - dwie okrywy agrowłókniny. Gramatura w drugim przypadku może być nawet niewielka, np. 21 g/m2.Tu jednak także czas odgrywa istotną rolę. Materiał musi zostać naciągnięty na rośliny przed nadejściem ujemnej temperatury. Podobnie wygląda sytuacja z zamykaniem tuneli. Skumulujmy tyle ciepła z dnia, ile tylko będzie możliwe.

Osłona z agrowłókniny przyda się także do zabezpieczenia truskawek na rynnach i szpalerów malin i jeżyn. Wazne jest, żeby materiał po opuszczeniu na ziemię przylegał do niej - inaczej okrywa nie będzie w pełni skuteczna. 

Czytaj także:

przymrozki wiosenne

Nadchodzi fala przymrozków. Plantator zdradza, co robi przed nocą

Piecyki, wiatraki, zamgławiacze, zraszacze

W niektórych przypadkach konieczne będzie sięgnięcie po jeszcze inne rozwiązania. Piecyki na brykiet torfowy to rozwiązanie skuteczne w tunelach, a także w mniejszych kwaterach uprawnych. Jest jednak dość drogie w eksploatacji. Część plantatorów po prostu spala więc słomę lub gałęzie, by w ten sposób uchronić swoje rośliny.

FOTO:

FOTO: Sad24

Pojawiają się też coraz częściej wiatraki lub inne urządzenia, także mobilne, przyczepiane do ciągników, które chronią uprawy poprzez sprowadzanie powietrza z wyższych warstw w dół, tam, gdzie jest najzimniej. Różnica może wynosić kilka stopni (nawet 3-4), a dodatkowe dogrzanie powietrza, np. gazem, jeszcze zwiększa efektywność zabiegów.

Część plantatorów wypróbowuje zamgławianie. Mniejsze urządzenia stosowane są w tunelach, większe bezpośrednio na plantacjach. Podobnie sytuacja ma się ze zraszaniem przy pomcy zraszaczy obtorowych lub flipperów. Obie metody niosą pewne ryzyko — w pierwszym przypadku uszkodzenia roślin może wywołać nieodpowiednia proporcja glikolu, w drugim zaś awaria systemu przed rozpuszczeniem się lodu na roślinach.

Pytaniem otwartym pozostaje długość trwania przymrozku i skala spadku temperatury. Prognozy pogody przewidują raczej niewielkie spadki, a zagrożenie wynika głównie z obecnego stanu wegetacji roślin jagodowych. Na uszkodzenia szczególnie podatne są zwłaszcza gatunki już kwitnące, jak np. agrest i porzeczki, choć ryzyko utraty plonu w efekcie stresu termicznego dotyczy właściwie wszystkich roślin.

Gdy kończyłem pracę wczoraj sprawdziłem temperaturę. Mój zewnętrzy odczyt wykonywany jest dość wysoko, na ok. 3 m nad ziemią. Nie mniej jednak o godz. 23:20 temperatura w obejściu wynosiła prawie 6°C i wydawało się, że ryzyko wystąpienia przymrozku w moim gospodarstwie (Gmina Cielądz, powiat rawski) jest znikome.

Faktycznie, pomimo niemal bezchmurnego i krystalicznego nieba, dobrych warunków do wystąpienia konwekcyjnych przymrozków, tutaj o 6:00 rano temperatura zbliżyła się do progu 0°C, ale go nie przekroczyła. W wielu innych gospodarstwach sytuacja była jednak o wiele gorsza.

Nawet -4,6°C na wschodzie. To jeszcze przymrozek czy już mróz?

W mediach społecznościowych portalu wstawiłem zdjęcie domowego termometru i rozkwitniętej czereśni na tle rozgwieżdżonego nieba. W odpowiedzi Internauci nadesłali sporo informacji z innych terenów kraju.

Rośliny kwitną, a przymrozki nie odpuszczają

FOTO: Michał Piątek

Zimno było w dolinie Pilicy. Na plantacjach w terenie, gdzie chłód gromadzi się w bezwietrzne noce, temperatury w najchłodniejszym okresie poranka spadały do poziomu -1,5°C, a nawet -2,0°C.

Silne przymrozki odnotowali także plantatorzy w różnych częściach centralnej Polski. Wiele zależy od ułożenia terenu i często w miejscowościach oddalonych od siebie o zaledwie pół godziny drogi samochodem rysowały się silne kontrasty. Dla przykładu, czytelnik z Tarczyna informował o przymrozku wynoszącym -1,0°C w jego gospodarstwie, a inny, dosłownie kilkanaście kilometrów dalej już o spadku do poziomu -4,0°C.

Nocny przymrozek 22.04.2026, okolice Zamościa

FOTO: Krzysztof Kalita

Wydaje się jednak, że zgodnie z prognozą, najzimniej było na wschodzie. Krzysztof Kalita spod Zamościa (Szewnia Dolna) informował o długotrwałym, wynoszącym ponad 5 godzin spadku temperatury powietrza poniżej 0°C. W najchłodniejszym okresie doby w jego gospodarstwie wyniosła ona -4,6°C. To rejon w którym dość powszechna jest uprawa porzeczek.  Wskazanie termometru ze zdjęcia jest już w zasadzie już na pograniczu przymrozka i zwykłego mrozu, bardzo niebezpieczne dla kwitnących upraw.

 Agrowłókniny, opryski, walka o plon

Cześć jagodowych jeszcze nie kwitnie. To dobra wiadomość, choć wcale nie gwarantująca przemarznięć. Inne, jak na przykład wspomniane już porzeczki, agrest czy jagoda kamczacka już niestety są w rozkwicie. To okres w którym rośliny są narażone na uszkodzenia termiczne.

Czytaj także:

maliny w tunelach

Maliny w tunelu pod presją. Przędziorki nie dają spokoju, a przymrozki wracają

Plantacje truskawek czy malin okrywane są na noc agrowłokninami. Jeżeli spadki temperatur są krótkotrwałe i nieduże, to pojedyncza okrywa w zupełności wystarcza. Tak też rośliny zabezpiecza większość plantatorów z którymi rozmawiałem. Niektórzy jednak preferują podwójną okrywę. To wariant pewniejszy ale i bardziej kosztowny, a nader wszystko właściwie nie do zastosowania tam, gdzie areały są większe.

Część plantatorów decyduje się na zabiegi preparatami przygotowującymi rośliny na nadejście stresu. Katalog produktów jest bardzo szeroki, ale warto pamiętać o trzech sprawach:

• oprysk należy wykonać min. dobę przed nadejściem przymrozka
• po stresie wykonać należy kolejny zabieg niwelujący jego skutki
• przy spadkach temperatury do -5°C i poniżej lub długotrwałych przymrozkach efektywność nawet zblokowanej strategii będzie ograniczona

To jeszcze nie koniec

Przed nami kolejne tygodnie z ryzykiem przymrozków. Końcówka kwietnia ma być zimna, w niektórych częściach kraju może być chłodniejsza o 10°C od normy wieloletniej. W kontekście wielkości plonów niczego dobrego to nie wróży. Na pocieszenie dodać można jedynie to, że historycznie w sezonach trudnych, ceny były lepsze i wielokroć lata z przymrozkami ostatecznie zapamiętywane były jako te finansowo udane. Tego właśnie czytelnikom portalu i sobie z całego serca życzę.

Zapraszam na filmową relację z gospodarstwa. W załączonym materiale Mateusz Nowacki mówi o głównych wyzwaniach z jakimi mierzy się te wiosny. Poruszył też wątki dotyczące minionego sezonu i zimowania malin w tunelu:

Przędziorki, przymrozki, woda

Na pierwszy plan, gdy mowa o problemach do rozwiązania, przebija się silna tej wiosny presja przędziorków. Choć styczeń i luty były dość mroźne, to najpierw długa i ciepła jesień, a potem słoneczny i także bardzo ciepły marzec sprawiły, że można było obserwować spora liczbę przezimowanych samic. W gospodarstwie Mateusza Nowackiego do dnia mojej wizyty, tj. do 21.04.2026 r., wykonano już łącznie 4 zabiegi, których celem było utrzymanie populacji szkodnika w ryzach. To bardzo ważne w kontekście zapewnienia roślinom dobrej zdrowotności, która przełoży się wysokie plonowanie.

Mateusz Nowacki w swym gospodarstwie - kwatera z odmianą ‘Serena‘ prowadzoną na podwójny zbiór

FOTO: Michał Piątek

Kolejnym wyzwaniem są przymrozki. Myliłby się ten, który uznałby że skoro zima była ostra, to wiosna będzie ciepła. Minione dwie noce zdecydowanie nie należały do ciepłych. Tam, gdzie panowało choć częściowe zachmurzenie, termometry nie wykazały ujemnych wartości, ale były też i takie miejsca w kraju, gdzie przy gruncie notowano -4°C. Dlatego też z tunelu nie usunięto agrowłokniny – jej pasy wiszą na podporach malin gotowe do użycia, jeśli zaszłaby taka potrzeba.

Zeszłoroczne doświadczenia Mateusza Nowackiego sugerują, że ‘Serena’ jest odmianą wrażliwą na nadmiar wody. Choć jej wymagania w zakresie podlewania czy fertygowania są duże, to w okresach, gdy transpiracja słabnie, nie należy przesadzać. Nadmiar wody w glebie prowadzi do rozdwajania owoców i generalnej utraty ich spoistości i jakości.

Warto obejrzeć powyżej zamieszczony film. Gospodarz podejmuje w nim wszystkie wspomniane powyżej zagadnienia. Przy okazji można też zapoznać się z kondycją roślin na początku trzeciej dekady kwietnia.

Fragment gospodarstwa Mateusza Nowackiego

FOTO: Michał Piątek

Tegoroczna zima, mam na myśli styczeń i luty, na tle wielolecia była dość chłodna i raczej śnieżna. Generalnie, nie była wybitna, jednak w porównaniu z ostatnimi zimami była dość surowa. Odczuły ją także rośliny.

Ucierpiały truskawki, zwłaszcza te prowadzone w gruncie na stanowiskach, gdzie śniegu było mało. Przemrożenia widoczne są także na plantacjach malin a zwłaszcza jeżyn, których pędy pozostawiono na tegoroczny zbiór.

Okazuje się, że to jednak jeszcze nie koniec. Piękna, ciepła pogoda dziś a zwłaszcza wczoraj przechodzi do historii. Większość modeli meteorologicznych w nadchodzących dniach widzi ryzyko wystąpienia przygruntowych przymrozków, a niektóre nawet delikatne opady śniegu! Walka o kondycję roślin i plon nie jest zatem skończona – warto trzymać rękę na pulsie, by nie dopuścić do kolejnych uszkodzeń wywołanych chłodem.

Jak zimno będzie w przyszłym tygodniu?

Zapowiadane spadki temperatur nie są na szczęście bardzo niskie ani długotrwałe. Model ICON w centralnej Polsce, gdzie zlokalizowana jest większość plantacji jagodowych, przewiduje 22.04., który ma być najzimniejszym dniem, spadki temperatury do -1°C. Ale już w niektórych zachodnich częściach kraju może to być nawet -3°C, a w najchłodniejszym regionie nawet -5°C.

Prognoza temperatury przy gruncie 22.04., godz. 6:00

FOTO: Ventusky

FOTO:

Nie zapominajmy, że to wartości uogólnione i nieuwzględniające lokalnej topografii terenu. W zagłębieniach może być zawsze o kilka stopni Celsjusza mniej.

Co może zdumiewać w końcu kwietnia, równo za tydzień, tj. 26 kwietnia, prognoza pogody powstająca wskutek współpracy NRK i  The Norwegian Meteorological Institute, która odznacza się dość dobrą sprawdzalnością, informuje o możliwych opadach śniegu. Z czasów, gdy jeszcze ponad 20 lat temu uprawiałem wiśnie pamiętam śnieg i mróz w czasie długiego weekendu majowego, który kompletnie zrujnował mi plon uszkadzając kwitnące kwiaty. Miejmy nadzieję, że tym razem taki scenariusz się nie sprawdzi.

Zachęcam do zapoznania się z poniżej zamieszczonym materiałem filmowym. Nagrany został on na tej samej plantacji, która za plan zdjęciowy posłużyła miesiąc temu. Różnica w ulistnieniu i wzroście nowych pędów jest oszałamiająca:

Nawożenie, ale nie tylko

Choć wątkiem przewodnim materiału filmowego zamieszczonego powyżej jest nawożenie połączone z biostymulacją, to przedstawiciel Timac Agro uwagę zwraca na inne jeszcze czynniki.

Czytaj także:

przymrozki wracają

Przymrozki i śnieg wracają. Jagodowym grożą kolejne uszkodzenia

Przede wszystkim zachęca do tego, by lustrować dokładnie plantacje. Pozwala to zarówno stwierdzić niedobory, jak i w porę zdiagnozować nadejście silnej presji szkodników. W tym roku, pomimo ostrawej zimy i wykonania na plantacji zabiegów przeciw przędziorkom, szkodniki wciąż obecne są na plantacjach.

Pomimo zabiegów insektycydowych szkodniki wciąż widoczne są na liściach

FOTO: Michał Piątek

Odrębnym zagadnieniem są wahania temperatury powietrza w tunelach. Choć marzec cechował się bardzo obfitym usłonecznieniem, a i w kwietniu dni z ładną pogodą nie brakuje jak dotąd, to nocami potrafi być bardzo zimno. To sprawia, że z jednej strony wegetacja w tunelach nabiera tempa, a z drugiej zaś powstaje ryzyko wystąpienia uszkodzeń mrozowych i stresu.

Kondycja plantacji nadzorowanej przez Jacka Witkowskiego jest bardzo dobra, co dowodzi kunsztu doradcy. Tym bardziej warto obejrzeć powyższy film, by wziąć pod uwagę jego zalecenia i być może częściowo lub w całości wdrożyć je na własnej plantacji.

Była sroga zima, więc wymroziło szkodniki? Nic bardziej mylnego. Z obserwacji prof. Zbigniewa Jarosza, Doradca Jagodowy, jasno wynika, że niestety dla plantatorów, samice przędziorka chmielowca po zimie mają się bardzo dobrze.

Zblokowany tunel do uprawy malin

FOTO: Michał Piątek

Walka ze szkodnikiem bardzo ważna jest już teraz nim jego populacja wzrośnie a cykle rozwojowe zagęszczą się. Doradca zdaje sobie sprawę z kurczącej się liczby rozwiązań, jakie można przeciwstawić przędziorkowi. Choć ochrona jest trudniejsza niż jeszcze kilka lat temu, to jednak prof. Jarosz dostrzega możliwości efektywnej ochrony malin.

Zapraszam na krótki film. Z materiału zamieszczonego poniżej dowiesz się jak skutecznie opanować presję przędziorka, by wyprodukować obfity i bezpieczny pod kątem pozostałości plon:

Miniona zima była trudna. W wielu rejonach temperatury spadały bardzo nisko, a nie wszędzie można mówić o okrywie śnieżnej, która chroniłaby system korzeniowy. Teraz rozwój wegetacji też jest nierówny w obrębie całego kraju. Dziś naszym zadaniem jest przede wszystkim rzetelna ocena stanu plantacji. Trzeba teraz sprawdzić pędy w kilku miejscach kwatery. Najlepiej pobrać próbę z różnych rzędów i z różnych odcinków plantacji. Dopiero taka próba pokaże, z jaką sytuacją mamy do czynienia na własnej plantacji. Już na tym etapie warto założyć jedno: jeśli pędy są mocno uszkodzone, a pąki słabe, zbiór letni może tylko osłabić potencjał jesienny. Ale po kolei.

Na pierwszy rzut oka pęd może wyglądać poprawnie. Problem ujawnia się dopiero po przekrojeniu. Trzeba zwrócić uwagę na spękania kory, wycieki i zbrązowienia tkanek przewodzących. Szczególnie ważna jest okolica pąków. Zdarza się, że sam pęd wygląda jeszcze dobrze, ale uszkodzenia w pobliżu pąka później blokują rozwój pędów kwiatostanowych. Trzeba sprawdzić podstawę pędu, jego środkową część, pąki na różnych wysokościach i sam wierzchołek. To ostatnie jest ważne, bo końcówki pędów często przemarzły najmocniej.

Każde uszkodzenie pędu może stać się miejscem infekcji

FOTO: Michał Malicki

Na plantacjach prowadzonych typowo pod zbiór jesienny decyzja jest zwykle prostsza. Może się okazać, że pędy, które wybiły zimą lub na przedwiośniu, nawet jeśli wyglądają nieźle, później mogą słabnąć, gorzej rosnąć i częściej sprawiać problemy. W takim układzie najprostsze rozwiązanie to usunąć wszystko przy ziemi i czekać na silne pędy wiosenne. To podejście daje roślinie nowy start. Ogranicza też liczbę problemów na początku sezonu.

Najwięcej znaków zapytania pojawia się tam, gdzie plantator planuje podwójny zbiór. W teorii zostawienie pędów na lato daje wcześniejszy plon. W praktyce po zimie trzeba odpowiedzieć na jedno pytanie: czy te pędy są w stanie dowieźć plon, czy tylko będą ograniczać roślinę przed jesienią?

Jeśli uszkodzenia są duże, pąki słabe, a wierzchołki trzeba mocno skrócić, trzeba poważnie rozważyć rezygnację ze zbioru letniego. Taki plon może być mniejszy, słabszy jakościowo i bardziej rozciągnięty w czasie. Jednocześnie roślina wolniej buduje pędy na jesień. Nie wiemy, co będzie dalej, ale w efekcie zbiór jesienny może się opóźnić i wejść w chłodniejszy, wilgotniejszy okres. To bywa najgorszy wariant. Letni zbiór jest wtedy niepewny, a jesienny słabszy, niż mógłby być po radykalnym cięciu.

Lekko zbrązowiałe wiązki przewodzące w okolicy pąków to zły znak, ale nie tragedia

FOTO: Michał Malicki

Ciąć pędy malin do ziemi?

Jeśli plantacja mocno ucierpiała po zimie, cięcie do ziemi może być najlepszą decyzją. Roślina zostaje odciążona. Nowe pędy startują równiej i zwykle mają lepszy wigor. Często oznacza to także mniej pracy przy wiosennej pielęgnacji i mniej problemów przy słabym plonie letnim. Ostateczna decyzja zależy jednak także od odmiany, regionu, skali uszkodzeń i sposobu prowadzenia plantacji.

Regeneracja ma sens, ale nie zawsze wystarczy

Jeśli uszkodzenia są niewielkie, pąki zdrowe, a plantacja weszła w zimę w dobrej kondycji, można zostawić pędy na lato. Tam, gdzie pędy zostają, trzeba od początku pracować nad ich regeneracją.

Najważniejsze jest wsparcie gospodarki wodnej i ograniczenie stresu. Uszkodzone tkanki gorzej przewodzą wodę i składniki, dlatego roślina szybciej reaguje na przegrzanie, suchsze powietrze i skoki temperatury. W praktyce ważne jest dokarmianie wspierające przewodzenie i regenerację. Gdy pojawiają się pierwsze zielone tkanki, szybko wychodzą też problemy z pobieraniem fosforu i wapnia. Ich skala zależy jednak od temperatury, kondycji korzeni i stopnia uszkodzenia pędów. To wtedy najlepiej widać, jak mocno roślina odczuła zimę.

Samo nawożenie mineralne czy też organiczno-mineralne może być niewystarczające. Koniecznie należy sięgnąć po produkty będące niejako zastrzykiem pobudzającym rośliny, jak znany i ceniony ASAHI, a także DrevGo, który z kolei odbudowuje i leczy wiązki przewodzące, a także stymuluje odporność roślin. W obydwu przypadkach, na początku, kiedy masa liściowa jest niewielka, wskazane jest podawanie ich przez fertygację, a dopiero w następnej kolejności uwzględnić zabiegi nalistne.

W tunelach nie warto zbyt mocno przyspieszać wegetacji, jeśli widać wyraźne szkody mrozowe. Trzeba uważać z przegrzewaniem roślin. Zbyt szybkie pobudzenie wzrostu może pogłębić problem, zamiast go rozwiązać.

Michał Malicki 

Tomasz Szuławy, przedstawiciel firmy Ceres, w trakcie konferencji „Praktycznie o truskawkach i nie tylko”, która odbyła się w Starym Radzikowie mówił o rozwiązaniach mikrobiologicznych polepszających żyzność gleby. Ta bywa zmęczona wieloletnimi uprawami tych samych gatunków, kumulują się w niej patogeny, a plony spadają. Cóż czynić?

Tomasz Szuławy, Ceres

FOTO: Michał Piątek

Dzięki preparatom mikrobilogiczym, które opisywaliśmy już wcześniej TUTAJ, można konsekwentnie poprawiać kondycję wykorzystywanej w produkcji owoców ziemi. Wymaga to minimum wiedzy o zasadach i warunkach w jakich stosuje się poszczególna produkty. Jeśli są one spełnione, efekty mogą przyjść zaskakująco szybko.

Co widać gołym okiem: moczenie sadzonek i aplikacja przy sadzeniu

Część doświadczeń terenowych zrealizowanych przez Ceres dotyczyła uprawy truskawek, gdzie porównywano rośliny z obiektów kontrolnych (standardowa ochrona i nawożenie) z roślinami, które przed sadzeniem moczono w preparacie mikrobiologicznym, a następnie aplikowano go dodatkowo przy sadzeniu.

Truskawka, 3 miesiące po sadzeniu, po lewej korzenie były moczone w SPHERA i TRIASH 3+3 l/ha + Carbogen

FOTO: Ceres

Na zdjęciach i w obserwacjach polowych różnice były widoczne już po kilku tygodniach:

• rośliny z kombinacji z preparatami miały większą masę nadziemną,
• wykazywały wyraźnie silniejszy wigor,
• szybciej budowały system liściowy,
• lepiej wykorzystywały dostarczone składniki pokarmowe.

Jak podkreślał Tomasz Szuławy, gołym okiem widać, gdzie preparat był zastosowany. To ważne z punktu widzenia plantatora – nie mówimy tu o efektach uchwytnych wyłącznie w analizach laboratoryjnych, ale o różnicach widocznych już z międzyrzędzia. 

Przykład z praktyki: malina po 14 latach monokultury

Szczególnie ciekawy jest przykład doświadczenia przeprowadzonego w gospodarstwie dr Pawła Krawca w Karczmiskach, w kwaterze malin uprawianych w monokulturze przez 14 lat. Gleba była wyraźnie zmęczona. W doświadczeniu posadzono odmianę ‘Enrosadira’ z multiplatów (tzw. plug plants) 17 kwietnia.

Na części kwatery zastosowano standardowy program nawożenia i ochrony (obiekt kontrolny), a na drugiej – ten sam program uzupełniony po posadzeniu roślin podaniem przez linię kroplującą preparatów SPHERA (2l/ha) i TRIASH (2l/ha) z wykorzystaniem pożywki dla mikroorganizmów (CARBOGEN L) w stosunku 1:1.

Pozostałe elementy technologii były identyczne.

Wyniki okazały się bardzo wymowne. Całkowity plon w kombinacji z preparatem był o ok. 33–34% wyższy niż w kontroli. Co równie ważne, różnice pojawiły się już na samym początku zbiorów – tam, gdzie cena owoców jest najwyższa.

Analiza kolejnych zbiorów z pierwszego tygodnia (1, 3, 5, 6 i 8 września) pokazała, że:

• w pierwszym zbiorze kontrola dała ok. 120 kg/ha, a obiekt doświadczalny – 150 kg/ha,
• w drugim zbiorze sytuacja się powtórzyła,
• w trzecim różnica wzrosła z 190 do 420 kg/ha,
• w czwartym – z 270 do 440 kg/ha,
• w piątym – z 330 do 400 kg/ha.

Łącznie, w ciągu pierwszego tygodnia zbiorów, różnica wyniosła około 500 kg z hektara na korzyść stanowiska, gdzie stosowano preparaty. Przy założeniu średniej ceny rzędu 30 zł/kg daje to około 15 tysięcy złotych dodatkowego przychodu na hektarze – tylko w pierwszych pięciu zbiorach. Koszt zastosowania preparatu zwrócił się w całości już w pierwszym dniu zbiorów.

Plonowanie maliny odmiany ‘Enrosadira‘ w 2025r. w uprawie tunelowej w gruncie w 2025r. w Karczmiskach

FOTO: Ceres

W kolejnych tygodniach plonowanie w obiekcie z preparatem pozostawało wyższe aż do początku października, choć – jak to zwykle bywa – przy masowym wysypie malin różnica finansowa przestaje być tak spektakularna ze względu na spadek cen. Z punktu widzenia plantatora kluczowe jest jednak to, że wczesna, wysoka jakość i ilość plonu pozwalają lepiej wykorzystać okres najwyższych cen i szybciej spłacić poniesione nakłady.

Gdzie efekty są największe?

Doświadczenie z maliną wyraźnie pokazuje, że im bardziej zmęczona gleba, tym silniejszy efekt zastosowania mikroorganizmów. Na stanowiskach utrzymanych bardzo dobrze – z dobrą strukturą, wysoką zawartością próchnicy i aktywnym życiem biologicznym – wzrost plonu po zastosowaniu preparatów Ceres może nie być aż tak spektakularny, choć wciąż jest istotny.

Natomiast w glebach po wieloletniej monokulturze, zubożonych biologicznie i podatnych na choroby korzeni, regeneracja poprzez specjalnie wyselekcjonowane bakterie,  Trichodermę i mikoryzę staje się jednym z najskuteczniejszych narzędzi w rękach plantatora. Nie zastępuje ona nawożenia i ochrony – ale pozwala, przy tych samych dawkach nawozów i schematach ochrony, wyraźnie poprawić wykorzystanie potencjału stanowiska.

Oferta Ceres, oparta na łączeniu podłoży, nawozów i preparatów mikrobiologicznych, wpisuje się w szerszy trend w produkcji jagodowej: odchodzimy od prostego „dosypywania” składników, a coraz większy nacisk kładziemy na aktywną, żywą glebę i zdrowy system korzeniowy. To właśnie tam zaczyna się każdy dobry plon.

SGGW, 110 lat ogrodnictwa

FOTO: Sggw

Wydział Ogrodniczy oraz Instytut Nauk Ogrodniczych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, we współpracy z Polskim Towarzystwem Nauk Ogrodniczych, mają zaszczyt serdecznie zaprosić Państwa do udziału w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Ziemia. Roślina. Odpowiedzialność. 110 lat ogrodnictwa w SGGW” oraz w Zjeździe Absolwentów, organizowanych w ramach obchodów 210-lecia Tradycji Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, które odbędą się w dniach 19–20 czerwca 2026 roku w Warszawie.

Wydarzenie to będzie okazją do podsumowania dorobku nauk ogrodniczych w SGGW, zaprezentowania najnowszych wyników badań, wymiany doświadczeń między środowiskiem akademickim, praktykami z branży ogrodniczej oraz absolwentami, a także do dyskusji nad kierunkami rozwoju ogrodnictwa w obliczu współczesnych wyzwań cywilizacyjnych i środowiskowych.

Tematyka Konferencji obejmuje w szczególności następujące zagadnienia:

• Ogrodnictwo przyszłości – technologie, innowacje, zieleń miejska
• Rola ogrodnictwa w kształtowaniu zdrowego stylu życia
• Zrównoważone ogrodnictwo – ochrona bioróżnorodności, stabilność ekosystemów, bezpieczeństwo żywnościowe

Konferencja będzie również szczególną okazją do spotkania absolwentów kierunków ogrodniczych SGGW, odnowienia kontaktów, wspomnień o historii Wydziału i Instytutu, a także do rozmów o dalszej współpracy naukowo dydaktycznej oraz zawodowej.

Szczegółowe informacje dotyczące programu, zasad zgłaszania referatów i posterów, a także rejestracji uczestników zostaną przekazane w kolejnych komunikatach organizacyjnych.

W Peru malina coraz wyraźniej postrzegana jest jako strategiczna alternatywa dla dywersyfikacji produkcji owoców. Jej znaczenie rośnie zwłaszcza w kontekście dynamicznie zwiększającego się globalnego popytu na owoce jagodowe oraz korzystnych parametrów produkcyjnych tego gatunku. Podczas webinarium „Tendencias comerciales del cultivo de frambuesa en el Perú”, zorganizowanego przez Agromercado – jednostkę podlegającą Ministerstwu Rozwoju Rolnictwa i Nawadniania (Midagri) – omówiono aktualne trendy i perspektywy rynkowe dla maliny jako owocu jagodowego o wysokiej wartości dodanej. Dyskusja pokazała, że Peru coraz poważniej traktuje ten kierunek rozwoju sadownictwa.

Światowa produkcja malin rośnie, a wraz z nią handel mrożonkami

Z zaprezentowanych danych wynika, że światowa produkcja malin w 2024 r. osiągnęła poziom 920 tys. ton. Wzrost ten napędzają takie kraje jak Rosja, Meksyk, Serbia, Stany Zjednoczone i Polska, które od lat konsekwentnie rozwijają ten segment.

Dynamiczny rozwój widać również w handlu międzynarodowym mrożonymi owocami jagodowymi, do których zalicza się m.in. maliny, jeżyny i porzeczki. Wartość tego rynku w 2024 r. sięgnęła około 1,251 mld dolarów.

Europa napędza popyt i stawia na zdrowe żywienie

Jednym z kluczowych motorów popytu na maliny pozostaje Europa. Unia Europejska utrzymuje pozycję najważniejszego rynku konsumpcyjnego dla tej grupy owoców. Dobrym przykładem są Niemcy, gdzie spożycie malin na mieszkańca wynosi już około 5 kg rocznie i nadal rośnie. To otwiera przestrzeń dla dostawców zdolnych do zapewnienia stabilnych dostaw, wysokiej jakości oraz spełnienia rygorystycznych wymogów sanitarnych.

Walory handlowe malin wzmacnia ich profil żywieniowy – owoce te są bogate w antyoksydanty, błonnik i witaminę C, a ich prozdrowotny wizerunek doskonale wpisuje się w rosnącą popularność zdrowego stylu życia i świadomego odżywiania wśród europejskich konsumentów. Dzięki temu maliny zyskują mocną pozycję zarówno w sprzedaży owoców świeżych, jak i w ofercie mrożonek oraz przetworów.

Eksport malin z Peru: dominują mrożonki i rynek USA

Obecnie peruwiańska produkcja malin jest ukierunkowana przede wszystkim na eksport w formie mrożonek. Aż 95% wolumenu trafia na rynek amerykański, a pozostałe 5% do Chile. Taka struktura sprzedaży pokazuje wyraźną koncentrację geograficzną i jednocześnie ujawnia duży, niewykorzystany potencjał ekspansji na inne kierunki, zwłaszcza do Europy.

Jednocześnie malina wciąż pozostaje w Peru uprawą na stosunkowo wczesnym etapie rozwoju, zwłaszcza w porównaniu z dobrze ugruntowaną pozycją borówki wysokiej. Przedstawiciele Midagri podkreślają jednak, że o powodzeniu dalszego rozwoju tego sektora zadecyduje zdolność do szybkiego skalowania produkcji, dobra organizacja podaży, utrzymanie wymaganych przez odbiorców wolumenów oraz zapewnienie sprawnej logistyki eksportowej.

Eksporterzy widzą w malinach nową szansę

Rosnący potencjał malin nie umyka uwadze dużych firm eksportowych działających na terenie Peru. Coraz więcej wiodących przedsiębiorstw rozważa włączenie tego gatunku do swojego portfolio, przede wszystkim z myślą o eksporcie w formie mrożonej.

Jedną z ważnych przewag malin jest ich elastyczność handlowa. Owoce mogą trafiać zarówno na rynek krajowy w formie świeżej, zaspokajając rosnący popyt wewnętrzny, jak i do przetwórstwa na produkty o wartości dodanej. Dotyczy to zarówno tradycyjnych wyrobów, takich jak soki, koncentraty czy dżemy, jak i bardziej zaawansowanych produktów funkcjonalnych oraz mrożonek wykorzystywanych w gastronomii i przemyśle spożywczym. Segment mrożonek otwiera z kolei drogę do dalszej ekspansji na rynkach zagranicznych, gdzie rośnie zapotrzebowanie na stabilne dostawy owoców jagodowych do dalszego przetwórstwa.

Nowy gracz na globalnym rynku malin

Przesłanie płynące z peruwiańskiego webinarium jest jednoznaczne: malina staje się w Peru strategiczną uprawą, która może znacząco poszerzyć ofertę eksportową kraju o produkt o wysokiej wartości i rosnącym znaczeniu na rynkach światowych. Rozwój sektora malinowego w tym kraju oznacza, że na globalnej mapie producentów malin pojawia się kolejny poważny gracz.

Źródło: Mundoagro

Gijs Hoogendoorn przeprowadził się do Portugalii w 1999 r., szukając miejsca, gdzie owoce jagodowe można produkować przez cały rok. W Odemirze założył gospodarstwo, w którym dziś uprawia w tunelach na około 25 ha maliny i jeżyny, a w mniejszym stopniu także porzeczkę czerwoną. Przez lata region uchodził za lokalizację o wyjątkowo sprzyjającym, przewidywalnym klimacie dla jagodowych.

Czytaj także:

zniszczone plantacje

Tragedia producentów owoców! Zniszczone plantacje truskawek, malin i borówek w Huelvie po gwałtownej burzy

Tegoroczny sezon diametralnie podważył to wyobrażenie. Jak mówi producent, miał już do czynienia z ulewami, ale tak mokrego roku jeszcze nie było.

"Tunel w wodzie" – burze, wiatr i miesiąc opóźnienia

Ostatnie miesiące przyniosły wyjątkowo obfite opady deszczu połączone z silnym wiatrem. W wielu gospodarstwach tunele zostały po prostu zdmuchnięte, a konstrukcje zniszczone. Gospodarstwo Hoogendoorna przeszło przez tę próbę stosunkowo dobrze, choć bez strat się nie obyło. Najpoważniejszym skutkiem okazało się jednak znaczne spowolnienie wegetacji.

Grząska, wysycona wodą gleba w tunelu z jeżynami

FOTO: First Fruits

Producent przyznaje, że o tej porze roku powinni być w pełni zbiorów, tymczasem produkcja jest opóźniona o około miesiąc. Maliny odmiany ‘Malaika‘, które zwykle byłyby już dawno zebrane, wciąż czekają w tunelach. Równocześnie w nadmiernie wilgotnym środowisku doskonale radzą sobie chwasty, które rosną szybciej niż same krzewy.

Od suszy do przelewu – zbiornik, który napełnił się "niemożliwie szybko"

Spektakularnym symbolem tej zmiany jest zbiornik Barragem de Santa Clara, kluczowy dla zaopatrzenia regionu w wodę. W styczniu 2025 r. jego poziom wynosił zaledwie 36%, co wymuszało poważne ograniczenia w nawadnianiu. Dziś zbiornik jest wypełniony w 95%, a osiągnięcie 100% wydaje się niemal przesądzone.

Gdy wilgotność staje się największym wrogiem jagodowych

Choć zawalone tunele i uszkodzone konstrukcje robią największe wrażenie na zdjęciach, zdaniem Gijsa to nie one będą miały najdłuższe konsekwencje. Prawdziwym problemem jest długotrwale podwyższona wilgotność powietrza.

Przy tak dużej ilości wody w tunelach trudno utrzymać pożądany mikroklimat. Maliny rosną wolniej, rośnie presja chorób, a z kolei chwasty korzystają z warunków idealnych dla ekspansji. W regionie powszechnie prowadzi się uprawę na długich pędach, co dodatkowo utrudnia szybkie odbudowanie produkcji po uszkodzeniach tuneli. Straty będą się więc istotnie różnić między gospodarstwami – od "tylko" opóźnienia zbiorów po bardzo poważne ubytki plonu.

Jak ograniczać ryzyko? Lokalizacja, decyzje i szkółkarstwo

Gijs podkreśla, że od lat próbuje zarządzać pogodowym ryzykiem przez dobór lokalizacji i technologii. Jedna z jego plantacji położona jest blisko morza, ale producent świadomie zrezygnował tam z produkcji zimowej ze względu na wysokie ryzyko sztormów. Ostatni sezon potwierdził słuszność tej strategii.

Coraz ważniejszą częścią działalności gospodarstwa jest także produkcja szkółkarska roślin jagodowych, którą Hoogendoorn nazywa idealnym uzupełnieniem upraw towarowych. Jednak i w tym przypadku ulewne deszcze komplikują prace, a wody w Portugalii jest już wystarczająco dużo. Przebieg bieżacego sezonu jest więc bardzo zły i jeśi pogoda nie poprawi się, może okazać się katastrofalny.

Sprzedaż to najmniejszy problem – kiedy jakość broni się sama, ale...

Paradoksalnie, w tym sezonie marketing owoców jest dla Hoogendoorna najmniej stresującą częścią biznesu. Dzięki odmianom celowanym w segment premium – takim jak ‘Malaika‘ i ‘Monet‘ w malinach oraz ‘Sweet Royalla‘ w jeżynach – gospodarstwo ma dobrze rozwiniętą sieć odbiorców na wymagających rynkach europejskich.

Sprzedaż prowadzona jest samodzielnie, a owoce trafiają m.in. do Anglii, Grecji, Włoch i Hiszpanii, a także do odbiorców w rodzimej Holandii. Warunek jest jeden: dostarczyć owoce o odpowiedniej jakości. To właśnie pogoda – a nie popyt – jest dziś głównym przeciwnikiem producentów jagodowych w regionie, który jeszcze niedawno uchodził za niemal wzorcowy pod względem klimatu dla jagodowych. W tym roku jest jednak zdecydowanie inaczej...

Źródło: freshplaza.com

Huelva, jedno z najważniejszych zagłębi produkcji truskawek, malin, borówek i jeżyn w Europie, znalazła się na trasie przejścia burzy Kristin. Towarzyszące jej ulewne deszcze, śnieżyce i bardzo silny wiatr spowodowały poważne uszkodzenia konstrukcji tuneli i szklarni. To kolejny cios w sezon, który od początku jest naznaczony niestabilną pogodą i ograniczoną podażą owoców.

Czytaj także:

najzimniejsza noc w roku

Noc nawet do -30°C. Czy najgorsze już za nami? Co tak silny mróz oznacza dla plantacji jagodowych?

Według relacji producentów i organizacji branżowych, skutki żywiołu są odczuwalne zwłaszcza w strefie nadmorskiej i w rejonie Condado de Huelva. W wielu gospodarstwach wiatr dosłownie "zabrał" folie z konstrukcji, a część tuneli została naruszona na tyle, że wymaga kosztownej odbudowy. Dla plantatorów oznacza to nie tylko straty bieżącego plonu, lecz także ryzyko opóźnień w kolejnych rzutach zbiorów.

Zniszczone tunele i zalane plantacje truskawek, malin i borówek

Rafael Domínguez, dyrektor stowarzyszenia Freshuelva, opisuje, że szczególnie mocno ucierpiały okolice Cartaya, Rociany, części Moguer i Almonte. To obszary intensywnej produkcji truskawek, malin, borówek i jeżyn, gdzie wiele gospodarstw opiera się na tunelach foliowych i lekkich konstrukcjach. Silny wiatr uszkodził żelazne stelaże i folię, a specjaliści firm ubezpieczeniowych wciąż szacują zakres szkód.

Plantacja po przejściu burzy Kristin

FOTO: Freshuelva

Dodatkowym problemem są wezbrane potoki i lokalne podtopienia. W kilku miejscach strumienie wystąpiły z koryt, a plantacje zostały zalane. Nadmierna wilgoć oznacza wyższe ryzyko chorób grzybowych, gnicia owoców i uszkodzeń systemu korzeniowego. Część pól może wymagać przesadzenia lub całkowitego wyłączenia z produkcji w tym sezonie.

W skrócie najważniejsze konsekwencje burzy Kristin dla Huelvy to:

• uszkodzenia konstrukcji tuneli i szklarni z truskawkami, malinami, borówkami i jeżynami,
• zalania plantacji i większe ryzyko chorób oraz strat plonu.

Sezon już wcześniej był trudny: mniej owoców przy rosnącym popycie

Domínguez podkreśla, że obecne zniszczenia to nie jest pojedynczy incydent, lecz kolejny etap bardzo wymagającego sezonu. Od grudnia region zmaga się z niestabilną pogodą, nadmiernymi opadami deszczu i chłodem. To wszystko ograniczało plonowanie roślin, powodowało opóźnienia w dojrzewaniu owoców i zmniejszało wolumeny trafiające na rynek.

Burza Kristin dokłada do tego jeszcze straty w infrastrukturze. W praktyce oznacza to, że produkcja będzie niższa właśnie w momencie, gdy rynek europejski zgłasza rosnące zapotrzebowanie na truskawki, maliny i borówki. Huelva, która zwykle stabilizuje podaż zimowo-wiosenną, tym razem nie będzie w stanie w pełni odegrać tej roli.

Maroko i Grecja też pod presją pogody. Europa odczuje niedobór jagód

Ograniczona podaż dotyczy nie tylko Hiszpanii. W ostatnich tygodniach również Maroko i Grecja, ważni dostawcy truskawek i malin na rynek UE, zmagały się z trudnymi warunkami pogodowymi. Mniejsze zbiory w kilku krajach jednocześnie sprawiają, że każda kolejna burza czy fala chłodu ma znacznie silniejszy efekt cenowy i logistyczny.

Dla europejskich odbiorców oznacza to widoczny spadek dostępności truskawek i malin, większą zmienność cen oraz ograniczoną elastyczność dostaw. Detaliści mogą mieć trudności z realizacją planów promocyjnych, a w niektórych krajach – w tym w Polsce – widoczna będzie większa różnica między sieciami w dostępności i cenach jagód z importu.

Kampania walentynkowa pod znakiem zapytania

Okres wokół Walentynek to ważne okno sprzedażowe dla owoców jagodowych, zwłaszcza truskawek i malin w segmentach premium. Tegoroczna kampania zderza się jednak z ograniczoną podażą i serią zawirowań pogodowych. Organizacje branżowe już teraz sygnalizują, że produkcji może zwyczajnie zabraknąć, aby w pełni pokryć zapotrzebowanie zgłaszane przez rynek.

To może przełożyć się na wyższe ceny hurtowe, mniejszą liczbę promocji w sklepach oraz bardziej selektywne podejście sieci do ekspozycji owoców jagodowych. W efekcie konsumenci w Europie, w tym w Polsce, mogą doświadczyć w lutym ograniczonej oferty deserowych truskawek i malin lub wyższe ceny w porównaniu z poprzednimi sezonami.

Perspektywa na najbliższe tygodnie: kolejne burze i ograniczona produkcja

Prognozy pogody dla południowej Hiszpanii zapowiadają kolejne fronty burzowe już w tym tygodniu. Producenci w Huelvie starają się jak najszybciej naprawiać infrastrukturę – odbudowują konstrukcje, wymieniają folie i zabezpieczają tunele na wypadek nowych opadów i silnego wiatru. Branża szacuje jednak, że potrzeba co najmniej dwóch tygodni, aby sytuacja wróciła do względnej równowagi.

W tym czasie produkcja truskawek, malin, borówek i jeżyn będzie wyraźnie ograniczona, a rynek pozostanie bardzo wrażliwy na dalsze zaburzenia. Każda kolejna fala niekorzystnej pogody czy problemów logistycznych może szybko przełożyć się na skokowy wzrost cen i dodatkowe luki podażowe.

Źródło: freshuelva.es

Od lewej: Paweł Tamborski, Tomasz Mędrala, Tomasz Poliszak, Agrimpex podczas TSW 2026

FOTO: Michał Piątek

Agroflex 25 g/m² nie jest już zupełną nowością (debiut miał miejsce w styczniu ubiegłego roku), ale dopiero ostatni sezon na większych plantacjach pokazał jej pełen potencjał. - To miękka agrowłóknina z podwójnymi włóknami, bardzo elastyczna, przyjemna w pracy i wyraźnie inna od typowych agrowłóknin. Ta elastyczność jest kluczowa: materiał ugina się i rozciąga, zamiast od razu pękać, co ma ogromne znaczenie w zetknięciu z mechanicznym naciskiem lub dziką zwierzyną - tłumaczy Tomasz Mędrala.

Jednym z największych problemów na plantacjach truskawek pozostają szkody wyrządzane przez sarny. Przy klasycznych agrowłókninach nawet ich spokojne przemieszczanie się prowadzi do rozdarć, które pod wpływem wiatru szybko się powiększają. W przypadku agrowłókniny Agroflex 25 g/m² obserwacje z pól są inne: gdy sarna porusza się spokojnie, powstają jedynie miejscowe wgniotki w materiale. W sytuacjach bardziej gwałtownych, gdy zwierzyna jest spłoszona, mogą niestety pojawić się dziury, jednak dzięki strukturze Agroflexu rozdarcia te nie mają tendencji do dalszego powiększania się. To sprawia, że okrycie dłużej zachowuje swoją funkcjonalność.

Agroflex 25 g/m² czy 30 g/m² - co lepsze dla truskawek?

W ostatnich latach wielu plantatorów decydowało się na agrowłókniny o gramaturze 30 g/m², licząc przede wszystkim na ich wyższą wytrzymałość. Praktyka pokazała jednak, że wraz z grubością rośnie także stopień zacienienia roślin. Tzw. trzydziestka dobrze znosi obciążenia, ale są okresy w sezonie, gdy zaczyna wyraźnie zabierać światło, co odbija się na starcie wegetacji. Rośliny pod cięższą agrowłókniną ruszają później, mimo że na pierwszy rzut oka wydawało się, że będą miały lepsze warunki.

Ślady po przejściu sarny po agrowłókninie - rozdarć nie widać

FOTO: Jarosław Jolkowski

Na podstawie doświadczeń z różnych gospodarstw Tomasz Mędrala rekomenduje Agroflex 25 g/m² jako rozwiązanie optymalne dla większości plantacji truskawek. Osłona taka zapewnia wystarczającą ochronę mechaniczną i termiczną, a jednocześnie nie ogranicza tak bardzo dopływu światła. W praktyce przekłada się to na szybszy start roślin wiosną i bardziej wyrównane wejście w okres intensywnego wzrostu.

Agroflex 18 g/m² i 21 g/m² - lżejsza włóknina do delikatniejszych upraw

W ofercie Agrimpex dostępne są również dwie inne gramatury agrowłókniny z technologią Agroflex - 18 g/m² oraz 21 g/m². Pierwsza z nich znajduje zastosowanie przy zabezpieczeniu nowalijek, druga sprawdza się do ochrony roślin młodych, jednorocznych, posadzonych w gruncie sadzonek - wszędzie tam, gdzie liczy się dobra przepuszczalność światła. Mimo niższej gramatury materiał zachowuje wysoką wytrzymałość i odporność na uszkodzenia.

- W testach na zrywarkach materiał potrafi rozciągnąć się nawet o 100%, co pokazuje, jak duży zapas elastyczności posiada. Sprawdziany prowadzone “w rękach” - przez zwykłe rozciąganie palcami - również wskazują, że jest wyraźnie mocniejszy niż standardowe agrowłókniny o podobnych gramaturach. Dla plantatorów szukających lekkiego, a zarazem trwałego okrycia Agroflex 18 g/m² i 21 g/m² może być ciekawą alternatywą, zwłaszcza tam, gdzie presja mrozu jest mniejsza, a ważniejsza staje się dynamika wzrostu - wyjaśnia Tomasz Mędrala.

Agrowłóknina Puszysta 110 g/m² - zimowa tarcza dla malin

Rząd malin okryty agrowłókniną Puszystą

FOTO: Agrimpex

W uprawie malin coraz większe znaczenie zyskuje agrowłóknina Puszysta o gramaturze 110 g/m². Plantatorzy przekonali się, że nowe odmiany są znacznie bardziej wrażliwe na niskie temperatury niż tradycyjne. Ostatnie zimy pokazały, że lokalne spadki do -25°C nie są niczym wyjątkowym, a przy takich warunkach nieosłonięte pędy łatwo przemarzają. Agrowłóknina Puszysta, gruba i jednocześnie “oddychająca”, tworzy nad rzędami malin dodatkową barierę termiczną, ograniczając wpływ ekstremalnych mrozów.

Materiał ten produkowany jest w innej technologii niż typowe agrowłókniny, dzięki czemu cechuje go bardzo wysoka odporność na rozerwania i uszkodzenia mechaniczne. Jest to szczególnie ważne w uprawach tunelowych, gdzie dochodzi do licznych manipulacji okryciem, a dodatkowo, przy podwiniętych foliach jest ono narażone na działanie wiatru. Grubość agrowłókniny Puszystej powoduje, że pędy są lepiej izolowane, a rośliny wychodzą z zimy w lepszej kondycji.

Jak prawidłowo przykrywać maliny agrowłókniną Puszystą?

Agrowłoknina Puszysta w ochronie malin

FOTO: Agrimpex

- W praktyce na plantacjach malin najczęściej stosuje się agrowłókninę Puszystą o szerokości dwóch metrów. Plantatorzy przykrywają rzędy w tunelach w sposób zapewniający całkowite, szczelne okrycie. Z jednej strony agrowłókninę o szerokości 2,0 m podwiesza się na ostatnim drucie konstrukcji nośnej, z drugiej strony prowadzi się oddzielny pas materiału, również o szerokości dwóch metrów. W ten sposób cały rząd zostaje osłonięty od góry i z boków - wyjaśnia sposób użycia materiału Tomasz Poliszak.

Dodaje, że kluczowe znaczenie ma uszczelnienie przy glebie. Agrowłóknina musi leżeć bezpośrednio na ziemi, bez przerwy między materiałem a podłożem, tak aby zimne powietrze nie dostawało się pod osłonę. Podczas zimowych odwilży, gdy temperatura przejściowo rośnie, warto jednak umożliwić wietrzenie. W praktyce robi się to, podwieszając agrowłókninę co kilka lub kilkanaście metrów z jednej strony rzędu. Pozwala to odprowadzić nadmiar wilgoci i ogranicza ryzyko rozwoju chorób.

Tunel, folia i agrowłóknina - bezpieczniejsza zima dla malin

Opisane rozwiązania dotyczą przede wszystkim upraw tunelowych. Coraz więcej producentów, obawiając się uszkodzenia konstrukcji przez ciężki śnieg, roluje folię do góry lub nawet całkowicie ją zdejmuje na okres zimy. W efekcie maliny w tunelach stają się praktycznie tak samo narażone na warunki pogodowe, jak plantacje w gruncie. W takich sytuacjach agrowłóknina Puszysta 110 g/m² staje się podstawowym zabezpieczeniem krzewów przed mrozem i wiatrem.

Dla plantatorów truskawek i malin rozwiązania Agrimpex - agrowłóknina Agroflex 25, 21 i 18 g/m² oraz agrowłóknina Puszysta 110 g/m² stanowią dziś praktyczną odpowiedź na coraz trudniejsze zimy i rosnącą presję uszkodzeń mechanicznych. Odpowiednio dobrana gramatura i prawidłowa technika przykrywania mogą zdecydować o tym, czy plantacja wejdzie w nowy sezon z pełnym potencjałem plonowania.

Jeszcze około dwóch tygodni temu wielu producentów i eksporterów malin w Meksyku mierzyło się z dużą podażą. Na plantacjach nastąpił tzw. flush, czyli skokowy wzrost plonowania i zbiorów, który zbiegł się w czasie z okresem świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku.

Dodatkowym utrudnieniem było to, że dni świąteczne wypadały w środku tygodnia. Dla handlu świeżymi owocami oznacza to zwykle poważne wyzwania logistyczne i trudności z właściwą alokacją towaru pomiędzy rynkami i odbiorcami. W efekcie na rynku pojawiła się presja na ceny, a część dostawców miała problem z optymalnym zagospodarowaniem całej dostępnej ilości malin.

Czytak także:

rynek borówek

Światowy rynek borówki: stabilny popyt, wysoka podaż z importu i rosnąca konkurencja. Cz. 2: Ameryka Północna i Afryka

W ostatnich dniach sytuacja zaczęła się jednak stabilizować. Dostawy z plantacji wyhamowały do bardziej typowego poziomu, a popyt ze strony importerów i sieci handlowych wrócił do normy po świątecznym rozchwianiu. Producenci sygnalizują, że relacja podaży do popytu staje się korzystniejsza, a rynek wchodzi w fazę lekkiego niedoboru, co sprzyja odbudowie cen.

Meksykańskie maliny z Jalisco – kluczowe regiony uprawy

Obecnie główny wolumen malin z Meksyku pochodzi z trzech rejonów uprawy w stanie Jalisco: Jocotepec, San Isidro i Tala. To właśnie tam zlokalizowane są wyspecjalizowane plantacje nastawione na eksport owoców na rynki północnoamerykańskie. Regiony te łączy sprzyjający klimat, odpowiednie nasłonecznienie i długa tradycja uprawy jagodowych, co pozwala na uzyskanie wysokiej jakości owoców w okresie, gdy wiele innych krajów dopiero przygotowuje się do sezonu.

Dla importerów w USA i Kanadzie maliny z Jalisco są kluczowym źródłem dostaw w zimowych miesiącach. Stabilna, powtarzalna produkcja ma tu duże znaczenie, ponieważ pozwala utrzymać ciągłość zaopatrzenia sieci handlowych i ograniczyć wahania cen na półkach sklepowych.

Odmiany malin z Meksyku: między stabilnością a innowacją

Plantatorzy w Jalisco opierają swoją produkcję głównie na dwóch sprawdzonych odmianach malin: ‘Amalia’ i ‘Rafiki’. To właśnie one dominują w bieżących dostawach na eksport – są dobrze poznane pod kątem plonowania, jakości owoców i trwałości w łańcuchu chłodniczym. Dla producentów oznacza to większą przewidywalność plonu i łatwiejsze planowanie zbiorów oraz wysyłek.

Równocześnie część gospodarstw testuje nowe, perspektywiczne odmiany. W Meksyku trwają obecnie próby z malinami ‘Malaika’ i ‘Zawadi’. Plantatorzy czekają na pierwsze pełniejsze zbiory i dokładne oceny tych odmian – zarówno pod względem wydajności, jak i jakości owoców, trwałości po zbiorze czy podatności na choroby. Dopiero na podstawie tych wyników będą podejmowane decyzje, czy rozszerzać nasadzenia nowych odmian na większą skalę.

Bilans podaży i popytu sprzyja cenom malin

Po okresie przedświątecznej nadpodaży obecna równowaga pomiędzy ilością malin na rynku a zapotrzebowaniem odbiorców jest dla meksykańskich producentów korzystna. Wielu z nich podkreśla, że zaczyna wręcz brakować owoców, aby w pełni zaspokoić wszystkie zamówienia. Taka sytuacja przekłada się na poprawę cen i bardziej komfortowe warunki handlowe niż te obserwowane jeszcze kilkanaście dni temu.

Dla całego łańcucha dostaw – od plantatora po detal – obecny moment jest ważnym sygnałem, że po świątecznych zawirowaniach rynek malin z Meksyku wchodzi w fazę bardziej przewidywalnego handlu. Stabilniejsze relacje podaży i popytu, oparte na systematycznych zbiorach z regionów Jocotepec, San Isidro i Tala oraz na sprawdzonych odmianach takich jak ‘Amalia’ i ‘Rafiki’, pozwalają patrzeć na początek roku z większym spokojem – przy jednoczesnym potencjale dalszego wzrostu cen w warunkach lekkiego niedoboru towaru.

Źródło: freshplaza.com

Gdy w maju 2022 roku pełnoskalowa wojna uderzyła w Ukrainę, większość firm walczyła o przetrwanie. W Kamionce Bużańskiej równolegle ruszał jednak zupełnie inny projekt – budowa nowego zakładu przetwórstwa owoców jagodowych.

Czytaj także:

mrożone owoce ekologiczne

Wołyń staje się kluczowym ośrodkiem produkcji ekologicznych jagód i mrożonek na Ukrainie

- Planowaliśmy tę inwestycję jeszcze przed wojną. W kwietniu 2022 właściciel podjął decyzję, że mimo wszystko ruszamy – wspomina Roman Vuykiv, dyrektor KBZPT. Dziś to nowoczesny zakład z technologią tunelowego mrożenia, kontraktami eksportowymi i jasno określoną strategią rozwoju. Ważnym partnerem w tym procesie stało się Ukraińskie Stowarzyszenie Jagodowe.

Odbudowa praktycznie „od zera” i standardy europejskie

Zakład powstał na gruzach dawnej fabryki. - To nie była renowacja. Wszystko było zniszczone, więc budowaliśmy praktycznie „od zera” – podkreśla Vuykiv, który od początku nadzorował projekt, od doboru technologii po kwestie bezpieczeństwa. Już na etapie planowania uwzględniono międzynarodowe standardy, co później znacząco ułatwiło proces certyfikacji.

Budowę rozpoczęto w 2022 roku, a już w sierpniu 2023 KBZPT zamroził pierwszą partię owoców – testową dostawę dla partnerów. Pełna produkcja ruszyła w 2024 roku. Zakład skoncentrował się na obsłudze eksporterów, równolegle dopracowując procedury i kontrolę jakości.

Maliny na rynek UE – technologia, moce i asortyment

Głównym surowcem KBZPT jest malina, ponieważ to najłatwiej dostępna jagoda w regionie. Linia produkcyjna może przerobić do 3 ton na godzinę, a chłodnie mieszczą ponad 4 000 palet w temperaturze –20°C. Zakład przetwarza także mniejsze ilości truskawek, wiśni i innych owoców, ale to malina pozostaje kluczowym produktem.

Czytaj także:

rynek malin

Rynek malin: Polska rozdaje karty w UE, ale…

Pierwszy eksport ruszył na początku 2025 roku do Litwy, a następnie głównym kierunkiem stały się Niemcy. Firma stawia na bezpośrednią współpracę z przetwórcami i sieciami handlowymi, ograniczając udział pośredników. Produkty pakowane są głównie w opakowania 2,5 kg, dostosowane do wymogów rynku unijnego.

Współpraca międzynarodowa i lekcje z Serbii

Dużą rolę w rozwoju eksportu odegrały wyjazdy biznesowe organizowane przez Ukraińskie Stowarzyszenie Jagodowe. Podczas wizyty w Berry Enterprises w Holandii w maju 2025 roku Vuykiv mógł bezpośrednio spotkać się z potencjalnymi kupcami z Europy i lepiej zrozumieć sposób myślenia zarówno odbiorców końcowych, jak i handlowców.

Wizyty w Serbii, jednym z liderów przetwórstwa mrożonych malin uwidoczniły kierownictwu zakładu, jak ważne są dopracowane opakowania, rygorystyczna kontrola jakości oraz zaawansowane techniki przetwórcze. Zdobyta tam wiedza jest dziś wdrażana w KBZPT.

Wyzwania: surowiec, logistyka i współpraca z plantatorami

Mimo sukcesów wyzwań nie brakuje. Kluczowe problemy to:

• ograniczona dostępność surowca o wysokiej jakości,
• rozdrobnienie dostawców
• długie łańcuchy logistyczne.

Według Vuykiva odpowiedzią jest bliższa współpraca z rolnikami – dzielenie się wiedzą, wsparcie w zakładaniu i prowadzeniu plantacji oraz stopniowe budowanie stabilnej bazy surowcowej.

W planach jest także zwiększenie własnej produkcji jagód, rozwój upraw wiśni i warzyw, pogłębianie stopnia przetworzenia i dalsza ekspansja na rynkach UE.

Przyszłość ukraińskich malin w Europie i wpływ na polski sektor malinowy

Ukraińcy powinni mniej ze sobą konkurować, a więcej uczyć się razem. Współpraca, wymiana doświadczeń i wyjazdy biznesowe przynoszą realne korzyści. Zbudowanie fabryki to dopiero początek. Prawdziwą sztuką jest efektywne jej prowadzenie. Tą wiedzą jesteśmy gotowi się dzielić – podsumowuje Roman Vuykiv.

Ukraiński sektor malinowy stanowi coraz większe zagrożenie dla polskich plantatorów. Już teraz imponujące wielkościowo dostawy ze wschodu zniechęcają ogrodników do zakładania nowych kwater czy unowocześniania technologii wytwarzania surowca na potrzeby przemysłu.

Czytaj także:

owoce do przetwórstwa

Strzeż się plucia pod wiatr! Zapasów nie ma, surowca też nie będzie

O ile mniejsze, krajowe mroźnie chętnie współpracowałyby z lokalnymi dostawcami, o tyle największe działające w Polsce zakłady przetwórcze wykazują wobec tej sytuacji obojętność. W aktualnej sytuacji geopolitycznej nabywanie surowca do mrożenia czy przetwórstwa z zewnętrznych rynków nie stanowi żadnego problemu. Budowa, czy może raczej odbudowa lokalnej bazy surowcowej schodzi więc na drugi plan. Nie tylko plantatorzy ale i konsumenci powinni nad tym faktem ubolewać. Bezpieczeństwo żywnościowe kraju powinno być traktowane na równi z innymi kluczowymi zagadnieniami związanymi z funkcjonowaniem państwa i społeczeństwa, a być może nawet powinno mieć priorytet.

Źródło: uaberries.com, własne

Tegoroczny styczeń jest zupełnie inny niż poprzednie. W 2025 roku w wielu częściach kraju mieliśmy temperatury dochodzące do +20°C, a teraz wartości są podobne, tyle tylko, że na minusie. To sytuacja zdecydowanie bardziej standardowa dla Polski.

Przez kraj suną też kolejne fale opadów śniegu. Plantatorzy prowadzący uprawy w tunelach spozierają z niepokojem w niebo na ołowiane chmury, a te zasnuwać Polskę mają przez co najmniej kolejne dwa tygodnie. Klasyczna polska zima stwarza pewne zagrożenia dla tuneli. Powodem jest zdolność śniegu do absorpcji wody z powietrza i zwiększanie gęstości jednocześnie bez większych zmian w objętości.

Higroskopijność śniegu a bezpieczeństwo tuneli

FOTO:

Świeży śnieg najczęściej nie jest zagrożeniem dla tuneli. Jego gęstość, gdy mówimy o śniegu takim ja padał na przełomie 1 i 2 dekady stycznia nie przekracza 250 kg/m3. Wedle danych z windy.com gęstość pokrywy śnieżnej w okolicach mojego gospodarstwa pod Rawą Mazowiecką w dniu 12 stycznia wynosiła dla przykładu 186 kg/m3. Konstrukcja tunelu okrytego warstwą lekkiego puchu w warunkach bezwietrznej pogody lub nawet lekkiego wiatru nie jest w takiej sytuacji zagrożona.

Problemem jest jednak higroskopijność śniegu. Posiada on zdolność chłonięcia wody z powietrza. Śnieg zwiększa swą gęstość, a przez to masę, choć wizualnie nie zachodzą większe zmiany. W skrajnych przypadkach 1 m3 mokrego śniegu lb lodu może ważyć do 800 kg/m3.

Uszkodzony tunel

FOTO: Michał Piątek

Co to oznacza w praktyce dla użytkowników tuneli?

Z doniesień plantatorów jasno wynika, że do tzw. składania tuneli pod naporem śniegu dochodzi jakiś czas po opadzie. Zwykle jest to kilka-kilkanaście godzin, czasem kilkadziesiąt. Nawet mokry śnieg, padający w temperaturze powietrza bliższej 0°C, wciąż posiada pewne zdolności zwiększania masy, a więc niebezpieczeństwo powyginania konstrukcji rośnie wraz z upływem czasu.

Ważna jest zatem szybka reakcja. W tunelach, gdzie nie ma na roślinach okryw z agrowłókniny podejmowane były próby wykorzystania opryskiwaczy. Powietrze wprawia folię w drgania i w efekcie śnieg osuwa się z niej. Jeśli jednak na truskawkach czy malinach znajduje się materiał, to taka opcja nie wchodzi w grę. Plantatorzy śnieg strącają ręcznie poprzez pulsacyjne wypychanie go z wewnątrz tuneli.

To praca bardzo ciężka, wymagająca fizycznie. Jednak pozostawienie śniegu na tunelu grozi zdeformowaniem konstrukcji, która w znacznej części może zostać uszkodzona nieodwracalnie.

Uwaga! Tunele zawalają się w ciszy

Zaleganie śniegu na tunelach jest niebezpieczne dla osób w środku obiektu. Gdyby konstrukcja była z drewna przed złożeniem/załamaniem słychać byłoby trzaski i inne odgłosy sygnalizujące niebezpieczeństwo. Stalowe wręgi deformują się w relatywnej ciszy.

Znam przypadek w którym właściciel gospodarstwa widząc wieczorny i nocny opad odśnieżanie tuneli zaplanował na kolejny dzień od rana. Nazajutrz wraz z pracownikami wszedł do pierwszego tunelu, a po zakończeniu pracy w nim i wyjściu zespół z wielkim zdziwieniem odkrył, że kolejny tunel częściowo się zawalił. Było to na tyle ciche, że nikt nie miał świadomości tego, co właśnie dzieje się zaledwie kilka-kilkanaście metrów obok.

Tunele są coraz mocniejsze, ale…

Trzeba przyznać, że producenci tuneli coraz lepiej rozumieją specyfikę polskiego klimatu i konstrukcje oferowane plantatorom są coraz lepsze. W zasadzie ryzyko uszkodzenia tunelu przez śnieg jest niewielkie, ale w sytuacjach, gdy opady są długotrwałe i intensywne z pewnością bezpieczniej jest rękę trzymać na pulsie.

W imieniu własnym a także w imieniu wszystkich współautorów i osób zaangażowanych w codzienne funkcjonowanie portalu jagodowe.pl życzę pogodnego, spokojnego sezonu 2026! Niech nie opuszcza Was siła i motywacja do tego, co tak wspaniale Wam wychodzi – produkcji wysokiej jakości owoców jagodowych!

Życzę też dużo zdrowia, szczęścia i satysfakcji w strefach innych niż zawodowe. W końcu każdy z nas jest przede wszystkim człowiekiem, a dopiero potem plantatorem.

Zimowa pauza to dobry okres do spojrzenia na jagodową branżę z dystansem, większym spokojem, czas na chłodną analizę i kalkulację.

Przemysłowa truskawka droga, malina nie

Zakończony rok przyniósł dość nieoczekiwane rozstrzygnięcia w zakresie produkcji owoców przeznaczonych na zapotrzebowanie zakładów przetwórczych. Na pierwszy plan przebija się wysoka cena truskawek, która w piku dobiła do nieosiągalnego jak wcześniej wydawało się poziomu 10,00 zł/kg. Wbrew deklaracjom o łatwych możliwościach sprowadzenia do Polski truskawki z innych krajów, nasz produkt okazał się bardzo potrzebny i odbiorcy walczyli o niego ceną.

Niska opłacalność uprawy truskawki w sezonach poprzedzających 2025 rok przełożyła się jednak na dość dynamiczne redukowanie areałów upraw a w zeszłym roku wybitnie zimny maj spotęgował deficyty owoców na rynku. W konsekwencji mogliśmy obserwować masowy import mrożonej truskawki do Polski. W ciągu pierwszych trzech kwartałów 2025 roku do Polski sprowadzono 77 tys. t mrożonej truskawki, co już jest historycznym rekordem dla kraju, który przez wiele lat w przeszłości znany był jako jeden z największych eksporterów tego produktu. Ostateczny wynik, gdy poznamy statystyki za pełny rok, będzie z pewnością znacznie wyższy.

Przetwórcy skupili też niewiele malin o czym także świadczyć może wzmożony ich import. Choć w sezonie pojawiały się często nieoficjalne komunikaty mówiące o tym, że maliny nie są priorytetem dla zakładów przetwórczych mające uzasadniać niskie ceny na rampach, wielokroć mocno poniżej progu 10,00 zł/kg, to mrożone owoce szybko stały się bardzo drogie. Już we wrześniu mrożonki z Serbii testowały barierę 7,00 euro/kg, co jest przejawem silnego popytu. Taki układ rynku budzi też uzasadnione wątpliwości co do sprawiedliwej dystrybucji marż w łańcuchu dostaw.

Czy trend ograniczania produkcji owoców przemysłowych się odwróci?

Wysokie ceny skupu doprowadziły do wzrostu zainteresowania uprawą truskawki. Powstało sporo nowych kwater zwłaszcza w okolicach Czerwińska i na Lubelszczyźnie, ale powrotu do dawnej skali produkcji nie można oczekiwać. Poza korelacją podaży i popytu na światowych rynkach kształtującą cenę truskawki w Polsce wielkość produkcji ograniczają inne czynniki:

• wysokie i coraz wyższe koszty pracy
• wysokie i wciąż rosnące koszty maszyn i energii
• zmęczenie gleb i w przypadkach niektórych gospodarstw brak możliwości skalowania upraw
• problemy z sukcesją w gospodarstwach

Nawet jeśli w perspektywie kolejnego sezonu czy dwóch produkcja truskawek przemysłowych nieco wzrośnie, to w odleglejszym horyzoncie czasowym redukcja produkcji owoców przemysłowych w kraju wydaje się nieunikniona. Co gorsza, wystarczą 1-2 sezony bez przymrozków, dość łatwe w ochronie i w konsekwencji z wysoką produkcja i niskimi cenami, a sytuacja może stać się szybko bardzo dramatyczna.

Na rynku malin do tłoczenia i mrożenia, póki co, światełka w tunelu nie widać. Tu tzw. gamechangerem mogłaby okazać się nowa, dogodna do zbioru kombajnowego odmiana. Przy aktualnych globalnych cenach malin ograniczenie kosztu zbioru mogłoby zapewnić opłacalność produkcji w kolejnych latach.

Rosną tunele i deserowa produkcja

Inaczej przedstawia się sytuacja na rynku malin i truskawek deserowych. Ich produkcja coraz mocniej przenosi się pod tunele. W sezon 2025 wchodziliśmy z 300 ha nowych konstrukcji, mniej więcej po połowie przeznaczonych na uprawę obu tych gatunków. To pozwoliło na stworzenie stabilnych warunków do wyprodukowania prawie 8 tys. t truskawek i 3 tys. t malin klasy premium. Wedle wstępnych szacunków w sezonie 2026 polscy ogrodnicy będą dysponować 250-400 ha kolejnych nowych tuneli.

Zimowe wapnowanie ma swoje plusy. Po pierwsze, czas gra na naszą korzyść. Chodzi nie tylko o fakt, że zimowe miesiące to najczęściej okres niższego natężenia prac w gospodarstwie, ale także o to, że wapno będzie mieć więcej czasu na regulację odczynu pH gleby.

Zima jest także tą porą roku, kiedy nawozy do odkwaszania bywają tańsze. Sam w ostatnich dniach otrzymałem kilka ofert zakupu nawozów, co może sugerować, że na składach panuje marazm. Uzyskanie korzystnej ceny powinno obecnie być łatwiejsze niż wiosną, gdy na powrót zapanuje podwyższony popyt na wszelkiego rodzaju nawozy.

Czytaj także:

wapnowanie kwatery

Jesienne wapnowanie plantacji – dlaczego jest potrzebne i jak wykonać je efektywnie?

Zimowe wapnowanie – minusy

Najchłodniejsza pora roku nie jest jednak wolna od czynników, które utrudniają wapnowanie. Jak dotąd w większości kraju jest relatywnie sucho i niezapowiadane są większe opady. To sprawia, że wjazd na plantacje bez uszkadzania międzyrzędzi powinien być możliwy w większości przypadków. Ten stan może się jednak szybko zmienić. Wyżłobienie kolein w darni między rzędami jagodników wymaga zaś kolejnych prac, a więc i nakładów, zmierzających do przywrócenia ich do poprzedniego stanu.

Z kolei wyraźne spadki temperatur przy możliwym braku śniegu powodują, że gleba przemarza głęboko. Na stanowiskach przygotowywanych pod wiosenne nasadzenia roślin przemieszanie nawozu z glebą może nie być możliwe aż do wiosny.

Jeśli zamierzamy wapnować, to czym?

Zimowe wapnowanie wykonać można przy pomocy wapna węglanowego ze skały jurajskiej lub kredy. W odpowiednich warunkach, a więc przy dużej sumie opadów sprawdzi się także wapno dolomitowe. To rozwiązanie rekomendowane na te gleby w których zawartość magnezu jest niewielka. Problemem jest jednak reaktywność: tzw. dolomity nie działają tak szybko jak kredy. Jeśli celem nadrzędnym jest podniesienie odczynu pH gleby, lepiej sięgnąć po drugą kategorię produktów. Gdy zaś chodzi o przeciwdziałanie zakwaszaniu się stanowiska można wykorzystać wapno magnezowe. Jeśli zaś regulacja odczynu pH gleby ma być połączona z uzupełnieniem magnezu w glebie, a zima i wczesna wiosna okażą się suche, jak choćby w sezonie 2025, może się okazać, że konieczne będzie sięgnięcie np. po nawóz wieloskładnikowy z pełną dawką szybko dostępnego dla roślin magnezu.

Pełniący obowiązki premiera Kosowa, Albin Kurti, przemawiał na 10. Konferencji Malinowej zorganizowanej przez Kosowskie Stowarzyszenie Malinowe. W wydarzeniu wzięło udział ponad 350 uczestników, w tym ogrodnicy, przedstawiciele firm eksportowych, instytucje i partnerzy międzynarodowi. Około 30 plantatorów z Albanii również uczestniczyło w konferencji, aby zapoznać się z modelami produkcji malin stosowanymi w Kosowie.

Kurti zauważył, że sektor owoców miękkich, zwłaszcza malin, truskawek i borówek, odnotowuje stały wzrost, wspierany przez dostęp do nowych rynków, bardziej stabilne ceny i długoterminowe kontrakty. Stwierdził, że wyniki te są powiązane ze skonsolidowanym łańcuchem produkcji, przetwórstwa i eksportu, a także ze współpracą między plantatorami, stowarzyszeniami, instytucjami i partnerami międzynarodowymi.

Kamień milowy osiągnięty – 1000 ha malin już rośnie w Kosowie

Obecne plantacje malin w Kosowie prowadzone są już na około 1000 hektarów. Borówki uprawia się na ok. 180 ha. Sektor jagodowy generuje około 10 milionów euro i zapewnia ponad 2500 miejsc pracy w łańcuchu produkcji i przetwórstwa.

Kurti podkreślił priorytety rządu, koncentrujące się na finansowaniu produkcji i przetwórstwa, poprawie dostępu do rynków zbytu oraz standaryzacji certyfikacji. Zwrócił uwagę na rolę Stowarzyszenia Malinowego Kosowa w łączeniu ogrodników z rynkami i standardami europejskimi.

Oświadczył, że rząd będzie nadal udzielał wsparcia temu sektorowi i dodał, że zamierza pełnić rolę partnera i podmiotu ułatwiającego zapewnienie, aby produkcja plantatorów uzyskała jeszcze większą wartość rynkową.

Źródło: Telegrafi

Zapraszam na poniższy film. Relacjonuje on wizytę polskiej delegacji w fabryce w Sabac, mieście położonym nad Sawą, na zachód od Belgradu. Tomasz Olszewski z firmy Procam wyjaśnia w jego trakcie dlaczego Elixir Supreme wszedł na stałe do oferty handlowej firmy:

Elixir Supreme do zastosowań na plantacjach jagodowych

Elixir Supreme to bezchlorkowy, kompleksowy, nieorganiczny, stały nawóz mineralny o zbilansowanej relacji składników odżywczych pasujący do zastosowań w większości upraw wrażliwych na chlorki.

Elixir Supreme, Elixir Zorka

FOTO: Michał Piątek

Produkt ten umożliwia zrównoważone odżywianie upraw ogrodniczych na wszystkich typach gleby. Dla wielu producentów, zwłaszcza tych nieposiadających informacji na temat zasobności ich gleb w składniki pokarmowe, nawóz Elixir Supreme 12-12-17 jest więc rozsądnym wyborem. Sięgają jednak po niego także wysoce profesjonalni plantatorzy traktując nawóz jako podstawę żywienia roślin.

Proporcje zawarte między makroskładnikami NPK w Elixir Supreme 12-12-17 predysponują go do nawożenia pogłównego sadów, jagodników i plantacji warzywniczych, ale i do zastosowanego tuż przed siewem czy sadzeniem warzyw, albo tuż przed startem wegetacji sadów i jagodników.

Pożądany efekt w żywieniu jagodowych można uzyskać dzieląc pełną dawkę na dwie aplikacje. Elixir Supreme, zasobny także w gamę innych niż wyżej wymienione składników pokarmowych, stosowany dwukrotnie po 200-300 kg/ha jest dobrym punktem wyjścia do uzyskania wysokiego plonu i zapewnienia roślinom satysfakcjonującej kondycji.

Korzystne warunki klimatyczne i glebowe Wołynia sprawiły, że uprawa jagód stała się dynamicznie rozwijającym się sektorem w tej części Ukrainy. Zachodzą tam ciekawe procesy integracji i współpracy pomiędzy producentami, czasem będącymi firmami zarządzającymi wielkimi areałami i zakładami przetwórczymi.

Właściwie od momentu swego powstania w 2017 roku, SAV Agro Partner stał się wiodącym producentem ekologicznych jagodowych i warzyw, współpracując z firmą Biofrozen LLC, odpowiedzialną za mrożenie z wykorzystaniem nowoczesnej technologii IQF (Individual Quick Freezing) pochodzącej od polskiego producenta Unidex, w połączeniu z sortowaniem laserowym.

Współpraca w zakresie uprawy i mrożenia owoców

SAV Agro Partner zarządza 300 hektarami ziemi, z czego na 160 ha prowadzi się uprawy metodą ekologiczną. Do najważniejszych kierunków produkcji należą truskawki, maliny (w tym odmiany powtarzające), wiśnie, rokitnik, gryka oraz różnorodne warzywa i melony. Firma kładzie nacisk na jakość, zrównoważony rozwój i zgodność z międzynarodowymi standardami rynkowymi.

Zakład IQF firmy Biofrozen, uruchomiony w 2025 roku, może zamrozić 20–50 ton produktów dziennie, zachowując przy tym 98% ich właściwości odżywczych. Pełny cykl obejmuje mycie, sortowanie, mrożenie i przechowywanie, wspomagane sortownikami laserowymi i rygorystycznymi kontrolami jakości. Planowane modernizacje i uzupełnienia obejmują sortownik rentgenowski do wykrywania ukrytych wad. Zapasowe źródło energii słonecznej zapewnia ciągłość działania w warunkach wojny na Ukrainie i problemów z dostawami energii.

Truskawki uprawiane są ze sprawdzonych odmian o zróżnicowanym okresie dojrzewania. Plantacje malin zajmują 40 hektarów, a obecnie testowane są rozwiązania pozwalające na mechanizację zbiorów. Firma eksperymentuje również z odmianami winorośli i arbuzów.

Biofrozen eksportuje głównie do UE, gdzie obowiązują wysokie standardy jakości. W 2024 roku Ukraina stała się światowym liderem w eksporcie netto mrożonych malin, eksportując 65 000 ton tego produktu, co stanowi wzrost o 34% w porównaniu z rokiem 2023. Firma, która świadczy również usługi mrożenia dla innych producentów, we wzrośnie tym miała swój udział.

Obie firmy zatrudniają setki osób na miejscu, choć coraz silniej uwidaczniają się problemy z dostateczną liczbą pracowników. Aby sprostać wyzwaniom związanym z siłą roboczą, trwają inwestycje w automatyzację i mechanizację.

Źródło: agronews.ua

Uprawa jagodowych w substracie dla wielu staje się zwykłą koniecznością. Zmęczenie stanowisk jest coraz większym problemem – kumulują się w glebie choroby i szkodniki, których opanowanie bywa trudne, a czasem wręcz niemożliwe.

Podłoża o ustalonych kompozycjach i dobrych parametrach pozwalają także na wysoką precyzję w uprawie. Chodzi o efektywne wykorzystanie wody i nawozów dla uzyskania intensywnego wzrostu roślin oraz wysokiego plonu handlowego owoców doskonałej jakości.

Jaki substrat wybrać?

Sporo informacji na ten temat w trakcie targów przekazywał Krzysztof Sak. Z polskim specjalistą można było odbyć rozmowy na wspólnym stoisku firm Botanicoir i Legro. Obie marki w Polsce są dobrze znane, zupełnie jak 4Berries, której ekspert jest także przedstawicielem.

Krzysztof Sak w trakcie krótkiej wypowiedzi udzielił informacji o prezentowanych podczas wydarzenia mieszankach substratów. Wyjaśnił do czego służą i jakie korzyści można osiągać dzięki ich zastosowaniu. Jego wypowiedź w formie filmu znajduje się poniżej:

Pierwsza połowa miesiąca była mglista, z lekkimi choć dość częstymi opadami deszczu ale jednak dość ciepła. Wskazania termometrów na poziomie dwucyfrowym lub zbliżonym do niego nie były rzadkością, a porannych przymrozków było niewiele.

Inaczej wyglądać ma nadchodzący tydzień. Po stosunkowo ciepłym jak na tę porę roku poniedziałku nastać ma wyraźne ochłodzenie. Dnie zaczynać będą się od przymrozków lub mrozu a w najcieplejszych chwilach doby w centralnej Polsce temperatury nie przekroczą 5°C.

Opady śniegu w piątek

W końcu tygodnia w południowej Polsce, a częściowo także w centrum spodziewane są opady śniegu. W Małopolsce, na Podkarpaciu czy na Lubelszczyźnie pokrywa może osiągnąć nawet kilkanaście centymetrów.

Wydaje się mało prawdopodobne, by śnieg mógł utrzymać się dłużej. Także ewentualne uszkodzenia tuneli na których pozostaje rozciągnięta folia nie są wysoce prawdopodobne. Warto jednak zachować czujność i w przypadku intensywnego opadu śnieg z okrywy tunelu usunąć możliwie jak najszybciej, nim zwiększy swą masę i zacznie zagrażać konstrukcji.

Odrębną kwestią są paraliże komunikacyjne. W wielu częściach kraju porządnego śniegu nie było już kilka lat, co z pewnością odbiło się na zdolności kierowców do radzenia sobie w takich sytuacjach. Pytaniem otwartym pozostaje gotowość służb do utrzymania ulic i dróg w przejezdnym stanie i uniknięcia paraliżów komunikacyjnych.

Koniec sezonu

Jeżeli prognozy sprawdzą się i nastaną chłodne noce, to będzie to oznaczać koniec sezonu dla producentów owoców jagodowych. Według kanadyjskiego modelu pogodowego GEM w piątek rano temperatura w Łodzi ma spaść do -10°C, a na południu kraju spadki poniżej progu -5°C mają być regularne przez dużą część tygodnia. Większość modeli przewiduje w strefach produkcji jagodowych właśnie takie lub nieco mniejsze spadki na wysokości 2,0 m nad ziemią. Możliwe, że przy gruncie będzie znacznie chłodniej, więc możliwe są uszkodzenia termiczne roślin.

Prawdopodobne jest, że ostatni tydzień listopada będzie nieco cieplejszy, ale o dwucyfrowych wartościach temperatury należy zapomnieć.

W gospodarstwie Arkadiusza Banaszka maliny odmiany ‘Malling Bella’ w dniu 5 listopada były w pełni jesiennego zbioru. Nietypowe względem ostatnich sezonów warunki - niewielkie nasłonecznienie we wrześniu i październiku i wysoka względna wilgotność powietrza z jednej strony stworzyła silną presję chorób grzybowych, z drugiej zaś znacznie rozciągnęła owocowanie. Wielkość podwójnego zbioru w roku sadzenia (połowa kwietnia) powinna być w tej kwaterze zgodna z oczekiwaniami, a liczba i wysokość pędów na kolejny sezon są w pełni satysfakcjonujące.

Fragment gospodarstwa Arkadiusza Banaszka

FOTO: Michał Piątek

W gospodarstwie tym w tunelach uprawia się także odmianę ‘Serena’. Ta część plantacji także jest w pełni owocowania i – o ile pogoda pozwoli – można przypuszczać, że potrwa ono jeszcze kilka tygodni. Obie odmiany wydają owoce jędrne, duże, chętnie akceptowane przez rynek.

Owoce odmiany malin ‘Malling Bella‘ 05.11.2025

FOTO: Michał Piątek

Poniżej kilka zdjęć z gospodarstwa Arkadiusza Banaszka zlokalizowanego opdal Klementowic:

Przygotowanie malin do zimy

W gospodarstwie Rafała Podstawki w Klementowicach rośliny selekcji ‘Malling Bella’ są już szykowane do zimy. Drugoroczna plantacja w zbiór jesienny z tegorocznych pędów w tym roku weszła bardzo szybko, bo już na początku drugiej połowy lipca, dzięki okryciu agrowłókniną.

Fragment gospodarstwa Rafała Podstawki

FOTO: Michał Piątek

Plantacje zakładane z sadzonek plug czy późno wysadzanych long canów pozwalają na uzyskanie lepszej jakości pędów na zbiór letni w kolejnym sezonie. Przyspieszanie wybijania pędów i w efekcie jesiennego zbioru, jak w gospodarstwie Rafała Podstawki, pozwala na zebranie 100% plonu bez oglądania się na ewentualną falę przymrozków czy mrozu potencjalnie kładącą nagły kres zbiorom w listopadzie, a także daje czas na wprowadzenie malin w stan uśpienia i wykonanie prac pielęgnacyjnych i porządkowych na plantacjach przed nadejściem zimy.

ędy malin przygotowane do zimy

FOTO: Michał Piątek

Tak wyglądał stan zaawansowania prac u Rafała Podstawki w połowie pierwszej dekady listopada 2025 roku:

Krzewy jeżyn w tunelu 18.10.2025

FOTO: Michał Piątek

Mateusz Kwiatkowski: Tym razem będzie to jeżyna. Nasze doświadczenia z jej uprawą napawają optymizmem. Technologia jest bardzo podobna jak w przypadku maliny, wydajność nawet lepsza. Będziemy uprawiać więcej ‘Glorniwy’. W początkach sezonu motywacji i sił zawsze jest więcej, a zatem równolegle w ofercie będą oba gatunki. Potem już skupiać będziemy się wyłącznie na malinie. Pod uprawę jeżyny stanie nowy tunel o powierzchni ok. 1,20 ha, ale już na innej działce. Tu, gdzie mieszkamy, tunele zajmują 3,00 ha i nie ma na obecną chwilę możliwości ich powiększenia.

A nie myślałeś o uprawie truskawki? Wydaje się naturalnym dopełnieniem jagodowego asortymentu w tej sytuacji.

MK: Co jakiś czas myślę o czymś nowym. Truskawka jest kusząca, ale obawiam się, że spowodowałaby zaburzenia w harmonogramie prac. Zespół pracowników jest obecnie bardzo doświadczony w uprawie malin i jeżyn, można powiedzieć, że rozumiemy się często bez słów. Truskawka, zwłaszcza uprawiana na rynnie, byłaby czymś zupełnie nowym, co wymagałoby poukładania prac w gospodarstwie na nowo. Łatwiej logistycznie jest skalować produkcję, którą dobrze znamy.

To jak będzie wyglądał u Was sezon 2026?

MK: Aktualnie wietrzymy mocno tunele z krzewami jeżynowymi. Chcemy, by możliwie jak najszybciej weszły w spoczynek zimowy. Są wstępnie przycięte, dokonamy korekt w tym zakresie po zimie. Na nowej działce, gdzie już rośnie jeżyny stanie nad nimi wspomniany wcześniej tunel i tam też będziemy zbierać owoce.

Gdy chodzi o maliny, to ‘Enrosadira’ aktualnie w tunelu zajmuje ok. 1,20 ha i ona zniknie, a w jej miejsce wstawione zostaną doniczki z ‘Sereną’, która na analogicznej powierzchni w tym sezonie wyprowadzana była z plug-a w podwójnej obsadzie. Wszystkie maliny prowadzone będą na podwójny zbiór.

Razem to już ponad 4 ha upraw tunelowych. Czy decyzja o produkcji jagodowych w takiej technologii była dobra i zamierzasz przeprowadzać kolejne inwestycje?

MK: Przede wszystkim, trzeba lubić to, co się robi. Oczywiście, miewam czasem chwile zwątpienia ale to przechodzi. Z drugiej strony po prostu nie mam wyjścia. Zainwestowałem w to mnóstwo środków finansowych i własnego czasu oraz energii. Tak naprawdę mogę tylko brnąć w to dalej. Teraz jednak już trochę spokojniej, bez niepotrzebnych emocji towarzyszących wielokroć początkującym. Trzeba też dbać o równowagę w życiu i higienę mentalną.

Czy mógłbyś rozwinąć to nieco enigmatyczne stwierdzenie?

MK: Umówiliśmy się z żoną, że nie mieszamy życia zawodowego z prywatnym.  Mamy w domu, gdzie mieszkamy oddzielne pomieszczenie do prac biurowych. Jeśli coś trzeba zrobić, to tylko tam i nigdzie indziej. Salon, jadalnia – to przestrzeń dla nas, naszych dzieci, miejsce spotkań z rodziną i przyjaciółmi.

Trochę też poluję w wolnych chwilach. Kontakt z naturą, opieka nad lasem i zwierzętami oraz ich obserwacja pozwala mi na kilka godzin raz na jakiś czas zupełnie odciąć myśli od gospodarstwa. Regeneruję w ten sposób siły, nabieram dystansu do tego czym zajmuje się zawodowo i co w życiu jest naprawdę ważne.

Rozumiem. Ale czy zwiększenie produkcji przypadkiem nie sprawi, że czasu dla najbliższych i na pasję będzie mniej?

MK: Mam nadzieję, że będzie dokładnie odwrotnie. Jak już wspominałem, mam bardzo doświadczonych, rozsądnych większości pracowników. Jednemu z nich, który jest z nami już od półtorej dekady, powierzam coraz więcej zadań i odpowiedzialności. Chciałbym, żeby docelowo odciążył mnie mocniej w prowadzeniu prac bezpośrednio na plantacjach. Jeżeli gospodarstwo będzie generować więcej przychodów, to znajdą się środki na to, bym sam nie musiał ręcznie zarządzać każdym procesem i czynnością.

Hotel pracowniczy przy gospodarstwie, Plantacje Jagodowe Kwiatkowscy

FOTO: Michał Piątek

Widzę, że bardzo dbacie o ludzi. Czy ten imponujący obiekt obok domu to pracowniczy hotel?

MK: Dokładnie tak! Pomieszczenie jest właśnie wykończane. Będzie tam kuchnia z jadalnią, łazienki i na początek 5 pokoi. Docelowo w łatwy sposób liczbę tę będzie można podwoić. Jeśli gospodarstwo powiększy się zgodnie z naszymi planami, to będę mógł w dość komfortowych warunkach zakwaterować tam do 40 osób. Zgodnie z przepisami na tej powierzchni mogłoby ich być nawet dwukrotnie więcej. Zależy mi jednak na tym, by osoby pracujące u nas były dobrze wypoczęte i po prostu zadowolone z tego w jakich warunkach bytują.

Także tutaj znajdzie się moje docelowe biuro. To dodatkowo jeszcze odseparuje życie rodzinne od zawodowego, a w dodatku będę bliżej ludzi, a także będzie dogodna przestrzeń do spotkań z nabywcami owoców. Co więcej, przejście z nowego biura do pompowni trwać będzie 20 sekund – akurat żywienie roślin i ich biostymulacja przez fatygację to te obszary działalności, które wciąż w pełni rezerwuję dla siebie, nawet jeśli w przyszłości zwielokrotnimy produkcję.

Bardzo dziękuję za poświęcony czas i rozmowę!

MK: Także dziękuję i pozdrawiam czytelników jagodowe.pl.

Owoce odmiany;Serena‘ na krzewie

FOTO: Mateusz Kwiatkowski

Mateusz Kwiatkowski: Pogoda! Ten rok był zupełnie inny niż poprzednie. Brakowało ciepła i słońca. Możliwe, że do połowy października mogliśmy miec w tym roku blisko 8000 godzin mniej nasłonecznienia niż w 2024 roku. Maj bardzo zimny, a jak już w sierpniu przyszło kilka gorących dni, to zmiana ta dokonała się nagle, zbyt szybko by rośliny mogły się do niej w pełni zaadoptować. Teraz z kolei jest znów chłodno i wilgotno. To oczywiście pociąga za sobą pewne wyzwania w zakresie ochrony roślin i owoców przed szarą pleśnią. Radzimy sobie, ale potrzebna jest czujność, ciągłe lustracje i szybkie reagowanie.

Uprawiacie dwie odmiany, ‘Enrosadirę’ i ‘Serenę’, w tunelach. Czy tak zostanie, czy coś może się zmieni?

MK: Będą zmiany. Z ciężkim sercem żegnam się z ‘Enrosadirą’, gdyż w tunelu to już ostatni rok jej uprawy w naszym gospodarstwie. Jej miejsce zajmie ‘Serena’. Obie te odmiany mają swoje plusy i minusy, ale zmiana ta wynika z planu, który konsekwentnie realizujemy. Stanowisko z ‘Sereną’ zostało założone z sadzonek typu plug w tym roku w podwójnej obsadzie. Jesienią usuniemy krzewy ‘Enrosadiry’, a wiosną w to miejsce wejdzie właśnie ‘Serena’.

Maliny odmiany ‘Serena‘ w podwójnej obsadzie

FOTO: Michał Piątek

Jak oceniasz te wciąż nową w Polsce odmianę?

MK: Na plus na pewno plenność. W tym sezonie w przeliczeniu na 1ha z tych młodych przecież roślin zebraliśmy już ok. 16 t. Jeśli pogoda będzie w miarę normalna, to pewnie te 20 t/ha jest perspektywą realną. Zrywamy owoce co drugi dzień, naprzemiennie z ‘Enrosadirą’ i są to zbiory wciąż dość obfite, a na pędach widać sporo zielonych jagód i otarte kwiaty. Jest to jednak odmiana dość wymagająca, przede wszystkim w zakresie żywienia. Jest jednak za wcześnie by wydać pełną opinię o niej.

Plon jest bardzo wysoki, to niezwykle obiecujący wynik na kolejny sezon!

MK: Tak, choć ‘Enrosadira’ w sprzyjających warunkach też mogłaby dać taki plon. Żeby było jasne – nie narzekam. Postawiłem sobie za cel w tym sezonie przeciwdziałanie drobnieniu owoców w drugiej części sezonu, zwłaszcza pod koniec zbioru. W dużej części mi się to udało, choć w przypadku ‘Sereny’ z dawkowaniem poszczególnych pierwiastków trzeba być ostrożnym. Pojawiały się przebarwienia na liściach - niby nic groźnego, ale jednak rośliny dawały sygnały, żeby nie przesadzać. Tylko że na koniec dnia, to przecież walka o pieniądz. Każdy 1 g na owocu przekłada się nie tylko na wyższy plon handlowy, ale i na większe zadowolenie nabywców z dużych i – zwłaszcza w przypadku ‘Sereny’ – jędrnych, trwałych w obrocie owoców.

Czy to definitywne pożegnanie z uprawą ‘Enrosadiry’ w Waszych tunelach?

MK: Tymczasowe na pewno, definitywne raczej nie. To naprawdę nie jest zła odmiana. Owocuje w dobrym czasie, jest plenna, dobrze rośnie. Dla mnie najważniejsze są informacje z rynku, a z tych wynika, że owoce tej selekcji są chętnie akceptowane, nabywcy nie mają z nimi problemów. Przejście na ‘Serenę’ u nas wynika z wcześniej obranego planu. W 2026 roku nie będziemy fizycznie mieć miejsca na uprawę tej odmiany, ale w przyszłości, gdy powiększymy gospodarstwo, to niewykluczone, że znów będę uprawiał tę selekcję pod osłonami.

Kwatera z odmianą ‘Enrosadira‘

FOTO: Michał Piątek

No tak, bo w gruncie wciąż zamierzasz ją uprawiać?

MK: Rośliny z tuneli już w tym roku wysadzone zostały częściowo w otwarte stanowisko, a teraz jeszcze zostanie ono powiększone. To zdrowe rośliny, wciąż witalne i będą w stanie porządnie owocować. Mi z kolei pozwoli to lepiej wykorzystać siłę roboczą. Mamy stały zespół pracowników, niektórzy pracują u nas od 15 lat. Zależy mi, by utrzymać ten zespół, więc kwatera polowa to w tym zakresie rodzaj buforu. Jeśli plonowanie będzie wysokie, a nie będzie komu zbierać, to możliwe, że przeprowadzimy tam zbiór kombajnowy. Plantacja jest założona w taki sposób, by było to możliwe. Ta kwatera nie generuje wysokich kosztów, a może dać całkiem przyzwoity plon.

CDN...

Jeszcze w sierpniu miałem sposobność spotkać się z przedstawicielami Klastra Ogrodnictwo Przyszłości i Izabelą Majewską-Dudek, reprezentantką Andermatt. W gospodarstwie dr Pawła Krawca w Karczmiskach na Lubelszczyźnie rozmawialiśmy o wyzwaniach stawianych przez teraźniejszość i przyszłość uprawy jagodowych, także w kontekście ochrony upraw.

Zapraszam na rozmowę dr Mirosława Korzeniowskiego ze stowarzyszenia Agroekoton z Izabelą Majewską-Dudek o prowadzeniu upraw, a zwłaszcza ochronie roślin, w zmieniających się realiach:

Wiele emocji wzbudza zwłaszcza Zielony Ład. Dla części gospodarstw wdrożenie założeń tej europejskiej koncepcji jest jednoznaczne z „rewolucją” w zakresie agrotechniki. Produkcja owoców w zgodzie z naturą i z minimalną liczbą pozostałości nie jest łatwa, ale jest możliwa. M.in. o tym właśnie jest powyższy film.