O pomoc mogą ubiegać się osoby fizyczne, które:

• w dniu złożenia wniosku nie mają ukończonych 41 lat,
• prowadzą działalność rolniczą nie dłużej niż 24 miesiące albo dopiero ją zaczynają,
• posiadają nadany numer identyfikacyjny w ewidencji producentów,
• mają kwalifikacje zawodowe lub praktyczne umiejętności potrzebne w rolnictwie albo zobowiążą się do ich uzupełnienia,
• przygotują i złożą biznesplan.

Ile wynosi wsparcie i na co można je przeznaczyć?

Premia ma charakter płatności ryczałtowej. Zwykle wynosi 200 tys. zł, natomiast w przypadku młodych gospodarzy stawiających na produkcję zwierzęcą może sięgnąć 300 tys. zł. Niezależnie od wysokości środki wypłacane są w dwóch transzach.

Pieniądze można wykorzystać m.in. na:

• inwestycje budowlane związane z produkcją rolną lub przygotowaniem produktów do sprzedaży,
• trwałe nasadzenia w sadach i na plantacjach,
• zakup gruntów rolnych,
• zakup stada podstawowego,
• zakup nowych maszyn, pojazdów i sprzętu.

Termin naboru i sposób składania wniosków

Nabór potrwa od 1 czerwca do 30 lipca 2026 r. Dokumenty będzie można składać wyłącznie przez Platformę Usług Elektronicznych ARiMR.

Źródło: ARiMR

Jeszcze przez nieco ponad tydzień, bo do 31 maja pszczelarze mogą składać wnioski o dofinansowanie z budżetu państwa na przezimowane rodziny pszczele. Wysokość wsparcia wynosi 50 zł na każdy pień. Dokumenty przyjmowane są za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dotychczas wnioski złożyło zaledwie trochę ponad jedna trzecia liczby pasieczników, którzy wnioskowali o nią w zeszłym sezonie. Przypominamy więc o upływającym terminie.

Wsparcie ma charakter pomocy de minimis. Hodowcy pszczół, którzy chcą skorzystać z dofinansowania, powinni być wpisani do ewidencji producentów, prowadzić działalność nadzorowaną a pszczoły mieć wpisane do rejestru weterynaryjnego. Do dyspozycji pszczelarzy przewidziano 80 mln zł z budżetu krajowego. Jeśli zainteresowanie spowoduje przekroczenie puli środków, będzie musiał być zastosowany współczynnik korygujący.

ule z pszczołami, ule na paletach

FOTO:

Wnioski przyjmowane elektronicznie

Wnioski przyjmowane są za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych. W składanej dokumentacji oprócz wniosku powinny się znaleźć także załączniki (wydane w 2026 r. zaświadczenie powiatowego lekarza weterynarii o liczbie pni pszczelich i oświadczenie o korzystaniu z pomocy de minimis).

Osoby potrzebujące wsparcia przy wypełnianiu wniosku elektronicznego mogą uzyskać pomoc bezpośrednio w biurach powiatowych Agencji.

W zeszłym roku wnioski o tego typu wsparcie złożyło ponad 42 tys. hodowców pszczół.

Dzisiaj w Sejmie RP odbyła się dyskusja na temat pomocy dla rolników i sadowników po przymrozkach, które wystąpiły w ostatnich tygodniach. Stefan Krajewski, minister rolnictwa wymienił formy pomocy, na które mogą obecnie liczyć rolnicy i jakie działania są prowadzone. Sytuację skomentował również Mirosław Maliszewski, przewodniczący Sejmowej Komisji Rolnictwa. 

Mirosław Maliszewski zwrócił uwagę, że między 20 a 30 kwietnia w całej Polsce wystąpiły silne wiosenne przymrozki, które szczególnie dotknęły uprawy ogrodnicze, a przede wszystkim sadownicze. W wielu miejscach temperatura przy gruncie spadała nawet do minus 10 stopni Celsjusza i utrzymywała się przez wiele godzin, a miejscami powtarzała się niemal codziennie. Zaznaczył, że tak długotrwały spadek temperatur w fazie kwitnienia i zawiązywania owoców doprowadził do bardzo dużych, miejscami rekordowych strat.

{embed_photo_L50_tap}764392{/embed_photo_L50_tap}

W jego ocenie skutki przymrozków odczują nie tylko same gospodarstwa sadownicze, które nie będą miały czego sprzedawać, lecz także firmy handlowe, grupy producenckie, a nawet cały rynek wewnętrzny i eksport, który może zostać wyparty przez import. Maliszewski mówił, że środowisko sadowników oczekuje zarówno pomocy doraźnej, jak i kredytów klęskowych, ale przede wszystkim realnej możliwości inwestowania w urządzenia zabezpieczające przed przymrozkami. Wskazał też na konieczność zmiany prawa wodnego, prawa budowlanego oraz reformy systemu ubezpieczeń.

Konieczne zmiany prawa budowlanego i wodnego

- Rolnicy i sadownicy wnioskują przede wszystkim o zmianę prawa wodnego i prawa budowlanego, które jest dzisiaj nieżyciowe dla producentów rolnych. Ta nowelizacja prawa wodnego sprzed kilku lat oznacza, że dzisiaj, aby wybudować jakiekolwiek urządzenie chroniące przed przymrozkami, a woda jest najlepszym instrumentem do chronienia przed przymrozkami w postaci zraszania nadkoronowego, trzeba spełnić szereg formalności, które dla małego, średniego gospodarstwa są nie do przebrnięcia - mówił Mirosław Maliszewski. 

Maliszewski pozytywnie ocenił złożenie przez ministra wniosku do Komisji Europejskiej o nadzwyczajne wsparcie, przypominając, że w poprzednich latach podobne mechanizmy przynosiły realną pomoc, wzmacnianą środkami krajowymi. Podkreślił, że równie ważne jak wsparcie doraźne są działania długofalowe, zwłaszcza reforma prawa wodnego i budowlanego oraz ułatwienie rolnikom dostępu do wody i możliwości budowy instalacji zabezpieczających.

Zwrócił uwagę, że rolnicy nie chcą żyć z pomocy publicznej, lecz z własnej produkcji i sprzedaży, dlatego najważniejsze jest trwałe zabezpieczenie ich dochodów. Ocenił również, że ogłaszanie stanu klęski żywiołowej nie rozwiąże problemu, a najistotniejsze jest rzetelne oszacowanie szkód i przygotowanie zarówno pomocy krajowej, jak i unijnej.

Konkety, konkrety...

Wypowiedzi posłów koncentrowały się przede wszystkim na oczekiwaniu szybkiej, konkretnej i bezpośredniej pomocy dla sadowników oraz innych rolników poszkodowanych przez przymrozki. Wielu z nich wskazywało, że same kredyty nie są wystarczającym rozwiązaniem, ponieważ rolnicy potrzebują przede wszystkim rekompensat za utracone plony i utracone dochody.

- Rolnicy nie potrzebują propagandy sukcesu. Oni potrzebują państwa, które staje po ich stronie wtedy, kiedy przychodzi kryzys - mówiła Anna Gembicka, była minister rolnictwa. 

Często podnoszono zarzut, że rząd nie przedstawił konkretnych terminów wypłat, stawek pomocy do hektara ani harmonogramu działań. Posłowie pytali również o możliwość wypłaty zaliczek na poczet tej pomocy, uproszczenie procedur szacowania szkód, objęcie pomocą producentów zbóż i rzepaku oraz zastosowanie ulg w KRUS i podatku rolnym.

- My nie rozmawiamy dzisiaj wyłącznie o stratach w sadownictwie. My rozmawiamy o dramacie tysięcy polskich rodzin. My domagamy się natychmiastowych, pełnych rekompensat za straty - mówiła Maria Koc, posłanka PiS. 

- Wzywam po pierwsze do zawieszenia spłat kredytów, a nie mówienia o kolejnych kredytach. O rocznym zwolnieniu z KRUS dla tych, którzy są poszkodowani - dodała poseł Anna Baluch z PiS. 

Bardzo często powracał temat niewydolności systemu ubezpieczeń. Posłowie zwracali uwagę, że wielu sadowników nie może skutecznie ubezpieczyć swoich upraw, ponieważ oferty są niedostępne, zbyt drogie albo nie obejmują realnego ryzyka. W związku z tym pojawiały się postulaty reformy ubezpieczeń rolnych, uproszczenia prawa wodnego i budowlanego oraz uruchomienia szerszego wsparcia inwestycyjnego dla systemów przeciwprzymrozkowych, takich jak zraszanie nadkoronowe, wentylatory czy zbiorniki retencyjne.

{embed_photo_L50_tap}764395{/embed_photo_L50_tap}

- Jedną z metod zabezpieczenia przed przymrozkami w ogrodnictwie jest system zraszania. Opadająca woda oddaje swoje ciepło, chroniąc tym sposobem rośliny przed przemarznięciem. Ale żeby ta metoda była skuteczna, potrzeba dużej ilości wody. Można ją pobierać ze studni, stawów, zbiorników i z rzek. Jednak pobór takiej wody, a tym bardziej wykonanie tych urządzeń, wymaga spełnienia bardzo skomplikowanej procedury administracyjnej. W przypadku małego gospodarstwa jest to procedura wręcz nie do przebycia - mówił poseł Zbigniew Sosnowski z PSL. 

Część wypowiedzi miała charakter wyraźnie polityczny i oskarżycielski, szczególnie ze strony opozycji, która zarzucała rządowi opieszałość, brak konkretów i przerzucanie odpowiedzialności na Komisję Europejską. Z kolei posłowie koalicji rządzącej i PSL częściej akcentowali potrzebę działań systemowych, które miałyby ograniczyć skutki podobnych kryzysów w przyszłości.

- Debatujemy nad kolejną niespełnioną obietnicą PSL-u, który w kampanii wyborczej obiecywał rolnikom, że gdy susza albo przymrozek zabierze rolnikowi cały rok pracy, państwo nie zostawi go samego. I co? I jak zwykle, w kampanii PSL rozdaje zielone foldery, głosi piękne słowa, uśmiecha się, a gdy PSL przychodzi do władzy, cisza, bezradność i opowieści, że minister się spotyka i zaczyna pracę. Wy tak poważnie? - grzmiał z mównicy Jarosław Sachajko. 

Jaka realna pomoc dla rolników i sadowników? 

Minister Stefan Krajewski podkreślił, że pełna ocena skali szkód będzie możliwa dopiero po tzw. opadzie świętojańskim, czyli czerwcowym opadaniu owoców, gdy nastąpi naturalna regulacja liczby zawiązków.

Minister poinformował, że wojewodowie rozpoczynają powoływanie komisji do szacowania szkód na wniosek producentów rolnych. Przekazał także, że 6 maja wystąpił do komisarza Hansena o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy dla producentów owoców, którzy ponieśli straty z powodu przymrozków.

Wskazał, że dostępne są już preferencyjne kredyty na wznowienie produkcji oraz odtworzenie środków trwałych, ulgi w KRUS, ulgi w podatku rolnym, a także odroczenia i umorzenia należności związanych z dzierżawą gruntów. Przypomniał również, że organizacje producentów owoców i warzyw mogą korzystać z unijnego wsparcia inwestycyjnego na zakup urządzeń chroniących uprawy przed przymrozkami, takich jak urządzenia do mieszania powietrza, nagrzewnice czy generatory dymu, przy refundacji sięgającej 60 proc. kosztów.

Minister Krajewski w odpowiedzi na zarzuty o opieszałość zaznaczył, że ewentualna dodatkowa pomoc krajowa oraz szczegółowy wniosek do Komisji Europejskiej będą mogły zostać przygotowane dopiero po oszacowaniu szkód. Tłumaczył, że wynika to zarówno z przepisów unijnych, jak i z konieczności sporządzenia oceny skutków regulacji.

Zapowiedział również prace nad reformą systemu ubezpieczeń upraw, tak aby był on bardziej powszechny i skuteczny. Przypomniał, że w budżecie na 2026 rok zaplanowano 629 mln zł na dopłaty do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, a państwo pokrywa 65 procent składki.

W odpowiedzi na pytania posłów minister zaznaczał, że bez rzetelnego oszacowania strat nie można wypłacić pomocy publicznej ani przygotować szczegółowego wniosku do Komisji Europejskiej.

- Bez oszacowania strat nie da się wypłacić pomocy, odszkodowania, bo inaczej płacilibyśmy do wszystkiego i dla każdego. Chodzi o to, żeby pomoc dedykowana trafiła do tych, którzy ponieśli realne, konkretne straty - mówił Stefan Krajewski. 

Zapewniał, że pomoc trafi do rolników także w 2026 roku i że będzie dotyczyć nie tylko sadów, lecz także innych upraw, jeśli szkody zostaną wykazane. Wskazywał na konieczność zmian w prawie wodnym i budowlanym, a także na potrzebę uporządkowania systemu ubezpieczeń. Odrzucał zarzuty o bezczynność, podkreślając, że poprzednie rządy również uruchamiały pomoc z dużym opóźnieniem, i zapewniał, że obecny resort pracuje zarówno nad działaniami doraźnymi, jak i rozwiązaniami systemowymi.

Rolnicy mogą liczyć na łatwiejszy dostęp do dotowanych ubezpieczeń upraw i zwierząt gospodarskich. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian przygotowany przez MRiRW, który upraszcza zasady dopłat do składek, rozszerza katalog objętych wsparciem upraw i ogranicza część obowiązków administracyjnych.

– Chcemy, żeby system dotowanych ubezpieczeń był bardziej dostępny i prostszy dla rolników. Ograniczamy formalności, porządkujemy przepisy i rozszerzamy zakres wsparcia tak, aby więcej producentów mogło korzystać z dopłat do składek ubezpieczeniowych – podkreślił minister Stefan Krajewski.

Prostrze zasady

Projekt ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich zakłada utrzymanie dopłat państwa do składek ubezpieczeniowych na poziomie do 65 proc. składki.

Jednocześnie nowe przepisy mają uprościć sposób wyliczania dopłat. Z systemu zniknie rozwiązanie uzależniające wysokość wsparcia od klasy gleby, a rolnicy nie będą musieli składać oświadczeń dotyczących klas użytków rolnych.

Projekt wprowadza też jednolite limity stawek taryfowych, do których będzie przysługiwać dopłata państwa:

• do 25 proc. sumy ubezpieczenia – dla tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych oraz truskawek,
• do 15 proc. sumy ubezpieczenia – dla pozostałych upraw.

Zmiany rozszerzają katalog upraw objętych dopłatami do składek ubezpieczeniowych. Do systemu wsparcia mają zostać włączone m.in. trawy nasienne oraz wierzba do wyplatania.

Projekt doprecyzowuje także zasady dotyczące dopłat do ubezpieczeń od ryzyka suszy. Rozszerzona ma zostać również definicja plonu głównego lnu i konopi włóknistych o części użytkowane gospodarczo.

Kolejny krok: notyfikacja w Komisji Europejskiej

Rada Ministrów przyjęła też uchwałę, która umożliwia zgłoszenie zmian Komisji Europejskiej. To wymagany etap w przypadku programów pomocy publicznej finansowanych ze środków państwa.

Po uzyskaniu pozytywnej decyzji KE nowe przepisy będą mogły wejść w życie. Planowany termin to 1 września 2026 r.

oprac. Bartłomiej Czekała

Źródło: MRiRW

Przymrozki i susza - nakładające się problemy

Podczas rozmów omówiono przede wszystkim sytuację po wiosennych przymrozkach. Jak podkreślił minister Krajewski, celem jest szybkie wdrażanie mechanizmów wsparcia dla poszkodowanych gospodarstw.

– Staramy się nie tylko szybko reagować, lecz także sprawnie wdrażać mechanizmy wsparcia dla poszkodowanych rolników. Monitorujemy sytuację i dążymy do wypracowania rozwiązań, które zapobiegną destabilizacji rynku owoców i ochronią ekonomiczne podstawy funkcjonowania polskich gospodarstw – zapewnił minister.

W trakcie spotkania przypomniano też zasady działania Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej. Za określanie zakresu i skali suszy odpowiada Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB.

To ważne, bo dane z monitoringu stanowią podstawę do oceny strat i ewentualnego uruchamiania pomocy dla rolników.

Rosną koszty produkcji

Uczestnicy rozmów zwracali uwagę również na sytuację rynkową. Wśród najczęściej wskazywanych problemów znalazły się rosnące koszty:

• energii,
• paliw,
• nawozów.

Resort podkreśla, że na kondycję polskiego rolnictwa wpływają także uwarunkowania międzynarodowe i sytuacja na rynkach światowych.

Powszechne ubezpieczenia upraw

Jednym z najważniejszych tematów były ubezpieczenia rolnicze. Podczas spotkania wskazywano, że system powinien być bardziej dostępny i rozwijany w stronę rozwiązań powszechnych.

– Podczas rozmów z rolnikami w terenie bardzo często pojawia się temat powszechnych i obowiązkowych ubezpieczeń. I ja się z tym zgadzam. Pracujemy nad tym problemem i przygotowujemy odpowiednie rozwiązanie, ponieważ nie może być sytuacji, w której rolnicy mają problem z ubezpieczeniem swoich upraw – powiedział Stefan Krajewski.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele najważniejszych instytucji rolniczych: ARiMR, GIJHARS, KOWR, KRUS, Krajowej Rady Izb Rolniczych oraz dyrektorzy departamentów MRiRW.

Resort rolnictwa zapowiada dalszy monitoring sytuacji i prace nad rozwiązaniami, które mają pomóc gospodarstwom dotkniętym przymrozkami oraz poprawić bezpieczeństwo produkcji rolnej.

oprac. Bartłomiej Czekała

Fot. MRiRW

Nowe przepisy mają obowiązywać do końca 2026 roku, a ich zakres będzie na bieżąco analizowany w zależności od sytuacji gospodarczej i rozwoju wydarzeń na świecie.

Do 70% zwrotu kosztów

Najważniejsza informacja dla gospodarstw rolnych jest taka, że państwa członkowskie mogą już rekompensować znaczną część rosnących kosztów produkcji.

W ramach nowych zasad:

• rolnicy mogą otrzymać do 70% zwrotu dodatkowych kosztów wynikających ze wzrostu cen paliw i nawozów,
• podstawą wyliczeń będzie różnica między aktualnymi cenami a poziomem sprzed kryzysu,
• uwzględniane będzie rzeczywiste zużycie w gospodarstwie.

Komisja przewidziała także uproszczony mechanizm wsparcia dla mniejszych gospodarstw i firm.

W jego ramach:

• pomoc może być przyznawana bez szczegółowego dokumentowania zużycia,
• maksymalna kwota wsparcia wyniesie do 50 tys. euro na beneficjenta,
• wysokość wsparcia może być ustalana na podstawie skali działalności.

Nowe ramy obejmują również sektor energochłonny, w tym zakłady przetwórcze powiązane z rolnictwem. W ich przypadku:

• intensywność pomocy może wzrosnąć z 50% do nawet 70% kosztów energii elektrycznej,
• wsparcie może objąć do połowy zużycia energii,
• nie będzie wymagane dodatkowe spełnianie warunków związanych z dekarbonizacją.

Państwa członkowskie będą musiały zgłaszać programy pomocowe do Komisji, ale procedura ma być uproszczona. Celem jest szybkie uruchamianie wsparcia dla firm i gospodarstw dotkniętych skutkami kryzysu.

Decyzja UE, szczegóły po stronie państw

Decyzja to efekt rosnących kosztów energii i paliw, które są konsekwencją napiętej sytuacji na Bliskim Wschodzie. Już w marcu 2026 roku Rada Europejska wezwała do wprowadzenia pilnych działań ograniczających skutki skoków cen energii..

Choć ramy zostały przyjęte na poziomie unijnym, faktyczne wsparcie będzie zależało od decyzji poszczególnych państw członkowskich. To one zdecydują, czy uruchomią pomoc i w jakiej formie.

Wszystko wskazuje na to, że dopłaty obejmą też polskich rolników. Przypomnijmy. 1 kwietnia 2026 r. podczas Europejskiego Forum Rolniczego w Jasionce, wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiedział pilne przygotowanie krajowego planu pomocy dla rolników. Publicznie zobowiązał ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego do opracowania rozwiązań odpowiadających na rosnące koszty produkcji – w szczególności w zakresie paliwa i nawozów. Jeśli więc Komisja Europejska dała zielone światło dla takiego wsparcia, to zapewne także polscy rolnicy będą mogli z niego skorzystać.

Zapytaliśmy więc Ministerstwo Rolnictwa, kiedy mogą ruszyć dopłaty do nawozów oraz czy planowane jest wsparcie do paliwa, czy raczej zwiększenie zwrotu akcyzy. Odpowiedź opublikujemy po jej otrzymaniu.

Kamila Szałaj

Poniżej prezentujemy pełne, nieedytowane stanowisko LIR w sprawie wprowadzenia rekompensat dla rolników poszkodowanych w wyniku przymrozków w kwietniu 2026 r.

Stanowisko LIR 29.04.

FOTO: Lir

O problemie z ubezpieczeniem upraw, który napotkał rolnik z woj. kujawsko-pomorskiego Mariusz Balcerzak pisaliśmy w artykule TUTAJ. Jak wyjaśnił wówczas rolnik, chciał ubezpieczyć 1,5 ha truskawek od gradu i wiosennych przymrozków, jednak po tym, jak dwie ubezpieczalnie mu odmówiły, zgłosił się do PZU, którego pośrednik wyliczył, że za to ubezpieczenie Balcerzak miałby do zapłaty składkę klienta w wysokości 372 165,01 zł, a wartość składki z budżetu państwa miałaby wynosić 9 749,99 zł.

Teraz okazuje się, że nastąpiła pomyłka.

To wina pośrednika...

W odpowiedzi na postawione przez redakcję "Tygodnika Poradnika Rolniczego" pytania, rzecznik PZU wyjaśnia, że opisywana przez Balcerzaka sytuacja "jest efektem nieprawidłowego postępowania pośrednika". 

– Prezentowana kalkulacja nie jest ofertą i jako taka nie powinna zostać przedstawiona klientowi. Nasz system nie pozwoliłby na zawarcie takiej polisy – zapewnia rzecznik. 

PZU chętnie i od lat ubezpiecza uprawy rolne

W odpowiedzi PZU zapewnia, że ubezpiecza uprawy rolne, w tym również owoce miękkie od wielu lat i robi to zarówno w sposób zasadny, jak i zgodny z zasadami ubezpieczeń, tj. tak, aby polisy faktycznie zapewniały ochronę upraw w przyszłości i umożliwiały wypłatę odszkodowań w razie szkody.

PZU wyjaśnia, że w związku z powyższym ubezpieczenia owoców od przymrozków wiosennych oferuje jesienią, by zachować wyprzedzenie na kolejny sezon wegetacyjny. Dlaczego tak jest?

– Jesienią 2025 roku PZU oferowało m.in. ubezpieczenie truskawek od przymrozków wiosennych. Obecnie, tj. wiosną 2026 roku PZU nie prowadzi sprzedaży ubezpieczeń owoców od przymrozków na trwający sezon wegetacyjny. Ma to na celu zapobieganie sytuacjom, w których polisy byłyby zawierane w momencie, gdy ryzyko wystąpienia szkody jest bardzo wysokie, czy nawet pewne, np. na podstawie krótkoterminowej prognoz pogody – wyjaśnia.

PZU wskazuje jednak, że obecnie sadownicy wciąż mogą skorzystać z innych dostępnych form ochrony, takich jak ubezpieczenia od gradu, powodzi oraz pakietu pięciu ryzyk dotowanych przez państwo, takich jak huragan, ulewny deszcz, osuniecie się ziemi, lawina czy uderzenie pioruna.

Skąd gigantyczna suma składki? To system

W związku z powyższym wiadomo już, dlaczego kwota na proponowanej Balcerzakowi polisie była tak wysoka. Jak wyjaśnia rzecznik, system sprzedażowy PZU ma zabezpieczenia uniemożliwiające wystawienie polisy spoza aktualnej oferty, czyli np. wiosną nie ma możliwości ubezpieczenia upraw od wiosennych przymrozków. 

– Dlatego w przypadku próby zawarcia takiego ubezpieczenia system przygotowując wstępną kalkulację wyświetla bardzo wysokie stawki. Taka kwota pojawia się wyłącznie na etapie analizy wniosku i nie stanowi realnej oferty dla klienta, lecz sygnał dla sprzedawcy, że ubezpieczenie na dany zakres w tym okresie nie może zostać zawarte i wniosek powinien zostać zmieniony. Nawet w przypadku, gdyby agent zaakceptował taką kalkulację, system nie pozwoliłby na wystawienie polisy o takich parametrach i zawarcie umowy ubezpieczenia. Jednocześnie system nie wyklucza możliwości zawarcia ubezpieczenia od przymrozków przy innych parametrach, zgodnych z ofertą PZU –  wyjaśnia. 

Jednocześnie PZU zachęca rolnika do ponownego kontaktu z przedstawicielem, który przedstawi mu aktualnie dostępne i możliwe do zawarcia formy ubezpieczenia jego upraw.

Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz 

Wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała we wpisie na Facebooku, zwrócił się do rolników z prośbą o to, by nie spalali agrowłókniny często wykorzystywanej w rolnictwie do ochrony upraw przed przymrozkami czy płodów rolnych przed działaniem warunków atmosferycznych.

– Spalanie agrowłókniny to nie tylko złamanie prawa – to realne uderzenie w Twoje gospodarstwo i zdrowie Twojej rodziny – ocenił.

Spalanie agrowłókniny szkodliwe dla gleby

Dorożała wskazuje, że spalanie agrowłókniny przede wszystkim szkodliwie oddziałuje na glebę.

– Podczas spalania plastiku (polipropylenu) powstają dioksyny i furany. To jedne z najgroźniejszych trucizn na świecie. Osiadają na Twoim polu, przenikają do gleby i warzyw. Tego nie da się „odtruć” w jeden sezon – napisał.

Dopłaty przepadną

Wiceminister klimatu i środowiska podkreślił również, że spalanie agrowłókniny grozi utratą dopłat i mandatem do nawet 5 tys. zł.

– Spalanie odpadów na polach to naruszenie norm warunkowości. Jeden dym może kosztować Cię obcięcie dopłat bezpośrednich z ARiMR (od 3% do nawet 100% w skrajnych przypadkach) – stwierdził.

Istnieje również ryzyko nałożenia kar przez WIOŚ z tytułu nielegalnego przetwarzania odpadów.

Spalanie agrowłókniny to ryzyko dla plantatora

Jak twierdzi Dorożała, jest to również potężna bomba onkologiczna.

– Wdychasz to Ty i Twoi sąsiedzi. Produkty spalania agrowłókniny to prosta droga do nowotworów płuc, krwi i zaburzeń hormonalnych – podkreślił.

Jak zutylizować agrowłókniny?

Dorożała wskazał również sposoby na pozbycie się zużytej agrowłókniny poprzez:

• wpis do Bazy Danych o Odpadach,
• wywóz do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) lub zbiórek gminnych;
• recykling.

– Dym z Twojego ogniska nie znika. On wraca na Twój talerz i do płuc Twoich dzieci – zaapelował.

Wiceminister Dorożała stwierdził również, że: „wiele gmin organizuje odbiór folii i włóknin rolniczych”. Czy na pewno?

Rolnicy wielokrotnie zgłaszali do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że mają problem z pozbyciem się zużytych folii rolniczych, agrowłókniny czy nawet worków typu big-bag.

W artykule: „Koniec z górą folii po sianokiszonkach? Minister wreszcie odpowiada” informowaliśmy, jaka była odpowiedź ministra Krajewskiego na pismo prezesa Podlaskiej Izby Rolniczej Grzegorza Leszczyńskiego w sprawie zagospodarowania odpadów rolniczych.

W odpowiedzi szef resortu rolnictwa zaproponował rolnikom stosowanie folii biodegradowalnych i podobnie jak wiceminister Dorożała stał na stanowisku, że gminy powinny publikować informacje o punktach zbierania i zakładach przetwarzania takich odpadów oraz że mają możliwość zapewnienia odpłatnego przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK) odpadów komunalnych, co wymaga wcześniejszego podjęcia uchwały przez radę gminy.

Oznacza to tyle, że jeśli gmina nie podejmie uchwały, to za utylizację odpadów z działalności rolniczej rolnik musi sobie zapłacić sam.

Uwadze ministra rolnictwa nie umknął również fakt, że w latach 2019 – 2024 zbiórka folii rolniczych oraz innych odpadów rolniczych była finansowana przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach programu „Usuwanie folii rolniczych i innych odpadów pochodzących z działalności rolniczej”.

Program ten jednak nie jest kontynuowany, mimo wielu próśb o wznowienie kierowanych nie tylko przez rolników, ale również przez ministerstwo rolnictwa.

Rolnicy mogą również skorzystać z usług świadczonych przez wyspecjalizowane firmy, ale to również kosztuje. 

Koszty odbioru opakowań po nawozach, worków typu big-bag oraz folii po kiszonce są następujące: 

• folia rolnicza ok 1,50 zł/kg,
• worki big-bag - 600 - 650 zł/t plus 8%VAT,
• opony rolnicze - 1,50 zł/kg lub 1500 zł/t plus 8% VAT,
• folia kolorowa - 500 zł/t plus 8% VAT,
• folia pryzmowa - 650 zł/t plus 8%VAT,
• siatka rolnicza - 1500 zł/t plus 8% VAT,
• oleje przepracowane - za darmo. 

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. FB/DorozalaMikolaj, TPR

Takie same, niskie ceny skupu owoców, np. wiśni i porzeczek, w całej okolicy. Do dalszych miejsc, gdzie ceny były wyższe, nie opłacało się wozić owoców. Tak wyglądała sytuacja rolników w powiecie konińskim i okolicach.

Przyczyną była zmowa cenowa właścicieli skupów owoców w tym rejonie: Fructis z Wierzbia (woj. wielkopolskie), Damex z Nowej Wsi (woj. wielkopolskie), Silver-Trans z Sompolna (woj. wielkopolskie), Kam Pol z Białej Rawskiej (woj. łódzkie) i Kalbrok z Sielic (woj. mazowieckie). Niedozwolone porozumienie trwało przez trzy sezony zbiorów owoców w latach 2022-2024. Przedsiębiorcy, za pomocą komunikatorów, przez cały sezon skupu regularnie wymieniali się informacjami o cenach skupu owoców oraz ustalali ceny w prowadzonych przez siebie punktach.

– Celem zmowy było ustalenie cen skupu owoców na możliwie niskim poziomie. To oznacza, że rolnicy z Wielkopolski przez trzy sezony zbiorów dostawali obniżone stawki za swoją ciężką pracę – mówi Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Kary wyznaczone, decyzja nieprawomocna

Prezes UOKiK wydał decyzję, w której za udział w porozumieniu ograniczającym konkurencję nałożył sankcje finansowe w łącznej wysokości 1,57 mln zł. Wśród ukaranych jest prezes zarządu Fructis, który był bezpośrednio odpowiedzialny za funkcjonowanie zmowy.

Wysokość poszczególnych kar:

• Damex – 452 000 zł
• Kam-Pol – 391 000 zł
• Fructis – 299 000 zł
• Kalbrok – 265 000 zł
• Silver-Trans – 59 000 zł
• Andrzej Sarnowski – 110 000 zł

Decyzja Prezesa UOKiK nie jest prawomocna, przysługuje od niej odwołanie do sądu.

Zmowa cenowa przy skupie owoców – to jeszcze nie koniec

W toku są postępowania wyjaśniające wszczęte po kontroli u trzech dużych przetwórców: Austria Juice Poland, Döhler oraz Rauch Polska, a także u trzech podmiotów prowadzących skupy: Przetwórstwo Owoców i Warzyw Anna Wagnerowska, Makofrost (oba z Opola Lubelskiego) i Frutica z Lewiczyna. Weryfikowane jest, czy mogło dojść do zmów cenowych na każdym z badanych szczebli obrotu. Postępowania prowadzone są w sprawie, a nie przeciwko konkretnym przedsiębiorcom.

Źródło: UOKiK

4,14 tys. wniosków o przyznanie pomocy, złożonych w ubiegłorocznym październikowo-listopadowym naborze przez pszczelarzy, ich związki czy podmioty z tego sektora, zostało ocenionych pozytywnie. Wynikająca z nich kwota wynosi blisko 59 mln zł. Pula środków przewidziana w tym naborze wystarczy na przekazanie wsparcia wszystkim, których wnioski zostały pozytywnie rozpatrzone. Nie będzie zatem żadnego współczynnika korygującego.

Hodowcy pszczół, ich związki czy podmioty zajmujące się doradztwem rolniczym lub działalnością naukowo-badawczą w sektorze pszczelarskim, mogły od 24 października do 28 listopada 2025 r. ubiegać się o wsparcie z Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

Pomoc można było uzyskać w ramach siedmiu interwencji:

• podnoszenie poziomu wiedzy pszczelarskiej;
• modernizacja gospodarstw pasiecznych;
• wspieranie walki z warrozą produktami leczniczymi;
• ułatwienie prowadzenia gospodarki wędrownej;
• odbudowa i poprawa wartości użytkowej pszczół;
• wsparcie naukowo-badawcze;
• wspieranie badania jakości handlowej miodu oraz identyfikacja miodów odmianowych.

Wsparcie finansowe pszczelarzy w ramach PS WPR 2023-2027 po raz czwarty

Był to czwarty nabór dla sektora pszczelarskiego realizowany przez ARiMR w ramach PS WPR 2023-2027 i trzeci obejmujący wszystkie siedem interwencji. Agencja zarejestrowała wówczas ponad 4,3 tys. wniosków.

Największe zainteresowanie jest wparciem na modernizację gospodarstw pasiecznych – 1,88 tys. wniosków pozytywnie zweryfikowanych. Obecnie podpisywane są umowy z beneficjentami, którzy otrzymali pozytywną decyzję. Muszą oni pamiętać o dopełnieniu formalności. Wnioski o płatność będzie można wypełniać od 7 kwietnia, a wysyłać od 20 kwietnia za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych.

Źródło: ARiMR

Zgodnie z zapowiedziami w pierwszej kolejności wsparcie trafiało do rolników, których uprawy zniszczyły ubiegłoroczne anomalie pogodowe – zwłaszcza na Żuławach. Priorytetem wypłat objęci zostali również ci, którzy zgłosili wystąpienie siły wyższej, a także oszukani przez kontrahentów.

Zgodnie z przepisami proces przekazywania płatności końcowych może potrwać do końca czerwca. Podjęte zostały wszelkie działania, by go maksymalnie przyspieszyć. I to przynosi rezultaty, ponieważ w całej historii ARiMR tempo wypłat nigdy nie było tak imponujące.

W sumie na realizację płatności z kampanii 2025 r. przewidziano ok. 19,2 mld zł.

Źródło: ARiMR

Ochrona funkcji produkcyjnych wsi – projekt w konsultacjach do 30 kwietnia

Projekt ustawy o ochronie rolniczych funkcji produkcyjnych wsi trafił do szerokich konsultacji publicznych. Uwagi można zgłaszać do 30 kwietnia.

Resort proponuje zmiany w Kodeksie cywilnym i Kodeksie wykroczeń, które mają ograniczyć konflikty społeczne oraz zapewnić bardziej przewidywalne warunki prowadzenia działalności rolniczej.

– To projekt, który zakłada przede wszystkim zmiany w kodeksie karnym i cywilnym, tak żeby z jednej strony dać możliwość swobodnego funkcjonowania gospodarstw, a z drugiej niwelować napięcia społeczne – wskazuje minister Stefan Krajewski.

Projekt przewiduje m.in.:

• ograniczenie bezzasadnych pozwów przeciw rolnikom za tzw. immisje, przy zachowaniu ochrony przed rzeczywistymi uciążliwościami,
• ochronę rolników przed mandatami za prowadzenie prac polowych zgodnie z prawem,
• wprowadzenie obowiązku informowania nabywców nieruchomości na wsi o możliwych uciążliwościach związanych z działalnością rolniczą.

Nowe regulacje mają wzmocnić bezpieczeństwo żywnościowe kraju, zwiększyć stabilność prowadzenia gospodarstw oraz uporządkować relacje sąsiedzkie na obszarach wiejskich.

„Aktywna wieś” – wsparcie dla lokalnych społeczności

Resort rolnictwa uruchamia program „Aktywna wieś”, który ma wspierać inicjatywy społeczne i integrować mieszkańców obszarów wiejskich.

Nabór wniosków rozpoczał się 30 marca i potrwa do 30 kwietnia. Budżet programu wynosi 10 mln zł, a pojedyncze projekty mogą otrzymać do 15 tys. zł wsparcia.

– Aktywna wieś to nie tylko rolnictwo, ale też aktywność tych, którzy zamieszkują obszary wiejskie. Chcemy zwiększać tę aktywność i dawać możliwość realizowania lokalnych pomysłów – zaznacza minister.

Środki można przeznaczyć m.in. na działania związane z kulturą, tożsamością lokalną, produktami regionalnymi, ekologią oraz bezpieczeństwem lokalnych społeczności.

Więcej czasu na inwestycje z KPO

Resort rolnictwa wydłuża terminy realizacji inwestycji finansowanych z Krajowego Planu Odbudowy, odpowiadając na postulaty rolników i samorządów.

W programie Rolnictwo 4.0 wydłużono czas realizacji przedsięwzięć:

• do 30 kwietnia 2026 r. – dla inwestycji z I naboru,
• do 30 czerwca 2026 r. – dla inwestycji z II naboru.

Dodatkowy czas obejmuje także m.in. wymianę pokryć dachowych zawierających azbest – rolnicy mogą zakończyć inwestycje i złożyć wnioski o płatność końcową do 1 czerwca 2026 r.

Zmiany ograniczą ryzyko niezrealizowania projektów i utraty wsparcia, które było jednym z głównych problemów zgłaszanych przez beneficjentów.

– Jest problem z dotrzymaniem podstawowych terminów, dlatego odpowiadamy pozytywnie na apel rolników i samorządów, aby je maksymalnie wydłużyć – wskazuje minister Stefan Krajewski.

Większy budżet na środowisko i klimat

Resort zwiększa także budżet interwencji w ramach Planu Strategicznego WPR dotyczących ochrony klimatu i środowiska.

Po zmianach wynosi on 2,8 mld zł. Oznacza to, że wsparcie może objąć ponad 50 proc. z ponad 28 tys. złożonych wniosków, czyli około 14–15 tys. gospodarstw.

Dzierżawy i ziemia – zasady bez zmian

Minister odniósł się także do kwestii dzierżaw gruntów z zasobu Skarbu Państwa. Jak podkreślił, dotychczasowe zasady pozostają bez zmian.

– Najwięcej hektarów trafiło w ubiegłym roku do gospodarstw indywidualnych. Zależy nam, żeby ziemia trafiała do rolników i dawała możliwość rozwoju – zaznacza.

Oddziały terenowe KOWR nadal odpowiadają za przetargi i konsultują je z lokalnymi środowiskami rolniczymi.

Pakiet „Ceny Paliw Niżej”

Pakiet „Ceny Paliw Niżej” ma ograniczyć wahania cen paliw poprzez wprowadzenie maksymalnej ceny ustalanej według określonego algorytmu. Mechanizm uwzględnia m.in. ceny hurtowe paliw, podatki oraz stałą marżę operacyjną. Ogranicza wahania cen i zwiększa przewidywalność kosztów, co stanowi realne wsparcie także dla rolników.

Polska żywność na nowych rynkach

Eksport produktów rolno-spożywczych osiągnął w 2025 roku wartość 248 mld zł, co oznacza wzrost o 9 proc. rok do roku i 16 proc. udziału w całym eksporcie.

Nadwyżka handlowa sięga już blisko 20 mld euro. W ostatnich miesiącach kolejne polskie zakłady uzyskały dostęp do rynków m.in. Korei Południowej, Singapuru, Brazylii i Filipin.

– Robimy wszystko, by nasi rolnicy i producenci mieli otwarte rynki zbytu. Dziś lecę do Uzbekistanu, a w najbliższych tygodniach planowane są kolejne spotkania przedstawicieli ministerstwa m.in. w Indonezji, Maroku czy Kazachstanie – podkreśla minister Stefan Krajewski.

Zmiana, o której informuje KRUS, polega przede wszystkim na tym, że Kasa nie będzie już regularnie przypominała o należnościach w dotychczasowej formie. Zamiast kwartalnych druków, ubezpieczeni otrzymają jedynie zbiorczą informację raz w roku.

Tak więc każdy rolnik będzie musiał sam sprawdzać:

• ile wynosi składka,
• kiedy przypada termin płatności,
• czy wpłata została prawidłowo zaksięgowana.

To odejście od systemu, który przez lata opierał się na fizycznych przekazach dostarczanych do gospodarstw. Do tej pory wielu rolników traktowało przesyłany druk jako przypomnienie i gotowy dokument do opłaty. Po zmianach takie rozwiązanie zniknie.

Brak papierowego przekazu oznacza:

• konieczność samodzielnego wykonywania przelewów,
• brak „automatycznego przypomnienia” w skrzynce pocztowej,
• większe ryzyko pomyłek lub opóźnień.

Dla części gospodarstw, zwłaszcza tych mniej korzystających z internetu, może to być odczuwalna zmiana.

Terminy opłacania składek KRUS bez zmian

Choć zmienia się sposób informowania, harmonogram płatności nadal obowiązuje w formie kwartalnej:

• do 31 stycznia – za pierwszy kwartał
• do 30 kwietnia – za drugi kwartał
• do 31 lipca – za trzeci kwartał
• do 31 października – za czwarty kwartał

Jeżeli któryś z tych dni przypada na weekend lub święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.

Zmiana systemu na cyfrowy

KRUS zamierza zastąpić papierową korespondencję kanałami elektronicznymi. Informacje o składkach i przypomnienia mają trafiać do rolników przez:

• wiadomości SMS (po wyrażeniu zgody),
• portal eKRUS,
• stronę internetową instytucji.

To oznacza, że osoby, które nie korzystają jeszcze z systemów online, będą musiały się do nich przyzwyczaić. Portal eKRUS ma pełnić kluczową rolę w nowym systemie. Po założeniu konta rolnik zyskuje dostęp do:

• aktualnych należności,
• historii wpłat,
• informacji o ubezpieczeniu,
• przypomnień o terminach.

Dzięki temu wszystkie dane będą dostępne w jednym miejscu, bez konieczności oczekiwania na korespondencję.

Odpowiedzialność spada na rolnika

Zmiany wprowadzane przez KRUS wpisują się w szerszy trend cyfryzacji administracji. Z jednej strony oznaczają mniej papieru i szybszy dostęp do informacji, z drugiej – przenoszą obowiązek kontroli płatności na ubezpieczonych.

W praktyce spóźnienie z wpłatą może teraz wynikać nie z braku przekazu, ale z niedopilnowania terminu.

Choć nowe zasady mają wejść w życie od 1 kwietnia 2026 roku, warto już teraz:

• sprawdzić dostęp do internetu w gospodarstwie,
• rozważyć założenie konta w eKRUS,
• upewnić się, że dane kontaktowe w KRUS są aktualne.

To pozwoli uniknąć problemów po zmianie systemu.

źródło: KRUS, ŚIR

oprac. Agnieszka Sawicka

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, opryskiwacze polowe i sadownicze powinny przejść okresowe badania techniczne.

Nowe oprysiwacze mają badaie etechniczne ważne przez pierwszych 5 lat od daty produkcji. Natomiast opryskiwacze, które są starsze niż 5 lat muszą mieć takie badanie techniczne przeprowadzone co 3 lata. 

Maszyna taka powinna być również skalibrowana, czyli wyregulować odpowiednio takie parametry jak:

• prędkość robocza opryskiwacza,
• dawka cieczy roboczej,
• ciśnienie robocze opryskiwacza,
• prawidłowy dobór rozpylaczy.

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa może sprawdzić nie tylko techniczny stan opryskiwacza, ale także skontrolować rolnika pod względem posiadania odpowiednich i aktualnych uprawnień do profesjonalnego stosowania środków ochrony roślin.

Takie szkolenie z zakresu stosowania środków ochrony roślin przez użytkowników profesjonalnych rolnik musi wykonac co 5 lat. 

Jak wykonać badanie?

Badanie techniczne opryskiwacza przeprowadzają firmy i instytucje, któe mają w tym zakresie stosowne zezwolenia i uprawnienia.

Wykaz podmiotów wykonujących działalność w zakresie potwierdzania sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin można znaleźć na stronie Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Najczęściej rolnik może skorzystać z wykonania takiego badania w swoim gospodarstwie. Jednostki przeprowadzające badania atechniczne mają sprzęt by takie badanie przeprowadzić. Czasem zdarza się też, że rolnik musi dojechać swoim opryskiwaczem do siedzimy firmy, która takie badanie przeprowadza.

Są rolnicy, którzy funkcjonują już w konkretnych systemach certyfikacji produkcji żywności. W wielu z nich zapisane jest badanie techniczne opryskiwacza częściej niż co 3 lata, np. co 1 rok lub co 2 lata.

Kontrole i kary

PIORIN w okresie od wiosny do jesieńi przeprowadza bardzo wiele terenowych i niezapowiedzianych kontroli. Może wówczas zatrzymać do kontroli rolnika, który wykonuje zabieg chemiczny na polu, sprawdzić czy opryskiwacz ma naklejoną specjalną naklejkę, która jest potwierdzeniem posiadania aktualnego badania technicznego oraz sprawdzić czy rolnik posiada uprawnienia (aktualne szkolenie chemizacyjne) do wykonywania zabiegów ś.o.r.

Podczas takiej kontroli rolnik będzie również musiał okazać rejestr zabiegów środków ochrony roślin w gospodarstwie lub konkretnej uprawie.

Za brak szkolenia lub badania technicznego rolnikowi grozi mandat w wysokości od 50 do 500 zł.

Bernat Patrycja

na podst. PIORiN/ IOR

Ministerstwo rolnictwa ogłosiło nowy program wsparcia dla wsi. W ramach inicjatywy „Aktywna Wieś” lokalne społeczności będą mogły otrzymać do 15 tys. zł dofinansowania na działania związane z kulturą, tradycją, ekologią czy bezpieczeństwem wsi. Nabór wniosków ma ruszyć 30 marca 2026 r.

Program zapowiedział minister rolnictwa Stefan Krajewski podczas ogólnopolskiego spotkania sołtysów zorganizowanego w Narodowym Instytucie Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie z okazji Dnia Sołtysa.

– Po raz pierwszy ogłaszamy program „Aktywna Wieś”. To dofinansowanie do 15 tys. zł na projekty związane z kulturą, tradycją, tożsamością lokalną, produktami regionalnymi, ekologią czy bezpieczeństwem wsi – zapowiedział minister Krajewski.

Na co można przeznaczyć środki?

Budżet nowego programu wynosi 10 mln zł. Środki będą przeznaczone na inicjatywy integrujące mieszkańców i wzmacniające aktywność społeczną na terenach wiejskich.

Jak wyjaśnił minister, projekty mogą dotyczyć m.in.:

• promocji lokalnej kultury i tradycji,
• produktów regionalnych,
• działań ekologicznych,
• inicjatyw związanych z bezpieczeństwem na wsi,
• wydarzeń integrujących mieszkańców.

– Chcemy, żebyście mogli jeszcze bardziej integrować lokalne społeczności i finansować działania, które są dla wsi naprawdę ważne – mówił Krajewski.

Nabór wniosków do programu ma rozpocząć się 30 marca 2026 r. i potrwać miesiąc do 30 kwietnia do godz. 15.00. Projekty będą oceniane przez specjalną komisję w resorcie rolnictwa. Oferty będzie można składać do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w formie elektronicznej lub papierowej na formularzach udostępnionych na stronie internetowej resortu.

– Od 30 marca przez miesiąc będziemy przyjmować w ministerstwie wnioski. Następnie oceni je komisja, a wsparcie wyniesie maksymalnie 15 tys. zł – w zależności od zakresu projektu – zapowiedział minister.

Rozpatrzenie ofert planowane jest do 15 maja 2026 r., a wybrane inicjatywy będzie można realizować między 30 kwietnia a 31 października 2026 r.

Minister: sołtys jest na pierwszej linii działania

Ogłoszenie programu odbyło się podczas spotkania z sołtysami z całej Polski z okazji Dnia Sołtysa. Minister podkreślał, że to właśnie oni w dużej mierze odpowiadają za aktywność społeczną na wsi.

– Sołtys jest na pierwszej linii działania. To często od niego zależy, co wydarzy się w danej społeczności – czy powstaną nowe inicjatywy, czy mieszkańcy skorzystają z dostępnych programów i środków – mówił Krajewski.

Jak zaznaczył, praca sołtysów ma ogromne znaczenie dla funkcjonowania lokalnych społeczności.

– Czasem za rzadko pada słowo „dziękuję” za to, co robicie. A przecież to dzięki waszemu zaangażowaniu organizowane są wydarzenia, spotkania i działania, które integrują mieszkańców wsi – podkreślił minister.

Ministerstwo zachęca, by o nowym programie informować także inne organizacje działające na wsi.

– Przekażcie tę informację kołom gospodyń wiejskich, ochotniczym strażom pożarnym i lokalnym działaczom. Chcemy, żeby te środki zostały dobrze wykorzystane przez społeczności wiejskie – apelował Krajewski.

Resort zapowiada, że jeśli program sprawdzi się w praktyce, w kolejnych latach jego budżet może zostać zwiększony.

Oprac. Kamila Szałaj

Źródło: tygodnik-rolniczy.pl

15 marca startuje kampania dopłat bezpośrednich 2026. Ministerstwo rolnictwa podało naszej redakcji szacunkowe stawki płatności na ten rok. Resort zastrzega jednak, że to jedynie orientacyjne wyliczenia, bo ostateczne kwoty, które trafią do rolników, będą znane dopiero jesienią i mogą się różnić od tych podanych teraz (w niektórych przypadkach znacząco). 

- Jednocześnie zastrzegamy, że ostateczna wysokość stawek za 2026 r. będzie określona w październiku 2026 r., po otrzymaniu stosownych danych od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz z uwzględnieniem kursu wymiany, który będzie znany na koniec września br. Podobnie jak w poprzednich latach, możliwe jest przesunięcie środków pomiędzy płatnościami. Stawki dla ekoschematu Dobrostan zwierząt będą określone w późniejszym terminie, po zakończeniu realizacji podjętych zobowiązań - zaznacza ministerstwo w przesłanej informacji.

Ministerstwo podało nam stawki w euro. Aby pokazać, ile mogą wynieść dopłaty w złotówkach, przeliczyliśmy je według kursu euro z 30 września 2025 r., czyli takiego samego, jaki obowiązywał przy dopłatach za 2025 rok.

Stawki dopłat bezpośrednich

Płatności podstawowe

• Podstawowe wsparcie dochodów – 115,84 euro/ha (494,54 zł)
• Płatność dla małych gospodarstw – 225,00 euro/ha (960,57 zł)
• Płatność redystrybucyjna – 40,15 euro/ha (171,41 zł)
• Płatność dla młodych rolników – 59,44 euro/ha (253,76 zł)

Płatności do zwierząt

• Płatność do bydła – 76,20 euro/szt. (325,31 zł)
• Płatność do krów – 97,49 euro/szt. (416,20 zł)
• Płatność do owiec – 26,03 euro/szt. (111,13 zł)
• Płatność do kóz – 11,37 euro/szt. (48,54 zł)

Płatności do upraw

• Rośliny strączkowe na nasiona – 209,95 euro/ha (896,32 zł)
• Rośliny pastewne – 104,61 euro/ha (446,60 zł)
• Chmiel – 440,51 euro/ha (1880,63 zł)
• Ziemniaki skrobiowe – 387,32 euro/ha (1653,55 zł)
• Buraki cukrowe – 300,75 euro/ha (1283,96 zł)
• Pomidory – 550,00 euro/ha (2348,06 zł)
• Truskawki – 274,53 euro/ha (1172,02 zł)
• Len – 102,75 euro/ha (438,66 zł)
• Konopie włókniste – 29,81 euro/ha (127,26 zł)

Ekoschematy obszarowe: jakie stawki 2026?

Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi:

• Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt – 112,35 euro/ha (479,64 zł)
• Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe – 112,35 euro/ha (479,64 zł)
• Plan nawożenia – wariant podstawowy – 22,47 euro/ha (95,93 zł)
• Plan nawożenia – wariant z wapnowaniem – 67,41 euro/ha (287,79 zł)
• Zróżnicowana struktura upraw – 67,41 euro/ha (287,79 zł)
• Wymieszanie obornika w ciągu 12 godzin – 44,94 euro/ha (191,86 zł)
• Stosowanie nawozów naturalnych płynnych inną metodą niż rozbryzgowa – 67,41 euro/ha (287,79 zł)
• Uproszczone systemy uprawy – 67,41 euro/ha (287,79 zł)
• Wymieszanie słomy z glebą – 22,47 euro/ha (95,93 zł)

Integrowana produkcja roślin:

• Uprawy sadownicze – 342,70 euro/ha (1463,05 zł)
• Uprawy jagodowe – 309,21 euro/ha (1320,08 zł)
• Uprawy rolnicze – 146,07 euro/ha (623,60 zł)
• Uprawy warzywne – 309,21 euro/ha (1320,08 zł)

Biologiczna uprawa:

• Mikrobiologiczne środki ochrony roślin – 89,89 euro/ha (383,76 zł)
• Nawozowe produkty mikrobiologiczne – 22,47 euro/ha (95,93 zł)

Materiał siewny elitarny lub kwalifikowany:

• Zboża – 26,74 euro/ha (114,16 zł)
• Rośliny strączkowe – 43,37 euro/ha (185,16 zł)
• Ziemniaki – 112,13 euro/ha (478,71 zł)

Pozostałe ekoschematy:

• Retencjonowanie wody na TUZ – 63,15 euro/ha (269,60 zł)
• Grunty wyłączone z produkcji – 126,52 euro/ha (540,14 zł)
• Obszary z roślinami miododajnymi - 269,21 euro/ha (1149,31 zł)

Kamila Szałaj

Rolnicy, którzy korzystają z dotacji na wymianę dachów z azbestu, będą mieli więcej czasu na zakończenie inwestycji. Ministerstwo rolnictwa przygotowało zmianę rozporządzenia, która wydłuża termin realizacji prac z 31 marca do 1 czerwca 2026 r.

Jak tłumaczy resort, decyzja jest odpowiedzią na sygnały z gospodarstw. Część inwestycji opóźniły warunki pogodowe i problemy organizacyjne, a wielu beneficjentów obawiało się utraty dofinansowania przez niedotrzymanie terminów.

Zmiana ma charakter techniczny, ale dla rolników jest kluczowa. Wydłużenie czasu oznacza możliwość spokojnego dokończenia wymiany pokryć dachowych i złożenia wniosku o płatność końcową.

Nowe przepisy obejmą także inwestycje już rozpoczęte oraz te, na które podpisano umowy. 

Wsparcie realizowane przez ARiMR w latach 2022–2024 było jednym z najbardziej popularnych instrumentów inwestycyjnych dla rolników. Z danych resortu wynika, że:

• złożono 92 602 wnioski,
• podpisano 51 744 umowy,
• wypłacono już 577,6 mln zł,
• wymieniono pokrycia dachowe o powierzchni 16,5 mln m², co odpowiada ok. 0,247 mln ton azbestu.

Program pozwalał uzyskać do 20 tys. zł dotacji przy stawce 40 zł za metr kwadratowy dachu. Wielu rolników liczyło na jego kontynuację, o co niedawno pytali także parlamentarzyści w interpelacji skierowanej do ministra rolnictwa.

Będzie nowy program

Celem programu jest stopniowe usuwanie materiałów zawierających azbest z budynków gospodarskich. Według ministerstwa wydłużenie terminu ma zwiększyć liczbę zrealizowanych inwestycji i ograniczyć ryzyko, że rolnicy zostaną z kosztami bez dofinansowania.

Nowe przepisy mają wejść w życie dzień po ogłoszeniu. Zgodnie z prawem rolnicy muszą usunąć azbest ze swoich budynków do 2032 roku. Resort rolnictwa szykuje nowy program dotacji na usuwanie azbetu przez rolników. 

Kamila Szałaj

Małgorzata Gromadzka podkreśla, że przed oceną decyzji prezydenta Karola Nawrockiego o wecie do ustawy o aktywnym rolniku trzeba dokładnie przeanalizować jego oficjalne uzasadnienie, a nie tylko hasła pojawiające się w debacie publicznej.

– Trzeba przyjrzeć się uzasadnieniu Pana Prezydenta. Póki co w przestrzeni publicznej pokazały się takie dość, bym powiedziała, populistyczne hasła odnośnie ochrony gospodarstw rodzinnych – mówi wiceminister rolnictwa.

Zwraca uwagę, że sama ustawa miała charakter ramowy.

– Powiem szczerze, że ta ustawa ma zapisy ogólne. Natomiast jeżeli chodzi o pozostałe zapisy, tak naprawdę dopiero rozporządzenia będą mogły delegować określone działania, określone zadania – zaznacza.

„Celem było uszczelnienie dopłat, nie atak na rodzinne gospodarstwa”

Gromadzka wyraźnie podkreśla, że intencją resortu rolnictwa nie było uderzenie w małe, rodzinne gospodarstwa rolne, lecz uporządkowanie systemu pieniędzy dla rolników.

– Głównym celem tej ustawy było oczywiście uszczelnienie płatności bezpośrednich, żeby te środki finansowe, które idą, w istocie trafiały na rolników aktywnych, czyli tych, którzy rzeczywiście wykonują tę pracę w gospodarstwach rolnych. Więc taki był cel – tłumaczy.

Dlatego sprzeciwia się narracji, że nowe przepisy miały uderzać w wieś.

– Naprawdę ta ustawa nie miała na celu absolutnie uderzenia w rodzinne gospodarstwa rolne. To jest przede wszystkim kwestia uczciwości i szczelności, jeżeli chodzi o system – podkreśla.

Jej zdaniem regulacje krajowe, w tym definicja aktywnego rolnika, są ważnym elementem kształtowania polityki rolnej i zasad korzystania z funduszy unijnych.

– Jeżeli chodzi o przepisy prawa, które są regulowane na poziomie Polski, to wpływają one również na kształtowanie się tej polityki – zaznacza.

Jak ma wyglądać polskie rolnictwo za 5–10 lat?

Wiceminister zwraca uwagę, że spór o ustawę o aktywnym rolniku to część szerszej dyskusji o przyszłości rolnictwa i dopłat bezpośrednich.

– Trzeba sobie zadać pytanie, jak będzie polskie rolnictwo wyglądało za 5–10 lat i gdzie te środki finansowe chcemy w istocie kierować, żeby odniosło to efekt – mówi Gromadzka.

Jej zdaniem pieniądze dla rolników powinny służyć nie tylko utrzymaniu produkcji, ale też bezpieczeństwu żywnościowemu i wzmocnieniu mniejszych gospodarstw.

– Żebyśmy mogli zyskać przede wszystkim bezpieczeństwo żywnościowe, ale również konkurencyjność właśnie tych małych gospodarstw rolnych. Bo jeżeli ktoś rzeczywiście produkuje, jeżeli ktoś wprowadza te towary na rynek, to wsparcie powinno go wzmacniać – przekonuje.

Przyznaje jednocześnie, że wokół definicji „aktywnego rolnika” pojawiło się wiele obaw – także w regionach o rozdrobnionej strukturze agrarnej.

– Ja pochodzę z Lubelszczyzny i małe gospodarstwa rolne, szczególnie rolnicy, również mieli wiele obaw dotyczących też definicji w ogóle aktywnego rolnika – przyznaje.

„Prawo nigdy nie jest doskonałe, ale od tego jesteśmy w ministerstwie”

Gromadzka nie twierdzi, że zawetowana ustawa była idealna. Podkreśla jednak, że proces legislacyjny służy właśnie korygowaniu i ulepszaniu rozwiązań, również na etapie prac w Sejmie.

– Tak jak mówię, każde prawo nie zawsze jest doskonałe, ale po to jesteśmy w ministerstwie, po to jesteśmy również posłami, żeby ewentualnie w przyszłości też myśleć o tych poprawkach, o tym, żeby doskonalić to prawo – tłumaczy.

Jej zdaniem zamiast blokować rozwiązania na starcie, lepiej je dyskutować i modyfikować.

– Uważam, że lepiej jest usiąść przy wspólnym stole i rozmawiać o określonych rozwiązaniach niż, szanowni Państwo, przerzucać się, że tak powiem, populistycznymi hasłami, które mają na celu oczywiście też budzenie takiego poczucia strachu i braku stabilności, jeżeli chodzi o podejmowanie decyzji – mówi.

„Hasła strachu to polityka, nie troska o rolnictwo”

Wiceminister krytykuje sposób, w jaki część sceny politycznej komentuje zarówno samą ustawę o aktywnym rolniku, jak i decyzję prezydenta o wecie.

– Jeżeli są to merytoryczne argumenty, to oczywiście powinno to być wzięte pod uwagę – podkreśla.

Zaznacza jednak, że często zamiast merytoryki pojawia się gra emocjami mieszkańców wsi.

– Jeżeli jest to puszczanie tylko hasłowo pewnych sugestii, to to już nie jest działanie, tak naprawdę biorąc pod uwagę to, co ma się w rolnictwie zadziać, tylko to jest działanie stricte polityczne – ocenia Małgorzata Gromadzka.

W najbliższych tygodniach kluczowe będzie więc nie tylko samo weto prezydenta RP Karola Nawrockiego, ale odpowiedź rządu i Sejmu: czy powstanie nowy projekt ustawy o aktywnym rolniku i jak rząd zamierza pogodzić uszczelnienie dopłat z ochroną rodzinnych gospodarstw rolnych.

Poniżej można zapoznać się ze stanowiskiem Małgorzaty Gromadzkiej w formie filmowej:

Bartłomiej Czekała

W ocenie Jana Krzysztofa Ardanowskiego decyzja prezydenta o wecie była konieczna, bo projekt, który trafił do Sejmu, pogarszał sytuację rolników zamiast ją poprawiać.

– Jestem Panu Prezydentowi wdzięczny za zawetowanie ustawy o aktywnym rolniku, ponieważ to było jakieś kuriozum prawne, które niczego nie rozwiązywało, tylko dodatkowo wprowadzało zamieszanie. Również zwiększało wymogi biurokratyczne stawiane przed gospodarstwami – podkreśla były minister rolnictwa.

Jak zaznacza, w realiach coraz mniejszych środków z WPR i dopłat bezpośrednich co do zasady zgoda jest jedna – pieniądze dla rolników powinny trafiać do tych, którzy faktycznie żyją z rolnictwa.

– Pewnie wielu z nas się pogodziło z tym, że te coraz mniejsze środki unijne […] powinny trafiać do tych, którzy rzeczywiście żyją z rolnictwa – mówi Ardanowski. – Natomiast ta ustawa absolutnie tego nie zapewniała.

Dwuzawodowy rolnik to nie „oszust”, a mniejsze gospodarstwa utrzymuje coś więcej niż dopłaty

Były minister zwraca uwagę, że polskie rolnictwo jest dziś oparte w dużej mierze na dwuzawodowości. Rolnik to często ktoś, kto łączy produkcję rolniczą z pracą poza gospodarstwem.

– Struktura polskiego rolnictwa, i to jest niezależne od regionu, pokazuje, że coraz więcej rolników zajmuje się dwuzawodostwem, szukając dodatkowych źródeł dochodu również spoza rolnictwa – mówi.

Dotyczy to zwłaszcza najmniejszych gospodarstw, które z samego rolnictwa utrzymać się już nie są w stanie.

– Te mniejsze gospodarstwa, o których tyle się złego mówi, one już od dawna nie żyją z dochodów rolniczych, bo po prostu rodziny się z tego nie utrzymały. To jest jedno z wielu źródeł – jest praca poza gospodarstwem, są czasami te transfery społeczne, typu emerytury czy renty – wylicza Ardanowski.

Jednocześnie podkreśla, że obecność tych gospodarstw w krajobrazie wsi i rolnictwa wciąż ma znaczenie.

– Cieszyć się, że te gospodarstwa trwają, nawet jeżeli produkują stosunkowo niedużo, jeżeli produkują na swoje zaopatrzenie, czy trochę dla rodziny – dodaje.

„Rolnicy z Marszałkowskiej” jako wygodny cel. „To gra propagandowa”

Rząd, PSL i m.in. poseł Stefan Krajewski w debacie publicznej przekonywali, że ustawa o aktywnym rolniku ma odciąć od dopłat osoby, które kupiły ziemię jako lokatę kapitału i mieszkają w dużych miastach. Ardanowski nie neguje istnienia takiej grupy, ale uważa, że nie ona byłaby realnym adresatem ustawy.

– Nie rozumiem argumentów, które przede wszystkim partii PSL, która się zacietrzewiła i chce tę ustawę na siłę przepychać, mówiąc, że zaszkodzi tym tzw. „rolnikom z Marszałkowskiej” – mówi.

Przywołuje przy tym twarde dane.

– Ci, którzy kupili kiedyś ziemię, bo była tania, gdzieś tam w różnych regionach Polski, a mieszkają w dużych miastach, […] jest ich zarejestrowanych w ZUS-ie 64 tysiące, czyli biorąc pod uwagę milion dwieście tysięcy rolników ubiegających się o dopłaty bezpośrednie, to jest stosunkowo mało – podkreśla.

Według Ardanowskiego minister rolnictwa i PSL sięgają po prosty przekaz, który dobrze brzmi w mediach, ale rozjeżdża się z realnym działaniem ustawy.

– Propagandowo jest to rozgrywane, że to jest tolerowanie w dalszym ciągu transferu środków do cwaniaków, oszustów, którzy nie zajmują się rolnictwem, kosztem tych rzeczywiście produktywnych towarowych gospodarstw. To jest nieprawda. To jest tylko i wyłącznie taka gra propagandowa, w której tutaj celuje przede wszystkim obecny minister rolnictwa i Polskie Stronnictwo Ludowe – ocenia.

Co więcej, jak zaznacza, „rolnicy z miasta” akurat poradziliby sobie z nowymi przepisami.

– Te gospodarstwa nie miałyby żadnego problemu, by spełnić normę aktywnego rolnika, ponieważ jednym ze sposobów obejścia jest to, że ktoś jest w programach rolno-środowiskowych. Ci, którzy tę ziemię mają w Bieszczadach, na Warmii i Mazurach czy gdziekolwiek indziej, najczęściej mają trwałe użytki zielone, które raz do roku są koszone, i nie byliby wykluczeni z przywileju aktywnego rolnika – dodaje.

Pieniądze dla rolników: „Kilkaset złotych do hektara nie robi z nikogo krezusa”

Debata o ustawie o aktywnym rolniku rozgrzała opinię publiczną, jakby dopłaty bezpośrednie czyniły z beneficjentów „krezusów”. Ardanowski studzi te emocje, przypominając realną skalę wsparcia.

– Podstawowe wsparcie do hektara to jest około 500 zł. Tam są dopłaty za produkcję, za zwierzęta, za niektóre typy upraw, premia dla młodego rolnika, to może być zwiększane dla rolników towarowych, młodych i tak dalej – wyjaśnia.

– Natomiast to, co otrzymują ci rolnicy podstawowi, to jest tam kilkaset złotych do hektara, co biorąc pod uwagę niewielką skalę tych gospodarstw, niewielką wartość tych pieniędzy, to raczej nie są środki, które by zapewniły im jakieś bardzo dostatnie życie i staliby się krezusami – dodaje.

Jego zdaniem właśnie najmniejsi rolnicy byliby głównymi ofiarami ustawy forsowanej w Sejmie.

– Uderzyłoby to przede wszystkim w gospodarstwa mniejsze, ludzi starszych, gospodarstwa, które produkują na swoje potrzeby, które nie kupują środków do produkcji, bo bardzo często jest to produkcja ekstensywna, czasami oparta […] o obornik od sąsiada – mówi Ardanowski.

Wskazuje też na problem z wymogiem udokumentowanego obrotu.

– Te gospodarstwa nie sprzedają z fakturami, bo albo dostarczają to do swoich najbliższych, do sąsiadów, albo zajmują się rolniczym handlem detalicznym i sprzedażą bezpośrednią. Tam nie obowiązują faktury, tylko ewidencja sprzedaży – podkreśla. – Przede wszystkim uderzyłoby to w tę grupę gospodarstw, doprowadziłoby do masywnego skłócenia wsi, nie rozwiązałoby żadnego problemu.

Co dalej? Prezydenckie projekty ustaw i krytyka rządu

Ardanowski zapowiada, że po wecie prezydenta do ustawy o aktywnym rolniku Pałac Prezydencki nie ograniczy się do roli recenzenta rozwiązań wychodzących z rządu i Sejmu.

– Pan Prezydent i Rada, którą powołał, będzie w różnych obszarach przygotowywała projekty prezydenckie, korzystając z prerogatywy, jaką jest projekt prezydencki – mówi przewodniczący Rady Rolnictwa i Obszarów Wiejskich.

Jednym z pierwszych ma być projekt ustawy o ochronie funkcji produkcyjnych wsi, ważny dla rolnictwa i inwestycji na terenach wiejskich.

– Jest przygotowany i w najbliższym czasie zostanie skierowany do Sejmu projekt ochrony funkcji produkcyjnych wsi. Chcemy, by rolnictwo nie było krępowane przez złośliwych sąsiadów, przez różnego rodzaju planistyczne zapisy, które uniemożliwią prowadzenie działalności rolniczej – zapowiada.

Równocześnie Ardanowski nie ma wątpliwości, że odpowiedzialność za przygotowywanie spójnych, policzonych finansowo ustaw spoczywa przede wszystkim na rządzie i ministrze rolnictwa.

– Do przygotowywania projektów ustaw […] od tego jest rząd, są ministerstwa, jest centrum legislacyjne rządu. Tam przede wszystkim trzeba stawiać żądania, by te problemy dostrzeżone przez rolników były rozwiązywane – podkreśla.

I dodaje, że jeśli tych rozwiązań nadal będzie brakować, prezydent RP Karol Nawrocki będzie korzystał z prawa inicjatywy ustawodawczej.

– Jeżeli tam nie będzie tych rozwiązań, to prezydent będzie prezentował swoje – zapowiada Jan Krzysztof Ardanowski.

Wypowiedź Jana Krzysztofa Ardanowskiego na temat prezydenckiego veta i samej propozycji ustawy można zobaczyć poniżej:

Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych, każdy rolnik posiadający gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha użytków rolnych ma obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC rolnika z tytułu prowadzenia gospodarstwa. To ubezpieczenie chroni w sytuacjach, gdy w związku z prowadzeniem gospodarstwa dojdzie do szkody wobec osób trzecich – np.

• uszkodzenia mienia sąsiada,
• wypadku osoby pomagającej przy pracach,
• pogryzienia przez psa pilnującego obejścia,
• szkód wyrządzonych podczas prac polowych.

Brak tej polisy to nie tylko ryzyko kary administracyjnej, ale też konieczność pokrycia odszkodowania z własnej kieszeni.

Brak ziemi a ubezpieczenie w KRUS – co mówią przepisy?

Kary za brak OC rolnika

Wysokość kary za brak obowiązkowego OC rolnika jest powiązana z minimalnym wynagrodzeniem za pracę. Ponieważ od 1 stycznia 2026 r. płaca minimalna wzrosła do 4806 zł brutto, wzrosła również kara. W 2026 roku opłata za brak OC rolnika wynosi równowartość jednej dziesiątej minimalnego wynagrodzenia, czyli 480 zł. Kara jest nakładana przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG), który może przeprowadzać kontrole m.in. na podstawie danych z rejestrów oraz informacji z gmin.

Kontrola może przyjść niespodziewanie

W praktyce wielu rolników przypomina sobie o obowiązku dopiero przy okazji kontroli lub zgłoszenia szkody. Tymczasem polisa musi zachować ciągłość – nie może być nawet jednodniowej przerwy. UFG ma prawo wezwać rolnika do okazania ważnej umowy ubezpieczenia. W przypadku jej braku nakładana jest opłata, którą trzeba uiścić niezależnie od późniejszego zawarcia polisy.

Największe ryzyko wiąże się jednak z sytuacją, gdy dojdzie do wypadku w gospodarstwie. Jeśli rolnik nie ma ważnego OC, a powstanie szkoda – np. ktoś dozna poważnego urazu – koszty odszkodowania i renty mogą sięgać dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych. W takiej sytuacji UFG może wypłacić odszkodowanie poszkodowanemu, ale następnie dochodzić zwrotu pieniędzy od nieubezpieczonego rolnika.

Kto konkretnie musi wykupić OC rolnika?

Obowiązek zawarcia OC dotyczy każdego rolnika:

• będącego właścicielem gospodarstwa rolnego powyżej 1 ha użytków rolnych,
• prowadzącego działalność rolniczą,
• opłacającego przynajmniej w części podatek rolny,
• również w przypadku gospodarstw rodzinnych.

Polisa obejmuje szkody powstałe w związku z prowadzeniem gospodarstwa, a nie prywatnym życiem rolnika.

Lepiej sprawdzić polisę zawczasu

Składka za OC rolnika jest stosunkowo niska w porównaniu z potencjalnymi konsekwencjami jej braku. W 2026 roku, przy wyższej płacy minimalnej, również kara stała się wyższa.

Warto więc sprawdzić czy polisa jest aktualna, czy nie wygasła z końcem roku, czy obejmuje cały okres prowadzenia gospodarstwa. Jedno przeoczenie może kosztować 480 zł, ale brak ubezpieczenia w razie wypadku – znacznie więcej. W realiach rosnących kosztów produkcji i niepewnej sytuacji rynkowej to ryzyko, którego lepiej nie podejmować.

Źródło: info.ufg.pl

W trakcie konferencji miałem sposobność odbycia kilku rozmów z osobami zaangażowanymi w rozwój technologii Vivent Biosignals. Ich wypowiedzi nagrałem specjalnie dla czytelników portalu jagodowe.pl. Krótki film zamieszczony poniżej wyjaśnia dlaczego prace nad odkodowaniem „mowy roślin” są tak ważne i jakie dotychczas na tym polu poczyniono postępy:

Międzynarodowe grono, doskonały klimat

W wydarzeniu udział wzięło ok. 75 plantatorów różnych gatunków roślin. Wysłuchali oni dwóch serii wykładów naukowców i praktyków z międzynarodowego środowiska, którzy nieustannie pracują nad lepszym rozpoznaniem wymagań roślin.

Ogółem miejsce miało 7 wystąpień, odbył się też panel dyskusyjny. Hasło: „Plantish – odkoduj mowę roślin” przewijało się w rozmowach bardzo często. Rozwiązanie Vivent Biosignals, o którym mowa na powyższym filmie, oferuje w tym względzie bardzo szerokie możliwości.

Uczestnicy konferencji w Opalenicy

FOTO: Michał Piątek

Subiektywny komentarz uczestnika wydarzenia

Nowe rozwiązanie do „odkodowywania mowy roślin” rozbudza nadzieje i oczekiwania. Z rozmów kuluarowych z plantatorami jasno wynika, że upatrują w nim szansy na redukcję nakładów na prowadzenie upraw poprzez podjęcie zabiegów ochrony czy dostarczenie tylko tych składników odżywczych, których faktycznie potrzebuje roślina.

Niewątpliwie potrzebne są jednak kolejne badania i wdrożenia terenowe. Wydaje się, że dzięki rozwiązaniom wypracowanym przez Vivent Biosignals jesteśmy już teraz w stanie lepiej rozumieć rośliny. Jednocześnie nie ulega jednak wątpliwości, że wciąż wiele jest do odkrycia a niektóre obserwacje wymagają dodatkowej weryfikacji.

Niektórzy żartowali, że to „technologia NASA” w uprawach ogrodniczych. Faktycznie, coś w tym jest. Z drugiej jednak strony tempo rozwoju technologicznego i stopień zaangażowania osób pragnących pełni odkodować „Plantish” – język roślin – pozwoliło już teraz osiągnąć pewne rezultaty i daje nadzieję na kolejne wymierne korzyści w najbliższej przyszłości.

Konferencja zorganizowana przez Andermatt w Opalenicy 10 lutego 2026 roku

FOTO: Michał Piątek

– Konsument ma prawo do pełnej i przejrzystej wiedzy o produktach, które nabywa. Dlatego od 17 lutego wprowadzamy nowe krajowe przepisy, które rozszerzają zakres informacji dostępnych bezpośrednio przy produktach. Na półkach sklepowych pojawi się dodatkowe oznaczenie graficzne – flaga państwa pochodzenia – dotyczące świeżych owoców, warzyw oraz bananów oferowanych luzem, pakowanych na życzenie konsumenta w miejscu sprzedaży lub przygotowywanych do bezpośredniej sprzedaży – podkreślił minister Stefan Krajewski.

Do tej pory, w przypadku sprzedaży owoców i warzyw bez opakowań – zgodnie z unijnymi przepisami – informacja nt. kraju pochodzenia wymagana była tylko w formie pisemnej. Od 17 lutego 2026 r., obok dotychczasowej informacji słownej, sprzedawcy będą zobowiązani do umieszczenia wizualnego symbolu flagi kraju pochodzenia. Informacja musi znajdować się w widocznym miejscu w pobliżu produktu, być czytelna, aby nie wprowadzać konsumenta w błąd.

Czytaj także:

egipskie owoce

Egipt nową potęgą na rynku owoców premium. Co to znaczy dla jagodowej branży?

– Nowy obowiązek jest uzupełnieniem już istniejących regulacji unijnych, zgodnie z którymi informacja o kraju pochodzenia musi być udostępniana w widocznym miejscu. Naszym celem jest zwiększenie transparentności rynku oraz umożliwienie konsumentom podejmowania świadomych wyborów zakupowych – zaznaczył minister Krajewski.

Wzorce zaczerpnięte z innych segmentów rynku

Przypomnijmy, że podobne rozwiązania z sukcesem funkcjonują w Polsce dla ziemniaków (od 2019 r.) oraz mięsa sprzedawanego luzem (od 2020 r.).

Nowa regulacja jest realizacją rozporządzania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 listopada 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych.

Źródła: MRiRW

Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa uprzejmie informuje, że w 2026 roku zasady dokumentowania wykonanych zabiegów środkami ochrony roślin nie ulegną zmianie w porównaniu do lat ubiegłych.

W 2026 r. dokumentacja prowadzona przez producentów rolnych oraz innych profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin, musi zawierać nazwę aplikowanego środka ochrony roślin, czas zastosowania i zastosowaną dawkę, obszar i uprawy, na których zastosowano środek ochrony roślin oraz wskazanie sposobu realizacji wymagań integrowanej ochrony roślin poprzez podanie, co najmniej przyczyny wykonania zabiegu środkiem ochrony roślin. Zakres odnotowywanych informacji wynika bezpośrednio z zapisów rozporządzenia nr 1107/2009(1) oraz ustawy o środkach ochrony roślin(2).

Dopiero od 1 stycznia 2027 r. dokumentacja "papierowa" (która ostatecznie będzie musiała zostać przeniesiona do formatu elektronicznego) jak i docelowa dokumentacja elektroniczna musi być zgodna z wymaganiami rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/564(3).

Źródło: PIORiN

Coroczna waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych zostanie przeprowadzona od marca 2026 r. Wstępne szacunki wskazują, że wskaźnik wzrostu świadczeń wyniesie około 5,08%, co jest wyraźnie wyższą wartością niż wcześniejsze prognozy zakładające 4,88%. Podwyżka obejmie zarówno standardowe emerytury i renty, jak i dodatkowe świadczenia, takie jak 13. i 14. emerytura, z których korzystają rolnicy.

Podstawą wyliczenia procentowego wzrostu świadczeń jest średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw emerytów i rencistów w poprzednim roku kalendarzowym. Do tego dodaje się co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.

Inflacja emerycka w 2025 r. wyniosła 4,2% (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w 2025 r.), a prognozowany wzrost płac w tym samym okresie wynosi około 0,88%. Zsumowane wartości dają wstępny wskaźnik waloryzacji na poziomie 5,08%, czyli wyższy niż wcześniejsze przewidywania.

Rzeczywisty wzrost przeciętnego wynagrodzenia będzie znany po publikacji drugiego komunikatu, planowanego do 10 lutego 2026 r. To na podstawie tych danych MRPiPS ogłosi oficjalny wskaźnik waloryzacji w Monitorze Polskim - najpóźniej 13 lutego 2026 r.

Na jaką emeryturę od marca mogą liczyć rolnicy?

Przy prognozowanym wskaźniku 5,08% rolnicy otrzymają następujące świadczenia

• emerytura podstawowa oraz renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renta socjalna i renta rodzinna wzrosną do około 1 974 zł miesięcznie, czyli o niemal 96 zł w porównaniu z dotychczasową wysokością,
• renta częściowa wyniesie około 1 481 zł,
• renta wypadkowa oraz renta rodzinna wypadkowa osiągną poziom około 2 369 zł,
• renta częściowa wypadkowa wzrośnie do około 1 777 zł,
• świadczenie przedemerytalne wyniesie niemal 1 990 zł.

Dla porównania, gdyby waloryzacja wyniosła wcześniej prognozowane 4,88%, podwyżki byłyby nieco mniejsze - różnica wynosi kilka złotych w każdym przypadku.

Co ważne, podwyżki będą realizowane automatycznie – nie jest wymagane składanie wniosku w KRUS ani w ZUS. Każdy emeryt i rencista otrzyma decyzję z nową wysokością świadczenia. 

źródło: Infor.pl, KRUS, ZUS

oprac. Agnieszka Sawicka

Przez lata Claus Ritter uchodził za symbol sezonu truskawkowego i szparagowego w Nadrenii. Jego zdjęcia z koszami pełnymi czerwonych truskawek i białych szparagów regularnie trafiały do lokalnych gazet. Gospodarstwo „Spargel Ritter” zaliczano do największych producentów w regionie: uprawiano tam około 85 hektarów truskawek i 40 hektarów szparagów, a w szczycie sezonu zatrudniano około 500 pracowników, głównie z Rumunii, zakwaterowanych w kontenerach na terenie gospodarstwa.

Ten wizerunek gwałtownie się załamał na początku 2020 roku, gdy firma ogłosiła niewypłacalność. Producent, który jeszcze niedawno promował lokalne owoce jako przykład nowoczesnego rolnictwa, nagle przestał mieć jakikolwiek wpływ na los własnego przedsiębiorstwa. Upadłość „Spargel Ritter” szybko stała się jednym z najgłośniejszych tematów w rolniczym Vorgebirge.

Zarzuty prokuratury wobec rodziny plantatora

Sprawa nie zakończyła się na postępowaniu upadłościowym. Prokuratura w Bonn oskarżyła dwóch wspólników oraz członka ich rodziny. Jak potwierdził rzecznik prokuratury, chodzi o byłego właściciela gospodarstwa, jego żonę oraz córkę. Według aktu oskarżenia wspólnikom zarzuca się m.in. przywłaszczenie majątku przed wszczęciem i po otwarciu postępowania upadłościowego, a także niszczenie lub ukrywanie dokumentacji handlowej, co utrudniało ustalenie rzeczywistego stanu finansów.

Zarzuty obejmują również niewypłacanie wynagrodzeń i nieopłacanie składek na ubezpieczenia społeczne. Claus Ritter ma dodatkowo odpowiadać za szczególnie ciężkie oszustwo, przywłaszczenie mienia i krzywoprzysięstwo. Według ustaleń śledczych, łączna wartość szkody wynikającej z oszustw ma sięgać około 3 milionów euro.

Protesty pracowników i realia sezonowej produkcji truskawek

Upadłość gospodarstwa ujawniła kulisy funkcjonowania dużej plantacji truskawek i szparagów. Po ogłoszeniu niewypłacalności część pracowników sezonowych nie otrzymała wynagrodzeń, co doprowadziło do protestów na terenie gospodarstwa.

Zbieracze truskawek i szparagów skarżyli się na brak wypłat oraz złe warunki pracy i zakwaterowania. Z relacji zarządcy masy upadłościowej wynika, że kucharz wraz z zespołem odpowiedzialnym za wyżywienie pracowników odmówił dalszej pracy z powodu braku pensji. Aby zapewnić niezbędne posiłki, konieczne było zatrudnienie zewnętrznej firmy cateringowej.

Sytuacja była dodatkowo napięta, ponieważ właśnie wtedy w Niemczech rozwijała się pandemia koronawirusa. Na terenie gospodarstwa wdrożono zaostrzone środki higieniczne, a pracownikom rozdawano maseczki ochronne. Spór o warunki pracy i zaległe wynagrodzenia stał się jednym z najbardziej komentowanych przykładów problemów, z którymi zmagają się pracownicy sezonowi w europejskim sektorze owoców miękkich.

Licytacje majątku i skutki wizerunkowe dla branży

Kiedy właściciele – według relacji zarządcy – nie wypełniali obowiązku współpracy przy wyjaśnianiu spraw majątkowych, sąd zastosował wobec małżeństwa środek przymusu w postaci aresztu. Jednocześnie rozpoczęto wyprzedaż majątku gospodarstwa. Pod młotek trafiły ciągniki i specjalistyczne maszyny do sortowania szparagów, ale także charakterystyczny punkt sprzedaży w kształcie truskawki, przez lata będący rozpoznawalnym symbolem marki. Dwukondygnacyjne kontenery mieszkalne dla pracowników sezonowych zostały z kolei rozebrane.

W oczach wielu mieszkańców regionu obraz dotychczasowego „króla truskawek i szparagów” został trwale zastąpiony przez skojarzenia z procesem karnym, zadłużeniem i zaniedbaniami wobec pracowników. Sprawa, która zaczęła się jako lokalna afera, stała się punktem odniesienia w ogólnoniemieckiej dyskusji o standardach w produkcji owoców miękkich.

Źródło: rundschau-online.de

– Ten program roboczo nazywamy "Pies w Zagrodzie" – powiedział minister rolnictwa Stefan Krajewski w trakcie poniedziałkowej konferencji prasowej zorganizowanej w schronisku dla zwierząt Pudwągi w Kętrzynie (woj. warmińsko-mazurskie).

Polityk wyjaśnił, że za realizację programu będzie odpowiadała Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. – Pieniądze będą dostępne na przygotowanie odpowiednich kojców dla psów, dla zwierząt – zastrzegł.

Będą dodatkowe środki

O jakich kwotach mowa? Na razie nie wiadomo, ale minister przyznał, że po pieniądze będą mogli sięgnąć wszyscy, którzy wyrażą taką chęć i wypełnią odpowiedni wniosek. W sumie może to być nawet kilkanaście tysięcy gospodarstw.

Stefan Krajewski mówił, że jego celem jest uwolnienie psów z łańcuchów.

– Chodzi o to, aby stworzyć im odpowiednie warunki do życia. Żeby dobrostan był spełniony. To wszystko wymaga dodatkowych środków, dlatego też już mamy przygotowany konkretny program. Będzie adresowany do tych, którzy dzisiaj nie mają kojców dla swoich zwierząt, nie mają też środków na to, żeby taki kojec zbudować – stwierdził minister.

Krajewski podkreślił, że pieniądze będą wypłacane w formie ryczałtu. – Za te środki będzie można zbudować solidny kojec – podkreślił.

Dość podejrzanych inspekcji i inspektorów!

Szef MRiRW stanowczo opowiedział się przeciwko używaniu tzw. mundurów przez przedstawicieli organizacji zajmujących się ochroną praw zwierząt.  

– Uważam, że powinniśmy zabronić używania mundurów osobom związanym z różnymi organizacjami, z różnymi stowarzyszeniami, które przypominają mundury policyjne, mundury państwowych inspekcji, które często w sposób łudzący przypominają mundur z napisem inspektor. Tego nie powinno być – zaznaczył Stefan Krajewski.

W jego ocenie, każdy, kto ma wiedzę, że zwierzętom dzieje się krzywda ma obowiązek poinformować o tym odpowiednie służby. – Powinien też mieć prawo do wejścia  z tymi służbami na kontrolę – wyjaśnił minister.

Dodał, że "nie może być też samowolnego wchodzenia", bo "więcej czasem złego się robi niż dobrego w tych interwencjach".

– To są potrzebne działania na już. Mamy tutaj ustalenia, co możemy zrobić i w zakresie zdrowia zwierząt, i w zakresie lepszego dobrostanu – zaznaczył.

{embed_photo_L50_tap}600712{/embed_photo_L50_tap}

Czipy dla psów - będą obowiązkowe?

W trakcie konferencji w Kętrzynie pojawił się drażliwy temat dotyczący obowiązkowego czipowania zwierząt.

– Coraz częściej mówimy o czipowaniu zwierząt po to, żebyśmy wiedzieli, skąd pochodzą zwierzęta. Mówimy często o skutkach tej bezdomności, ale warto zastanowić się nad przyczynami bezdomności, że nieodpowiedzialne zachowanie nas ludzi prowadzi do bezdomności zwierząt – tłumaczył minister Krajewski.

Zastrzegł, że opowiada się za budową ogólnopolskiej bazy zwierząt, w której znajdą się dane właścicieli.

– To jest rozwiązanie, które trzeba przeprowadzić, żebyśmy mieli pełną bazę. Bazę prowadzoną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. To też pewność, że wszystkie zwierzęta są w tej bazie, że mamy miejsce pochodzenia, przemieszczanie tych zwierząt i warto nad tym pracować, przyspieszyć tę pracę – zapowiedział szef MRiRW.

Krzysztof Zacharuk

Od początku lutego 2026 r. Krajowy System e-Faktur zaczyna obowiązywać pierwsze grupy podatników. Wśród rolników pojawia się wiele pytań i wątpliwości, jednak panika nie jest wskazana. – Nie ma powodów do obaw przed Krajowym Systemem e-Faktur, ale na pewno trzeba się na niego przygotować, by uniknąć później niepotrzebnego stresu i pośpiechu. A to już jest dosłownie ostatni moment, by zdążyć przed 1 lutego – mówi Maksymilian Mruk, księgowy w zespole doradców Agraves.

Choć 1 lutego to data kluczowa, nie oznacza ona jeszcze powszechnego obowiązku wystawiania faktur w KSeF przez rolników. – Dla rolników największą zmianą będzie obowiązek odbierania faktur od dużych podatników, np. za energię elektryczną czy środki do produkcji, właśnie przez KSeF – wyjaśnia ekspert. Obowiązek wystawiania faktur w systemie od 1 lutego dotyczy wyłącznie dużych firm, których obrót z VAT przekroczył 200 mln zł brutto w 2024 roku. Rolnicy na tym etapie będą więc głównie odbiorcami dokumentów.

Od kiedy rolnicy będą wystawiać faktury w KSeF?

Rolnicy będący czynnymi podatnikami VAT muszą przygotować się na kolejny etap. – Rolnicy VAT-owcy będą zobowiązani do wystawiania faktur w KSeF od 1 kwietnia – wskazuje Maksymilian Mruk. To oznacza konieczność dostępu do systemu, odpowiedniego oprogramowania i przeszkolenia – samodzielnie lub przy wsparciu biura rachunkowego.

KSeF obejmie również rolników ryczałtowych, choć w ograniczonym zakresie.

– Rolnicy ryczałtowi posługujący się numerem NIP od 1 lutego również będą musieli odbierać faktury przez KSeF – tłumaczy ekspert. Faktury VAT RR pozostaną dla nich fakultatywne w systemie, pod warunkiem że rolnik posiada NIP i nada nabywcy odpowiednie uprawnienia. W przeciwnym razie dokumenty te będą wystawiane poza KSeF.

Rolnik ryczałtowy bez NIP – co z fakturami?

W przypadku rolników ryczałtowych nieposiadających numeru NIP sytuacja wygląda inaczej. – Takie faktury nie będą dla nich widoczne bezpośrednio w KSeF. Sprzedawca musi dostarczyć dokument w uzgodnionej formie, np. papierowej lub elektronicznej – wyjaśnia Maksymilian Mruk. Na życzenie nabywcy możliwe będzie także udostępnienie kodu QR lub linku umożliwiającego anonimowy dostęp do faktury w systemie.

Samofakturowanie – możliwe, ale z odpowiedzialnością

KSeF przewiduje również możliwość samofakturowania. – Jeśli rolnik umówi się z odbiorcą, że to nabywca wystawia faktury, musi wcześniej nadać mu odpowiednie uprawnienia w KSeF. Trzeba jednak pamiętać, że odpowiedzialność za poprawność dokumentu nadal spoczywa na rolniku – podkreśla ekspert.

Czy plantator może coś zyskać?

Choć system kojarzy się głównie z obowiązkami, niesie też konkretne plusy, np. skrócenie terminu zwrotu VAT z 60 do 40 dni. Do tego faktury będą bezpiecznie przechowywane przez 10 lat na serwerach państwowych. Oznacza to koniec problemów z archiwizacją dokumentów i ryzykiem ich zagubienia.

Warto pamiętać, że datą otrzymania faktury będzie data jej udostępnienia w KSeF, a nie moment pobrania, nie będzie już anulowania ani edytowania faktur – każda pomyłka oznacza obowiązek wystawienia faktury korygującej. Ważne jest, że rolnik nie musi samodzielnie obsługiwać systemu, ponieważ KSeF opiera się na systemie uprawnień. Można je nadać pracownikowi lub biuru rachunkowemu,jednak w takim przypadku ta osoba  zobaczy całą strukturę kosztów i przychodów.

Są pewne zagrożenia. Kary odłożone w czasie

Ministerstwo Finansów przewidziało okres przejściowy na dostosowanie się do KSeF. Do końca 2026 roku nie będzie kar pieniężnych, ale procedury trzeba znać: – Jeśli rolnik nie ma internetu, wystawia fakturę w trybie offline24 w swojej aplikacji (nadal musi to być właściwy plik elektroniczny) i przesyła ją do systemu najpóźniej w następnym dniu roboczym. W przypadku trybu offline - Niedostępność KSeF (zaplanowana przerwa techniczna) fakturę również należy przesłać do końca następnego dnia roboczego.

W przypadku oficjalnej awarii KSeF, czas na dosłanie faktur wynosi 7 dni roboczych. Dopiero w sytuacji skrajnej, tzw. awarii całkowitej (np. zagrożenie bezpieczeństwa państwa), można wrócić do faktur papierowych, których nie trzeba potem wprowadzać do systemu – wyjaśnia Maksymilian Mruk. Czy wszystkie obowiązki z KSeF przejmą biura rachunkowe? Księgowy w zespole doradców Agraves przestrzega przed całkowitym „oddaniem” KSeF księgowym. Według niego rolnicy nie mogą całkowicie zrzucić odpowiedzialności na biura rachunkowe. Automatyczne pobieranie i księgowanie faktur bez weryfikacji to duże ryzyko błędów, które w razie kontroli obciążą przede wszystkim rolnika.

Źródło: Agraves

Od 2026 roku zmieni się definicja aktywnego rolnika. Dopłaty bezpośrednie mają trafiać wyłącznie do gospodarstw, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą i ponoszą jej koszty. Część rolników zostanie jednak uznana za aktywnych zawodowo automatycznie – bez konieczności składania dodatkowych dokumentów.

Szacuje się, że automatycznie uznanych za aktywnych zawodowo zostanie około 570 tys. rolników.

Wśród kryteriów automatycznego uznania rolnika za aktywnego zawodowo wymieniono m.in. dopłaty rolno-środowiskowe. Ten zapis wzbudził jednak wątpliwości części rolników.

Jeden z Czytelników zwrócił uwagę, że nie jest jasne, które konkretnie dopłaty rolno-środowiskowe będą brane pod uwagę i czy chodzi o wszystkie działania w tym obszarze. W związku z tym redakcja zwróciła się z pytaniem do ministerstwa rolnictwa.

Ministerstwo o dopłatach rolno-środowiskowych

Ministerstwo wyjaśnia, że dopłaty rolno-środowiskowo-klimatyczne są jednym z elementów, które mogą pozwolić na automatyczne uznanie rolnika za aktywnego zawodowo, ale w określonych przypadkach.

- Spełnianie warunków do przyznania płatności rolno-środowisko-klimatycznych jest jednym z szeregu kryteriów, które pozwolą na automatyczne uznanie rolnika za aktywnego zawodowo. Pod uwagę będą brane zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne realizowane na użytkach rolnych, jeżeli rolnik będzie posiadał plan działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do tych użytków rolnych, a także płatności rolno-środowisko-klimatyczne do zwierząt - wyjaśnia nam ministerstwo. 

Resort podkreśla jednocześnie, że zmiana definicji aktywnego rolnika nie wpłynie na już realizowane zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne.

Jak zaznacza ministerstwo, zarówno w obecnym, jak i wcześniejszym systemie wsparcia, beneficjent dopłat rolno-środowiskowo-klimatycznych nie musi spełniać definicji aktywnego rolnika.

- Aby otrzymać płatności za realizację zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych zarówno w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014- 2020, jak i Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 beneficjent nie musi być rolnikiem aktywnym zawodowo - tłumaczy nam ministerstwo. 

Co istotne dla gospodarstw, które już realizują pięcioletnie zobowiązania, resort zapewnia, że zmiany w przepisach nie będą miały dla nich negatywnych konsekwencji.

- Rolnik nie zostanie pozbawiony płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za realizację zobowiązania w związku ze zmianą przepisów dotyczącą rolnika aktywnego zawodowo. - zapewnia resort.

Ministerstwo jednoznacznie deklaruje, że trwające zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne będą realizowane do końca, niezależnie od nowych przepisów.

- Podjęte 5- letnie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne będą kontynuowane bez względu na zmianę przepisów dotyczącą rolnika aktywnego zawodowo. Tym samym procedowana obecnie zmiana ustawy w zakresie przepisów dotyczących rolnika aktywnego zawodowo nie będzie miała wpływu na realizowane zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne, nie spowoduje przerwania ich realizacji i konieczności zwrotu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, czy też braku możliwości przyznania płatności za ich realizację - informuje ministerstwo.

W jaki sposób weryfikowana będzie aktywność rolnika?

Przypomnijmy. Od 2026 weryfikacja aktywnego rolnika ma się odbywać na podstawie minimalnych kosztów bezpośrednich ponoszonych na działalność rolniczą lub przychodów uzyskiwanych z tej działalności. Rolnik będzie mógł sam wybrać sposób potwierdzenia aktywności.

Jakie dokumenty mają udowodnić, że rolnik jest aktywny? W projekcie pada szeroki katalog dowodów, m.in.:

• faktury/dowody zakupu nawozów, środków ochrony, materiału siewnego i rozmnożeniowego,
• faktury/dowody za usługi i zabiegi agrotechniczne,
• dokumenty ubezpieczeniowe,
• faktury/dowody sprzedaży płodów rolnych,
• dowody opłacenia czynszu dzierżawnego,
• dowody opłacenia pracy najemnej.

Dokumenty będą obejmowały okres od 1 czerwca roku poprzedzającego złożenie wniosku do 31 maja roku jego złożenia. Szczegółowe progi mają zostać określone w rozporządzeniu ministra.

Kto automatycznie zostanie uznany za aktywnego rolnika?

Projekt zakłada ograniczenie biurokracji. Część rolników ma zostać uznana za aktywnych zawodowo automatycznie, na podstawie danych możliwych do sprawdzenia z urzędu. Szacuje się, że w ten sposób automatycznie uznanych zostanie około 570 tys. rolników.

Automatycznie aktywni mają być m.in.:

• spółdzielnie i grupy producentów
• rolnicy ze zwierzętami – próg obsady 0,1 DJP/ha
  • Aktywny „z automatu” ma być rolnik, który w okresie 1 stycznia – 30 czerwca roku złożenia wniosku ma zwierzęta, a średnia obsada wynosi co najmniej 0,1 DJP na hektar wszystkich UR. Ważne: do obsady mają się też liczyć zwierzęta trawożerne wypasane kulturowo (np. owce) należące do innej osoby, ale wypasane na TUZ rolnika (to doprecyzowanie po uwagach z konsultacji).
• rolnicy korzystający z dopłat. Chodzi o:
  • wybrane płatności związane z produkcją,
  • wybrane ekoschematy,
  • płatności ekologiczne,
  • wybrane płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne.
  • ​Uwaga: z projektu wynika, że wyłączone z „automatu” mają być płatności do strączkowych na nasiona i roślin pastewnych – resort uzasadnia to ryzykiem „pozornego rolnictwa”.
• rolnicy korzystający z wybranych dotacji inwestycyjnych:
  • dotacji na rozwój małych gospodarstw,
  • premii dla młodych rolników,
  • wsparcia inwestycji zwiększających konkurencyjność.
• rolnicy z dopłatą de minimis do materiału siewnego
• rolnicy w FSDN, czyli unijnej sieci danych o zrównoważeniu gospodarstw.

Okres przejściowy w 2026

Na 2026 rok zaplanowano rozwiązanie przejściowe dla najmniejszych gospodarstw. Otóż w 2026 roku rolnicy, którzy w 2025 r. otrzymali płatności bezpośrednie w wysokości nieprzekraczającej 1125 euro, nie będą zobowiązani do dokumentowania kosztów ani przychodów. Według szacunków dotyczyć to będzie około 600 tys. gospodarstw.

Nowe przepisy mają obowiązywać od 15 marca 2026 r., czyli od pierwszego dnia składania wniosków o dopłaty bezpośrednie i ONW za 2026 rok.

Kamila Szałaj

Ustne umowy przechodzą do lamusa

Ustawa jasno wskazuje, że umowę dzierżawy rolniczej zawiera się pod rygorem nieważności w formie:

• pisemnej z potwierdzeniem daty okazania tej umowy notariuszowi, kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub wójtowi właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotu dzierżawy rolniczej lub
• elektronicznej, lub
• aktu notarialnego.

Skończy się więc powszechny zwyczaj zawierania umów dzierżawy na gębę. Takie umowy nie będą mogły być traktowane jako umowy dzierżawy. Ponadto jeśli rolnicy zawrą umowę na piśmie, to zgodnie z powyższym przepisem muszą pójść do kierownika biura powiatowego ARiMR, notariusza albo wójta, by ten ją potwierdził, nanosząc datę i miejsce jej sporządzenia oraz swój podpis i pieczęć. Praktyka potwierdzania umów dzierżawy u wójta bądź notariusza nie jest nowa. Rolnicy z niej korzystają, przy czym wizyta u notariusza wiąże się z wyższymi opłatami. Nowością jest potwierdzenie umowy w Agencji.

Czytaj także:

koszt ziemi

Ile kosztuje ziemia w 2025? Średnie ceny za 1 ha z podziałem na województwa

Do umów dzierżawy zawartych przed dniem wejścia w życie tej ustawy w formie innej niż nią wymagana (czyli: pisemnej potwierdzonej przez notariusza, wójta lub kierownika biura powiatowego ARiMR, elektronicznej lub w formie aktu notarialnego) będą stosowane dotychczasowe przepisy, ale tylko przez maksymalnie 3 lata. Termin ten liczyć się będzie od dnia wejścia przepisów w życie. Po upływie tych 3 lat umowy dzierżawy zawarte w innej formie mają wygasnąć z mocy prawa.

Ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Jeśli stanie się to w tym roku, ustne umowy dzierżawy straciłyby status prawny w 2029 r.

Okresy obowiązywania umów

Ustawa rozróżnia umowy dzierżawy ze względu na okres jej zawierania. Krótkoterminowe mogą być zawierane na okres do 8 lat, a długoterminowe na okres powyżej 8 lat oraz nie dłuższy niż 30 lat. Umowy, w których strony, określając okres trwania umowy, nie wskazały konkretnego okresu lub zawarły umowę na okres dłuższy niż 30 lat, na okres aktywności zawodowej dzierżawcy lub na okres życia wydzierżawiającego lub dzierżawcy, będą traktowane jako długoterminowe zawarte na 30 lat.

Ustawa wychodzi naprzeciw rolnikom decydującym się na zawieranie długoterminowych kontraktów. Dzierżawca długoterminowy, w odróżnieniu od krótkoterminowego, ma możliwość skorzystania z wyjątków pozwalających mu na poddzierżawienie lub oddanie do bezpłatnego używania przedmiotu dzierżawy,bez zgody wydzierżawiającego. Uprawnienie to, w celu zapewnienia praw właściciela, obwarowane jest kilkoma istotnymi ograniczeniami. Po pierwsze, dotyczy tylko 25% przedmiotu dzierżawy. Po drugie, do zakończenia dzierżawy powinno pozostać więcej niż 3 lata. Po trzecie, muszą być spełnione zasady prawidłowej gospodarki. Po czwarte natomiast, dzierżawca powinien zbliżać się do wieku emerytalnego, co oznacza, że do emerytury może mu brakować nie więcej niż 5 lat.

Dzierżawca długoterminowy będzie miał także możliwość skorzystania z wyjątków pozwalających mu na przeniesienie bez zgody wydzierżawiającego swoich praw i obowiązków na osobę trzecią. Zajdzie to wtedy, gdy:

• zawiadomi o tym na piśmie wydzierżawiającego oraz osiągnął wiek emerytalny lub

• stał się trwale albo okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym lub

• przenosi te prawa i obowiązki na swojego małżonka lub zstępnych, którzy nie osiągnęli wieku 50 lat, nie są trwale albo okresowo całkowicie niezdolni do pracy w gospodarstwie rolnym oraz posiadają co najmniej roczny staż pracy w rolnictwie bezpośrednio poprzedzający rok przeniesienia tych praw lub obowiązków, lub

• przenosi na następcę włas­ność gospodarstwa rolnego, z którym przedmiot dzierżawy rolniczej stanowi zorganizowaną całość gospodarczą.

Ponadto dzierżawca długoterminowy może uniknąć rozwiązania umowy przez wydzierżawiającego przed upływem okresu, na jaki została zawarta, oczywiście jeśli nie dopuszcza się oczywistych sytuacji wskazujących na wypowiedzenie umowy.

Zgodnie z proponowanymi przepisami, wydzierżawiający wydaje dzierżawcy przedmiot dzierżawy w terminie określonym w umowie, a w przypadku braku takiego terminu – niezwłocznie po wezwaniu dzierżawcy. Przedmiot dzierżawy powinien być w stanie zdatnym do używania i zgodny z jego przeznaczeniem.

Na wzór umów zawieranych z KOWR przewidziano, aby do umowy dzierżawy dołączać protokół z wydania przedmiotu dzierżawy. Taki protokół powinien być podpisany przez obie strony umowy i oznaczony datą. Może także zawierać opis przedmiotu dzierżawy, w którym określa się jego obszar, stan, w jakim się znajduje w chwili wydania, oraz stan budynków, urządzeń, inwentarza lub zasiewów. Taki protokół może być pomocny w razie braku porozumienia podczas rozwiązywania umowy dzierżawy albo podejrzenia, że dzierżawca zaniedbuje przedmiot dzierżawy.

W przypadku braku odmiennych postanowień umowy, koszty sporządzenia protokołu ponoszą wydzierżawiający i dzierżawca po połowie.

Jeśli strony umowy nie zdecydują się na sporządzenie protokołu najpóźniej w chwili wydania przedmiotu dzierżawy, przyjmuje się, że grunty, budynki itd. wydano dzierżawcy w stanie zdatnym do użytku zgodnie z jego przeznaczeniem i bez istotnych wad. Inaczej jest jednak, gdy jedna ze stron odmawia podpisania protokołu – wtedy druga strona może rozwiązać umowę przed upływem okresu, na który została zawarta, a w przypadku krótkoterminowych umów zawartych co najmniej na 2 lata – rozwiązać ją bez wypowiedzenia.

Protokół z wydania sporządza się również po zakończeniu umowy dzierżawy.

Płatność czynszu i nakłady

W ustawie przewidziano, że jeżeli umowę zawarto na okres do roku, czynsz jest płatny na koniec tego okresu. W przypadku umów zawieranych na dłuższy okres czynsz za dany rok dzierżawny, który rozpoczyna się od dnia wydania przedmiotu dzierżawy, płatny jest do 31 października tego roku dzierżawnego. Ustawa dopuszcza jednak zawarcie w umowie odmiennych postanowień w kwestii płatności czynszu.

Zaproponowano także regulacje dotyczące ponoszenia nakładów na przedmiot dzierżawy w okresie obwiązywania umowy. Jeśli są to nakłady, do których strony się zobowiązały, a zakłócają one normalne korzystanie z przedmiotu dzierżawy, dzierżawca może zażądać obniżenia czynszu o wartość pożytków utraconych w okresie ich dokonywania. Jeśli natomiast nakłady za zgodą dzierżawcy poczyni wydzierżawiający i zwiększą one użyteczność lub dochodowość dzierżawionego gruntu, budynków itd., wydzierżawiający może podwyższyć wysokość czynszu.

W sytuacji natomiast gdy sam dzierżawca dokonał nakładów zwiększających użyteczność lub dochodowość nieruchomości, wydzierżawiający nie ma prawa z tego tytułu podwyższyć mu czynszu.

Wydzierżawiający skontroluje dzierżawcę

Zaproponowano, aby wydzierżawiający miał prawo wejścia na przedmiot dzierżawy w celu sprawdzenia, czy dzierżawca wykonuje ciążące na nim obowiązki.

W przypadku stwierdzenia, że dzierżawca nie wywiązuje się w sposób należyty ze swoich obowiązków, wydzierżawiający może udzielić mu upomnienia. Po upływie terminu określonego w upomnieniu (3 miesiące) wydzierżawiający ma prawo do dokonania nakładów na koszt dzierżawcy albo rozwiązania dzierżawy przed upływem okresu, na który została zawarta. Jeśli sprawa dotyczy krótkoterminowej umowy zawartej co najmniej na 2 lata, wydzierżawiający w sytuacji braku reakcji na upomnienie może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.

W przypadku zawarcia długoterminowej umowy dzierżawca jest zobowiązany udzielać wydzierżawiającemu, na jego żądanie, jednak nie częściej niż raz w roku, informacji co do swoich planów produkcyjnych na przyszły rok dzierżawny.

Ograniczone prawo rzeczowe

Ustawa o dzierżawie rolniczej przewiduje ochronę dla dzierżawcy, gdy w czasie trwania umowy wydzierżawiający ustanowi na dzierżawionym gruncie inne prawo (np. służebność), które utrudnia lub ogranicza dzierżawcy korzystanie z tego gruntu zgodnie z umową. Dzierżawca może wtedy zażądać, aby wydzierżawiający tak ograniczył wykonywanie tego prawa, by dzierżawca mógł w pełni korzystać z dzierżawy. Jeżeli wydzierżawiający nie spełni tego żądania, dzierżawca może domagać się proporcjonalnego obniżenia czynszu za czas, w którym jego uprawnienia z umowy były ograniczone lub utrudnione. Z takim żądaniem dzierżawca może wystąpić tylko wtedy, gdy jego prawo dzierżawy jest wpisane do księgi wieczystej. Powyższe zasady nie mają zastosowania, gdy wydzierżawiający ustanowi służebność drogi koniecznej.

Jak rozwiązać umowę dzierżawy?

Umowa dzierżawy rolniczej ulega rozwiązaniu po upływie okresu, na który została zawarta. Zaproponowano, by umowa krótkoterminowa, którą zawarto co najmniej na 2 lata, mogła być rozwiązana za wypowiedzeniem złożonym na piśmie pod rygorem nieważności, na rok naprzód na dzień 31 marca albo 31 października roku następnego, chyba że sama umowa zawiera odmienne postanowienia.

W przypadku braku odmiennych postanowień w umowie wydzierżawiający może rozwiązać umowę przed upływem okresu, na który została zawarta, jeżeli dzierżawca:

• odmawia podpisania protokołu;

• dopuścił się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za 6 miesięcy, pod warunkiem że wydzierżawiający uprzedził go na piśmie o zamiarze rozwiązania tej umowy przed upływem okresu, na który została zawarta, udzielając mu dodatkowego, co najmniej trzymiesięcznego, terminu do zapłaty zaległości;

• mimo pisemnego upomnienia przez wydzierżawiającego używa przedmiotu dzierżawy rolniczej w sposób sprzeczny z tą umową lub z jego przeznaczeniem;

• naraża przedmiot dzierżawy rolniczej na poważne szkody;

• bez zgody wydzierżawiającego poddzierżawił lub oddał do bezpłatnego używania przedmiot dzierżawy rolniczej innym podmiotom, a nie są spełnione warunki określone dla dzierżaw długoterminowych.

Ponadto wydzierżawiający może rozwiązać umowę przed upływem okresu, na który została zawarta, jeżeli co najmniej 30% przedmiotu dzierżawy rolniczej zostało wywłaszczone albo ma zostać sprzedane na cel uzasadniający wywłaszczenie.

Jeżeli umowa dzierżawy została rozwiązana, wydzierżawiający zwraca dzierżawcy nierozliczone należności z tytułu nakładów na przedmiot dzierżawy dokonane przez dzierżawcę w trakcie obowiązywania tej umowy, które zgodnie z jej postanowieniami lub przepisami prawa obciążały wydzierżawiającego.

Jeżeli po rozwiązaniu umowy dzierżawca pozostawił na gruncie zasiewy o wartości przekraczającej wartość zasiewów, jakie przejął od wydzierżawiającego po wydaniu tego gruntu, może żądać od wydzierżawiającego zwrotu różnicy wartości tych zasiewów. W przypadku gdy wartość zasiewów na gruncie przejętym przez dzierżawcę od wydzierżawiającego po jego wydaniu jest wyższa niż wartość tych zasiewów pozostawionych przez dzierżawcę na tym gruncie po rozwiązaniu umowy, wydzierżawiający może żądać zwrotu różnicy wartości tych zasiewów.

Zwrot przedmiotu dzierżawy po rozwiązaniu umowy następuje w terminie określonym przez wydzierżawiającego.

Ustawa o dzierżawie rolniczej przewiduje też pewną ochronę dla wydzierżawiających, w sytuacji gdy dzierżawca zwleka z wydaniem przedmiotu dzierżawy Zaproponowano, aby gdy po rozwiązaniu umowy dzierżawca nie zwróci wydzierżawiającemu przedmiotu dzierżawy, dzierżawca zapłacił wydzierżawiającemu taki czynsz, jaki płaciłby, gdyby ta umowa nie uległa rozwiązaniu. Czynsz byłby obliczony według ostatniej wysokości ustalonej między stronami za okres, w którym przedmiot dzierżawy pozostaje dalej w posiadaniu dzierżawcy. Przy czym zapłata przez dzierżawcę wydzierżawiającemu tej sumy nie wyklucza roszczeń odszkodowawczych wydzierżawiającego. 

Co w przypadku sprzedaży gruntu lub śmierci dzierżawcy?

Podobnie jak to jest obecnie, jeżeli dzierżawca sprzeda wydzierżawiony grunt, budynki itd. w trakcie obowiązywania umowy, nabywca wstępuje w prawa i obowiązki wydzierżawiającego. Gdy jest to umowa krótkoterminowa, zawarta co najmniej na 2 lata, zaproponowano, aby nabywca miał prawo rozwiązać umowę wcześniej za wypowiedzeniem.

Wypowiedzenie może zostać złożone dzierżawcy przez nabywcę na piśmie pod rygorem nieważności, na rok naprzód na dzień 31 marca albo 31 października roku następnego.

Jeżeli dzierżawca umrze w trakcie trwania umowy, to jego osoba bliska, która prowadziła z nim wspólne gospodarstwo domowe, może wstąpić w jego prawa i obowiązki z tej umowy. Warunkiem jest złożenie przez tę osobę, w terminie miesiąca od dnia śmierci dzierżawcy, pisemnego oświadczenia wydzierżawiającemu, że będzie wykonywać prawa i obowiązki wynikające z umowy dzierżawy rolniczej.

Przypomnijmy, że czynsz wynikający z umowy dzierżawy jest zaliczany do grupy kosztów, które rolnik ma dokumentować, potwierdzając, że jest aktywnym rolnikiem, gdy nie zostanie uznany nim z automatu. O projekcie ustawy o aktywnym rolniku pisaliśmy w poprzednim numerze „Tygodnika”.

Magdalena Szymańska

Źródło: Numer 1/2 TPR

Do tej pory (14.01.2026 r.) Agencja zrealizowała przelewy na kwotę 12,88 mld zł w ramach kampanii dopłat bezpośrednich i obszarowych 2025. Po zakończeniu wypłat zaliczek, 1 grudnia 2025 r. wystartowały płatności końcowe. Zgodnie z przepisami na ich realizację jest czas do 30 czerwca 2026 r., ale Agencja dokłada wszelkich starań, by wypłaty były realizowane tak szybko, jak tylko jest to możliwe.

Do 14 stycznia 2026 r. ubiegający się o dopłaty otrzymali 12,88 mld zł. Z tej kwoty 10,64 mld zł to płatności bezpośrednie, natomiast z tytułu płatności obszarowych (m.in. ONW, rolno-środowiskowo-klimatycznych, ekologicznych) ARiMR przekazała 2,24 mld zł.

Najpierw decyzja, potem pieniądze

Przelewy z tytułu płatności końcowych realizowane są po otrzymaniu decyzji administracyjnej. Zgodnie z zapowiedziami w pierwszej kolejności wsparcie trafia do osób, których uprawy zostały zniszczone w wyniku tegorocznych anomalii pogodowych – zwłaszcza rolników z Żuław. Priorytetem wypłat objęci zostali również gospodarze, którzy zgłosili wystąpienie siły wyższej, a także oszukani przez nieuczciwych kontrahentów. W sumie w ramach tegorocznej kampanii rolnicy otrzymają ok. 19,2 mld zł.

Źródło: ARiMR

Chcesz ubiegać się o emeryturę rolniczą, ale brakuje Ci wymaganego 25-letniego okresu ubezpieczenia? KRUS informuje, że okresy ubezpieczenia w krajach UE, EFTA, Wielkiej Brytanii oraz w państwach, z którymi Polska ma umowy dwustronne o zabezpieczeniu społecznym, zostaną uwzględnione przy ustalaniu prawa do świadczenia.

Warto jednak pamiętać, że wysokość emerytury wypłacanej przez KRUS będzie proporcjonalna do okresów ubezpieczenia przepracowanych w Polsce. Zagraniczne lata pracy zwiększają szansę na przyznanie świadczenia, ale polska część emerytury zależy od czasu spędzonego w kraju.

Praca za granicą a renta i emerytura z KRUS

KRUS podkreśla, że pobierając rentę i pracując za granicą, należy uważać na limity przychodów. Osiąganie dochodów za granicą może spowodować zmniejszenie lub zawieszenie części uzupełniającej renty, jeśli przekroczone zostaną ustalone kwoty graniczne.

KRUS informuje, że przyznanie prawa do świadczenia emerytalno-rentowego przez instytucję zagraniczną nie wpływa na wysokość emerytury lub renty z KRUS. Polska część świadczenia pozostaje bez zmian, nawet jeśli już pobierasz zagraniczne świadczenie.

Pracowałem w kilku krajach. Co teraz?

Jeśli chcesz ubiegać się o świadczenie z kilku państw UE, KRUS przypomina, że nie trzeba składać wniosku osobno w każdym z nich. Wniosek składa się w instytucji państwa zamieszkania, która następnie przekaże go do wszystkich krajów, w których pracowałeś. To znacząco ułatwia cały proces i zmniejsza biurokrację.

Źródło: KRUS

Największą zmianą w 2026 roku będzie wejście w życie Krajowego Systemu e-Faktur. Oznacza to koniec ręcznego wystawiania dokumentów i pełne przejście na faktury elektroniczne.

– Przedsiębiorcy będą musieli odejść z ręcznej formy wystawiania faktur na rzecz elektronicznej. System usprawni wymianę dokumentów z księgowym i zapewni jednolitość faktur – tłumaczy Aleksandra Melka, księgowa w zespole doradców Agraves.

KSeF będzie obowiązkowy:

• od 1 lutego 2026 r. dla dużych firm,
• od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych przedsiębiorców, w tym rolników prowadzących działalność gospodarczą.

Samochody firmowe - zmniejszony limit amortyzacji

Od 2026 roku zmienią się limity podatkowe dotyczące amortyzacji i leasingu samochodów osobowych, co szczególnie odczują gospodarstwa wykorzystujące auta w działalności.

– Obecna wartość 150 tys. zł zostanie zmniejszona w 2026 roku do 100 tys. zł. Dotyczy to samochodów spalinowych i hybrydowych, których emisja dwutlenku węgla przekracza 50g/km. Warto dodać, że limit 150 tys. zł będzie nadal obowiązywał dla pojazdów emitujących dwutlenek węgla poniżej 50 g/km – wyjaśnia Aleksandra Melka.

Bez zmian pozostają:

• limit 150 tys. zł dla pojazdów o emisji poniżej 50 g CO₂/km,
• limit 225 tys. zł dla samochodów elektrycznych.

W praktyce oznacza to mniejsze koszty podatkowe i wyższe zobowiązania wobec fiskusa.

Wyższy limit zwolnienia z VAT

Dobra wiadomość dla mniejszych gospodarstw i firm: od 2026 roku wzrośnie limit zwolnienia podmiotowego z VAT.

– Obecnie jest to wartość 200 tys. zł, a zatem w 2026 roku podniesienie kwoty o 40 tys. zł  będzie opłacalne dla właścicieli firm. Zwiększy się bufor bezpieczeństwa, jak również swoboda w podejmowaniu decyzji przez mikro i małe przedsiębiorstwa – podkreśla księgowa Agraves. Zwolnienie nadal będzie dobrowolne. Rolnik lub przedsiębiorca może z niego zrezygnować i pozostać czynnym podatnikiem VAT. Dla nowych działalności limit ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia firmy w danym roku.

Wyższa składka zdrowotna 

Zmiany obejmą również składkę zdrowotną, która od 2022 roku liczona jest od dochodu lub przychodu (ryczałt).

– Minimalna składka zdrowotna w 2026 roku wzrośnie aż o 37% i wyniesie 432,54 zł miesięcznie – informuje Aleksandra Melka. Stawka 9% pozostanie bez zmian, ale podstawą jej naliczania będzie już 100% minimalnego wynagrodzenia, a nie 75% jak dotychczas. Nadal możliwe będzie częściowe odliczenie składki, z wyjątkiem podatników rozliczających się na zasadach ogólnych PIT.

Wyższa płaca minimalna i stawka godzinowa

Od 2026 roku wzrosną także koszty pracy, co ma znaczenie dla gospodarstw zatrudniających pracowników sezonowych.

Minimalne wynagrodzenie wyniesie:

• 4806 zł brutto – umowa o pracę,
• 31,40 zł brutto – stawka godzinowa dla zleceniobiorców.

– W praktyce osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenie dostaną za jedną przepracowaną godzinę 24,50 zł przy pełnych składkach ZUS lub 25,20 zł, jeśli nie opłacają składki chorobowej. W porównaniu z 2025 rokiem jest to niewielki wzrost, gdyż sytuacja gospodarcza w Polsce została ustabilizowana, a wskaźnik inflacji został wyhamowany – zaznacza ekspertka.

Nowy rok, nowa rzeczywistość podatkowa

Choć 2026 rok dopiero przed nami, eksperci podkreślają, że rolnicy prowadzący działalność gospodarczą powinni już dziś analizować nadchodzące zmiany. Najważniejsze hasło na najbliższe miesiące to: KSeF, planowanie podatkowe i dokładna analiza kosztów.

Źródło: Agraves

Do 15 stycznia 2026 r. sadownicy, którzy ponieśli straty na skutek zeszłorocznych przymrozków, mogą ubiegać się o pomoc finansową. Wnioski przyjmowane są za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR. Dotychczas uczyniło to ponad 24 tys. rolników, w większości ich uprawy znajdują się w województwie mazowieckim.

Pomoc przysługuje producentom owoców, których uprawy między 1 kwietnia a 31 maja 2025 r. ucierpiały wskutek wystąpienia przymrozków, a straty wyniosły co najmniej 70 proc. Pomoc dotyczy m.in. jabłoni, grusz, wiśni, śliw, czereśni, winorośli, pigw, orzechów włoskich, arbuzów, melonów, truskawek, poziomek, malin, borówek, żurawiny czy jeżyn.

Stawki wsparcia są uzależnione od skali strat:

• co najmniej 70 proc. i mniej niż 80 proc. zniszczeń – 800 zł/ha;
• co najmniej 80 proc. i mniej niż 90 proc. zniszczeń – 1600 zł/ha;
• co najmniej 90 proc. zniszczeń – 2400 zł/ha.

Wnioski przyjmowane są od 1 grudnia 2025 r. do 15 stycznia 2026 r. za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR. Do dokumentów należy dołączyć kopię protokołu z oszacowania szkód oraz kopię umowy ubezpieczenia (jeśli została zawarta).

Źródło: ARiMR

Sprawiedliwszy podział dopłat

Minister wskazał, że celem projektowanych zmian jest uporządkowanie systemu dopłat i wyeliminowanie sytuacji, w których wsparcie trafia do osób nieprowadzących działalności rolniczej.

– Chcemy wyeliminować przypadki, w których dopłaty pobierają osoby, które faktycznie nie prowadzą działalności, a pieniądze powinny trafiać do czynnych rolników – zaznaczył.

Jednocześnie minister podkreślił, że projekt nie ma na celu wykluczania rolników, lecz sprawiedliwsze kierowanie środków publicznych. O to prosili rolnicy, tacy, którzy aktywnie prowadzą działalność rolniczą.

– Rolą tej ustawy nie jest eliminowanie kogokolwiek, kto prowadzi działalność. Chodzi o wyeliminowanie tych, którzy nie powinni otrzymywać dopłat – powiedział Stefan Krajewski.

Aktywny rolnik zgodnie z przepisami UE

Nowa definicja rolnika aktywnego zawodowo wynika z przepisów Unii Europejskiej i ma służyć lepszemu ukierunkowaniu wsparcia w ramach WPR na osoby, dla których działalność rolnicza stanowi realne źródło przychodów.

– Zgodnie z przepisami UE definicja rolnika aktywnego zawodowo ma ukierunkować wsparcie na rolników prowadzących działalność rolniczą co najmniej na minimalnym poziomie – wyjaśnił minister.

Projektowane rozwiązania są odpowiedzią na postulaty zgłaszane przez rolników i organizacje rolnicze oraz były przedmiotem szerokich konsultacji prowadzonych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na początku 2025 r.

Zasady weryfikacji aktywności rolniczej

Weryfikacja aktywności rolniczej będzie odbywać się – co do zasady – na podstawie minimalnych kosztów bezpośrednich ponoszonych na działalność rolniczą lub przychodów uzyskiwanych z tej działalności, przy czym rolnik będzie miał możliwość wyboru sposobu potwierdzenia prowadzenia działalności.

– Weryfikacja będzie opierać się na kosztach lub przychodach z działalności rolniczej, a rolnik będzie mógł wybrać sposób udowodnienia tej aktywności – zaznaczył minister.

Dokumentowanie prowadzenia działalności rolniczej obejmie okres od 1 czerwca roku poprzedzającego rok złożenia wniosku do 31 maja roku złożenia wniosku. Szczegółowe progi zostaną określone w rozporządzeniu ministra.

Mniej biurokracji dla rolników?

Projekt przewiduje rozwiązania ograniczające obciążenia administracyjne. Część rolników zostanie uznana za aktywnych zawodowo automatycznie, na podstawie kryteriów możliwych do sprawdzenia z urzędu.

– Zaproponowaliśmy kryteria, które pozwolą zwolnić część rolników z obowiązku dokumentowania działalności rolniczej – wskazał Stefan Krajewski. Szacuje się, że w ten sposób automatycznie uznanych zostanie około 570 tys. rolników.

Na 2026 r. przewidziano rozwiązanie przejściowe dla najmniejszych gospodarstw.

– W 2026 roku rolnicy, którzy w 2025 r. otrzymali płatności bezpośrednie w wysokości nieprzekraczającej 1125 euro, nie będą zobowiązani do dokumentowania kosztów ani przychodów – poinformował minister. Według szacunków rozwiązanie to obejmie około 600 tys. gospodarstw.

Terminy i zakres obowiązywania zmian

Status rolnika aktywnego zawodowo będzie warunkiem przyznania płatności bezpośrednich oraz płatności ONW i będzie weryfikowany przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

– Prowadzenie działalności pozarolniczej nie wyklucza statusu aktywnego rolnika – podkreślił minister, zaznaczając, że nowe przepisy nie ingerują w strukturę własności gruntów ani w uprawnienia rolników w zakresie ubezpieczenia w KRUS.

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia pozycji rolników aktywnych zawodowo został 30 grudnia przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu. 7 stycznia 2026 r. projekt trafił do I czytania w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Nowe przepisy mają obowiązywać od 15 marca 2026 r., czyli od pierwszego dnia składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności ONW za 2026 r.

Źródło: MRiRW

Opalanie domów drewnem

Drewno energetyczne to surowiec drzewny, który nie znajduje zastosowania w przemyśle lub ma bardzo ograniczone możliwości wykorzystania poza sektorem energetycznym. Rozporządzenie precyzuje jego parametry, dzieląc surowiec na dwie kategorie: drewno okrągłe oraz surowiec niestanowiący drewna okrągłego.

Regulacja nie dotyczy gospodarstw domowych, lecz tzw. energetyki zawodowej, czyli sektora zajmującego się produkcją, przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej oraz ciepła na dużą skalę. Chodzi przede wszystkim o działalność elektrowni, elektrociepłowni oraz sieci przesyłowych i dystrybucyjnych, które zapewniają ciągłość dostaw energii dla odbiorców indywidualnych, przemysłowych i instytucjonalnych w całym kraju. Co istotne, pojęcie drewna energetycznego nie jest tożsame z drewnem opałowym wykorzystywanym w piecach czy kominkach domowych. W konsekwencji rozporządzenie nie wprowadza żadnych ograniczeń w zakresie spalania drewna w domach jednorodzinnych ani w indywidualnych instalacjach grzewczych.

Akt prawny został wydany na podstawie delegacji zawartej w ustawie o odnawialnych źródłach energii, która odnosi się do wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w instalacjach OZE. Jego głównym celem jest wyeliminowanie praktyki spalania w energetyce zawodowej drewna, które mogłoby zostać wykorzystane w sposób bardziej efektywny gospodarczo, np. w przemyśle. Zakres rozporządzenia jest ściśle ograniczony przepisami ustawy i dotyczy wyłącznie surowca drzewnego zdefiniowanego jako drewno energetyczne.

Palenie w kominku?

W Polsce zakaz palenia drewnem w kominkach obowiązuje w praktyce tylko w Krakowie. W pozostałej części kraju korzystanie z kominków jest dozwolone, ale na zasadach określonych w lokalnych uchwałach antysmogowych.

Zakaz palenia drewnem? Co zmieni się dla rolników od 2026 roku?

FOTO: Envato Elements

Uchwały te nie zakazują sprzedaży ani montażu kominków, lecz jedynie ich użytkowania – i to tylko określonych typów oraz w konkretnych terminach. Jak podaje Izba Kominiarzy, przykładowo:

• w woj. mazowieckim stare kominki można było eksploatować do 1 stycznia 2023 r., a obecnie dozwolone są wyłącznie urządzenia spełniające normy ekoprojektu lub doposażone w redukcję emisji,
• w woj. podlaskim i warmińsko-mazurskim nie ma uchwał antysmogowych – stare kominki można użytkować bez ograniczeń,
• w woj. pomorskim, dolnośląskim i lubelskim nie wyznaczono terminów granicznych dla eksploatacji starych kominków.

W pozostałych regionach obowiązują zwykle dwa terminy: jeden dla nowych kominków (muszą spełniać ekoprojekt), drugi – graniczny – dla użytkowania starych urządzeń.

Wbrew popularnym mitom:

• Unia Europejska nie zakazała palenia w kominkach – normy ustalają samorządy,
• starych kominków nie trzeba likwidować ani wymieniać, o ile lokalne przepisy dopuszczają ich użytkowanie,
• mandaty nie są „z automatu” – kary zależą od okoliczności i decyzji organów kontrolnych.

Najważniejsze: poza Krakowem palenie drewnem w kominkach jest wciąż legalne, pod warunkiem przestrzegania lokalnych przepisów, norm technicznych urządzeń i zasad prawidłowego spalania.

– Aby kominek spełniał wymogi ekoprojektu jako miejscowy ogrzewacz powietrza z zamkniętą komorą spalania, wystarczy sprawność 73%. To inne graniczne wartości emisji (pyły, CO, gazy organiczne i tlenki azotu) gwarantują, że sprawność kominków zwykle jest wyższa, i że są to urządzenia niskoemisyjne. Wartość „80%” dotyczy tylko starych kominków i tylko w niektórych województwach. Twórcy uchwał antysmogowych w Małopolsce, Wielkopolsce, Świętokrzyskim i na Śląsku uznali, że jeśli stare kominki mają sprawność minimum 80% to możemy ich nadal używać bez ograniczeń. Nie należy też mylić sprawności z sezonową efektywnością energetyczną, która dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń z zamkniętą komorą spalania wynosi minimum 65%. – podaje izbakominiarzy.pl. Ustawowo za łamanie przepisów uchwał antysmogowych grozi kara grzywny na zasadach ogólnych – od 20 do 5000 zł. 

Źodło: gov.pl, izbakominiarzy.pl

W efekcie apelu Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz polskiego rządu zmienione zostało rozporządzenie wykonawcze w październiku bieżącego roku, co dało nam podstawę do wprowadzenia możliwości odroczenia tego obowiązku o rok.

Ten kolejny rok będzie czasem na harmonizację aplikacji, skonsolidowanie ewidencji środków ochrony roślin, a także na szeroko pojętą kampanię informacyjną. Zdajemy sobie sprawę, że osoby starsze, posiadające małe gospodarstwa rolne, czy mniej zaawansowane technologicznie, mogą mieć problem z obsługą aplikacji. Zobowiązaliśmy się jako resort, że wszystkie instytucje wspierające rolników będą wyposażone w wiedzę i będą aktywnie informować o tym systemie.

Rolnicy dzisiaj mają obowiązek wprowadzania danych o stosowaniu środków ochrony roślin, robią to w innych aplikacjach lub np. w formie pliku Excel. Czy będzie możliwość, aby te dane zaimportowały się do aplikacji?

Chcemy, aby ewidencjonowanie środków ochrony roślin odbywało się przede wszystkim poprzez odpowiednią aplikację, ale również zapewnimy możliwość wprowadzania danych w formacie Excel. System zbierze dane do celów statystycznych, co pozwoli nam dokumentować niski poziom zużycia środków ochrony roślin w Polsce i tym samym ukazać, jak wysokiej jakości żywność produkujemy w krajowych warunkach.

Jednocześnie nie chcemy wprowadzać tego systemu wbrew woli rolników. Pozostajemy również otwarci na możliwość zmian ustawowych inicjowanych w trybie poselskim, jeśli będzie tego wymagać społeczność rolnicza.

Planujemy integrację z systemem płatności bezpośrednich, aby rolnicy nie musieli ręcznie wprowadzać danych dla każdej działki. Założyliśmy również, że aplikacja będzie zawierać moduł, sugerujący odpowiednie środki ochrony roślin na podstawie rodzaju upraw. Naszym celem jest maksymalne ograniczenie biurokracji poprzez intuicyjny interfejs. Zaplanowaliśmy również szkolenia dla doradców z ośrodków doradztwa rolniczego (ODR), którzy będą kluczowi we wdrożeniu systemu w terenie.

1 stycznia 2027 r. jest realny?

Jest realny, pod warunkiem przeprowadzenia efektywnej kampanii informacyjnej i opracowania intuicyjnego narzędzia informatycznego. Będziemy systematycznie monitorować opinię środowiska rolniczego i będziemy otwarci na wprowadzenie zmian, aby ułatwić wdrożenie tego nowego obowiązku.

Rolnictwo 4.0 bardzo zachęciło rolników do wprowadzania innowacji. Jedną z nich jest m.in. stosowanie dronów w rolnictwie. Problem w tym, że przepisy nie nadążają za techniką, a dronów nie można stosować, np. w przypadku zabiegów nalistnych środkami ochrony roślin.

Dysponujemy już gotowym projektem nowelizacji ustawy o stosowaniu środków ochrony roślin. Jesteśmy świadomi, że ta zmiana wymagać będzie również modyfikacji w innych obowiązujących aktach prawnych. Naszym celem jest jak najszybsze wprowadzenie zmian, aby uruchomić proces legislacyjny.

Biorąc pod uwagę procesy legislacyjne, jakie mamy szanse, od kiedy mogłoby to w praktyce zacząć działać i ułatwiać rolnikom życie?

Obecnie pracujemy intensywnie nad ustawą. Wstępny projekt już został opracowany. Jego zapisy będą przedmiotem konsultacji społecznych z reprezentantami rolników i branży. Jesteśmy również na etapie ustalania wewnątrz resortu, w jakim trybie – poselskim czy rządowym – będziemy wprowadzać zmiany legislacyjne.

Dziękuję za rozmowę.

Przeciwko umowie głosowały Polska, Francja, Austria, Węgry i Irlandia. Wstrzymała się Belgia. Ten sprzeciw nie wystarczył jednak do zbudowania mniejszości blokującej. O wyniku przesądziło stanowisko Włoch, które nie dołączyły do państw przeciwnych porozumieniu i tym samym umożliwiły jego przyjęcie.

Włochy niepewne, ostatecznie "na tak"

Znaczenie głosu Włoch było kluczowe, ponieważ to Rzym pozostawał ostatnim państwem zdolnym do zablokowania decyzji na tym etapie procedury. Od kilku tygodni włoski rząd sygnalizował w Brukseli, że jego stanowisko w sprawie Mercosuru jest ściśle powiązane z kwestią ochrony rolnictwa oraz przyszłego finansowania Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 roku.

Według informacji krążących w instytucjach UE, Komisja Europejska zaakceptowała polityczne oczekiwania Włoch dotyczące zwiększenia środków dla rolników w nowej perspektywie budżetowej. To otworzyło drogę do zmiany stanowiska Rzymu i przełamało impas w Radzie.

Sprzeciw wobec umowy, zgłaszany przez część państw członkowskich, koncentrował się na skutkach dla rynku rolnego. Wskazywano na ryzyko napływu taniej wołowiny, drobiu, cukru i etanolu z Ameryki Południowej oraz presję cenową na unijnych producentów. Argumenty te nie zyskały jednak wystarczającego poparcia na poziomie COREPER.

Brak Włoch w obozie przeciwników przesądził, że blok państw sprzeciwiających się porozumieniu nie osiągnął wymaganych progów ludnościowych i liczbowych, by skutecznie zatrzymać decyzję.

Klauzule ochronne bez wzajemności

Spór wokół umowy UE–Mercosur w ostatnich miesiącach koncentrował się także na klauzulach ochronnych. Parlament Europejski domagał się wprowadzenia zasady wzajemności, która uzależniałaby dostęp do rynku UE od spełniania przez kraje Mercosuru unijnych standardów produkcji rolnej. Komisja Europejska konsekwentnie ostrzegała, że taki zapis mógłby podważyć wynegocjowany tekst umowy.

Na etapie COREPER przyjęto rozwiązania uznawane przez część europosłów i organizacji rolniczych za osłabione i niewystarczające do realnej ochrony unijnego rynku.

To jeszcze nie koniec...

Decyzja ambasadorów nie kończy procesu ratyfikacji. Umowa będzie musiała jeszcze uzyskać zgodę Parlamentu Europejskiego, który pozostaje w tej sprawie głęboko podzielony. Sprzeciw wobec porozumienia deklarują liczne grupy polityczne, zwłaszcza z państw o silnym sektorze rolnym.

Informację o przyjęciu umowy przez unijnych ambasadorów potwierdził RMF24. Po zakończeniu procedury pisemnej decyzja stanie się formalnie obowiązująca na tym etapie, a dalszy spór o Mercosur przeniesie się na grunt Parlamentu Europejskiego.

Stanowisko rolników jest jasne: Nie dla Mercosur!

Polskie organizacje rolnicze sprzeciwiają się przyjęciu umowy UE–Mercosur w obecnym kształcie. W piśmie z 9 stycznia do Ministerstwa Spraw Zagranicznych Polska Platforma Zrównoważonej Wołowiny wezwała rząd do odrzucenia ustaleń trilogu i wstrzymania dalszego procedowania umowy do czasu przyjęcia realnych zabezpieczeń rynku rolnego.

Jak podkreśla wiceprzewodniczący PPZW Jacek Zarzecki, obecne rozwiązania nie chronią rolników:

– Ustalenia trilogu w obecnym kształcie nie zapewniają skutecznej ochrony interesów europejskiego, w tym polskiego rolnictwa. Osłabiono mechanizmy ochronne, podnosząc progi ich uruchamiania i wydłużając czas reakcji, co nie gwarantuje realnej ochrony rynku – mówi Zarzecki.

Organizacja domaga się automatycznych klauzul ochronnych, pełnej wzajemności standardów produkcji oraz zakończenia całego procesu legislacyjnego przed głosowaniem nad umową UE–Mercosur. To stanowisko podzielają również rolnicy protestujący dziś w Warszawie w ramach protestu zorganizowanego przez Oddolny Ogólnopolski Protest Rolników, do którego dołączyła większość organizacji rolniczych.

Albert Katana

Termin ważności każdego środka ochrony roślin jest zapisany w sposób trwały na opakowaniu. Każdy sprzedawca takiego towaru jest zobowiązany do zakazu dystrybucji środków, których data ważności upłynęła. 

Czy można sosować śor po upływie daty ważności?

Jednak na podstawie art. 24 ustawy o środkach ochrony roślin preparat, który ma zostać w obrocie i być stosowany po terminie ważności może być stosowany przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, ale tylko i wyłącznie, jeżeli wyniki badań trwałości tego środka, przeprowadzone przez laboratorium posiadające odpowiednie certyfikaty potwierdzi jego przydatność do użycia.

Takie laboratorium wyda w takim przypadku odpowiedni dokument.

Puste opakowania - co z nimi zrobić?

Zima to czas, kiedy mamy trochę więcej przestrzeni w ciągu dnia na porządki. Wtedy warto udać się do magazynu i pozbyć się pustych opakowań po środkach ochrony. Jakie są zasady?

Opakowań po środkach ochrony roślin, pod żadnym pozorem, nie wolno wyrzucać do pojemników na odpady komunalne, oraz nie wolno ich palić ani wykorzystywać ponownie do przechowywania innych substancji.

• Opakowania po środkach ochrony roślin powinny zostać opróżnione;
• Następnie należy je przepłukać trzykrotnie;
• Powstałe popłuczyny wykorzystać do oprysku;
• Popłuczyny nie mogą zostać wylane do kanalizacji.

Tak przygotowane opakowanie, może zostać oddane w punkcie sprzedaży. W punkcie tym wyznaczone osoby przyjmują od nas opakowania bezpłatnie, spisują protokół, w którym zaznaczają ich ilość i wielkość. Przykładowo 3 butelki jedno litrowe, 2 butelki po 250 ml. Jedna kopia zostaje w punkcie, druga trafia do osoby oddającej opakowania.

Kosiniak‑Kamysz: PSL od 2019 roku mówi "NIE" Mercosur i buduje blokadę na poziomie rządu, Sejmu i PE

Wicepremier, minister obrony narodowej i prezes PSL Władysław Kosiniak‑Kamysz przypomniał, że ludowcy jako pierwsi w polskiej polityce jasno i konsekwentnie sprzeciwili się umowie UE–Mercosur.

– PSL był pierwszym środowiskiem politycznym, które mówiło wyraźne "NIE" dla tej umowy. Już w 2019 roku ostrzegaliśmy, że nie można zgodzić się na warunki proponowane z jednej strony przez Komisję Europejską, z drugiej przez państwa Ameryki Południowej. Mówiliśmy, że to nie jest korzystna umowa ze względów bezpieczeństwa polskich konsumentów i rolników – podkreślił Kosiniak‑Kamysz.

Lider PSL wyliczył trzy poziomy działań:

• Poziom rządowy – zmiana podejścia wobec wcześniejszej zgody poprzednich rządów na postęp prac nad umową: – Przekonaliśmy wszystkie środowiska tworzące dzisiejszą koalicję do zmiany polityki poprzedników. Rząd przyjął jednogłośne stanowisko zobowiązujące wszystkich ministrów i przedstawicieli w Brukseli do budowy koalicji blokującej tę umowę oraz do zmiany jej warunków, jeśli miałaby wejść w życie – mówił wicepremier.
• Rozmowy bilateralne – aktywność ministrów rolnictwa: – Duża aktywność najpierw ministra Siekierskiego, a później ministra Krajewskiego. Umowa miała zostać zatwierdzona za prezydencji duńskiej, ale została zablokowana. To efekt naszych działań i budowania mniejszości blokującej – ocenił Kosiniak‑Kamysz.
• Poziom Parlamentu Europejskiego – poprawki zabezpieczające rolników: – Zaangażowanie posła Krzysztofa Hetmana, który złożył dziesiątki poprawek i zbudował większość ponad podziałami partyjnymi. Przeprowadził kluczowe poprawki związane z ochronnymi klauzulami dla polskich i europejskich rolników i konsumentów. Teraz walczymy o to, by te poprawki zostały przyjęte w negocjacjach z Komisją Europejską i Radą UE – zaznaczył prezes PSL.

Kosiniak‑Kamysz zapowiedział też dalszą ofensywę dyplomatyczną:

– Będziemy ze wszystkich sił wnioskować, aby poprawki przyjęte w Parlamencie Europejskim weszły w życie. Minister Stefan Krajewski 7 stycznia będzie prowadził w Brukseli rozmowy z komisarzami Hansenem i Šefčovičem oraz z przedstawicielką prezydencji cypryjskiej. Głos europarlamentarzystów i milionów protestujących rolników nie może być zignorowany – podkreślił.

Minister Krajewski: Blokujemy, ale równolegle zabezpieczamy rolników klauzulami ochronnymi

Minister rolnictwa Stefan Krajewski mówił o trzech równoległych ścieżkach działania: budowaniu mniejszości blokującej, wydłużaniu procesu decyzyjnego oraz wzmacnianiu klauzul bezpieczeństwa w samym tekście umowy.

– Od pierwszego dnia, kiedy przejęliśmy władzę, mówiliśmy jasno, że zrobimy wszystko, by zablokować tę niekorzystną umowę. Budujemy mniejszość blokującą, ale nie możemy tylko na to liczyć i biernie czekać. Jeśli nie uda się jej zbudować, musimy zabezpieczyć przyszłość polskich i europejskich rolników oraz przetwórców. Dlatego zgłaszamy klauzule ochronne i poprawki – wyjaśnił Krajewski.

Minister podkreślił, że polskie stanowisko – zarówno rządu, jak i Sejmu – jest jednoznacznie negatywne wobec Mercosur w obecnej formie.

– Uchwała rządu i uchwała parlamentu są jednoznaczne: jesteśmy przeciw tej umowie. Rozmawiamy z krajami, które mają podobne stanowisko, jak Polska, i z tymi, które chcą maksymalnie wzmocnić zabezpieczenia. 7 stycznia spotkam się w Brukseli z komisarzami Hansenem i Šefčovičem oraz z minister rolnictwa Cypru, na mój i francuski wniosek. Maksymalnie wydłużamy proces, bo to czas na negocjacje i wprowadzenie dużych poprawek – mówił minister rolnictwa.

Hetman: Trzy scenariusze walki z Mercosur – blokada w Radzie, wniosek do TSUE, mocne klauzule bezpieczeństwa

Europoseł Krzysztof Hetman przedstawił trójetapową strategię działań przeciwko umowie i w obecnej sytuacji:

Blokada w Radzie UE

– Pierwszy scenariusz to zablokowanie umowy poprzez zbudowanie mniejszości blokującej w Radzie UE. Nasz rząd nie ustaje w tych wysiłkach. Dowodem sukcesu jest choćby to, że 18 grudnia nie doszło do zatwierdzenia tej umowy, choć pierwotnie był taki plan – podkreślił Hetman.

Wniosek do Trybunału Sprawiedliwości UE

– Drugi scenariusz to nierówna, ale na razie zwycięska walka w Parlamencie Europejskim. Jestem współautorem wniosku o skierowanie umowy do TSUE w celu oceny, czy zapisy Mercosur są zgodne z prawem UE. Do czasu rozpatrzenia sprawy proces uzgadniania umowy zostałby zatrzymany – na co najmniej 2–3 lata – wyjaśnił europoseł.

Hetman dodał, że będzie starał się zbudować szeroką, "nieoczywistą" koalicję ponad podziałami, aby wniosek został przyjęty na styczniowej sesji plenarnej PE.

Silne klauzule bezpieczeństwa

– Trzeci scenariusz zakłada, że mimo wszystko umowa mogłaby wejść w życie. Wtedy potrzebujemy silnych, skutecznych klauzul bezpieczeństwa i mechanizmów ochronnych. Udała nam się w Parlamencie Europejskim "szarża ułańska" – wprowadziliśmy do klauzul bezpieczeństwa postulaty środowisk rolniczych – mówił Hetman.

Kluczową zmianą jest zasada wzajemności standardów:

– Jedną z najważniejszych rzeczy wprowadzonych do klauzul bezpieczeństwa jest zasada wzajemności: produkcja roślinna i zwierzęca w krajach Mercosur ma odbywać się na takich samych zasadach i przy takich samych ograniczeniach, jak w UE. To nie tylko kwestia uczciwej konkurencji między rolnikami z dwóch kontynentów, ale przede wszystkim bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli Unii – podkreślił.

Hetman przypomniał, że UE wycofuje część środków ochrony roślin i antybiotyków jako potencjalnie szkodliwych.

– Skoro mówimy, że dane substancje mogą wywoływać poważne choroby, także nowotworowe, to nie możemy pozwolić, by nadal używano ich w Ameryce Południowej, a potem przywożono produkty na nasz rynek. Chodzi o zdrowie 550 mln obywateli UE, w tym prawie 40 mln Polaków – zaznaczył.

Europoseł zapowiedział też kampanię mailową skierowaną do kluczowych decydentów w Brukseli i wezwał wszystkie organizacje rolnicze w Polsce do przyłączenia się:

– Przygotowaliśmy apel do Ursuli von der Leyen, przewodniczącego Rady, komisarzy Hansena i Šefčoviča, przedstawicieli prezydencji cypryjskiej i sprawozdawcy PE. Tysiące członków PSL wyślą ten apel mailowo. Proszę, by związki zawodowe, izby i spółdzielnie zrobiły to samo. Musimy wywierać presję z każdej strony – zaapelował Hetman.

Jacek Zarzecki: "Nie boimy się konkurencji, ale chcemy jasnych zasad i równych standardów"

Jacek Zarzecki z Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny, podkreślił, że spór o Mercosur nie jest ucieczką od konkurencji, lecz walką o uczciwe warunki gry.

– Nie będzie silnej Europy bez silnego rolnictwa. Nie będzie silnej Polski bez silnego polskiego rolnictwa. Od ponad 20 lat polscy rolnicy pokazują, że nie boją się konkurować na rynku europejskim. Eksport polskiej żywności wzrósł ponad dziesięciokrotnie. Każde jedno euro zainwestowane w rolnictwo przekłada się na blisko 3 euro eksportu – przypomniał Zarzecki.

Zwrócił jednak uwagę, że umowa w obecnym kształcie zagraża tej pozycji:

– Dzisiaj import z krajów Mercosur już jest, ale jesteśmy chronieni cłami. Dzięki temu możemy utrzymywać nasze gospodarstwa. Jeśli umowa wejdzie w kształcie proponowanym przez Komisję, stracimy konkurencyjność na rynku UE, gdzie trafia ponad 70% polskiego eksportu żywności – ostrzegł.

Zarzecki pozytywnie ocenił realne działania, takie jak klauzule ochronne wywalczone w PE.

– W polityce wolę pragmatyzm i realizm od rejtanizmu. Wolę małe zwycięstwa od pięknych porażek 1 do 27. Dlatego klauzule ochronne zaproponowane przez posła Hetmana i przeforsowane w Parlamencie Europejskim mają ogromne znaczenie. To głos milionów rolników, którzy protestowali w Brukseli – powiedział.

Zaapelował też do rolników planujących protesty:

– Proszę kolegów rolników, którzy jutro wyjdą na ulice: nie dajcie się prorosyjskiej i antyeuropejskiej propagandzie, patrzcie, jakie hasła wiszą na niektórych ciągnikach. Zachęcam, by poprzeć apel przygotowany przez europosła Hetmana – podpisać pisma i wysyłać do Ursuli von der Leyen. Presja ma sens, ale największy sens ma działanie – podsumował.

Maliszewski: Mercosur uderza w rolnictwo i konsumentów; potrzebna równa konkurencja i TSUE

Przewodniczący sejmowej Komisji Rolnictwa, poseł Mirosław Maliszewski, odwołał się do analiz skutków umowy dla rolnictwa.

– Wszystkie analizy wpływu Mercosur na polskie rolnictwo mówią jednoznacznie: umowa w obecnym kształcie będzie oddziaływać negatywnie. I to nie tylko na polskich rolników, ale też na rolnictwo innych krajów UE – stwierdził.

Zwrócił też uwagę na ryzyko dla konsumentów:

– Warto podkreślić, że umowa jest niekorzystna także dla europejskich i polskich konsumentów. Dopuszcza produkty wytworzone w innych standardach, z użyciem środków ochrony roślin, które w UE i Polsce od lat nie są stosowane. Jeśli Komisja mówi, że dba o bezpieczeństwo konsumentów, nie może jednocześnie otwierać rynku na żywność wytworzoną z użyciem zakazanych substancji – podkreślił.

Maliszewski podkreślił, że działania polskiego rządu, Sejmu, PE i organizacji rolniczych są skoordynowane.

– Stanowisko rządu jest jednoznacznie negatywne, Sejm również przyjął odpowiednią uchwałę. Działania ministra rolnictwa i premiera są skoordynowane z tym, co dzieje się w PE i co robi poseł Hetman. To też jest zgrane z głosem rolników protestujących i działających w organizacjach unijnych – wyjaśnił.

Wskazał na trzy główne kierunki:

• dążenie do tego, by umowa nie została ratyfikowana;
• podważenie jej w Trybunale Sprawiedliwości UE ze względu na wątpliwą zgodność z prawem UE;
• zabezpieczenie interesów rolników poprzez wpisanie do umowy mocnych zabezpieczeń i równych zasad produkcji.

– Liczymy, że dzięki tym działaniom Mercosur w obecnym kształcie pozostanie tylko widmem, a nie stanie się faktem, który zagraża rolnikom i konsumentom – podsumował Maliszewski.

Szmulewicz: Unia dała ogromny skok w rozwoju wsi. Mercosur w tej formie jest krokiem wstecz

Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych Wiktor Szmulewicz przypomniał, jak zmieniła się polska wieś od wejścia do UE.

– W 2004 roku na wsi panował ogromny pesymizm. Wielu namawiało rolników, by głosowali przeciwko wejściu do UE. Izby rolnicze jako jedyna organizacja powiedziały wtedy, że warto. Dziś widzimy, jak bardzo się zmieniliśmy – z eksportu na poziomie 2 mld euro surowców rolno‑spożywczych do pozycji jednego z największych eksporterów żywności w UE – mówił Szmulewicz.

Przypomniał też, że polskie organizacje rolnicze wspólnie z partnerami z UE wypracowały jednoznaczny sprzeciw wobec Mercosur.

– Udało nam się na forum Copa‑Cogeca doprowadzić do jednomyślnej uchwały przeciwko podpisaniu umowy z Mercosur. Wyrazem tego był protest 18 grudnia – jeden z największych od lat. Rolnicy widzą, że ta umowa jest dla nas zła – zaznaczył.

Szmulewicz zaapelował o myślenie długofalowe:

– Jesteśmy w punkcie, w którym Wspólna Polityka Rolna się zmienia. Liberalizacja, otwartość na świat – efektem są takie umowy jak Mercosur. Musimy zadbać o przyszłą WPR po 2028 roku i właściwe środki na rekompensaty za dodatkowe ryzyka i koszty – także te wynikające z ostrzejszych wymogów środowiskowych – mówił.

Podkreślił też, że kwestie konkurencyjności dotyczą nie tylko jakości, ale i kosztów:

– Prezydent Brazylii wprost powiedział, że jeśli będzie miał spełniać takie same zaostrzone wymogi jak rolnicy w UE, to dla nich ta umowa przestanie być opłacalna. To pokazuje skalę różnic w kosztach produkcji. Nie możemy ignorować tych faktów – ostrzegł Szmulewicz.

Paliwo w rolnictwie 

Oleje napędowe i benzyna stwarzają realne zagrożenie dla ludzi i środowiska. Opary paliw mogą powodować senność, bóle głowy, zaburzenia równowagi, a w skrajnych przypadkach utratę przytomności, ciężkie zatrucia, a nawet śmierć.

Niebezpieczeństwo dotyczy nie tylko wdychania oparów – kontakt paliwa ze skórą również może wywołać objawy zatrucia. Dodatkowo wycieki paliw prowadzą do skażenia gleby i wód gruntowych oraz zwiększają ryzyko pożaru i wybuchu.

Co mówią przepisy?

Zasady przechowywania paliw regulują m.in.

• rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej,
• rozporządzenie Ministra Gospodarki z 18 września 2001 r. dotyczące warunków technicznych dla zbiorników do magazynowania cieczy zapalnych.

Zgodnie z przepisami rolnicy mogą przechowywać olej napędowy na potrzeby własne w naziemnych, dwupłaszczowych zbiornikach o pojemności do 5000 litrów.

Zbiorniki paliwowe – kluczowe wymagania

Zbiorniki dwupłaszczowe składają się z wewnętrznego zbiornika właściwego oraz płaszcza zewnętrznego, który musi pomieścić co najmniej 110% objętości paliwa. Cała instalacja – rurociągi, zawory, pompy, węże i pistolety – powinna być umieszczona w obrębie płaszcza lub w systemie zabezpieczającym przed wyciekiem do gruntu.

Każdy zbiornik należy zgłosić do Urzędu Dozoru Technicznego. Przy pojemności do 2500 litrów to wystarczy, natomiast większe zbiorniki wymagają odpłatnych badań technicznych co dwa lata.

Gdzie ustawić zbiornik z paliwem?

Zbiorniki z paliwem muszą być odpowiednio usytuowane:

• co najmniej 10 m od budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej,
• minimum 5 m od innych obiektów budowlanych i granicy działki.

Odległości te mogą zostać zmniejszone o połowę, jeśli zastosowano ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej minimum REI 120. Miejsce składowania paliwa powinno być ogrodzone, zabezpieczone przed dostępem osób postronnych i dzieci, dobrze wentylowane, oświetlone oraz wykonane z materiałów niepalnych.

Mniejsze ilości paliwa – gdzie wolno je trzymać?

KRUS podaje, że niewielkie ilości paliw można przechowywać:

• urządzeniach, instalacjach przystosowanych do tego celu, wykonanych z materiałów, co najmniej trudno zapalnych, odprowadzających ładunek elektryczności statycznej, wyposażonych w szczelne zamknięcie i zabezpieczonych przed stłuczeniem;
• garażach dużych (powyżej 100m2) dopuszczalne jest przechowywanie paliw tylko wtedy, gdy są one niezbędne do eksploatacji pojazdu i są przechowywane w opakowaniach jednostkowych wykorzystywanych w handlu detalicznym;
• garażach małych (poniżej 100 m2) wolnostojących, wykonanych z materiałów niepalnych dopuszczalne jest przechowywanie do 200 l oleju napędowego lub benzyny, zaś w innych garażach niż wolnostojące ilości do 60 l.
• naczyniach metalowych lub innych dopuszczonych do tego celu posiadających szczelne zamknięcie. 

Przechowywanie paliwa: bezpieczeństwo przede wszystkim!

W pobliżu zbiorników warto przechowywać gaśnice, koce gaśnicze oraz piasek. Podczas tankowania maszyn należy stosować odzież roboczą, rękawice ochronne i fartuch gumowy. Bezpieczne magazynowanie paliwa to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów, ale przede wszystkim realna ochrona zdrowia domowników, pracowników i środowiska naturalnego.

Źródło: KRUS

Obiekt na potrzeby produkcji rolnej – to warunek podstawowy

Z uproszczonych zasad mogą skorzystać wyłącznie rolnicy, którzy planują budowę obiektu bezpośrednio związanego z prowadzeniem gospodarstwa. Chodzi m.in. o wiaty i budynki służące do przechowywania maszyn rolniczych, przyczep, pasz, narzędzi czy materiałów wykorzystywanych w produkcji. Ważne jest, aby obiekt faktycznie pełnił funkcję rolniczą, a nie był tylko tak nazwany „na papierze”.

Wiata bez zgłoszenia: granica, która decyduje o formalnościach

Największe znaczenie ma powierzchnia zabudowy. Jednokondygnacyjne budynki gospodarcze oraz wiaty o prostej konstrukcji mogą być realizowane bez zgłoszenia i bez pozwolenia, jeśli ich powierzchnia nie przekracza 150 m². Przekroczenie tej granicy – nawet nieznaczne – automatycznie zmienia zasady i oznacza konieczność dopełnienia formalności. Wymiary techniczne też mają znaczenie – sama powierzchnia to nie wszystko. Aby obiekt mógł powstać bez jakichkolwiek procedur administracyjnych, musi spełniać również dodatkowe warunki techniczne:

• rozpiętość konstrukcji nie większa niż 6 metrów,
• wysokość nieprzekraczająca 7 metrów,
• obszar oddziaływania obiektu musi mieścić się w całości na działce lub działkach, na których został zaprojektowany.

Spełnienie wszystkich tych kryteriów oznacza, że rolnik nie musi składać żadnych wniosków ani zgłoszeń.

Zobacz także: Ciągniki i kombajny na drodze - pamiętaj o ciężkiej pracy rolników!

– Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 150 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane – napisano w art.  29. Prawa budowlanego.

Wiata rolnicza: kiedy zgłoszenie jest już konieczne?

Jeśli planowana wiata lub budynek gospodarczy ma powierzchnię większą niż 150 m², ale nie przekracza 300 m², nadal nie jest wymagane pozwolenie na budowę. W takim przypadku konieczne jest jednak zgłoszenie inwestycji. Dotyczy to obiektów o:

• rozpiętości konstrukcji do 7 metrów,
• wysokości do 7 metrów,
• przeznaczeniu rolniczym i oddziaływaniu mieszczącym się w granicach działki.

To istotna różnica, o której wielu rolników dowiaduje się dopiero na etapie kontroli.

W art.  29. Prawa budowlanego czytamy: – Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 300 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 7 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane.

Źródło: Prawo budowlane

Drugi filar znika z mapy? „Po wielu latach… w planach go w ogóle nie ma”

Do tej pory system był dla rolników czytelny: pierwszy filar to dopłaty bezpośrednie, drugi – inwestycje, modernizacja, PROW. Po 2027 roku ten podział może przejść do historii.

– Na dzień dzisiejszy wiemy, że drugiego filara po wielu, wielu latach w planach w ogóle nie ma. Według propozycji budżetowej, którą mamy aktualnie na stole, fundusze finansujące dotąd pierwszy i drugi filar mają zostać zlikwidowane, a pieniądze na WPR trafią do jednego worka ze środkami na politykę regionalną, czyli politykę spójności. Wiemy mniej więcej, jaki to jest koszyk i to jest liczba, która przewija się w wypowiedziach wielu polityków – magiczna kwota 300 mld euro zarezerwowana na WPR w latach 2028–2034 – wyjaśnia Grzegorz Ignaczewski.

Z tej kwoty od razu trzeba odjąć 6,3 mld euro na rezerwę kryzysową, a dopiero resztą będą dzielić się poszczególne kraje członkowskie i sektory – w tym rolnictwo oraz rozwój regionalny. To oznacza twardą konkurencję o każde euro między rolnikami a samorządami i innymi beneficjentami polityki spójności.

– Reszta to są pieniądze do podziału na stricte działania związane z WPR. Ale musimy pamiętać, że walczymy o środki z jednego worka, które mogą być przeznaczone i na rolnictwo, i na politykę rozwoju regionalnego. Po naszej stronie będzie ogromna presja ze strony polityki regionalnej, więc wcale nie jest pewne, że uda się „wyrwać” dużą część dla rolnictwa – zaznacza ekspert.

Ile pieniędzy dla Polski? 3,5 mld euro rocznie – to mniej więcej tyle, co dziś sam pierwszy filar

Komisja Europejska przedstawiła już wstępną propozycję podziału 300 mld euro pomiędzy państwa członkowskie. Dla Polski wyliczono konkretną kwotę.

– Z propozycji podziału wynika, że dla Polski na lata 2028–2034 przypadnie nieco ponad 24,5 mld euro. Jeżeli podzielimy to przez siedem lat programowania, wychodzi około 3,5 mld euro rocznie na finansowanie działań objętych tzw. ring fencingiem, czyli tych, które musimy obowiązkowo wdrażać. To jest mniej więcej tyle, co dziś mamy na pierwszy filar – bez środków inwestycyjnych – wylicza Ignaczewski.

Czy to znaczy, że inwestycji w ogóle nie będzie? Niekoniecznie. Ale ich skala zależeć będzie od tego, jak Polska ułoży własny plan krajowy i jakie priorytety przyjmie rząd.

– Wiemy, że pewien rodzaj wsparcia inwestycyjnego będzie musiał być w nowej perspektywie uwzględniony dla rolników – w ramach tego budżetu zarezerwowanego na WPR. To, czy będzie go „dużo” czy „mało”, zależy od tego, jak skonstruujemy nasz krajowy plan – to nasze partnerstwo. Czy położymy większy nacisk na płatności bezpośrednie, czy na inwestycje – podkreśla ekspert.

Dotychczas łatwiej było zwiększyć dopłaty niż pulę na inwestycje

Ignaczewski przypomina, że w ostatnich latach Polska raczej „przepompowywała” pieniądze z inwestycji do dopłat, niż odwrotnie. To jeden z powodów, dla których dzisiejsze nabory inwestycyjne szybko „duszą się” z braku środków.

– Dotychczas raczej wspieraliśmy rolników w ramach płatności bezpośrednich. Zwykle przesuwaliśmy pieniądze z drugiego filara WPR na powiększenie dopłat. Chociażby w obecnej perspektywie 30% środków, które miały iść na inwestycje w drugim filarze, zostało przesunięte na zwiększenie płatności bezpośrednich. Przez to dzisiaj, patrząc na prowadzone przez ARiMR nabory, większość z nich boryka się z jednym podstawowym problemem – brakiem środków – zwraca uwagę Ignaczewski.

Za przykład podaje działanie „Ochrona klimatu i środowiska” z naboru w 2024 roku.

– Wniosków w skali kraju złożono ok. 28 tys. Z pism, które Agencja wysyła do wnioskodawców, wynika, że na niecałe 7 tys. wniosków jest zagwarantowany budżet. To pokazuje skalę niedoborów w zakresie funduszy inwestycyjnych. W nowej perspektywie musimy na poziomie kraju jasno określić, co jest dla nas priorytetem i które elementy chcemy we WPR naprawdę wspierać – podkreśla ekspert.

Czy rolnik kupi traktor z dotacją? To zależy od tego jak rozdamy karty w kraju

Na pytanie, czy po 2027 roku rolnik będzie mógł znowu kupić z dotacją traktor, maszynę czy oborę, Ignaczewski odpowiada ostrożnie: to nie jest z góry przesądzone na „tak” ani na „nie”. Wszystko rozstrzygnie się na dwóch poziomach – unijnym (ostateczny kształt budżetu) i krajowym (priorytety w planie krajowym).

– Czy środków inwestycyjnych będzie dużo mniej? To zależy od tego, jak skonstruujemy nasz krajowy plan. Z jednej strony mamy już wskazaną „kopertę” dla Polski – około 3,5 mld euro rocznie. Z drugiej – możemy jeszcze zdecydować się przesunąć z ogólnej koperty dodatkowe fundusze na zwiększenie pomocy w ramach WPR. Taką możliwość przewiduje obecna propozycja wieloletnich ram finansowych – tłumaczy Ignaczewski.

Kluczowe będzie więc, czy politycy uznają inwestycje w rolnictwie za priorytet, czy raczej „dołożą” pieniędzy do dopłat bezpośrednich albo programów regionalnych.

– Jeżeli na poziomie krajowym powiemy jasno: chcemy nowoczesnego rolnictwa, które inwestuje w sprzęt, budynki, technologie, to da się zbudować sensowny budżet inwestycyjny. Jeżeli jednak znów uznamy, że lepiej „rozlać” środki w dopłatach albo oddać pulę na inne cele, to rolnicy odczują to w pierwszej kolejności w ograniczonej ofercie naborów inwestycyjnych – podsumowuje ekspert.

Co dalej? Musimy wybrać: chcemy tylko dopłat, czy także inwestycji

Ignaczewski zwraca uwagę, że najbliższe miesiące to czas kluczowych decyzji – także w Polsce. Jeśli środowisko rolnicze nie będzie głośno upominać się o inwestycje, łatwo będzie „rozmienić” te pieniądze na bieżące płatności.

– Musimy na poziomie kraju odpowiedzieć sobie szczerze: czy chcemy polityki rolnej opartej głównie na transferach dochodowych, czy stawiamy na silny komponent inwestycyjny, który pozwoli gospodarstwom się rozwijać. Budżet jest wspólny i już dziś widać, że na wszystko nie wystarczy. Jeżeli nie określimy wyraźnych priorytetów, to w 2030 roku rolnik, który będzie chciał kupić maszyny z dotacją, może usłyszeć: „pieniędzy już nie ma” – podsumowuje Grzegorz Ignaczewski.

– Komisja zmieniła całkowicie paradygmat myślenia. Nie będzie osobnego PROW i odrębnych programów. Każde państwo ma przygotować jeden, własny plan. Jeśli polskie rolnictwo nie zgłosi jasno swoich potrzeb, nikt tego za nas nie zrobi – ostrzegał w rozmowie z rolnikami eurodeputowany PSL Krzysztof Hetman.

– Najbliższe 9–10 miesięcy będzie kluczowych dla kształtu Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce i w innych krajach UE – mówi Hetman. Od 1 stycznia rusza prezydencja Cypru w Radzie UE, a wraz z nią rozpoczną się prace nad nowym budżetem po 2027 r.

– Cypr wraz z Komisją Europejską w styczniu przedłoży projekty rozporządzeń dotyczących budżetu. Plan jest taki, aby zamknąć proces legislacyjny do końca 2026 roku, w 2027 wszystko przyjąć w Parlamencie i Radzie, żeby wystartować 1 stycznia 2028 roku – wyjaśnia.

FOTO: Krzysztof Hetman, Eurodeputowany Psl I Epl

Największa zmiana dotyczy samej konstrukcji budżetu:

– Komisja wrzuciła wszystko do jednego worka. Wspólną Politykę Rolną i politykę spójności, czyli pieniądze dla przedsiębiorców i samorządów. Jest jeden wielki fundusz o bardzo długiej nazwie, ponad 800 mld euro – tłumaczy eurodeputowany.

Z tej kwoty ok. 300 mld euro to odpowiednik dzisiejszego I filaru WPR (płatności bezpośrednie + fundusz kryzysowy 6,3 mld euro), a 218 mld euro ma trafić do słabiej rozwiniętych regionów.

Problemem stał się brak widocznego II filaru. – Zrobiła się straszna awantura o to, że nie widać drugiego filaru – przyznaje Hetman. Pod presją Parlamentu Europejskiego przewodnicząca Komisji musiała się cofnąć.

– Pani von der Leyen wysłała list do Parlamentu, w którym zobowiązała się, że 10% środków w ramach tego funduszu zostanie przeznaczone na szeroko rozumiany rozwój obszarów wiejskich. Możemy się domyślać, że chodzi o drugi filar WPR – mówi Hetman.

Jak dodaje, diabeł tkwi w szczegółach:

– Do tej pory nie dowiedzieliśmy się, jak te 10% mamy liczyć. Czy od 860 mld euro, od 560 mld, czy jeszcze po odjęciu 218 mld dla regionów peryferyjnych. Będziemy to wyjaśniać.

Nowy paradygmat: jeden plan krajowy zamiast wielu programów

Zdaniem europosła zmiana jest fundamentalna:

– Dotychczas to Komisja wskazywała obszary, sektory, cele tematyczne, na które powinniśmy wydawać środki. Dzisiaj mówi: nie chcemy osobnego PROW, osobnych programów sektorowych z polityki spójności, nie chcemy oddzielnej WPR. Każde państwo członkowskie przygotuje jeden plan, z którym przyjedzie negocjować z Komisją.

W tym „narodowym planie” mają się zmieścić zarówno środki rolne, jak i te dla samorządów czy przedsiębiorstw. Komisja z góry narzuca jedynie ogólne proporcje:

– Powiedziała tylko tyle, że co do zasady 43% ma być powiązane z celami klimatycznymi, a 14% z celami społecznymi. Resztę: „co chcecie zrobić, to nam przedstawcie” – relacjonuje Hetman.

Aż 43% na klimat?!

Eurodeputowany ostrzega przed bezrefleksyjnym przyjęciem tych wskaźników dla części budżetu dotyczącej rolnictwa:

– Ja będę walczył z tym, żeby akurat tą część budżetu, w której są pieniądze na rozwój obszarów wiejskich i wsparcie rolnictwa, powiązać aż w 43% z realizacją celów klimatycznych. Jeśli się na to zgodzimy, to w domyśle – choć nikt tego głośno nie powie – będą chcieli na pewnym etapie rolnictwo włączyć do wspólnego ETS. To byłoby ogromne zagrożenie do 2034 roku – podkreśla.

Tym bardziej że – jak przypomina – cały budżet UE po 2027 roku ma realizować cele klimatyczne w 34%. Dlaczego więc część dotycząca rolnictwa, przedsiębiorców i samorządów ma mieć jeszcze o 10 punktów procentowych więcej?.

Kluczowy wniosek z tej zmiany jest dla Hetmana jasny:

– Nie czekamy na to, co zostanie zaproponowane. Nikt nam niczego nie przyniesie z Brukseli. To my w Polsce mamy wypracować nasz plan. Moją rolą jest o niego walczyć – mówi.

I dodaje bez ogródek:

– Dzisiaj macie nieprawdopodobną możliwość wpływu na to, co będziemy mogli finansować po 2027 roku, bo odwrócono całkowicie rolę. To my mamy powiedzieć, co chcemy z tymi pieniędzmi zrobić. Każda branża, każdy sektor ma ten sam problem – będzie dostrzeżony tylko wtedy, gdy będzie o swoje walczył. Ten, kto siedzi cicho, nie gra, nie mówi o swoich potrzebach, po prostu nie istnieje.

Hetman zachęca rolników i organizacje branżowe do aktywnego zgłaszania propozycji:

– Mam własny pomysł, co powinniśmy finansować i jak wspierać polskie rolnictwo, także w kontekście Ukrainy czy Ameryki Południowej. Ale chciałbym, żebyście to państwo wychodzili z propozycjami – do ministerstwa rolnictwa i w rozmowie ze mną oraz moimi koleżankami i kolegami w Parlamencie Europejskim. Musimy wiedzieć, o co walczymy.

W Brukseli po prostu trzeba być

Na koniec Krzysztof Hetman przypomina, że skuteczność w UE wymaga stałej obecności:

– W Brukseli działa około 6 tysięcy różnych organizacji, które mają tam swoje biura i codziennie dbają o interes branż, sektorów, zrzeszeń. Ile z nich jest polskich? – pyta retorycznie.

I puentuje: – Tam naprawdę trzeba być obecnym, rozmawiać z urzędnikami, przedstawiać rozwiązania. Jeśli nie opiszemy sami naszych problemów i nie pokażemy, jak je rozwiązać, ktoś zrobi to za nas – niekoniecznie po naszej myśli.

Stawka składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w I kwartale 2026 roku nie zmieni się i będzie wynosić 78,00 zł. Oznacza to, że kwota pozostaje na takim samym poziomie, jak w minionym kwartale.

Kwartalna opłata za składki wynosi łącznie 234,00 zł, bo 78,00 zł x 3 miesiące (bez względu na wielkość gospodarstwa).

W przypadku objęcia powyższym ubezpieczeniem rolnika, małżonka lub domownika na wniosek w zakresie wyłącznie ograniczonym, składka wynosi 1/3 pełnej składki, co daje 26,00 zł.

W styczniu wysokość emerytury podstawowej nie zmieni się w stosunku do sierpnia i dalej wynosić będzie 1 691,02 zł. Dzięki temu nie zmieniła się również wysokość miesięcznej składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za rolników, małżonków i domowników w I kwartale i wynosi 169,00 zł. 

Składka na KRUS dla rolników prowadzących gospodarstwo powyżej 50 ha

W I kw. 2026 r. nie zmieni się również wysokość dodatkowej, miesięcznej składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za rolników prowadzących gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 50 ha przeliczeniowych użytków rolnych i wyniesie kolejno:

• 12% emerytury podstawowej, tj. 203,00 zł dla gospodarstw rolnych obejmujących obszar użytków rolnych do 100 ha przeliczeniowych, 
• 24% emerytury podstawowej, tj. 406,00 zł dla gospodarstw rolnych obejmujących obszar użytków rolnych powyżej 100 ha przeliczeniowych do 150 ha przeliczeniowych, 
• 36% emerytury podstawowej, tj. 609,00 zł dla gospodarstw rolnych obejmujących użytki rolne powyżej 150 ha przeliczeniowych do 300 ha przeliczeniowych, 
• 48% emerytury podstawowej, tj. 812,00 zł dla gospodarstw rolnych obejmujących użytki rolne powyżej 300 ha przeliczeniowych. 

Ile zapłacą rolnicy prowadzący działalność gospodarczą?

W I kwartale 2026 r. nie zmieni się również wysokość składki KRUS opłacanej przez rolnika lub małżonka rolnika prowadzącego działalność gospodarczą i działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym:

• do 50 ha – wyniesie 1 248,00 zł;
• powyżej 50 ha do 100 ha – wyniesie 1 857,00 zł;
• powyżej 100 ha do 150 ha – wyniesie 2 466,00 zł;
• powyżej 150 ha do 300 ha – wyniesie 3 075,00 zł;
• powyżej 300 ha – wyniesie 3 684,00 zł;
• domownik rolnika – wyniesie 1 248,00 zł.

Terminy opłacania składek

Ustawowy termin uregulowania należnych składek za rolników, małżonków i domowników w I kwartale 2026 r. upływa 2 lutego 2026 r., a za pomocników rolnika 15 dnia każdego miesiąca.

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. KRUS

Podczas trwającego od samego rana gigantycznego protestu europejskich rolników w Brukseli w centrum wydarzeń odbyła się konferencja prasowa dotycząca umowy z państwami Mercosur oraz postulatów rolników w odniesieniu do nowej Wspólnej Polityki Rolnej.

W konferencji udział wzięli: Krzysztof Hetman, poseł do Parlamentu Europejskiego, Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny, Wiktor Szmulewicz Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych oraz rolnicy biorący udział w proteście w Brukseli.

Polityka UE jest błędna

Europoseł Krzysztof Hetman podkreślił, że obecność rolników w Brukseli jest bezpośrednim skutkiem błędów polityki unijnej, a nie ich wyboru.

- Ten protest tysięcy rolników w Brukseli jest smutną konsekwencją polityki prowadzonej przez Komisję Europejską. Ci wszyscy rolnicy, którzy tutaj dziś protestują, powinni być teraz w swoich gospodarstwach rolnych, a nie tu w Brukseli na ulicach – powiedział.

Hetman zaznaczył, że rolnicy domagają się uczciwych zasad w umowie UE–Mercosur oraz takich klauzul ochronnych, które będą broniły ich interesów i takich warunków, na których będą mogli konkurować ze swoimi odpowiednikami w Brazylii czy w Argentynie. Jak relacjonuje, przez ostatnie półtora miesiąca w Parlamencie Europejskim toczy się nierówny bój o klauzule bezpieczeństwa, aby te skutecznie chroniły polskich i europejskich rolników, przy czym wielu polityków uważało, że dalsza walka nie ma sensu, bo umowa wejdzie w życie, a klauzule, które zaproponowała KE, będą wystarczające.

- Udowodniliśmy w Parlamencie Europejskim, że klauzule mogą być mocniejsze, mogą być bardziej skuteczne i odpowiadać w większym stopniu na postulaty środowisk rolniczych, szczególnie polskich – podkreślił Hetman, dodając, że jeszcze półtora miesiąca temu chciano wszystko „kolanem dopchnąć”, zamknąć tę dyskusję, przyjąć zarówno tę propozycję Komisji Europejskiej, jeśli chodzi o klauzulę bezpieczeństwa, a także samą umowę Mercosur.

W obronie rodzinnych gospodarstw

Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych Wiktor Szmulewicz zwrócił uwagę na bezprecedensową skalę mobilizacji rolników z całej Europy, którzy – jak mówi – nie przyjechali do Brukseli dla efektu medialnego, ale z poczucia realnego zagrożenia dla swoich gospodarstw i modelu europejskiego rolnictwa.

- Dzisiaj w Europie jest chyba od wielu, wielu lat po raz pierwszy taki duży sprzeciw rolników całej Europy. Bierze nas udział tutaj około 10 tysięcy ludzi i 600 ciągników. Jest to niespotykane na skalę europejską. I ludzie wyszli tutaj nie po to, żeby robić fajewerki, ale przyszli po to, żeby pokazać, że bronią swoich gospodarstw, modelu rolnictwa europejskiego, których się dopracowaliśmy przez wiele lat – mówi Szmulewicz.

Jak dodaje, model gospodarstw rodzinnych w Europie, który mamy, odniósł ogromny sukces. Są pewne problemy i mamy kłopoty, ale model to nie tylko nasz problem, jest to problem rolników europejskich. Produkujemy największe ilości żywności na eksport najwyższej jakości. Tym bardziej, jego zdaniem, niezrozumiała jest polityka „otwartości bez żadnych zabezpieczeń celnych, prawnych, standardów jakościowych, w kontekście zmian klimatycznych, o które walczy Europa. - My tej konkurencji z innymi częściami świata, które nie wprowadzają żadnych prawie reguł, nie wygramy – mówił. Dzisiaj w Polski nas tutaj jest około 300 ludzi. Jest to ogromny dla nas koszt dla wszystkich i mobilizacja, ale walczymy o rolnictwo, o przyszłość rolnictwa w Polsce i w Europie – podsumował prezes KRIR.

Równa i uczciwa konkurencja 

Wiceprzewodniczący Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny Jacek Zarzecki przypomniał, że protest ma wymiar ogólnoeuropejski i dotyczy nie tylko polskiego rolnictwa, ale całego systemu bezpieczeństwa żywnościowego Unii.

- Nie będzie silnej Europy bez silnego europejskiego rolnictwa. Dzisiaj tutaj w Brukseli protestują rolnicy z 27 krajów Unii Europejskiej. Jest nas tutaj tak wielu dlatego, że występujemy przeciwko tym, co się dzieje w Polsce. Europejscy rolnicy protestują dzisiaj przeciwko polityce Komisji Europejskiej. Polityce, która obniża bezpieczeństwo żywnościowe Europy. KE chce zezwolić na napływ produktów z Ameryki Południowej do Unii Europejskiej. Dzisiaj toczy się bój o europejskie rolnictwo i jego przyszłość – podkreślił.

Zarzecki zaznaczył, że producenci wołowiny czy drobiu nie uciekają przed konkurencją, lecz chcą rywalizować na uczciwych warunkach.

- My jako producenci żywca wołowego, czy też producenci drobiu, my nie boimy się konkurować z tymi produktami z Ameryki Południowej w Polsce. One będą stanowiły dla nas konkurencję na rynku europejskim, gdzie ponad 70% eksportu polskiej żywności eksportujemy właśnie do Unii Europejskiej – wyjaśnił.

Zwrócił przy tym uwagę na drastyczne różnice w standardach produkcji. -Nie wiem, czy Państwo wiecie o tym, ale w Brazylii nie funkcjonują przepisy w zakresie dobrostanu zwierząt, które my w Unii Europejskiej, a szczególnie w Polsce, mamy najwyższe. Tam, w każdym sklepie rolniczym można kupić antybiotyki, nawet te najbardziej wrażliwe dla ludzi. Chcemy równej konkurencji i bezpiecznej żywności dla polskich i europejskich konsumentów – podkreślał.

Zasada wzajemności i fundusz gwarancyjny: trzy filary walki o korektę umowy

Walka o zmianę lub zablokowanie umowy UE–Mercosur toczy się dziś jednocześnie na trzech frontach: wzmocnienia klauzul bezpieczeństwa, wpisania do porozumienia zasady wzajemności oraz utworzenia specjalnego funduszu gwarancyjnego dla rolników.

Hetman przypomniał, że polscy rolnicy „domagają się może aż tyle i tylko tyle, bo domagają się równych i uczciwych zasad konkurowania z rolnikami z Brazylii czy z Argentyny. I tylko o to chodzi, jeśli chodzi o tą umowę z krajem Mercosur. Także jeśli chodzi o nową wspólną politykę rolną.

- Chcą mieć pewność, że będą wzmacniani tak, aby mogli tej konkurencji sprostać, o której mówił pan prezes Szmulewicz. Walczymy o jak najlepsze warunki dla polskiego rolnictwa – dodał europoseł.

- W tej chwili toczy się bój o jak najmocniejsze klauzule bezpieczeństwa dla umowy Mercosur, tak jak powiedziałem na początku, aby w jak najbardziej skuteczny sposób chronić polskich rolników. Po drugie o to, aby wspólna polityka rolna, nowa wspólna polityka rolna odpowiadała na oczekiwania i potrzeby polskich i europejskich rolników. I po trzecie o fundusz gwarancyjny, gdyby ta umowa miała wejść w życie i gdyby potencjalnie doprowadziła do strat polskich i europejskich rolników. Aby taki fundusz tylko i wyłącznie na pokrycie tych strat znalazł się w budżecie Unii Europejskiej – wyliczył Krzysztof Hetman.

Jacek Zarzecki potwierdził, że dzisiaj walczymy o fundusz gwarancyjny. Ministerstwo Rolnictwa zgłosiło projekt funduszu gwarancyjnego dla europejskich rolników zagrożonych umową z Mercosurem. Dzisiaj to jest jedna z najważniejszych kwestii dla europejskiego i dla polskiego rolnictwa. Nie ma zgody na niszczenie polskiego i europejskiego rolnictwa.

Hetman przypomniał też, że podobne mechanizmy bezpieczeństwa udało się już wynegocjować w relacjach z Ukrainą.

- Doprowadziliśmy do renegocjacji umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą właśnie w tej części handlowej, wprowadzając mechanizmy bezpieczeństwa do tej umowy, które naprawdę w skuteczny sposób chronią interesy polskich rolników – mówił i dodał, że ta zasada wzajemności, o którą tak bijemy się w przypadku umowy z krajami Mercosur, aby obowiązywały te same zasady i warunki gospodarowania zarówno polskich, europejskich rolników, jak i tych, którzy są w Ameryce Południowej, wpisana jest do umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą.

- Udało nam się to wprowadzić i wymóc na stronie ukraińskiej, aby były te same zasady. I naprawdę my wszyscy tutaj, rolnicy, domagamy się tylko tego, aby ta zasada wzajemności, kluczowa zasada wzajemności, była wpisana także w umowę z krajami Mercosur – podkreślił eurodeputowany.

Nowa WPR i budżet UE do poprawki

Rolnicy protestują w Brukseli nie tylko przeciwko umowie z Mercosur, ale także przeciwko kształtowi nowych wieloletnich ram finansowych i kierunkowi reformy Wspólnej Polityki Rolnej.

- Protestujemy też przeciwko przyszłym wspólnym ramom finansowym, które nie są korzystne dla polityki rolnej. Tak naprawdę uważamy, że jest to początek końca wspólnej polityki rolnej – stwierdził wiceprezes KRIR Robert Nowak i dodał: - My jednak ciągle mamy nadzieję, że uda się zbudować większość blokującą i ta bardzo niekorzystna, bardzo szkodliwa dla europejskiego rolnictwa umowa po prostu nie wejdzie w życie, bo nikt jej tutaj nie chce wprowadzać. I róbmy wszystko, żeby tak to właśnie się zakończyło. Myślę, że ten dzisiejszy protest, gdzie jest kilkanaście tysięcy rolników, widać tą jedność, ale widać też i dużą frustrację i duże zdenerwowanie na próbę wprowadzenia tych przepisów.

Grzegorz Leszczyński, członek zarządu KRIR i prezes Podlaskiej Izby Rolniczej, podkreślił z kolei, że dla regionów takich jak Podlasie kluczowe jest utrzymanie dwufilarowej WPR z silnym drugim filarem inwestycyjnym, szczególnie dla sektora mleczarskiego.

- Dla nas, dla rolników z Podlasia bardzo ważne jest, żeby wspólna polityka rolna była dwufilarowa, żeby w tym drugim filarze były pieniądze na inwestycje, zwłaszcza na produkcję mleka, gdzie mleko sprzedaje się na całym świecie. I też tutaj nasi rolnicy czują zagrożenie, że umowa z Mercosurem wypchnie nas z rynków zagranicznych, więc jesteśmy tutaj po to, żeby zamanifestować i żeby te umowy nie weszły, a jednocześnie, żeby wspólna polityka rolna była silna i rozwojowa dla polskiego rolnictwa – zaznaczył.

Czy umowę Mercosur można wciąż zastopować?

Mimo że prace nad umową UE–Mercosur zaszły bardzo daleko, uczestnicy konferencji podkreślają, że los porozumienia nie jest jeszcze przesądzony. Hetman zwrócił uwagę, że „dzisiaj rozstrzyga się ta sprawa na Radzie Europejskiej, która się w Brukseli odbywa” i cieszy się, iż ta dyskusja jest kontynuowana, zamiast być dopychana „kolanem” przed końcem roku.

- Chciałbym także przypomnieć, że polski rząd od dwóch lat jest konsekwentnie przeciwko tej umowie. Właśnie z tych powodów, o których mówiłem. Dlatego, że nie mamy zagwarantowanych równych zasad konkurowania pomiędzy polskimi i europejskimi rolnikami, a tymi, którzy robią to w Ameryce Południowej – powiedział.

Rolnicy liczą, że skala protestu w Brukseli oraz rosnąca presja polityczna doprowadzą do zbudowania tzw. większości blokującej w Radzie, dzięki czemu umowa w obecnym kształcie nie wejdzie w życie. Jednocześnie, jeśli mimo wszystko porozumienie miałoby zostać przyjęte, domagają się, aby było ono oparte na twardej zasadzie wzajemności, silnych klauzulach bezpieczeństwa i działającym funduszu gwarancyjnym, tak aby – jak mówi Zarzecki – nie niszczyć polskiego i europejskiego rolnictwa”, lecz dać mu realną szansę utrzymania się w globalnej konkurencji.

Silne rolnictwo fundamentem Europy

Z brukselskiej konferencji i protestu płynie jedno spójne przesłanie: nie będzie silnej Europy bez silnego, nowocześnie wspieranego i uczciwie traktowanego europejskiego rolnictwa. Rolnicy deklarują, że są gotowi dalej inwestować, podnosić standardy i konkurować na rynkach światowych, pod warunkiem, że unijna polityka handlowa i rolna nie będzie wystawiała ich na zderzenie z produktami wytwarzanymi bez porównywalnych wymogów.

Od decyzji podjętych w najbliższych miesiącach – zarówno w sprawie umowy UE–Mercosur, jak i kształtu nowej Wspólnej Polityki Rolnej oraz budżetu Unii – zależy, czy gospodarstwa rodzinne, o których mówi Szmulewicz, pozostaną fundamentem bezpieczeństwa żywnościowego Europy, czy też staną się ofiarą zbyt daleko posuniętej liberalizacji handlu i osłabienia instrumentów wsparcia dla rolnictwa.

Co na to wszystko polski rząd?

Tymczasem w Warszawie podczas dzisiejszego posiedzenia Sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi wiceminister rolnictwa Jacek Czerniak skomentował dzisiejsze wydarzenia w Brukseli.

- Ponieważ są pytania w sprawie Mercosur i konkluzja jest jednoznaczna. Rząd Polski stoi na stanowisku przeciwko umowie Komisji Europejskiej z krajami Mercosur. Chciałbym, żeby to jasno wybrzmiało, a dzisiaj to wspólne stanowisko Francji i Polski zostanie wyartykułowane.Wahają się jeszcze Włosi, jeszcze jeżeli Włosi się przychylą do tej mniejszości blokującej plus Austria i Węgry, to mniejszość blokująca będzie. A ta umowa, która została rozbita na umowę partnerską i handlową, nie wejdzie nie wejdzie w życie – mówił wiceszef MRiRW.

Ukraine2EU to program którego celem jest pomoc Ukrainie w wejściu do Unii Europejskiej. Został utworzony przez Komisję Europejską, Litwę i Danię, później dołączyły Szwecja i Irlandia, a w grudniu br. także Polska. Całkowity budżet programu wynosi 19,2 mln euro, a jego realizacją zajmuje się Litewska Centralna Agencja Zarządzania Projektami (CPVA).

Decyzję Polski ogłoszono 11 grudnia podczas nieformalnego spotkania ministrów ds. europejskich UE we Lwowie. Informacje na ten temat opublikowano na ukraińskim „Portalu integracji europejskiej”. Polska zadeklarowała przekazanie Ukrainie 1 miliona euro oraz wsparcie w dostosowywaniu prawa do unijnego acquis.

– Polska dobrze wie, jak wymagający jest proces przystąpienia do UE. W ramach Ukraine2EU zapewniamy nie tylko wsparcie finansowe, ale także angażujemy polską grupę doradczą wysokiego szczebla – urzędników, którzy prowadzili negocjacje w sprawie przystąpienia Polski do UE i zajmowali kierownicze stanowiska w instytucjach Unii Europejskiej – powiedział we Lwowie sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP Ignacy Niemczycki.

Decyzję Polski pochwaliła komisarz UE ds. rozszerzenia Marta Kos:

– „Decyzja Polski o przyłączeniu się do tej inicjatywy świadczy o silnej determinacji państw członkowskich do wspierania Ukrainy na drodze do członkostwa w UE. Wzmocnienie tych zdolności przyspieszy postęp Ukrainy w kierunku Unii Europejskiej” – powiedziała Kos.

Błyskawiczna ścieżka Ukrainy do UE?

Program Ukraine2EU zakłada zakończenie wsparcia Ukrainy do 2027 roku.

– Żartuję, że nasz program jest przewidziany na trzy lata, chyba że Ukraina wcześniej wejdzie do Unii. Nie wszyscy ten żart lubią – powiedziała w sierpniu br. w rozmowie z ukraińskim portalem „European Pravda” kierująca pracami Ukraine2EU od stycznia 2025 roku Litwinka Mantė Makauskaitė.

Zakończenie przygotowań Ukrainy do akcesji w 2027 roku jest całkowicie realne. W bezprecedensowo krótkim czasie Ukraina przeszła od etapu przeglądu (screeningu) klastrów negocjacyjnych do fazy faktycznych negocjacji akcesyjnych. Widać to wyraźnie w rozdziale „Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich”: negocjacje zaczęły się w kwietniu 2024 r. a już do grudnia 2025 r. zakończono etap dwustronnego screeningu tego obszaru. Trwało to ok. 20 miesięcy – w przypadku Polski analogiczny etap procesu akcesyjnego, obejmujący negocjacje i zamknięcie rozdziału rolnego, trwał około czterech lat.

Tempo procesu podsumował wicepremier Ukrainy ds. integracji europejskiej i euroatlantyckiej Taras Kaczka:

– „Dzięki konstruktywnej współpracy z europejskimi partnerami pomyślnie zakończyliśmy etap przeglądu w rekordowo krótkim czasie. Ostatnie sprawozdanie Komisji Europejskiej potwierdziło postępy Ukrainy we wszystkich klastrach negocjacyjnych. Udowodniliśmy, że państwo, którego instytucje wytrzymują wyzwania pełnej wojny, jest w stanie skutecznie funkcjonować jako przyszły członek UE”.

Czego dotyczą negocjacje z Ukrainą?

Klastry negocjacyjne obejmujące kandydata na członka UE to:

• Podstawy procesu akcesyjnego (Fundamentals) – praworządność, sądownictwo, prawa podstawowe, instytucje, administracja publiczna, kontrola finansów.
• Rynek wewnętrzny – swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i osób, konkurencja, pomoc publiczna, prawo spółek, zamówienia publiczne.
• Konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu – polityka przemysłowa, MŚP, zatrudnienie, sprawy społeczne, edukacja, badania, cyfryzacja.
• Zielona agenda i zrównoważona łączność – klimat, energia, transport, środowisko.
• Zasoby, rolnictwo i spójność – rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich, rybołówstwo, polityka regionalna, fundusze.
• Stosunki zewnętrzne – handel zagraniczny, polityka handlowa, relacje z państwami trzecimi.

Ukraińskie rolnictwo już spełnia tandardy UE?!

Choć wsparcie Polski dotyczy całego procesu akcesyjnego, jego znaczenie dla sektora rolnego jest bezpośrednie. We wrześniu zakończono audyt ukraińskiego rolnictwa w ramach rozdziału „Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich”. Pozytywna ocena Brukseli oznacza, że rolnictwo nie stanowi bariery dla dalszych negocjacji.

Dla państw członkowskich UE oznacza to, że integracja ukraińskiego rolnictwa z jednolitym rynkiem przestaje być odległą perspektywą. Przy trzyletnim horyzoncie programu Ukraine2EU i zakończonym screeningu, rozmowy dotyczące warunków funkcjonowania ukraińskiego sektora rolnego w UE wchodzą w fazę praktyczną.

Albert Katana

źródło: EU-UA; KE

Parlamentarna walka o klauzule bezpieczeństwa

Krzysztof Hetman od razu precyzuje, że europosłowie nie negocjują samej treści umowy z krajami MERCOSUR, ale jej zabezpieczenia:

– Nad samą umową nie pracujemy. Pracujemy nad klauzulami bezpieczeństwa do tej umowy, bo samą umowę Parlament Europejski zgodnie z traktatem może przyjąć bądź odrzucić - tłumaczy eurodeputowany PSL.

Jak podkreśla, to właśnie rolnicze protesty – także z Polski – wymusiły na Komisji Europejskiej przygotowanie dodatkowych mechanizmów ochronnych:

– Komisja Europejska wyszła z propozycją klauzul bezpieczeństwa po wszelkiego rodzaju protestach, także środowisk rolniczych kilku państw takich jak Polska. To mechanizmy, które mają w większym stopniu chronić interesy polskich i europejskich rolników przed potencjalnymi negatywnymi skutkami wejścia w życie tej umowy - zaznacza Hetman.

Jego zdaniem pierwotne propozycje Komisji były zdecydowanie zbyt słabe:

– My doszliśmy do wniosku w gronie posłów do Parlamentu Europejskiego, że te klauzule są niewystarczające. Dlatego stoczyliśmy, mogę tak powiedzieć, w ciągu ostatnich trzech tygodni gigantyczną bitwę o to, żeby w większym stopniu zabezpieczyć rolników przed skutkami umowy z Mercosur - dodaje.

Co udało się wywalczyć dla rolników?

Eurodeputowany wskazuje kilka kluczowych zmian, które udało się wprowadzić w projekcie klauzul bezpieczeństwa.

– Po pierwsze obniżyliśmy próg uruchomienia tych klauzul bezpieczeństwa z 10 do 5 procent w sytuacji, w której rósłby import, a ceny by spadały w dół – wyjaśnia Hetman.

To oznacza, że mechanizmy ochronne będą mogły zostać uruchomione szybciej – już przy 5‑procentowym wzroście importu połączonym ze spadkiem cen na rynku unijnym.

– Niezwykle ważne dla wszystkich branż rolniczych, które brały udział w konsultacjach było to, aby rok referencyjny nie był ustalony rok do roku, tylko był określony za ostatnie trzy lata – podkreśla.

Dzięki temu ewentualne wahania jednego sezonu nie będą zniekształcały obrazu rynku, a porównanie będzie bardziej miarodajne.

– Udało nam się także wprowadzić zapis, że Komisja Europejska będzie musiała podjąć decyzję o uruchomieniu klauzul bezpieczeństwa, jak na standardy europejskie, naprawdę w błyskawicznym tempie, bo w ciągu 14 dni – mówi Hetman.

Dla rynków rolnych, gdzie ceny potrafią się załamać w krótkim czasie, szybkość reakcji jest kluczowa.

Największa bitwa: zasada wzajemności w produkcji

Najpoważniejszy spór toczy się wciąż o tzw. zasadę wzajemności (reciprocity) – szczególnie w zakresie warunków produkcji rolnej.

– Walczymy jeszcze (…) o wzajemność, jeśli chodzi o zasady produkcji, bo tu jest jedna z kluczowych spraw, że jeśli mamy mieć szansę konkurować z rolnikami z Brazylii, z Argentyny, z pozostałych dwóch krajów, to oni muszą produkować na tych samych zasadach, które obowiązują tutaj w Unii Europejskiej – podkreśla eurodeputowany.

Hetman przyznaje, że formalnie w umowie zapisano wymóg spełniania unijnych standardów przez produkty wjeżdżające na rynek UE:

– Faktem jest, że w umowie jest zapis dotyczący wzajemności, jeśli chodzi o standardy, które muszą spełniać produkty wjeżdżające na dany rynek. I kraje Mercosur zobowiązały się w tej umowie, że produkty, które będą eksportować na jednolity rynek europejski, będą musiały spełniać nasze standardy.

Problem polega jednak na rozdzieleniu dwóch etapów:

– Musimy tą wzajemność podzielić na dwa etapy: produkcji żywności i wytwarzania samego produktu. A jeśli chodzi o produkcję nie mamy zapewnionej tej wzajemności – zaznacza.

To po pierwsze rodzi pytanie o kwestie związane z konkurencyjnością naszych rolników w stosunku do tamtych rolników oraz po drugie do tego, co oni będą stosować. I to jest olbrzymia zagadka, w jaki sposób będą spełniały te produkty nasze standardy w sytuacji, kiedy rolnicy z krajów Mercosur będą mogli używać wielu różnych środków, których nie mogą stosować polscy czy europejscy rolnicy.

Skarga do Trybunału Sprawiedliwości UE

Z uwagi na wątpliwości co do zgodności zapisów umowy z unijnym prawem, europosłowie postanowili skierować sprawę do Trybunału Sprawiedliwości UE.

– Dlatego biorąc pod uwagę te wątpliwości, został przygotowany wniosek do Trybunału Sprawiedliwości, którego jestem współautorem, aby dokonał on oceny zapisów tej umowy w stosunku do obowiązującego prawa w Unii Europejskiej – informuje Hetman.

To oznacza, że ocena MERCOSUR nie dotyczy wyłącznie ekonomii, ale także zgodności z regułami prawnymi UE, w tym w obszarze bezpieczeństwa żywności, ochrony zdrowia i środowiska.

Fundusz kryzysowy: duże liczby, małe gwarancje

Komisja Europejska, chcąc uspokoić obawy rolników, zaproponowała zwiększenie puli środków na działania kryzysowe:

– Komisja Europejska zaproponowała zwiększenie z 3 miliardów do 6,3 miliarda funduszu na sytuacje kryzysowe, które miałyby pokrywać straty różnych sektorów, które potencjalnie by ucierpiały z powodu napływu tych towarów z krajów Mercosur – wyjaśnia Hetman.

Jednocześnie zwraca uwagę na kluczowy problem:

– Problem jednak polega na tym, że ten budżet na te sytuacje kryzysowe nie obejmuje tylko i wyłącznie sytuacji związanej z umową UE–Mercosur, ale na wszystkie sytuacje kryzysowe dla wszystkich państw i dla wszystkich sektorów i nie ma tam wprost odniesienia do umowy z Mercosur.

Mówiąc wprost: pula 6,3 mld euro jest wspólna dla całej UE, wszystkich sektorów i różnych kryzysów – nie jest osobną „poduszką bezpieczeństwa” dla rolnictwa w kontekście MERCOSUR.

„Plan B”: skoro nie zatrzymamy umowy, wzmocnijmy osłony

Hetman przyznaje otwarcie, że politycznie zablokowanie całej umowy jest dziś mało realne:

– Widząc, że nie jesteśmy w stanie zatrzymać tej umowy, ja postanowiłem realizować Plan B, czyli w jak największym stopniu zwiększyć ochronę polskich rolników przed negatywnymi skutkami tej umowy, jeśli one nastąpią.

Jak sam zaznacza, rzeczywisty wpływ umowy na unijne i polskie rolnictwo poznamy dopiero w praktyce:

– Dzisiaj naprawdę koniec rzędem temu, kto odpowie, jaki rzeczywisty wpływ będzie miała ta umowa na nas. Tak naprawdę dopiero okaże się, jak ta umowa zacznie funkcjonować, aczkolwiek teraz to, co jest najważniejsze, to musimy doprowadzić do sytuacji, żeby te klauzule bezpieczeństwa były jak najsilniejsze.

Czy mamy siedem lat spokoju? Wątpliwości wobec zapewnień Komisji

Rzecznik Komisji Europejskiej Olof Gill przekonywał, że pełne wejście umowy w życie zajmie około siedmiu lat, więc „jest czas, by się zabezpieczyć”. Hetman patrzy na te zapewnienia z dużym dystansem:

– Nie wiem przede wszystkim, co Pan Rzecznik ma na myśli, że możemy się jeszcze zabezpieczyć. Te klauzule bezpieczeństwa, które w tej chwili procedujemy i które zostaną przyjęte przez Parlament 16 grudnia, to jest to nasze zabezpieczenie.

Zwraca też uwagę na bardzo napięty kalendarz prac:

– Nie wiem, co Pan Rzecznik ma na myśli, że jeszcze będzie coś zabezpieczane, tym bardziej, że 18 grudnia najpierw Rada będzie miała zatwierdzić tę umowę. W styczniu prawdopodobnie w Parlamencie Europejskim tak naprawdę zamknie się cały proces dyskusji nad tą umową, która wejdzie po prostu w życie.

Hetman dopuszcza, że unijni urzędnicy mogą mieć na myśli rozwiązania w kolejnej perspektywie WPR, ale podkreśla brak konkretów:

– Może Pan Rzecznik ma na myśli przygotowanie odpowiednich środków we Wspólnej Polityce Rolnej po 2027 roku, które zapewnią podniesienie konkurencyjności naszych rolników. To fajnie by było, gdybyśmy mogli to zobaczyć na faktach, bo na razie widzimy, że nie ma drugiego filara Wspólnej Polityki Rolnej i troszeczkę mi tu zgrzytają te deklaracje ze strony urzędników Komisji Europejskiej w stosunku do tego, co widzę w faktach i w umowie, którą mamy dzisiaj na stole.

Co jeśli kryzys przyjdzie przed 2027 rokiem?

Dodatkowa trudność polega na tym, że zwiększone środki (6,3 mld euro) mają być w pełni dostępne dopiero po 2027 r. Co z pierwszymi latami obowiązywania umowy?

– Oczywiście w każdej siedmiolatce jest taki fundusz, który ma na funkcje kryzysowe, ma być odpowiedzią na sytuacje kryzysowe – przypomina Hetman.

Jednocześnie nie składa przedwczesnych obietnic, ale deklaruje gotowość do walki o środki, jeśli sytuacja tego wymusi:

– Zobaczymy. Miejmy nadzieję, że nic się przez dwa lata nie wydarzy, a jak się wydarzy, to zapewniam Pana i zapewniam naszych widzów, że o takie środki na rekompensaty oczywiście będziemy walczyć.

Co to oznacza dla polskich rolników?

Z perspektywy gospodarstw rolnych w Polsce z wypowiedzi Krzysztofa Hetmana wynikają trzy kluczowe wnioski:

• Umowa UE–MERCOSUR najpewniej wejdzie w życie – realna gra toczy się już nie o jej zablokowanie, ale o jak najsilniejsze zabezpieczenia.
• Klauzule bezpieczeństwa zostały wzmocnione, ale ich skuteczność poznamy dopiero w praktyce; spór o pełną zasadę wzajemności w produkcji wciąż trwa.
• Ryzyko dla konkurencyjności europejskiego i polskiego rolnictwa pozostaje realne, zwłaszcza jeśli rolnicy w krajach MERCOSUR będą mogli stosować środki zakazane w UE.

– Teraz to, co jest najważniejsze, to musimy doprowadzić do sytuacji, żeby te klauzule bezpieczeństwa były jak najsilniejsze – podsumowuje eurodeputowany PSL i EPL.

Od 17 lutego 2026 r. zmienią się zasady znakowania żywności: świeże owoce, warzywa i banany sprzedawane luzem będą musiały być oznaczane flagą kraju pochodzenia, a miód, soki i dżemy - etykietowane według nowych unijnych standardów. Celem zmian jest większa przejrzystość informacji dla konsumentów. Produkty oznakowane według dotychczasowych zasad będą mogły pozostać w obrocie do wyczerpania zapasów.

Nowe regulacje wprowadzają obowiązek prezentacji grafiki z flagą państwa pochodzenia dla świeżych owoców, warzyw oraz bananów sprzedawanych bez opakowań. Ma to zapewnić konsumentom bardziej czytelną informację o kraju pochodzenia produktów — zarówno w formie słownej, jak i graficznej.

Rozporządzenie wdraża również przepisy unijnej dyrektywy 2024/1438 dotyczącej składu i etykietowania miodu, dżemów owocowych, soków owocowych i pokrewnych produktów. Zgodnie z nowymi regulacjami:

• etykiety miodu będą musiały wskazywać państwa pochodzenia w kolejności malejącej wraz z procentowym udziałem miodu z danego kraju;
• z etykiet dżemów znika obowiązek podawania dodatkowej informacji:,,łączna zawartość cukru... g na 100 g produktu‘‘, jednakże informacja o zawartości cukru nadal będzie dostępna w tabeli wartości odżywczych;
• wprowadzono nową kategorię soków owocowych o obniżonej zawartości naturalnie występujących cukrów.

Przepisy dyrektywy 2024/1438 zostały równolegle zaimplementowane w krajowych aktach prawnych dotyczących jakości handlowej dżemów, konfitur, galaretek, marmolad, powideł oraz soków i nektarów owocowych.

Data wejścia w życie i okres przejściowy

Nowe przepisy zaczną obowiązywać 17 lutego 2026 r., natomiast regulacje dotyczące etykietowania miodu, soków oraz dżemów – od 14 czerwca 2026 r., równolegle z wejściem w życie nowych wymagań jakościowych określonych rozporządzeniem MRiRW. Produkty wprowadzone do obrotu przed tą datą i oznakowane zgodnie z dotychczasowymi zasadami będą mogły pozostawać na rynku do wyczerpania zapasów.

Źródło: MRiRW

Zakończyła się realizacja wypłat zaliczek w ramach tegorocznej kampanii dopłat bezpośrednich i obszarowych. Do 28 listopada 2025 r. Agencja wypłaciła ponad 11,5 mld zł – do rolników trafiło o 530 mln zł zaliczek więcej niż przed rokiem. Z tej kwoty 9,78 mld zł to płatności bezpośrednie, które wpłynęły na konta 1,176 mln beneficjentów. Natomiast z tytułu płatności obszarowych (m.in. ONW, rolno-środowiskowo-klimatycznych, ekologicznych) ARiMR przekazała 1,72 mld zł.

Tegoroczne dopłaty przekazywane były od 16 października. Zgodnie z zapowiedziami w pierwszej kolejności wsparcie trafiało do osób, których uprawy zostały zniszczone w wyniku tegorocznych anomalii pogodowych – zwłaszcza rolników z Żuław. Priorytetem wypłat objęci zostali również gospodarze, którzy zgłosili wystąpienie siły wyższej, a także oszukani przez nieuczciwych kontrahentów. Na poczet płatności bezpośrednich rolnicy z wyprzedzeniem otrzymują 70 proc. należnej kwoty, natomiast 85 proc. w przypadku płatności obszarowych (m.in. ONW, rolno-środowiskowo-klimatycznych, ekologicznych).

1 grudnia Agencja rozpoczęła realizację płatności końcowych. Przelewy z tego tytułu będą realizowane po otrzymaniu decyzji administracyjnej i zgodnie z przepisami potrwają do 30 czerwca przyszłego roku. W sumie budżet tegorocznej kampanii wynosi ok 19,2 mld zł.

Źródło:ARiMR