Prognozy pogody są niestety jednoznaczne. Przed nami potężne ochłodzenie, silne spadki temperatur i być może nawet opady śniegu. – Tegoroczna wiosna jest po prostu trudna, ale mamy jeszcze czas, żeby przygotować rośliny. Trzeba to zrobić umiejętnie, a wtedy uratujemy plon – mówi producent owoców spod Grójca.

W centrum jego strategii znajdują się naturalne poliaminy. Związki te wykazują szereg korzystnych działań. Poliaminy sprzyjają reprodukcji komórkowej, ale także stymulują układ odpornościowy roślin. – Używam produktów na bazie tych związków organicznych właściwie przy każdym zabiegu. Mieszają się bez problemu z fungicydami i insektycydami, z nawozami. Zapewnia mi to lepsze efekty produkcyjne. Przed nadejściem przymrozków ważne jest jednak spełnienie kilku warunków, by wyzyskać pełny potencjał poliamin – informuje Ireneusz Sypuła, plantator i właściciel firmy Agromal.

Poliaminy na straży roślin

Poliaminy, o których mówi plantator, znajdują się w produktach Idrogrena i Idrogrena Plus. Oba produkty nadają się do stosowania zarówno przez system fertygacyjny, jak i nalistnie.

Aby skutecznie zabezpieczyć rośliny przed spadkiem temperatur do -3°C, a nawet krótkotrwale do -4°C, należy wykonać nalistny zabieg preparatem Idrogrena Plus, który jest silniej skoncentrowany. W takim wypadku zalecana dawka to 6 do 8 l/ha. Produkt można też podać dokorzeniowo poprzez linie kroplujące. Wówczas zalecana dawka wynosi 10 l/ha. – Nie ma większego znaczenia, w jaki sposób zostanie wykonana aplikacja produktu. Ważna jest dawka i czas. Jeśli zabieg ma być skuteczny, należy bezwzględnie wykonać go co najmniej 24 godziny przed nadejściem przymrozka – wyjaśnia Ireneusz Sypuła.

Idrogrena Plus

FOTO: Michał Piątek

Bywa często tak, że poranne przymrozki następują po sobie. Jeżeli w ciągu dnia po pierwszym z nich temperatura powietrza w cieniu, w najcieplejszym momencie doby, nie wzrośnie powyżej 12°C, nie ma potrzeby wykonywania kolejnego zabiegu. Jeśli jednak dzień pomiędzy przymrozkami będzie ciepły, korzystniej jest ponowić ochronę.

Po przebytym przymrozku lub sekwencji przymrozków, tak szybko, jak tylko to możliwe, należy wykonać zabieg wzmagający regenerację roślin. Tym razem jednak lepiej zastosować Idrogrenę, także w dawce 6 lub 10 l/ha, zależnie od sposobu aplikacji.

Ten preparat w standardowych zastosowaniach, na przykład do wzmocnienia przyswajalności innych agrochemikaliów lub do przyspieszenia podziałów komórkowych w roślinach, stosuje się zazwyczaj w niższej dawce — 3 do 5 l/ha. Podobnie można stosować Idrogrenę Plus, także z korzyścią dla roślin, jednak ten produkt należy traktować przede wszystkim jako silnie wyspecjalizowany środek do przygotowywania roślin na nadejście przymrozków.

– Stosuję taką strategię od 3 lat i mam bardzo dobre wyniki. Namówiłem zaprzyjaźnionych plantatorów, także uprawiających drzewa pestkowe, i też wiem, że Idrogrena się sprawdza w ich gospodarstwach. Produkty te, jak każde inne rozwiązanie, mają swoje ograniczenia. Jeżeli przyjdzie regularny mróz, będzie -6°C czy -8°C, to w takiej sytuacji nic już nie pomoże. Prognozy pogody mówią jednak o takich warunkach, w których w przeszłości naturalne poliaminy sprawdzały się doskonale, i tak też będzie w najbliższych dniach – konkluduje plantator.

Gleba nie nadawała się pod uprawę borówki

Na tej plantacji borówka trafiła do donic, bo w gruncie nie miałaby dobrych warunków. Miejscowa gleba nie nadaje się do tej uprawy, dlatego rośliny rosną w substracie.

Michał Malicki zwraca uwagę, że wegetacja jest tu opóźniona o kilka dni. Plantacja była wcześniej zabielana, a do tego rośnie tu m.in. późna odmiana ‘Last Call‘. Jak zaznacza doradca, nie zmienia to zaleceń na najbliższe dni. Sezon dopiero się rozpędza i część zabiegów można jeszcze nadrobić.

Jest jszcze czas na walkę z misecznikiem!

Pierwszy temat to misecznik. Michał Malicki przypomina, że wielu plantatorów wykonało już zabiegi olejowe, ale tam, gdzie jeszcze ich nie było, okno nie jest zamknięte. Jeśli w najbliższych dniach nie ma przymrozków i utrzymuje się dość ciepła pogoda, olej można jeszcze zastosować.

Doradca zaznacza, że lekkie rozchylenie kwiatostanów nie przekreśla takiego zabiegu. Przy braku przymrozków ryzyko uszkodzeń jest małe. Oprysk przy okazji ograniczy też część mszyc.

{embed_photo_100}760503{/embed_photo_100}

Gąsienice pojawią się niebawem

Michał Malicki zwraca też uwagę na piędzika przedzimka. Za kilka lub kilkanaście dni mogą pojawić się gąsienice, które zaczną żerować na rozwijających się liściach i kwiatostanach. Dlatego plantacje trzeba regularnie lustrować.

W tej sytuacji doradca wskazuje na preparaty biologiczne oparte na Bacillus thuringiensis. Jak mówi, to najskuteczniejsze rozwiązanie, bo preparat pozostaje na roślinie i działa także wtedy, gdy gąsienice pojawią się chwilę po zabiegu i zaczną żerować na opryskanych fragmentach.

{embed_photo_100}760502{/embed_photo_100}

Deszczu brak albo za mało

Drugie pilne zalecenie dotyczy wody. Michał Malicki podkreśla, że nawadnianie trzeba już prowadzić regularnie. W prognozach pojawiają się opady, ale w borówce to za mało. Deszcz musiałby być naprawdę obfity, żeby przebić się przez ściółkę i materię organiczną.

FOTO: Sad24

Doradca zaleca też ocenić przezimowanie roślin. Na plantacji widać pędy, które miejscami delikatnie zamierają. Na lżejszych glebach dochodzi do tego ryzyko uszkodzenia systemu korzeniowego. Zimą nie wszędzie było dużo śniegu, a gleba miejscami mocno przemarzła.

Korzenie brówek

Przy małej ilości liści zabiegi dolistne nastawione na regenerację nie będą teraz szczególnie skuteczne. Jeśli coś podawać na liść, Michał Malicki wskazuje raczej proste nawozy zawierające cynk i potas.

Większy sens ma dziś fertygacja. System korzeniowy już pracuje, więc pobieranie składników będzie lepsze. Doradca zaleca podanie preparatu regenerującego korzenie, produktów poprawiających stan wiązek przewodzących oraz nawozów NPK z większym udziałem fosforu, żeby pobudzić system korzeniowy. Wymienia też produkty humusowe do gleby oraz rozwiązania stymulujące rozwój korzeni.

Michał Malicki nie rekomenduje teraz aminokwasów. Jak zaznacza, lepiej wrócić do nich później, gdy roślina zbuduje więcej tkanki liściowej. Na obecnym etapie skuteczniejsza ma być droga przez korzeń niż przez liść.

{embed_photo_100}760501{/embed_photo_100}

Nadzieje na obfity deszcze w grójecko-wareckiej strefie sadowniczej spełzły na niczym. Albo prawie niczym. Nie ma wody z nieba, będzie za to chłód i to już jutro nad ranem.

Nie wygląda także, by padać miało w kolejnych dniach. Przelotne mżawki przynoszące 1-2 mm deszczu nie poprawią sytuacji w centralnych powiatach, gdzie od czasu stopnienia śniegu gleba nie przyjęła żadnej poważniejszej ilości wody.

Przymrozek 20/21 kwietnia – sprawdź, gdzie będzie najchłodniej

Właśnie w centrum i częściowo na wschodzie ma być najchłodniej. Spadki temperatury poniżej 0°C nie powinny być długotrwałe, ale przy gruncie lokalnie mogą utrzymywać się przez kilka godzin. Na pograniczu Mazowsza i w. łódzkiego 5 cm nad ziemią temperatura powietrza wynieść może -3°C o 6:00 nad ranem. W tej części kraju przymrozek chwyci ok. 2:00 i potrwa przez ok. 5 godzi, co potencjalnie jest bardzo niebezpieczne dla upraw jagodowych.

Maliny w tunelu wciąż zabezpieczone przed przymrozkami agrowłókniną

FOTO: Michał Piątek

Na Lubelszczyźnie w tym dniu może być nawet nieco chłodniej. Według modelu ICON spadki temperatur przy gruncie mogą wynieść tu -4°C. Tu także mówimy o kilkugodzinnym przymrozku.

Lepiej sytuacja przedstawia się na wschodzie świętokrzyskiego i w okolicach Płońska. Tam temperatury powietrza przy gruncie mogą ocierać się o próg 0°C, ale ewentualne przymrozki będą raczej krótkotrwałe.

Przymrozek 21/22 kwietnia – kolejna zimna noc

Podobna sytuacja czeka nas pojutrze. Przymrozki w niektórych częściach kraju także zaczną się koło 2:00 nad ranem i trwać będą przez około 4-5 godzin. Mowa o temperaturze powietrza tuż nad gruntem. Tym razem nie będzie jednak aż tak zimno, choć przy wschodniej granicy kraju, w rejonie Krasnegostawu termometry na plantacjach także mogą wskazać -4°C.

W ostatnich sezonach lista szkodników w borówce wyraźnie się wydłużyła. Część z nich przez lata była bagatelizowana, bo występowała późno albo lokalnie. Dziś na wielu plantacjach szkodniki pojawiają się wcześniej i szybciej budują presję.

Dotyczy to zwłaszcza misecznika i mszyc. Jeszcze kilka lat temu mszyce kojarzyły się raczej z drugą częścią sezonu i pojedynczymi koloniami na młodych liściach. Teraz coraz częściej widać je dużo wcześniej i przez znacznie dłuższy okres.

Wielu plantatorów już przekonało się, że misecznik potrafi mocno osłabić plantację. Mimo to nadal zdarza się, że jest lekceważony. Problem polega na tym, że szkody narastają po cichu. Krzew słabnie, gorzej rośnie, a przy większej presji spada też jego zdolność do regeneracji po innych stresach.

Dlatego misecznika nie można traktować jako problemu drugorzędnego. Zwłaszcza po zimie, gdy roślina i tak startuje z mniejszym zapasem sił. W takiej sytuacji każdy dodatkowy czynnik osłabiający ma większe znaczenie.

Czy olej w ochronie borówki to dobre rozwiązanie?

Wiosenne zabiegi olejowe pozostają jednym z ważniejszych narzędzi ograniczania misecznika i części innych szkodników. Tu jednak nie ma miejsca na schemat. Taki zabieg trzeba wykonać w odpowiednim momencie i we właściwych warunkach.

Najważniejsze są dwie rzeczy. Po pierwsze, musi ustąpić ryzyko nocnych spadków temperatury poniżej zera, bo wtedy rośnie ryzyko uszkodzeń roślin. Po drugie, trzeba dobrze obserwować plantację i wiedzieć, czy szkodnik już ruszył. Przy miseczniku trzeba szczególnie uważnie oglądać dolne partie krzewu.

To oznacza jedno. Sam poprawiający się przebieg pogody jeszcze nie wystarczy. Nie wykonujemy zabiegu od razu po ustąpieniu chłodów. Trzeba odczekać, aż larwy zaczną migrację. Dopiero wtedy taki zabieg ma sens.

Czasu na zabieg może być bardzo mało

W teorii poprawa pogody daje szansę na wejście z olejem. W praktyce najważniejsze są lokalne warunki. Na jednej plantacji ryzyko przymrozku będzie już małe, na innej jeszcze nie. W jednym miejscu larwy ruszą wcześniej, w innym później.

Dlatego dziś nie da się uczciwie powiedzieć wszystkim plantatorom: wchodzimy z zabiegiem w tym samym terminie. Tak to nie działa. Okno, jeśli się pojawi, może być bardzo krótkie. Czasem będzie to jeden dzień, czasem kilka godzin dobrych warunków. I właśnie dlatego decyzję trzeba podejmować na podstawie sytuacji na konkretnej plantacji.

Pamiętajmy także, że misecznik nie jest szkodnikiem „na jeden strzał”. Jego migracja trwa długo, dlatego jeden zabieg często nie wystarcza. Jeśli warunki pozwolą, trzeba myśleć o powtórce po kilkunastu dniach.

Ochrona borówki - co dalej?

Gdy masa zielona jest już większa, a plantacja zbliża się do kwitnienia, nadal można ograniczać misecznika i część innych drobnych szkodników, ale wtedy lepiej sięgać po produkty działające mechanicznie, inne niż oleje. Chodzi o rozwiązania oparte na silikonach. Mogą być przydatne wtedy, gdy klasyczny zabieg olejowy jest już zbyt ryzykowny albo po prostu jest na niego za późno.

Tu również trzeba bardzo uważać na warunki. Takie zabiegi mogą być pomocne, ale tylko wtedy, gdy są dobrze wpasowane w pogodę i fazę rozwojową krzewów. Nadal trzeba unikać okresów z ryzykiem nocnych spadków temperatury. Szczególnie wrażliwy jest moment przed kwitnieniem, gdy roślina łatwiej reaguje uszkodzeniami.

W chemicznym zwalczaniu części szkodników pole manewru robi się coraz mniejsze. Dlatego tym bardziej nie warto nadużywać pojedynczych substancji. Jeśli wszystko zostawi się na moment, gdy problem jest już duży, później szybko okazuje się, że możliwości działania są ograniczone. To kolejny argument za tym, żeby nie przespać początku sezonu.

Przede wszystkim - cykliczna ocena zagożeń i presji szkodników

Borówka nie wybacza schematów. Każda plantacja ma dziś trochę inną historię zimy, inne tempo ruszania wegetacji i inną presję szkodników. Dlatego pierwszą zasadą powinno być dokładne lustrowanie plantacji. Nie z auta, nie z końca rzędu, tylko z bliska.

Początek wiosny można przespać bardzo łatwo. A potem zostaje już tylko gonienie problemu.

Michał Malicki

O tym, że śnieżna zima nie poprawiła wyraźnie warunków wilgotnościowych w glebie, powiedziano już wiele. Widać to też gołym okiem. W większości upraw sucha aura nie rzuca się jednak w oczy od razu. W borówce jest inaczej.

Podłoże organiczne szybciej traci wilgoć, a podsiąk wody z głębszych warstw jest wyraźnie słabszy. Do tego dochodzą wzniesione rzędy, które jeszcze przyspieszają przesuszanie. To ma proste konsekwencje. Krzewy gorzej ruszają i później mocniej odczuwają każdy kolejny stres.

Sucha gleba ogranicza też skuteczność nawożenia doglebowego. Nawóz wysiany za późno albo na zbyt suchą powierzchnię może długo czekać na rozpuszczenie. A to oznacza stratę czasu i po prostu nieefektywne działanie.

Nie zwlekaj z nawożeniem posypowym!

W tym sezonie do nawożenia posypowego trzeba podejść naprawdę świadomie. Najlepiej wykonać je możliwie wcześnie i wykorzystać tę niewielką ilość wilgoci, która jeszcze została po zimie. Chodzi o to, by nawóz zdążył się rozpuścić i zostać wpłukany w strefę aktywnych korzeni.

FOTO: Sad24

To nie jest rok na schematyczne podejście. W borówce trzeba patrzeć na realne uwilgotnienie rzędów. Jeśli podłoże jest skrajnie suche, część składników lepiej od początku przesunąć do fertygacji. Taki kierunek daje większą kontrolę i pozwala reagować szybciej.

Jeśli prognozy się sprawdzą, pod koniec tygodnia mogą pojawić się opady. Jeśli ktoś jeszcze wstrzymywał się z nawożeniem posypowym, warto dobrze wykorzystać ten moment. Jeśli deszcz nie przyjdzie, trzeba będzie szybciej przejść do fertygacji.

Wykorzystaj system fertygacyjny

W warunkach suchego startu sezonu większa część rocznej dawki powinna wtedy pójść przez fertygację, jeśli nie dojdzie do opadów. I to nie dopiero po kwitnieniu, ale już wcześniej. To da większą szansę na skuteczne podanie składników pokarmowych.

To ważne szczególnie tam, gdzie widać osłabienie po zimie. Krzew nie może czekać tygodniami na azot czy potas, jeśli od początku ma ruszyć słabo.

Regeneracja i stymulacja

Po zimie nie wystarczy tylko dać nawóz. W kolejnych tygodniach trzeba też pomóc roślinie wrócić do sprawności. Dlatego ważne są zabiegi pozakorzeniowe nastawione na regenerację i stymulację. Najlepiej łączyć je z pierwszymi przejazdami fitosanitarnymi, zamiast dokładać osobne zabiegi.

Tu cel jest prosty: poprawić kondycję pędów, podstaw pąków i wiązek przewodzących, zanim roślina wejdzie w intensywny wzrost. W takich mieszaninach sens mają składniki wspierające odbudowę po zimie i przygotowanie do kwitnienia. Chodzi przede wszystkim o potas, cynk i rozwiązania biostymulujące, które pomagają roślinie ruszyć mimo wcześniejszych uszkodzeń.

FOTO: Sad24

Decyzje oparte o stan roślin i plantacji

Jeśli chodzi o przezimowanie i ewentualne przemrożenia, sytuacja jest bardzo zróżnicowana. Zależy od stanowiska, przebiegu zimy, odmiany i kondycji samej plantacji. Dlatego każdy świadomy plantator powinien zacząć sezon od dokładnej lustracji i dopiero na tej podstawie podejmować decyzje.

Są plantacje, na których widać uszkodzenia po mrozach. Są też takie, gdzie strat praktycznie nie ma. Zatem najpierw trzeba ocenić stan pąków i pędów, a dopiero później układać strategię nawożenia, regeneracji i dalszej ochrony.

Przymrozki kolejnym zagrożeniem dla borówek!

Suchy start i osłabienie po zimie to dopiero początek. Jeśli później przyjdą wiosenne przymrozki, plantacja wchodzi w kolejną falę stresu. A wtedy zaczynają się problemy nie tylko z plonem, ale z samym utrzymaniem krzewów w dobrej kondycji.

Uszkodzone tkanki to otwarte drzwi dla infekcji. W borówce po zimie i po przymrozkach łatwiej o rozwój bakterii i patogenów, które później odpowiadają za zamieranie pojedynczych pędów albo całych krzewów.

Na dokładniejsze rozważania o ochronie przed przymrozkami i skutkach uszkodzeń przyjdzie jeszcze czas. Na dziś najważniejsze jest jedno: borówka wchodzi w sezon z dużym deficytem wody, a to oznacza, że pierwsze decyzje będą miały większe znaczenie niż zwykle. A dalsze działania uzależnimy od tego, co przyniesie nam pogoda.

Michał Malicki

W 2025 roku Bayer wprowadził na rynek dwa innowacyjne produkty z serii Decis Trap: Decis Trap Droso oraz Decis Trap Cerasi. To nowoczesne narzędzię,   gotowa do  użycia pułapkowa, oparta na koncepcji Attract & Kill – przywab i zwalcz. Zamiast klasycznego oprysku producent otrzymuje gotową pułapkę, w której połączono dwa kluczowe elementy: atraktant specyficzny dla danego szkodnika oraz substancję czynną umieszczoną w specjalnej formulacji pod sodem  wieczka.

Wnętrze pułapki wyposażone jest w  atraktanty (wabiki)  dobrane do  konkretnego gatunku szkodnika. To one przyciągają owady do środka.  Spód wieczka pokryty jest   deltametryna – substancja czynna znana z preparatu Decis – w formulacji, która pozwala na  stopniowe uwalnianie się  substancji  przez około trzy miesiące od momentu zawieszenia pułapki. Zwabiony szkodnik wchodzi do środka i tam pozostaje, a substancja czynna skutecznie ogranicza jego populację w sadzie czy na plantacji.

- Kluczową zaletą takiego rozwiązania jest fakt, że przy prawidłowym stosowaniu pułapek Decis Trap nie powstają pozostałości środka ochrony roślin w owocach. Dla producentów jagodowych, którzy muszą godzić skuteczną ochronę z restrykcyjnymi wymaganiami odbiorców, jest to cecha o ogromnym znaczeniu – informowała przedstawicielka firmy Bayer.

Cerasi i Droso – komu rozwiązania te mogą się przydać?

Decis Trap Cerasi został opracowany przede wszystkim z myślą o Nasionnicy – jednym z najważniejszych szkodników w uprawie czereśni i wiśni. Zastosowany w pułapce atraktant dostosowano do specyfiki tych muchówek, co pozwala efektywnie ograniczać ich liczebność w sadach pestkowych, bez konieczności intensywnego opryskiwania całych koron drzew w okresie dojrzewania owoców.

Z kolei Decis Trap Droso ma znacznie szersze zastosowanie i adresuje rosnący problem muszki plamoskrzydłej w uprawach owoców jagodowych. W praktyce wykorzystanie pułapek pozwala obniżyć presję szkodnika i jednocześnie ograniczyć liczbę zabiegów nalistnych, co pozytywnie wpływa na profil pozostałości w plonie.

Oba środki są zarejestrowanymi produktami ochrony roślin, posiadającymi oficjalne etykiety oraz dawki  na hektar, dzięki czemu mogą być legalnie stosowane w profesjonalnej produkcji. To ważne, bo innowacyjna forma „pułapkowa” idzie w parze z pełnym umocowaniem prawnym i jasnymi zasadami stosowania.

Sivanto Prime – nowe otwarcie w ochronie jagodowych

Odpowiedzią na kurczący się zasób rozwiązań do zwalczania szkodników ze strony Bayer ma być rozszerzenie etykiety insektycydu Sivanto Prime – preparatu bazującego na substancji czynnej z grupy butenolidów, wyróżniającego się korzystnym profilem toksykologicznym i dobrą skutecznością wobec szkodników o kłująco-ssących, przede wszystkim mszyc. Planowane rozszerzenie ma wejść w życie około  połowy  2026 roku i jest szczególnie wyczekiwane przez producentów owoców jagodowych.

Według zapowiedzi, nowa etykieta Sivanto Prime obejmie między innymi porzeczki, borówki, maliny, ale także czereśnie i wiśnie. W porzeczkach i borówce docelowymi zwalczanymi agrofagami będą przede wszystkim mszyce oraz miseczniki, które w sprzyjających warunkach potrafią szybko odbierać roślinom wigor i pogarszać jakość owoców. W sadach czereśniowych i wiśniowych Sivanto Prime ma stać się ważnym narzędziem w zwalczaniu nasionnic, a także w ochronie przed mszycami.

Dla producentów oznacza to szansę na odzyskanie elastyczności w budowaniu programów ochrony: możliwość rotacji substancji czynnych, lepsze dostosowanie terminów zabiegów do rozwoju szkodników oraz pogodzenie wysokiej skuteczności z wymaganiami rynku w zakresie pozostałości. W połączeniu z pułapkami Decis Trap tworzy się komplementarny zestaw narzędzi, pozwalający ograniczyć zarówno presję lotnych szkodników, jak i tych żerujących na liściach i pędach.

ResiYoy – cyfrowe prognozowanie pozostałości

Trzecim filarem strategii Bayer, szczególnie istotnym dla plantatorów jagodowych, jest cyfrowa platforma ResiYou. To w pełni wirtualne narzędzie, zaprojektowane po to, by wspierać użytkowników w prognozowaniu poziomu pozostałości środków ochrony roślin w owocach. ResiYoy nie jest produktem „fizycznym”, ale rozbudowaną platformą analityczną, która pozwala określić przewidywany poziom pozostałości na dzień zbioru lub na dowolny wybrany termin.

Działanie systemu opiera się na danych dotyczących zastosowanych środków ochrony roślin, terminów zabiegów oraz planowanego terminu zbioru. Na tej podstawie ResiYoy, korzystając z modeli opisujących rozkład substancji czynnych w roślinie i na powierzchni owoców, wylicza prognozowany poziom pozostałości. Co istotne, prognozy można dostosować do wymagań konkretnego odbiorcy – na przykład sieci handlowej stosującej ostrzejsze limity niż obowiązujące prawnie poziomy  MRL.

Dla plantatora oznacza to możliwość świadomego zaplanowania programu ochrony tak, aby z dużym prawdopodobieństwem zmieścić się w wymaganiach rynku, a jednocześnie nie rezygnować z niezbędnych zabiegów w kluczowych momentach sezonu. Zamiast działać wyłącznie „na wyczucie”, producent może przeanalizować różne warianty strategii ochrony i wybrać ten, który najlepiej łączy bezpieczeństwo plonu z bezpieczeństwem handlowym.

Malina i borówka – pierwszy krok ResiU w stronę jagodowych

W 2026 roku ResiYou weszło w fazę komercyjną dla dwóch gatunków szczególnie ważnych dla sektora jagodowego: maliny i borówki. Oznacza to, że platforma jest przez Bayer rekomendowana do praktycznego wykorzystania w gospodarstwach specjalizujących się w tych uprawach, a jej modele zostały zweryfikowane pod kątem specyfiki tych gatunków.

- Dla producentów malin i borówek narzędzie to może stać się realnym wsparciem w planowaniu zabiegów, ocenie ryzyka przekroczenia dopuszczalnych poziomów pozostałości oraz w przygotowaniu się do wymogów konkretnych kontraktów handlowych. W sytuacji, gdy wiele sieci detalicznych stosuje wewnętrzne standardy znacznie ostrzejsze niż przepisy prawne, możliwość „przećwiczenia” różnych wariantów programu ochrony w oparciu o modelową prognozę staje się szczególnie cenna – mówiła w Kielcach Barbara Witkowska.

Jak podkreśla, ResiYoy ma przede wszystkim dawać producentom większe poczucie bezpieczeństwa w najbardziej newralgicznym momencie sezonu – tuż przed zbiorami, gdy z jednej strony trzeba jeszcze sięgnąć po środki chroniące jakość owoców i ich trwałość pozbiorczą, a z drugiej rośnie obawa o poziom pozostałości. Stworzenie prognozy w ResiYou pozwala redukować ten stres i podejmować decyzje w oparciu o dane, a nie tylko intuicję.

„Rozpoczęliśmy sezon borówkowy 2026 w szczególnie wym,agających warunkach pogodowych” – podkreśla Roberto Arnal, plantator borówki z grupy Plus Berries w prowincji Huelva na południu Hiszpanii.

W poprzednich miesiącach region doświadczył wyjątkowo obfitych opadów deszczu, które wpłynęły na wzrost upraw jagodowych. W przypadku plantacji Plus Berries nie była to jednak sama woda, lecz przede wszystkim towarzyszące burzom silne wiatry, które odbiły się na konstrukcjach wsporczych i elementach infrastruktury plantacji.

Arnal zaznacza, że na jego gospodarstwie odnotowano już 631 litrów wody na metr kwadratowy, co znacząco przekracza standardowe wartości dla tego okresu, choć – jak dodaje – bez poważniejszych zakłóceń w samej produkcji.

Deszcz, wiatr i brak światła: wyzwania dla borówki

O ile nadmierne opady i podmuchy wiatru udało się w dużej mierze opanować, o tyle producenci coraz mocniej odczuwają konsekwencje braku słońca. Niewystarczająca ilość światła w ostatnich miesiącach spowodowała opóźnienie wejścia w sezon, szczególnie w przypadku najwcześniejszych odmian borówki.

Dodatkowym problemem okazały się trudne warunki do zapylenia. Chłodna, wietrzna i „nieprzyjemna” pogoda ograniczała aktywność zapylaczy, co mogło wpływać na zawiązywanie owoców. W efekcie producenci zmuszeni byli do jeszcze uważniejszego monitorowania plantacji, zwłaszcza w zakresie:

• kontroli wilgotności gleby,
• zapobiegania chorobom związanym z nadmiarem wody,
• wietrzenia tuneli i obiektów osłonowych.

W Gibraleón, gdzie znajduje się jedno z gospodarstw Plus Berries, uszkodzenia spowodowane wiatrem określane są jako umiarkowane, co w kontekście skali zjawisk pogodowych można uznać za stosunkowo łagodny przebieg wiosny.

Owoce na krzewach powoli osiągają gotowość pozbiorczą

FOTO: Plus Berries

Techniczne zarządzanie plantacją: kontrola wilgotności i wietrzenie

Mimo trudnego początku sezonu, Roberto Arnal zachowuje ostrożny optymizm. Jak podkreśla, rośliny zareagowały dobrze, a dzięki właściwemu prowadzeniu plantacji oraz dobrej wentylacji obiektów uprawowych, udaje się uzyskać owoce o satysfakcjonującej wielkości i bardzo dobrych walorach smakowych.

Kluczowe elementy strategii zarządzania plantacją w tej sytuacji to:

• precyzyjna kontrola wilgotności podłoża,
• ograniczanie ryzyka chorób wynikających z nadmiaru wody,
• szybkie odprowadzanie wilgoci poprzez efektywną wentylację tuneli i osłon,
• stały monitoring kondycji krzewów oraz struktury owocowania.

W praktyce oznacza to intensywniejszą obecność doradców technicznych na plantacjach, częstsze lustracje pól i gotowość do podejmowania szybkich decyzji agrotechnicznych.

Jakość borówki pod presją rynku i pogody

Plus Berries, jako dostawca obsługujący wymagające rynki, silnie akcentuje konieczność utrzymania wysokich i powtarzalnych parametrów jakościowych borówki, niezależnie od przebiegu pogody. Firma zintensyfikowała kontrole jakości, aby owoce spełniały stałe standardy w zakresie jędrności, naturalnego nalotu woskowego, zbalansowanych cech organoleptycznych (smak, aromat, tekstura).

Z punktu widzenia odbiorców kluczowe są powtarzalność partii, stabilna jakość oraz dotrzymanie terminów dostaw. Jak podkreśla zarząd Plus Berries, rynek „nie interesuje się pogodą, tylko jakością i realizacją zobowiązań”. Dlatego priorytetem jest przewidywanie potencjalnych problemów i odpowiednie dostosowywanie zarządzania plantacją, tak aby każda wysyłka spełniała uzgodnione specyfikacje.

Strategia odmianowa jako tarcza przed nadmiarem wilgoci

Istotnym narzędziem w radzeniu sobie z kapryśną aurą jest przemyślane planowanie odmianowe. Zróżnicowany dobór odmian o różnym terminie dojrzewania pozwala:

• rozłożyć produkcję w czasie,
• ograniczyć koncentrację zbiorów w okresach największego ryzyka pogodowego,
• zmniejszyć presję chorób i zagrożeń związanych z nadmierną wilgotnością.

Dzięki temu firma jest w stanie lepiej zaakcentować regularność dostaw i spójność jakościową owoców przez cały sezon, nawet gdy warunki pogodowe znacząco odbiegają od normy.

Stała jakość borówki pomimo ekstremalnej pogody – wnioski dla branży

Przypadek Plus Berries z Huelvy pokazuje, że:

• wysoka zmienność pogodowa staje się nową normą dla produkcji borówki,
• kluczowe znaczenie zyskuje połączenie dobrej strategii odmianowej, nowoczesnej infrastruktury oraz intensywnego nadzoru technicznego,
• rynek wymusza na producentach utrzymanie jakości i ciągłości dostaw niezależnie od pogody.

Historia z sezonu 2026 potwierdza, że profesjonalne zarządzanie plantacją borówki – od nawadniania, przez ochronę roślin, po logistykę jakości – pozwala łagodzić skutki niekorzystnych warunków klimatycznych i utrzymać konkurencyjność na coraz bardziej wymagającym rynku jagodowym.

Źródło: freshplaza.com/Plus Berries

Z perspektywy średnich temperatur miniona zima nie wyglądała dramatycznie. W styczniu średnie dobowe wartości na poziomie około –10°C mieszczą się w granicach odporności większości gatunków jagodowych. Problem w tym, że roślin fizjologicznie nie zdążyły się dobrze przygotować do takich warunków. Jesień była długa i stosunkowo ciepła. Maliny, jeżyny i borówka przez długi czas pozostawały aktywne, gromadziły cukry, ale nie wchodziły w pełny, głęboki spoczynek. Takie „rozciągnięte” przygotowanie do zimy, bez wyraźnego, chłodnego okresu hartowania, powoduje, że tkanki zdrewniałe i części nadziemne pozostają bardziej wrażliwe na nagłe uderzenia mrozu.

- Te właśnie uderzenia przyszły na przełomie listopada i grudnia oraz na początku i pod koniec lutego. Lokalnie notowano spadki temperatur rzędu –20°C i niżej, lokalnie dość znacznie. W normalnych warunkach, przy dobrze zahartowanych roślinach, taki mróz nie musi oznaczać tragedii. Jednak po ciepłej jesieni, przy braku pełnego zdrewnienia tegorocznych przyrostów, wystarczy kilka nocy z silnym mrozem, by uszkodzić pędy, wiązki przewodzące, a w niektórych przypadkach nawet system korzeniowy – informował Jarosław Barszczewski z firmy Calfert w trakcie swego wystąpienia na konferencji Praktycznie o truskawkach i nie tylko.

Zbyt mokro w zimie – cichy wróg roślin wieloletnich

Drugim, często niedocenianym problemem tej zimy była woda. Na wielu plantacjach obserwowano bardzo duże zróżnicowanie wilgotności – od stanowisk o w miarę poprawnych warunkach, po fragmenty wyraźnie podmokłe. Dla roślin wieloletnich, takich jak maliny, jeżyny czy borówka, nadmierna wilgotność w okresie zimowym jest wyjątkowo niekorzystna. Utrzymuje się wtedy parcie korzeniowe, roślina nie przechodzi w pełny spoczynek, a część systemu korzeniowego może ulegać uszkodzeniom fizjologicznym i niedotlenieniu. W efekcie, kiedy później pojawia się mróz, tkanki są mniej odporne, a uszkodzenia – głębsze i trudniej odwracalne.

To zjawisko szczególnie mocno dotyka plantacji położonych w zagłębieniach terenu, na cięższych glebach lub tam, gdzie system odprowadzenia wody jest niewystarczający. Z zewnątrz rośliny mogą wyglądać standardowo, ale problemy wychodzą na jaw dopiero wiosną – przez słabe ruszenie wegetacji, nierównomierne pąkowanie, zasychanie części pędów.

Maliny: różnice między odmianami, rejonami i technologią prowadzenia

- W przypadku malin obraz po zimie jest bardzo zróżnicowany. Maliny letnie w niektórych rejonach, jak Dolny Śląsk, poradziły sobie całkiem nieźle. Z kolei na Pomorzu, zwłaszcza w przypadku późnych odmian, można spodziewać się wyraźniejszych strat. – przestrzegał doradca Calfert. Tłumaczył, że późne odmiany nie zawsze zdążyły zakończyć wegetację i dobrze zdrewnieć. Jeśli wchodziły w zimę osłabione – na przykład po silnej presji chorób w końcówce sezonu – ich odporność na mróz była dodatkowo ograniczona. Tam, gdzie nałożył się na to silny mróz, część przyrostów tegorocznych mogła zostać poważnie uszkodzona.

Zdaniem Jarosława Barszczewskiego, maliny jesienne w gruncie, prowadzone klasycznie na jeden zbiór, generalnie powinny poradzić sobie lepiej. Jeśli pędy zostały wycięte przy ziemi, a rośliny weszły w zimę w dobrej kondycji, przemrożenia nie powinny mieć tu kluczowego znaczenia. Znacznie trudniejsza sytuacja jest tam, gdzie prowadzono maliny na zbiór podwójny i pozostawiono pędy na drugi plon bez solidnego zabezpieczenia. Z gospodarstw, m.in. z rejonu Radomia, napływają już zdjęcia pokazujące wyraźne przemrożenia na pozostawionych pędach. Przemrożenie na oglądanych w tym tygodniu plantacjach w tunelach (10 tydzień)  wykazały, że im pęd pozostawiony był grubszy, tym więcej uszkodzeń mrozowych w postaci kołnierzykowego pękania i odchodzenia kory występowało na plantacji. Oznacza to konieczność wycięcia takich pędów. Co ciekawe – pędy średniej grubości i cienkie – w zasadzie nie wykazują takich uszkodzeń.   W praktyce może to oznaczać konieczność rezygnacji z podwójnego zbioru i przejście na strategię pozyskania jednego, mocnego plonu.

Jeszcze więcej zagrożeń wiąże się z malinami jesiennymi w pojemnikach. Donice i kontenery są narażone na gwałtowne wahania temperatury. Jeżeli pojemniki nie zostały zadołowane, osłonięte lub odpowiednio zabezpieczone, przemrożenia korzeni są bardzo prawdopodobne. Pierwsze sygnały od producentów wskazują, że część roślin rzeczywiście wymagać będzie szczególnej troski lub wręcz wymiany.

Jeżyny: tam, gdzie okrywano, jest nadzieja

Jeżyny należą do gatunków wrażliwszych na silny mróz, ale jednocześnie stosunkowo łatwo dają się zabezpieczyć mechanicznie – o ile pozwala na to konstrukcja plantacji. Tam, gdzie plantator dysponował rozwiązaniami ułatwiającymi przyginanie pędów i ich okrywanie (choćby prostymi „stolarzami”), zimowanie wyszło zaskakująco dobrze. Pędy przykryte włókniną czy innym materiałem, dociśnięte do ziemi, znacznie lepiej zniosły zimowe spadki temperatur.

- Odmienna sytuacja jest na plantacjach, gdzie zrezygnowano z jakiejkolwiek ochrony lub przyginanie pędów było technicznie utrudnione. W takich miejscach można się spodziewać wyraźnych strat – od przemarznięcia wierzchołkowych części pędów po uszkodzenia sięgające znacznie niżej. Ubiegłotygodniowa (9 tydzień) lustracja pokazała jednak, że niektóre odmiany uprawiane w gruncie w tunelach wcale nie wykazują oznak przemrożenia, mimo, że nie były zabezpieczane włókniną, a jedynie przezimowały w zamkniętym tunelu zblokowanym. Oznaczać to może, że dla niektórych odmian jeżyn głównym problem nie są  niskie temperatury, ale mróz w połączeniu z wiatrem ! Ostateczną skalę szkód pokaże cięcie i ocena przekrojów pędów w najbliższych tygodniach – mówił Jarosław Barszczewski.

Borówka wysoka: późne odmiany pod znakiem zapytania

Jak informował Jarosław Barszczewski, w borówce wysokiej sytuacja również jest mocno zróżnicowana. Kluczowe okazały się dwa czynniki: odmiana i lokalizacja. W rejonach o lżejszych mrozach i mniejszej pokrywie śnieżnej, przy dobrze zdrewniałych krzewach, uszkodzenia nie muszą być duże. Problem pojawia się tam, gdzie uprawia się odmiany późne, wchodzące w zimę z długim, niedokończonym wzrostem przyrostów. Jeśli połączymy to z silnym mrozem i grubą warstwą śniegu, która utrudniała szybkie wychłodzenie gleby, a jednocześnie sprzyjała nadmiernej wilgotności, ryzyko uszkodzeń pędów i pąków kwiatowych jest znaczące.

W praktyce oznacza to, że na niektórych plantacjach borówki można spodziewać się słabszego kwitnienia, gorszego zawiązania owoców, a miejscami konieczności mocniejszego cięcia odmładzającego w celu odbudowy krzewów.

Jak rozpoznać skutki przemrożeń na plantacji?

Pierwszym sygnałem problemów, który widać już na zdjęciach spływających z gospodarstw, są zmiany na pędach. Po wykonaniu cięcia ujawniają się wyraźne granice między zdrową, zielonkawą lub jasną tkanką a brunatnymi, martwymi fragmentami. Widać strefy zbrunatnienia w przekroju, pęknięcia, czasem wręcz „odcięcie” wierzchniej części pędu. Jeśli po takim cięciu okazuje się, że żywa tkanka występuje tylko przy samej podstawie rośliny, oznacza to, że przemrożenia sięgnęły bardzo głęboko i nie ma co liczyć na normalny plon z uszkodzonych partii.

Objawy mogą również pojawić się później, już w trakcie wegetacji. Nierównomierne ruszanie pąków, zamieranie całych odcinków pędów, słabe przyrosty i wyraźnie mniejsza liczba kwiatostanów to kolejne symptomy, które warto wiązać z uszkodzeniami zimowymi, a nie tylko z chorobami czy błędami nawożenia. Ostateczna skala szkód może się ujawnić niestety dopiero po obciążeniu roślin kwiatami, zawiązkami i owocami, a więc zbyt późno na podjęcie działań sanacyjnych.

Co producenci owoców miękkich mogą zrobić wiosną?

W obecnej sytuacji podstawową zasadą powinna być ostrożność. Kuszące jest szybkie pobudzanie roślin do wzrostu, ale zbyt intensywne stosowanie preparatów stymulujących lub nawozów silnie azotowych może okazać się ryzykowne. Zima najprawdopodobniej nie powiedziała jeszcze ostatniego słowa, a młode, świeże przyrosty są szczególnie wrażliwe na późne przymrozki.

- W pierwszej kolejności warto skupić się na wsparciu systemu korzeniowego. Dobrze dobrane nawożenie doglebowe – z udziałem NPK, siarki i mikroelementów – powinno być oparte na produktach dobrze rozpuszczalnych, które roślina jest w stanie efektywnie pobierać w niższych temperaturach. Uzupełnieniem mogą być preparaty stymulujące wzrost i regenerację korzeni, poprawiające ich zdolność do pobierania składników pokarmowych i wody. W wielu gospodarstwach coraz większe znaczenie zyskują również mikroorganizmy pożyteczne, pomagające w poprawie struktury gleby i rozkładzie resztek po zimie – mówił specjalista z firmy Calfert.

Nawożenie dolistne, w tym biostymulatory, warto wprowadzać dopiero w momencie, gdy rośliny rozwiną wystarczającą masę liści, a ryzyko silnych przymrozków będzie mniejsze. Celem powinno być wzmocnienie zielonej masy, poprawa kondycji roślin i delikatne wsparcie procesów regeneracyjnych, a nie „forsowanie” zbyt szybkiego wzrostu za wszelką cenę.

Rynek owoców miękkich: mniej towaru, większa presja na jakość

Jarosław Barszczewski pokusił się także o wstępną prognozę sezonu pod kątem sprzedaży owoców. - Jeśli przewidywania dotyczące skali przemrożeń się potwierdzą, w wielu gospodarstwach plony malin, jeżyn i części odmian borówki mogą być niższe. Z jednej strony może to oznaczać wyższe ceny, z drugiej – większą presję na utrzymanie jakości i ciągłości dostaw z plantacji, które wyszły z zimy w lepszym stanie. Dla całego sektora owoców miękkich to kolejny sygnał, że konieczne jest myślenie o zabezpieczeniach zimowych, odwodnieniu pól, doborze odmian pod kątem odporności na warunki pogodowe oraz planowaniu strategii regeneracji na wiosnę – dzielił się swymi spostrzeżeniami z plantatorami, którzy w liczbie ponad 300 przybyli na konferencję.

Choć obraz po tej zimie nie jest szczególnie optymistyczny, lepiej wiedzieć o możliwych problemach już teraz, niż zostać zaskoczonym dopiero w czasie kwitnienia czy zbiorów. Świadoma ocena kondycji roślin, rozsądne cięcie, dobrze przemyślane nawożenie i sięgnięcie po narzędzia wspierające regenerację mogą sprawić, że nawet po trudnej zimie sezon nie musi być całkowicie stracony.

Dobrym punktem wyjścia do zrozumienia potrzeb borówki jest obserwacja jej „kuzynki” – jagody leśnej. Rośnie ona na lekkich, piaszczystych glebach, gdzie nadmiar wody swobodnie spływa w dół, a system korzeniowy rozkłada się płytko, horyzontalnie. Nad glebą leży warstwa mchu, który utrzymuje wilgoć, tworzy naturalną „matę” i chroni powierzchnię przed nadmiernym nagrzewaniem i wysychaniem. W takim środowisku roślina ma stale dostęp do powietrza, wilgoci i umiarkowanej ilości składników.

Piotr Szurek, Berry Advisor, Falęcice 27.02.2026

FOTO: Michał Piątek

Uprawa borówki na plantacji powinna być jak najwierniejszą próbą odtworzenia tego modelu. W praktyce oznacza to budowę podniesionego zagonu o dobrej przepuszczalności, przykrytego ściółką lub matą, z kontrolowanym dopływem wody. Kluczem jest równowaga: nadmiar wody musi mieć możliwość ujścia w głąb, a jednocześnie powierzchnia powinna zatrzymywać tyle wilgoci, by strefa korzeniowa nie wysychała gwałtownie.

Zagon na lekkiej i ciężkiej glebie: różne podejścia, ten sam cel

Na ciężkich glebach gliniastych najważniejsze jest zapewnienie odpływu wody. Nie chodzi o to, by kopać głębokie rowy – wystarczy płytka inicjacja, rzędu kilku centymetrów, pozwalająca nabrać trochę ziemi do wymieszania z biomasą. Następnie zasadniczą część pracy wykonuje się „do góry”, budując wysoki zagon. To on ma być strefą życia korzeni – napowietrzoną, przepuszczalną, ale stabilną.

Na lekkich piaskach podejście jest nieco inne. Naturalny drenaż jest bardzo dobry, więc większym wyzwaniem staje się zatrzymanie części wody w profilu. W takim przypadku można pozwolić sobie na nieco głębszą ingerencję, tworząc pewien „bufor wilgoci” w dolnych partiach zagonu. Niezmienna pozostaje zasada: struktura musi być stabilna i przepuszczalna, a nie zamieniać się po kilku latach w ciasno zbity, nieprzewiewny wał.

Tu właśnie pojawia się rola domieszki rodzimej ziemi. Zagon złożony wyłącznie z torfu i trociny jest kosztowny i nietrwały – mineralizuje się, osiada, traci wysokość. Dodanie odpowiednio dobranego udziału gleby (na glinach ok. 10%, na piaskach nawet 30%) pozwala stworzyć konstrukcję, która utrzyma kształt i będzie dobrym oparciem dla systemu korzeniowego przez wiele lat.

Bezpieczne zakwaszanie: siarka tak, ale w dawce i formie kontrolowanej

- Zakwaszenie gleby jest jednym z tych elementów, w których łatwo o poważne błędy. W branży funkcjonuje przekonanie o zaletach sypanie kilku ton pylistej siarki na hektar przed założeniem plantacji. Z praktyki doradczej wynika jednoznacznie: takie dawki częściej niszczą plantację, niż jej pomagają. Siarka w formie pylistej rozpuszcza się bardzo szybko, gwałtownie obniżając pH i dramatycznie podnosząc przewodność elektryczną roztworu glebowego. Zdarza się, że wskaźnik EC po takim zabiegu sięga wartości rzędu 17 – to poziom toksyczny dla większości upraw – informował w trakcie swej prelekcji Piotr Szurek.

Czytaj także:

borówka

Jędrne owoce, silne rośliny - nowoczesne nawożenie borówki wysokiej pod zbiór mechaniczny

Znacznie bezpieczniejszym rozwiązaniem jest siarka granulowana. Rozkłada się powoli, pozwalając na stopniowe obniżanie pH w ciągu kilku lat. Na cięższych glebach maksymalne dawki, jakie można uznać za bezpieczne, to okolice 1,2 t/ha. W wielu rejonach, przy określonym typie ziemi, optymalna dawka wynosi nawet około 600 kg/ha – i to wystarcza, by w połączeniu z odpowiednio zakwaszoną wodą i kwaśnymi nawozami osiągnąć pożądany poziom pH podłoża w strefie korzeni.

Zasady przygotowania podłoża w odniesieniu do wyniku jego analizy

FOTO: Michał Piątek

Ważne jest również, by prawidłowo interpretować badania gleby. Wiele tabel i zaleceń podaje wartości pH mierzone w roztworze KCl, podczas gdy plantatorzy operują potocznie pH „w wodzie”. Różnice pomiędzy tymi metodami mogą wynosić nawet 1,5 jednostki, co ma zasadnicze znaczenie przy doborze dawki siarki. Dlatego zawsze warto upewnić się, jaką metodą wykonano analizę, zanim sięgnie się po nawóz.

Woda: sprzymierzeniec lub największy wróg

W uprawie borówki najważniejszym czynnikiem nie jest ani intensywne nawożenie, ani nawet samo cięcie, ale kontrola wody. Roślina ta nie wytwarza klasycznych korzeni włośnikowych, więc składniki pobiera głównie przez zewnętrzną warstwę korzeni. Ta powierzchnia jest dość duża, ale niezwykle wrażliwa na zalanie. W odróżnieniu od wielu innych gatunków borówka znacznie lepiej znosi krótkotrwałe przesuszenie niż długotrwałe „stanie w wodzie”.

- Dlatego fundamentalną zasadą jest: lepiej nieco niedolać, niż przelać. Dotyczy to szczególnie pierwszego roku po posadzeniu, kiedy system korzeniowy dopiero się rozwija, a bryła pojemnikowa często trzyma wodę inaczej niż otaczający zagon. Zdarza się, że po dwóch latach od posadzenia, przy braku wzrostu, roślina nadal praktycznie w całości tkwi w zwartej bryle doniczkowej, podczas gdy zagon wokół niej ma zupełnie inne warunki wilgotności. Z zewnątrz widać tylko „krzak, który nie rośnie”, a przyczyna leży pod powierzchnią – wyjaśniał doradca.

Kontynuując wystąpienie informował, że w nowoczesnych systemach nawadniania istnieją oczywiście zaawansowane czujniki i urządzenia pomiarowe, ale w praktyce najczęściej wystarcza konsekwentna kontrola i wyczucie plantatora. Regularne odkrywki pozwalają zobaczyć, czy profil jest równomiernie wilgotny, czy tworzą się zastoiska wody, czy nie powstaje „podeszwa” w piaskach ilastych. Dopiero na tej podstawie można sensownie regulować dawki i częstotliwość podlewania.

Mata: pomoc czy przeszkoda?

Jednym z częstszych dylematów jest wybór między uprawą „na macie” a w odkrytym zagonie ze ściółką organiczną. Maty mają istotne zalety: zmniejszają parowanie, stabilizują warunki wilgotności przy powierzchni i w lekkich stanowiskach umożliwiają redukcję zużycia wody nawet o około 40%. Są szczególnie cenne tam, gdzie dostęp do wody jest ograniczony, a gleby są bardzo przepuszczalne.

Z drugiej strony mata ogranicza możliwość wizualnej kontroli warunków w strefie korzeniowej. Przeładowanie wodą małej rośliny, zwłaszcza na początku uprawy, jest wtedy dużo łatwiejsze. Mały liść i niewielka masa zielona oznaczają małą transpirację, a jeśli pod matą stale stoi woda, korzenie szybko zaczynają się dusić. W dodatku mata w praktyce wymusza fertygację, utrudniając precyzyjne korygowanie nawożenia w oparciu o obserwację roślin i gleby.

Uczestnicy spotkania w Falęcicach 27.02.2026

FOTO: Michał Piątek

Doświadczenia amerykańskie pokazują jednak, że przy odpowiednio przygotowanym zagonie i dobrze ustawionej fertygacji mata może być stabilnym, przewidywalnym rozwiązaniem. Tam, gdzie naturalna gleba ma już odpowiednie pH i strukturę, a głównym celem jest utrzymanie wilgoci i ograniczenie chwastów, stosowanie mat o większej gramaturze stało się standardem. W polskich warunkach decyzja o macie powinna być jednak zawsze poprzedzona rzetelną oceną gleby i dostępności wody.

Zagon pod kombajn: geometria, która decyduje o stratach

Przy planowaniu zbioru mechanicznego kształt zagonu staje się krytycznym elementem technologii. Klasyczny, niski, płaski zagon, dobrze znany z wielu starszych plantacji, źle współpracuje z kombajnem. Elementy prowadzące maszyny – tzw. „rybie ości” – nie są w stanie objąć krzewu przy samej ziemi, owoce spadają do środka lub poza strefę zbiorczą, a straty są wysokie.

Amerykańskie rozwiązania, które sprawdziły się w praktyce, opierają się na wysokich, półokrągłych zagonach. Kombajn jest opuszczany tak, by jego elementy robocze dosłownie „nakładały się” na zagon, obejmując krzewy u podstawy. Dzięki temu owoce strząśnięte z pędów toczą się po łagodnym profilu do systemu zbiorczego, a nie spadają w przypadkowe miejsca. To wymaga od plantatora bardzo konsekwentnego formowania nie tylko samych zagonów, ale i pokroju krzewu.

Do formowania takich wałów można z powodzeniem wykorzystać maszyny zaprojektowane pierwotnie do zakładania rzędów szparagów. Używane formowniki pozwalają zbudować wysokie, równe zagon, a przy odpowiedniej regulacji profilu można go dopasować do konkretnego modelu kombajnu. To rozwiązanie jest często tańsze i skuteczniejsze niż budowa zupełnie nowych maszyn od zera.

Cięcie pod kombajn: krzew, który „wpina się” w maszynę

- Zagon to tylko połowa sukcesu. Druga połowa to krzew, którego pokrój współpracuje z maszyną, zamiast z nią walczyć. Ideał to forma zbliżona do litery V, gdzie baza jest podcięta i oczyszczona z nisko rosnących, wylegających pędów, a główne gałęzie są wzniesione i w miarę sztywne. Dzięki temu „rybia ość” kombajnu może zapiąć się na krzewie u nasady, ścisnąć go delikatnie i efektywnie strząsnąć owoce bez rozpadu struktury na wszystkie strony – mówił Piotr Szurek.

W praktyce oznacza to konieczność bardzo zdecydowanego cięcia w pierwszych latach uprawy. W drugim roku lepiej jest mocno ograniczyć owocowanie – usuwać pąki i młode zawiązki – po to, by roślina skupiła się na budowie silnych pędów konstrukcyjnych. Te dwa lata „inwestycji w drewno” zwracają się później wielokrotnie, gdy kombajn ma do czynienia z krzewem stabilnym, o przewidywalnym zachowaniu podczas wstrząsania.

Nie wszystkie odmiany reagują tak samo na cięcie – część z nich wymaga wręcz pewnego rozrostu, bo zbyt silne ograniczenie może je osłabić. Dlatego schemat prowadzenia trzeba zawsze dostosować do konkretnej odmiany, biorąc pod uwagę jej naturalny pokrój i siłę wzrostu.

Materiał szkółkarski: różne początki, różne możliwości

Doradca apelował, by każdorazowo zwracać uwagę na źródło i jakość materiału szkółkarskiego. Sadzonki rozmnażane klasyczną metodą pędową często są wyższe, ale mniej rozgałęzione. Część pracy nad ich formą spada wtedy na plantatora – trzeba je mocniej ciąć i dłużej kształtować. Mogą jednak okazać się bardzo przydatne w kontekście prowadzenia zbioru przy użyciu kombajny z roślin już w wieku produkcyjnym.

Sadzonki z kultur in vitro weszły na rynek jako odpowiedź na ogromne zapotrzebowanie na materiał nasadzeniowy. Początkowo budziły różne obawy, ale dziś technologia ich produkcji jest dobrze opanowana. Mają zwykle lepsze rozgałęzienie, dynamiczniej się krzewią i szybciej budują masę wegetatywną. Przy tym samym wieku różnice w zachowaniu roślin na plantacji bywają znaczące – co ma bezpośredni wpływ na tempo, w jakim plantacja jest gotowa na wejście kombajnu.

Plantacja gotowa na mechanizację: efekt sumy drobnych decyzji

Mechaniczny zbiór borówki nie jest jednym ruchem, ale konsekwencją wielu decyzji podjętych kilka lat wcześniej: wyboru gleby, sposobu jej przygotowania, dawki siarki, typu zagonu, zastosowania lub rezygnacji z maty, doboru odmian, formy cięcia i jakości materiału nasadzeniowego. Kombajn, który wjeżdża na tak przygotowaną plantację, nie jest „magiczna maszyną rozwiązującą problem ludzi do zbioru”, ale narzędziem wpisanym w całą koncepcję produkcji.

Jeśli te elementy zostały przemyślane, plantacja jest w stanie znieść pewne straty typowe dla zbioru mechanicznego – odpad zielonej jagody, delikatne uszkodzenia, częściową utratę nalotu – i nadal przynosić dochód. W świecie rosnących kosztów pracy i niestabilności politycznej właśnie taka zdolność adaptacji może decydować o tym, kto na rynku borówki zostanie, a kto z niego zniknie.

Piętnaście lat temu podobna dyskusja toczyła się wokół pomidora gruntowego. Na szkoleniach dominowało przekonanie, że w polskich warunkach zbiór kombajnem „nie ma prawa się udać”. Mimo że w Europie Zachodniej takie technologie już istniały, w kraju traktowano je jak ciekawostkę. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej – około 90% pomidorów przemysłowych zbiera się mechanicznie. Zmieniły się odmiany, technologia uprawy, konstrukcja maszyn i wymagania przetwórstwa.

Ta historia nie jest anegdotą – to ostrzeżenie czy może raczej przepowiednia dla wszystkich, którzy dostrzegają analogię. To, co dziś wielu plantatorom borówki wydaje się „nierealne” (zbiór deserowych owoców kombajnem, w polskim klimacie, przy wysokich wymaganiach jakościowych), za kilkanaście lat może stać się absolutnym standardem. Właśnie ta perspektywa skłania do poważnej rozmowy o przyszłości borówki.

Koszty pracy i zmiany prawa: dlaczego ręczny zbiór powoli odchodzi do lamusa?

- Kluczowym problemem staje się dziś dostęp do pracowników sezonowych. Koszty legalnego zatrudnienia systematycznie rosną – m.in. składki i opłaty (jak KRUS od pracowników z Ukrainy), które trzeba odprowadzać co miesiąc. Każdy pracownik wymaga umowy, a kontrole służb – zwłaszcza Straży Granicznej – są coraz częstsze i bardziej restrykcyjne. Kary za nielegalne zatrudnienie liczone są już nie „od gospodarstwa”, ale od osoby, co oznacza potencjalne tysiące złotych za każdego pracownika – wyjaśniał w trakcie spotkania Piotr Szurek.

Do tego dochodzi twardy czynnik geopolityczny: zależność od pracowników zza wschodniej granicy. Wystarczy decyzja polityczna o zawieszeniu ruchu granicznego na kilkadziesiąt dni, by cała branża oparta na szybkim, ręcznym zbiorze w krótkim oknie czasowym – znalazła się w sytuacji bez wyjścia.

USA: tam rentowna plantacja to plantacja zbierana kombajnem

Jak informował doradca, w Stanach Zjednoczonych intensywna produkcja borówki rozwija się od ponad 30 lat. Doświadczenia tamtejszych plantatorów są jednoznaczne: nie ma ekonomicznie rentownych plantacji, które nie byłyby zbierane mechanicznie. Mechanizacja nie jest dodatkiem, ale podstawą całego systemu: od hodowli odmian, przez projektowanie plantacji, po sortownie i pakowanie.

Spotkanie w Falęcicach poświęcone uprawie borówki pod mechaniczny zbiór

FOTO: Michał Piątek

Z polskiej perspektywy istotna jest jeszcze jedna różnica: inne podejście do nalotu na owocach. W USA konsument oczekuje przede wszystkim smacznych, słodkich i chrupkich owoców. Stopień zachowania nalotu nie jest kluczowym kryterium. Kombajny, które tam pracują, nie zapewniają wysokiej troski o nalot – ich zadaniem jest możliwie delikatne strząśnięcie i zebranie owocu, ale częściowe starcie warstwy woskowej jest akceptowane.

- W Polsce rynek deserowy nadal mocno ocenia owoce wizualnie, co rodzi obawy przed mechanizacją. Warto jednak zauważyć, że w miarę wzrostu kosztów pracy i presji konkurencyjnej te oczekiwania również mogą ewoluować. W tym czasie to technologia uprawy – odmiany o odpowiednim pokroju i jędrności, kształt zagonu, sposób cięcia – będzie decydowała, czy mechaniczny zbiór da produkt akceptowalny dla rynku – stwierdził Piotr Szurek.

Czytaj także:

kombajn do borówek

Jak ograniczyć koszt zbioru borówek?

Odmiany pod zbiór mechaniczny: co już dziś działa?

Z praktyki doradczej i obserwacji na plantacjach można wskazać już przynajmniej trzy odmiany, które sprawdziły się przy zbiorze kombajnem. Charakteryzują je sztywne, wzniesione pędy i pokrój sprzyjający „objęciu” krzewu przez maszynę, dobra jędrność oraz odpowiedni balans między siłą trzymania jagody a łatwością odrywania przy wstrząsaniu. W standardowych warunkach te odmiany pozwalają na zbiory mechaniczne bez większych problemów.

Ważnym atutem nowoczesnych kreacji jest także wysoka mrozoodporność – deklarowana często na poziomie –30, a nawet –38°C przy prawidłowym przygotowaniu roślin do zimy. To pozwala myśleć o nich jako o odmianach „kompletnych”: dostosowanych do naszego klimatu, a jednocześnie kompatybilnych z mechanizacją.

- Dobór odmiany nigdy nie jest oderwany od reszty technologii. Inaczej planuje się plantację nastawioną na świeży rynek deserowy, inaczej na przemysł czy przetwórstwo mrożeniowe. W jednym i drugim przypadku mechaniczny zbiór może jednak być przewagą, o ile przy zakładaniu plantacji uwzględni się przyszłą pracę kombajnu – mówił doradca.

Stanowisko pod borówkę: nie każda ziemia jest dobra, nawet jeśli „da się posadzić”

W obiegu funkcjonuje szkodliwy mit, że borówkę można posadzić wszędzie – w donicy na betonie, na ciężkiej łące po odwodnieniu czy w dowolnym polu po intensywnym zakwaszeniu. Osiem lat intensywnej pracy doradczej i oględzin dziesiątek hektarów złych plantacji doprowadziło Piotra Szurka do prostego wniosku: owszem, wiele gleb nadaje się pod borówkę, ale wcale nie wszystkie.

- Jeśli przyjmiemy, że 100% to wszystkie dostępne stanowiska, to około 80% można z większym lub mniejszym nakładem przystosować pod borówkę. Pozostałe 20% to lokalizacje, w które inwestowanie jest zwykłym marnowaniem pieniędzy. Zaklinanie rzeczywistości na etapie zakładania plantacji kończy się później frustracją, słabymi plonami i brakiem zwrotu z inwestycji – wyjaśniał ekspert.

To szczególnie istotne przy obecnych kosztach. Założenie jednego hektara nowoczesnej plantacji, z pełną infrastrukturą, to realnie koszt od 100 do nawet 300 tysięcy złotych, w zależności od standardu przy założeniu, że już posiadamy teren. Przy takich kwotach nie można opierać decyzji na „przypuszczeniach” – konieczna jest twarda analiza stanowiska.

Odkrywka glebowa i drenaż: punkt wyjścia, nie dodatek

Najważniejszym pierwszym krokiem jest wykonanie odkrywki glebowej. Chodzi nie tylko o pobranie próbek do analizy chemicznej, ale realne obejrzenie profilu gleby: jak głęboko sięga warstwa uprawna, czy woda stoi w gruncie, czy szybko przesiąka, gdzie pojawiają się warstwy zwięzłe, jak zachowują się piaski ilaste. W praktyce to właśnie zła gospodarka wodą – a nie rzekomo marnej jakości materiał szkółkarski czy niewłaściwe nawożenie – jest główną przyczyną problemów na plantacjach.

Na piaskach ilastych problemem bywa narastająca „podeszwa” tworzona przez drobne frakcje pęczniejące pod wpływem stałego, kroplowego nawadniania. Z czasem taka warstwa staje się nieprzepuszczalna, profil glebowy przestaje drenować wodę w dół, a korzenie borówki zaczynają „pływać” w nadmiarze wilgoci. Rośliny reagują zamieraniem, mimo że z góry wszystko wygląda pozornie poprawnie.

Z kolei przykładem naturalnie dobrego stanowiska jest świeżo wykarczowany las: dużo próchnicy leśnej, kwaśne środowisko, piasek i dobry drenaż. Po dodaniu trociny i odpowiednim nasadzeniu taka działka wymaga minimalnych korekt. W skrajnej opozycji stoją stare sady wielokrotnie wapnowane – w rzędach, gdzie latami sypano kredę czy wapno magnezowe, trudno będzie stworzyć środowisko przyjazne borówce bez ogromnych nakładów.

Profesjonalne doradztwo: plantacja jako projekt inwestycyjny

Przy tak dużej złożoności czynników warto traktować plantację jak projekt inwestycyjny, a nie „eksperyment w polu”. Firmy wyspecjalizowane w doradztwie borówkowym potrafią ocenić stanowisko, zaprojektować zagon, dobrać komponenty (torf, trociny, udział rodzimej ziemi), a następnie pomóc w prowadzeniu plantacji w kierunku planowanego modelu zbioru – ręcznego, mechanicznego lub mieszanego.

- Kluczowe jest to, by te decyzje zapadały przed pierwszą łopatą wbita w grunt. Po fakcie, gdy rośliny już rosną, możliwości korekty są ograniczone i kosztowne. Wtedy często widać, że na etapie startu zabrakło najważniejszego – rzetelnej analizy gleby i wody oraz świadomości, że plantacja ma być nie tylko „ładna”, ale przede wszystkim rentowna. A w tym wypadku mechaniczny zbiór może okazać się koniecznością, a nie wyborem. – skonkludował Piotr Szurek.

Na wielu plantacjach wciąż dominuje proste podejście do biostymulacji: aminokwasy traktowane są jako uniwersalne „biostymulatory”. W praktyce jest to jedynie forma pożywki, która może roślinę wzmocnić, ale nie musi w sposób kontrolowany wpływać na jej procesy fizjologiczne. Sama obecność aminokwasów nie czyni jeszcze produktu prawdziwym biostymulatorem.

Zbiór kombajnowy borówek - surowiec do mrożenia odpowiedniej jakości

FOTO: Justyna Dobrosz

- Nowoczesne rozwiązania, takie jak te oferowane przez Timac Agro, opierają się na połączeniu składników pokarmowych, ekstraktów z alg morskich oraz prekursorów fitohormonów. To właśnie algi, funkcjonujące naturalnie w środowiskach o wysokim poziomie stresu, dostarczają związków zwiększających odporność roślin. Z kolei prekursory fitohormonów pozwalają łagodnie „prowadzić” roślinę przez kluczowe fazy rozwojowe, bez ryzyka zaburzenia jej gospodarki hormonalnej, jakie niesie ze sobą bezpośrednie podawanie syntetycznych hormonów. Biostymulatory Timac Agro są oparte na opatentowanych kompleksach – różniących się w zależności od przeznaczenia produktu – co pozwala precyzyjnie ukierunkować działanie na korzeń, liść czy owoc – mówiła we wstępie swego wystąpienia w Falęcicach Dorota Furmaniak z Timac Agro Polska.

Szybki start po zimie: regeneracja i masa liściowa

Ostatnie sezony pokazały, że nawet typowa dla Polski zima potrafi poważnie uszkodzić plantacje borówki, zwłaszcza tam, gdzie krzewy nie weszły dobrze w stan spoczynku. Uszkodzenia wierzchołków pędów, martwe fragmenty przyrostów i słaba reakcja na wiosenne ocieplenie to coraz częstszy obraz w terenie.

Jak informowała przedstawicielka firmy Timac, w takich warunkach bardzo dobrze sprawdza się Vitalfit – biostymulator Timac Agro rekomendowany m.in. po uszkodzeniach mrozowych. Oprócz składników pokarmowych i aminokwasów zawiera opatentowany kompleks Vitalfit, który silnie stymuluje regenerację tkanek po uszkodzeniach, przyspiesza tworzenie nowych przyrostów i – co kluczowe – pozwala szybko odbudować masę liściową.

Dorota Furmaniak, Timac Agro

FOTO: Michał Piątek

Dla borówki pod zbiór mechaniczny szybkie „zbudowanie liścia” na starcie sezonu ma fundamentalne znaczenie: dobrze rozwinięta powierzchnia asymilacyjna umożliwia intensywne pobieranie i przetwarzanie składników pokarmowych, roślina lepiej znosi późniejsze przymrozki, a także szybciej reaguje na nawożenie doglebowe i fertygację.

Zdrowy korzeń – fundament pod wysoki i powtarzalny plon

Drugim filarem nowoczesnego nawożenia borówki jest utrzymanie silnego, relatywnie głębokiego systemu korzeniowego oraz aktywnej mikoryzy. Timac Agro od lat rozwija nawozy doglebowe i do fertygacji oparte na własnych kompleksach biostymulujących, takich jak Fertiactyl (kompleks  z glicyną betainą, zeatyną i kwasami huminowymi fulwowymi), Seactiv (kompleks algowy, glicyna -betaina, IPA) czy Physio+ w nawozach typu Physiomax.  - W odróżnieniu od klasycznych „starterów” o prostym składzie, tego typu nawozy łączą makro- i mikroelementy z ekstraktami z alg oraz związkami wpływającymi na architekturę systemu korzeniowego i jego regenerację – wyjaśniała Dorota Furmaniak.

Dodała, że dzięki temu rośliny tworzą więcej korzeni włośnikowych, lepiej znoszą stresy glebowe (przemarznięcie, przesuszenie, okresowe zalanie), a jednocześnie są stabilniej zakotwiczone w zagonie, co ma bezpośrednie znaczenie przy zbiorze kombajnowym. Odpowiednio zbudowany system korzeniowy, silnie skolonizowany przez pożyteczne mikroorganizmy, umożliwia też pełniejsze wykorzystanie nawożenia – zarówno mineralnego, jak i organicznego – w całym profilu glebowym.

Wapń odżywczy – jędrność i trwałość owoców pod kombajn

W produkcji borówki wysokiej pod zbiór mechaniczny nie da się pominąć tematu wapnia odżywczego. To właśnie on odpowiada za jędrność, odporność skórki na pękanie, trwałość pozbiorczą i ograniczenie uszkodzeń w trakcie strząsania na kombajnie. Praktyka pokazuje, że przy zawartości wapnia w glebie poniżej około 1000 ppm trudno oczekiwać wysokiej jakości plonu, zwłaszcza jeśli owoce mają trafić na bardziej wymagające rynki.

W ofercie Timac Agro szczególną rolę odgrywa więc Physiomax – nawóz wapniowy oparty na mezokalku, czyli szybko przyswajalnej formie węglanu wapnia. Jego zaletą jest możliwość dostarczenia roślinie dużej ilości wapnia odżywczego bez istotnego podnoszenia pH, co w przypadku borówki ma kluczowe znaczenie. Obecność kompleksu Physio+ opartego m.in. na aminopurynach z alg poprawia pobieranie wapnia z gleby i jego transport w roślinie. Dzięki temu borówka korzysta nie tylko z obecności wapnia w strefie korzeniowej, ale realnie „przenosi” go tam, gdzie jest on najbardziej potrzebny – do rozwijających się owoców.

W praktyce dawki nawozu dobiera się na podstawie analizy gleby i zasobności stanowiska, ale na wielu plantacjach mieszczą się one w granicach 200–400 kg/ha zastosowanych wczesną wiosną, jeszcze przed ruszeniem intensywnej wegetacji.

Jakość owoców: jędrność, nalot i wyrównanie dojrzewania

Produkt kierowany pod zbiór mechaniczny nie musi być owocem „drugiej kategorii”. Przy umiejętnym nawożeniu i biostymulacji możliwe jest uzyskanie borówki o jędrności i trwałości zbliżonej do standardu deserowego, co otwiera plantatorom drogę do lepiej płatnych kanałów sprzedaży.

Rozwiązania Timac Agro, takie jak specjalistyczne nawozy wapniowe do fertygacji z kompleksem Adur (wapń w formie chlorku z biostymulatorem) czy produkty z serii KSC (z kompleksem phytactyl), pozwalają zwiększyć kaliber owoców, a jednocześnie „usztywnić” je. Mobilny wapń, podany w kluczowym momencie – zwłaszcza w intensywnym okresie wzrostu owoców w czerwcu, gdy transpiracja jest wysoka – jest efektywnie transportowany do jagód. Jednocześnie unika się nadmiernego wprowadzania azotu w formie saletrzanej, który rozmiękcza owoce i pogarsza ich trwałość.

Kaoris, Timac Agro

FOTO: Michał Piątek

Dorota Furmaniak podczas borówkowego spotkania podkreślała także, że ważnym elementem programu jakościowego są również produkty takie jak Kaoris, których zadaniem jest podniesienie jędrności i sztywności owoców oraz zwiększenie elastyczności skórki. Dzięki temu borówki lepiej znoszą strząsanie i transport taśmami kombajnu, a plantator ogranicza straty wynikające z pęknięć i uszkodzeń. Dodatkowo utrzymanie atrakcyjnego nalotu na owocach – często usuwanego przy mechanicznym zbiorze – staje się realnym celem agrotechnicznym. Produkty tej grupy pomagają także ograniczać opadanie zawiązków, co jest szczególnie istotne po wiosennych przymrozkach, które zapewne wciąż przed nami.

Wyrównana plantacja i regeneracja po stresie

Pod kątem mechanizacji zbioru borówek równie ważna jak sama jakość owocu jest wyrównana wysokość krzewów i zbliżona faza dojrzewania. Tam, gdzie rośliny rosną nierówno, a część rzędów jest wyraźnie słabsza, wzrasta ryzyko uszkodzeń mechanicznych, a zbiór staje się mniej efektywny.

Genaktis, Timac Agro

FOTO: Michał Piątek

Silne biostymulatory oparte na wysokiej zawartości ekstraktów z alg morskich, takie jak Genaktis (biostymulator do stosowania nalistnego i fertygacji), są wykorzystywane do wyrównywania wzrostu plantacji. Dzięki nim krzewy stają się bardziej odporne na stres, pędy zyskują pożądaną sztywność, a zawiązywanie i dojrzewanie owoców przebiega w zbliżonym tempie na całej kwaterze. W efekcie kombajn pracuje w bardziej jednorodnym łanie, a udział owoców o parametrach premium w plonie rośnie.

Po zbiorze mechanicznym – nieuchronnie wiążącym się z uszkodzeniami pędów – kluczowe jest szybkie uruchomienie procesów regeneracyjnych. Produkty stymulujące tworzenie tkanki kalusowej na ranach ograniczają wnikanie patogenów, przyspieszają zabliźnianie i pozwalają krzewom szybciej wejść w fazę budowy pąków na kolejny sezon.

Bezpieczne zakwaszanie i ochrona korzeni

Utrzymanie niskiego pH podłoża pod borówkę jest koniecznością, jednak agresywne zakwaszanie przy użyciu silnych kwasów może „przypalać” delikatne korzenie i degradować mikoryzę. - Dlatego coraz większym zainteresowaniem cieszą się rozwiązania takie jak Sulfacid – nawóz łączący azot (mocznik) z siarką, który działa zakwaszająco, a jednocześnie jest zdecydowanie bezpieczniejszy dla systemu korzeniowego niż klasyczny kwas azotowy. Stosując niższą dawkę w przeliczeniu na jednostkę zakwaszenia, plantator utrzymuje korzystne pH, nie niszcząc przy tym mikoryzy, która jest jednym z najważniejszych „sprzymierzeńców” borówki w pobieraniu składników pokarmowych – doradzała Dorota Furmaniak.

Program, nie pojedynczy zabieg!

- Produkcja borówki wysokiej pod zbiór mechaniczny wymaga myślenia programowego. Pojedyncza dawka wapnia czy doraźny zabieg aminokwasowy nie zastąpią spójnej strategii nawożenia i biostymulacji. Dopiero połączenie kilku elementów – zaawansowanej biostymulacji, optymalnego poziomu wapnia odżywczego, stabilnego systemu korzeniowego, precyzyjnego dokarmiania dolistnego i fertygacji oraz szybkiej regeneracji po stresach – pozwala w pełni wykorzystać potencjał plantacji – konkludowała główne wnioski ze swej prelekcji specjalistka.

Uznała, że rozwiązania Timac Agro, oparte na opatentowanych kompleksach i wieloletnich doświadczeniach w uprawach jagodowych, umożliwiają zbudowanie takiego programu w sposób dopasowany do konkretnego gospodarstwa: od startu po zimie, przez intensywny wzrost w czerwcu, aż po regenerację plantacji po zbiorach. Dzięki temu plantator, który produkuje borówkę „pod kombajn”, może jednocześnie celować w jakość pozwalającą na sprzedaż owoców w segmencie deserowym.

Wiele starszych plantacji w Polsce powstawało w czasach, gdy praca sezonowa była znacznie tańsza i łatwo dostępna, a o zbiorze borówki kombajnem mało kto w ogóle myślał. Rozstawy rzędów i sposób prowadzenia krzewów dopasowywano do małych ciągników i zbioru ręcznego. Zagonów nie robiono zbyt wysokich, krzewom pozwalano szeroko się rozrastać u podstawy, a uwrocia projektowano tak, by ledwie wystarczyły do zawracania ciągnikiem z opryskiwaczem czy kosiarką.

Czytaj także:

kombajn do borówek

Jak ograniczyć koszt zbioru borówek?

Dziś ta „filozofia” mści się coraz częściej. Brakuje ludzi do zbioru, stawki za pracę rosną z roku na rok, a wielu plantatorów rezygnuje z trzeciego czy czwartego podejścia do kwatery, ograniczając się do zrywania tylko pierwszej, najlepiej wyeksponowanej partii owoców. Reszta zostaje na krzewach, bo koszty zbioru przewyższają opłacalność.

Dlatego nowe nasadzenia warto planować zupełnie inaczej – od początku tak, by dawały możliwość zarówno zbioru ręcznego, jak i mechanicznego. Plantacja przygotowana pod kombajn zawsze może być zbierana ręcznie. Plantacja zaprojektowana wyłącznie pod rwaczy zwykle nie daje się już sensownie zmechanizować.

Sytuację dodatkowo zmienia fakt, że w Polsce działa już kilka firm produkujących kombajny do zbioru borówek, dostępne są także maszyny importowane i usługi zbioru. Coraz łatwiej też sprzedać owoce zebrane mechanicznie, nawet bez sortowania po zbiorze. Gospodarstwo inwestujące w kombajn i prostą linię sortującą może znacząco obniżyć koszt zbioru, a jednocześnie sporą część jagód wciąż kierować na rynek świeży.

Zbyt delikatne podejście do cięcia zimowego

Drugim częstym problemem jest nieodpowiednie prowadzenie krzewów – przede wszystkim zbyt łagodne cięcie zimowe. Wiele osób ma opór przed mocniejszym prześwietleniem roślin, bo każdy pęd z pąkami kwiatowymi wydaje się potencjalnym zyskiem. W praktyce prowadzi to do krzewów przerośniętych, zagęszczonych, wypełnionych starymi, mało produktywnymi pędami.

Czytaj także:

cięcie borówek

Cięcie borówek odmiany ‘Cargo‘ – jak uformować krzew, by owoce były duże?

Efekty są dość przewidywalne: owoce stają się drobniejsze, gorzej doświetlone, bardziej wrażliwe na choroby, a ich zbiór – zwłaszcza ręczny – jest wolniejszy i mniej precyzyjny. Tymczasem dobrze prześwietlone krzewy potrafią odwdzięczyć się większym kalibrem jagód. Nawet jeśli liczba owoców nieco spadnie, masa plonu bywa podobna, a nierzadko wyższa. A przecież borówki sprzedaje się na kilogramy, a nie na sztuki.

Czytaj także:

cięcie borówek

Cięcie borówek odmiany ‘LoretoBlue‘ – formowanie krzewu, opinia eksperta o nowej selekcji

Kluczem jest systematyczne cięcie od pierwszych lat po założeniu plantacji. Każda odmiana ma swoją specyfikę, ale w każdej konieczne jest regularne usuwanie pędów starych, słabych i niepotrzebnych, a także prześwietlanie wnętrza krzewu. Dobrym pomysłem jest udział w zimowych szkoleniach z cięcia lub obejrzenie materiałów instruktażowych przygotowanych przez doświadczonych doradców. Jeśli mimo to brakuje odwagi, by „mocniej wejść w krzew”, sensownym rozwiązaniem może być zlecenie tego zadania wyspecjalizowanej ekipie. Nie wszystkie takie zespoły dysponują odpowiednią wiedzą, ale dość powszechne jest to, że osoba spoza gospodarstwa, z obiektywną oceną krzewu bez większych sentymentów ogołoci go z niepotrzebnych pędów, a efekt w kolejnym sezonie będzie lepszy.

Nawadnianie i fertygacja bez marginesu bezpieczeństwa

W przypadku borówki stwierdzenie „bez wody nie ma plantacji” nabiera wyjątkowej mocy. To gatunek o słabym, płytkim systemie korzeniowym, bardzo wrażliwy na stres wodny.

Już na etapie planowania plantacji warto mieć pewność, że gospodarstwo dysponuje wydajną studnią lub innym stabilnym źródłem wody. Co więcej, rozsądne staje się od razu zaprojektowanie zbiornika, który pomieści ilość wody potrzebną do nawodnienia i fertygacji całej plantacji przynajmniej przez jedną dobę, a optymalnie – przez dwie. Taki bufor ma ogromne znaczenie w czasie awarii pompy, przestojów w dostawach energii czy długotrwałej suszy.

Czytaj także:

globalny rynek borówki

Potrzeba inwestycji, ale skąd brać pieniądze? Zmiany klimatyczne odmienią oblicze globalnego sektora borówkowego

Ostatnie lata pokazały, że nie są to scenariusze teoretyczne. Zdarzały się okresy, w których w głębinowych studniach zwyczajnie brakowało wody do bieżącego podlewania. Zbiornik ziemny lub cylindryczny z blachy daje plantatorowi czas na reakcję zanim rośliny wejdą w głęboki stres.

Zapylacze – niewidzialny, ale decydujący „zespół” na plantacji

Borówka, aby dobrze i regularnie plonować, potrzebuje obecności owadów zapylających w czasie kwitnienia. Są regiony z dużym nasyceniem pasiek, ale też rozległe obszary, gdzie pszczół i innych zapylaczy jest po prostu za mało. W takiej sytuacji konieczne będzie sprowadzenie owadów zapylających na plantację, czy to poprzez wynajem uli z pszczołami miodnymi czy zakup rodzin trzmielich, czy skorzystanie z pracy murarki ogrodowej lub rogatej.

Czytaj także:

murarka ogrodowa

Jak skutecznie zaplanować zapylanie murarką? Dostępność kokonów jest w tym roku ograniczona!

Dodatkowym wyzwaniem jest termin kwitnienia borówki. Zwykle przypada on na koniec kwietnia lub początek maja, zależnie od przebiegu pogody. W tym okresie dzikie populacje zapylaczy – zwłaszcza innych niż pszczoła miodna – są jeszcze nieliczne. Trzmiele, które widujemy wczesną wiosną, to zazwyczaj samotne matki zakładające gniazda. Tylko one zimują, reszta populacji zaczyna się dopiero rozwijać.

Dobrze zorganizowane zapylanie przekłada się nie tylko na wyższy plon, ale także na bardziej wyrównane i szybsze dojrzewanie owoców. To z kolei ułatwia planowanie zbiorów i sprzedaży.

Oszczędności, które wychodzą bokiem

W obecnych realiach zakładania i prowadzenia gospodarstw wielu plantatorów zaczyna intensywnie szukać oszczędności. Problem w tym, że cięcia kosztów bardzo łatwo przesunąć z obszarów drugorzędnych w takie, które są krytyczne dla powodzenia inwestycji. Zdarza się, że oszczędza się na starannym przygotowaniu stanowiska, rezygnuje z ogrodzenia nowej kwatery „na pierwszy rok”, kupuje tańsze, gorzej dopasowane do wymagań borówki nawozy lub ogranicza wydatki na ochronę i biostymulację.

FOTO:

Pewne rzeczy są albo trudne albo wręcz niemożliwe do naprawy. Jeśli nie ogrodzimy plantacji a w zimę tak surową jak obecna pojawi się na niej dzika zwierzyna, straty mogą być bardzo dotkliwe. Jeśli nie zadbamy o próchniczość podłoża przed wysadzeniem sadzonek, co jest relatywnie proste, to potem staje się to nie tylko bardziej kosztowne ale i długotrwałe, a za wszystko płacimy dodatkowo słabszym wzrostem roślin.

Co w praktyce decyduje o sukcesie plantacji?

Gdyby chcieć stworzyć listę najbardziej podstawowych błędów w uprawie borówki, należałoby zacząć od niewłaściwego wyboru stanowiska, przygotowania gleby czy doboru odmian. Po ponad trzech dekadach towarowej uprawy tego gatunku w Polsce są to jednak zagadnienia stosunkowo dobrze rozpoznane i coraz rzadziej stanowią główną przyczynę porażki.

Coraz wyraźniej widać natomiast, że o opłacalności plantacji decydują czynniki pozornie drugorzędne, jak choćby brak możliwości zbioru owoców kombajnem, błędy w cięciu zimowym, zawodny system nawadniania, nieprzemyślane wsparcie zapylania oraz nieodpowiedzialne wyszukiwanie oszczędności.

Odmiana ‘LoretoBlue‘ jest stosunkowo rzadko spotykana na krajowych plantacjach. Nie mniej jednak pewne jej cechy sprawiają, że warto ją obserwować i brać pod uwagę przy planowaniu nowych nasadzeń.

Kilka ważnych informacji na temat formowania młodych roślin a także np. o mrozoodporności znajduje się na poniżej zamieszczonym materiale filmowym nagranym w trakcie plenerowego spotkania zorganizowanego przez Agrosimex w województwie świętokrzyskim na początku lutego:

‘LoretoBlue‘ – kilka spostrzeżeń

Przede wszystkim, wyprowadzając krzew wato usunąć wszystkie pędy wykładające się lub silnie rozkrzewione, których pozostawienie mogłoby doprowadzić do szybkiego i niekontrolowanego zagęszczenia pokroju rośliny.

Czytaj także:

cięcie borówek

Cięcie borówek odmiany ‘Cargo‘ – jak uformować krzew, by owoce były duże?

Na początku lutego, po kilku niezwykle mroźnych tygodniach stycznia, nie widać było na krzewach tej selekcji przemrożonych pędów. To dobrze rokuje w kontekście możliwości występowania co jakiś czas surowych zim w Polsce. Nie wszystkie odmiany wprowadzane do sprzedaży na polskim rynku cechują się takim atrybutem.

Co może niepokoić, na odmianie tej chętnie żerują sarny. Dzikie zwierzęta wybierają właśnie te rośliny, być może z uwagi na nabrzmiałe, pożywne i smaczne dla nich pąki. Wydaje się więc, że odmiana ta powinna być uprawiana na stanowiskach zabezpieczonych ogrodzeniem przed dostępem zwierząt.

Zachęcam do zapoznania się z wyżej zamieszczonym materiałem, w którym znajdą się także odniesienia i porównania do innej odmiany – ‘ArabellaBlue‘.

W centrum wykładu znalazła się koncepcja ochrony hybrydowej. Celem nie jest tu zastąpienie środków konwencjonalnych preparatami biologicznymi, lecz ich świadome połączenie. W praktyce pierwsza część sezonu opiera się głównie na preparatach chemicznych, a w miarę zbliżania się do zbiorów coraz większą rolę przejmują rozwiązania mikrobiologiczne i biostymulatory.  - To właśnie wtedy, gdy temat karencji i pozostałości staje się kluczowy handlowo, biologia pozwala utrzymać wysoki poziom ochrony bez ryzyka przekroczenia norm. – mówił we wstępie Wojciech Niemiec.

Takie podejście idealnie wpisuje się w metodykę integrowanej produkcji borówki wysokiej, która wprost wymaga stosowania zarejestrowanych preparatów mikrobiologicznych oraz środków o działaniu mechanicznym lub fizycznym przeciwko wybranym szkodnikom. W praktyce wymóg formalny staje się punktem wyjścia do budowy nowoczesnego, bardziej elastycznego programu ochrony.

Biostymulacja jako fundament: StimEfekt, Remedy Complex i Maral

Prelegent zaczął od biostymulacji, podkreślając, że silna, dobrze odżywiona roślina lepiej reaguje na stres, a każdy zabieg ochronny „pracuje” na niej efektywniej. Dlatego w programie Agrosimex biostymulatory traktowane są jako fundament, a nie kosmetyczny dodatek.

StimEfekt przeznaczony jest do ochrony borówki przed skutkami stresów abiotycznych, przede wszystkim uszkodzeń mrozowych, ale także suszy i nagłych spadków temperatury. Składniki preparatu zwiększają aktywność fotosyntezy, poprawiają gospodarkę wodną i pobieranie składników pokarmowych, a także regulują aktywność enzymów odpowiedzialnych za reakcję rośliny na stres.

Najważniejsze praktyczne informacje o że StimEfekt to:

• Rola: biostymulator antystresowy chroniący krzewy przed skutkami mrozu, suszy i nagłych zmian temperatury.
• Działanie: zwiększenie aktywności fotosyntezy, poprawa gospodarki wodnej i pobierania składników pokarmowych, regulacja reakcji rośliny na stres.
• Termin: zabiegi przed kwitnieniem, w trakcie kwitnienia i bezpośrednio po kwitnieniu.

Remedy Complex pełni rolę nawozu dolistnego zawierającego miedź i siarkę. Z jednej strony uzupełnia niedobory tych pierwiastków, z drugiej – stymuluje naturalne mechanizmy obronne roślin przed chorobami grzybowymi i bakteryjnymi. Miedź w tym produkcie jest skompleksowana, co poprawia jej przemieszczanie się w roślinie i sprzyja lepszemu transportowi wody oraz składników pokarmowych. Dodatek aminokwasów wspiera metabolizm, wzrost i odporność krzewów na stres. Remedy Complex stosuje się od pojawienia się pierwszych liści, na początku kwitnienia oraz po zbiorach, gdy roślina odbudowuje aparat asymilacyjny.

Maral to biostymulator oparty na ekstrakcie z alg morskich, zawierający fitohormony, aminokwasy, witaminy i kwas alginowy. Jego główne zadanie to poprawa odżywienia roślin oraz zwiększenie ilości i jakości plonu. Preparat poprawia funkcjonowanie aparatów szparkowych, co prowadzi do lepszej gospodarki wodnej i wyższej odporności na suszę. W borówce Maral stosuje się przed kwitnieniem, po kwitnieniu oraz w fazie wzrostu owoców, aby roślina mogła maksymalnie wykorzystać swój potencjał plonotwórczy.

Choroby odglebowe – zagrożenie, którego nie widać

Objawy szarej pleśni, antraknozy czy mączniaka na liściach i owocach są łatwe do rozpoznania. Znacznie trudniej w porę wychwycić choroby odglebowe. Patogeny uszkadzające system korzeniowy przez długi czas pozostają „niewidzialne”, a sygnałem ostrzegawczym jest dopiero osłabienie czy zamieranie całych krzewów. Na tym etapie interwencja jest zwykle spóźniona, a straty – nie do uniknięcia.

Dlatego w programie Agrosimex tak dużą rolę odgrywają preparaty mikrobiologiczne zasiedlające glebę i ryzosferę. Ich zadaniem jest stworzenie biologicznej bariery, zanim patogen wejdzie w kontakt z korzeniami. Kluczowym narzędziem w tym obszarze jest BioControl T34 – fungicyd biologiczny oparty na Trichoderma asperellum, zarejestrowany m.in. do stosowania w borówce wysokiej w polu.

Biocontrol T34: Trichoderma w ochronie systemu korzeniowego

Biocontrol T34 zawiera wyselekcjonowany szczep Trichoderma asperellum skuteczny w ograniczaniu takich patogenów, jak Phytophthora, Pythium czy Fusarium. Działa przede wszystkim na zasadzie konkurencji – zasiedla strefę korzeniową, zajmuje przestrzeń i korzysta z dostępnych zasobów, ograniczając możliwości rozwoju grzybów chorobotwórczych. Tworzy biologiczną „osłonę” wokół systemu korzeniowego, która utrudnia patogenom wnikanie do tkanek rośliny.

Jednocześnie Trichoderma działa trochę jak mikoryza – zwiększa efektywną strefę chłonną korzeni, poprawiając pobieranie wody i składników pokarmowych.

Najważniejsze praktyczne cechy Biocontrol T34 to:

• Rola: biologiczny fungicyd do ochrony przed chorobami odglebowymi w borówce (m.in. Phytophthora, Pythium, Fusarium).
• Mechanizm: konkurencja w strefie korzeniowej i „mikoryza plus” – bariera biologiczna oraz lepsze pobieranie wody i składników.
• Stosowanie: przede wszystkim zapobiegawczo; zamaczanie sadzonek lub oprysk podłoża przed założeniem plantacji oraz aplikacja przez fertygację (ok. 0,5 kg/ha, często dzielone na 2 × 0,25 kg/ha).

Najlepsze efekty uzyskuje się przy temperaturze gleby 12–25°C, wilgotności podłoża na poziomie około 60–70% oraz kwaśnym odczynie (pH 4,0–6,0), typowym dla borówki. Podczas aplikacji przez fertygację należy usunąć filtry piaskowe, a po zakończeniu zabiegu przepłukać instalację czystą wodą. Jak każdy produkt mikrobiologiczny, Biocontrol T34 nie wymaga karencji ani prewencji, co ułatwia jego włączanie do programu ochrony także w drugiej części sezonu.

Mechaniczna kontrola szkodników

Metodyka integrowanej produkcji borówki wysokiej zaleca, aby w zwalczaniu takich szkodników jak przędziorki czy miseczniki przynajmniej raz zastosować środek o działaniu mechanicznym lub fizycznym. Odpowiedzią na tę potrzebę jest Nex Pro – produkt na bazie związków silikonowych.

Podstawowe informacje o Next Pro w formie graficznej

FOTO: Michał Piątek

Działa on czysto fizycznie. Po naniesieniu na roślinę ciecz robocza tworzy na powierzchni ciała szkodnika film, który unieruchamia go i utrudnia żerowanie oraz oddychanie. Owad nie może się przemieszczać, nie pobiera pokarmu i obumiera. Najlepsze efekty uzyskuje się na wczesnych stadiach rozwojowych szkodników.

Nex Pro można stosować w borówce przeciw mszycom, przędziorkom i misecznikom. Produkt nie pozostawia pozostałości w owocach, nie generuje ryzyka powstania odporności i dobrze wpisuje się w oczekiwania rynku dotyczące „czystych” owoców. Warunkiem skuteczności jest dobre pokrycie roślin cieczą roboczą oraz unikanie zabiegów w czasie kwitnienia i największych upałów.

Polskie bakterie przeciw szarej pleśni i antraknozie

Pantoea Care to preparat mikrobiologiczny opracowany na bazie polskich szczepów bakterii Pantoea, wyizolowanych z rodzimych gleb przez naukowców Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach. Dzięki temu są one bardzo dobrze przystosowane do naszych warunków klimatycznych. Badania prowadzone na borówce wysokiej wykazały, że produkt skutecznie ogranicza szarą pleśń i antraknozę, a jednocześnie wydłuża trwałość pozbiorczą owoców.

Ochrona borówek przed szarą pleśnią w oparciu o mechanizm działania Pantoea Care

FOTO:

Bakterie Pantoea działają wielotorowo: produkują metabolity o działaniu antybiotycznym i enzymy rozkładające ściany komórkowe patogenów grzybowych, konkurują z nimi o przestrzeń i zasoby (w tym związki żelaza), a przy okazji wywierają efekt biostymulujący, poprawiając wzrost i kondycję krzewów.

Do najważniejszych informacji o Pantoea Care należą:

• Rola: preparat mikrobiologiczny przeciwko szarej pleśni i antraknozie, wydłużający trwałość pozbiorczą owoców borówki.
• Mechanizm: antybioza (metabolity i enzymy), konkurencja o przestrzeń i żelazo, dodatkowy efekt biostymulujący.
• Miejsce w programie: element ochrony hybrydowej bliżej zbiorów i w trakcie zbiorów (ok. 0,5 kg/ha co 7 dni, przy silnej presji co 3–4 dni), szczególnie tam, gdzie kluczowe są brak pozostałości i długa trwałość owoców.

W doświadczeniach polowych Pantoea Care nie był stosowany zamiast chemii, lecz jako jej uzupełnienie. Pierwsze zabiegi wykonywano środkami konwencjonalnymi, a kolejne – bliżej zbiorów – już z użyciem preparatu mikrobiologicznego. W sezonie wykonuje się zwykle od dwóch do sześciu zabiegów, zależnie od warunków i nasilenia zagrożenia. Pantoea Care można stosować zarówno w gospodarstwach konwencjonalnych, jak i ekologicznych – produkt posiada odpowiedni certyfikat. Zabiegi najlepiej wykonywać rano lub wieczorem, z użyciem wody niechlorowanej, zachowując odstęp kilku dni względem produktów na bazie miedzi i srebra.

Nowy standard ochrony borówki

Wymogi integrowanej produkcji borówki wysokiej przyspieszają zmianę podejścia do ochrony plantacji. Coraz wyraźniej widać, że klasyczny program chemiczny, uzupełniony o biostymulatory i preparaty mikrobiologiczne, daje realne korzyści: zdrowsze krzewy, stabilniejsze plony, mniej strat w trakcie zbioru i przechowywania oraz większe bezpieczeństwo handlowe owoców.

Włączenie do ochrony takich produktów, jak Biocontrol T34 w strefie korzeniowej, Next Pro w interwencyjnej walce ze szkodnikami, Pantoea Care przeciwko szarej pleśni i antraknozie oraz StimEfekt, Remedy Complex i Maral w roli biostymulatorów, sprawia, że program staje się bardziej elastyczny i odporny na zmienne warunki sezonu.

- Dla wielu producentów to właśnie konkretne doświadczenia z pól – mniej zamierających roślin, mniej porażonych jagód, dłużej utrzymująca się jakość po zbiorze – stają się argumentem, by traktować rozwiązania mikrobiologiczne Agrosimex nie jako obowiązek „pod ekoschemat”, lecz jako stały, strategiczny element nowoczesnej ochrony borówki – skonkludował swe wystąpienie ekspert Agrosimex.

Zjazd członków SPPB odbędzie się w dniach 12–13 lutego 2026 r. Tradycyjnie pierwszy dzień będzie miał charakter głównie prawno‑organizacyjny, drugi natomiast będzie dotyczył wyzwań produkcyjnych i rynkowych. Stowarzyszenie Polskich Plantatorów Borówki podkreśla, że celem zjazdu jest przede wszystkim realne wsparcie członków w prowadzeniu nowoczesnych, konkurencyjnych gospodarstw.

Pracownicy do zbiorów

Pierwszy blok tematyczny dotyczyć będzie legalnego zatrudniania pomocników przy zbiorach. W ostatnich miesiącach przepisy dotyczące pracy cudzoziemców i dokumentowania zatrudnienia były nowelizowane. Stowarzyszenie uznało, że przed sezonem konieczne jest praktyczne omówienie aktualnych wymogów. Grupa robocza SPPB wraz ze specjalistami przeprowadzi uczestników przez tematy formalne druków, zapisów w umowach, archiwizacji dokumentów i gotowości na ewentualną kontrolę.

Na pytania plantatorów dotyczące aktualnych i przyszłych możliwości skutecznego organizowania zbiorów odpowiedzą reprezentanci Wydziału Prawnego w zakresie migracji zarobkowych Departamentu Rynku Pracy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Departamentu Transferu Wiedzy i Spraw Społecznych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

FOTO: Sad24

Współczesna technologia prowadzenia plantacji

Drugi dzień spotkania będzie poświęcony zagadnieniom agrotechnicznym i rynkowi. Poranny blok dotyczyć będzie ochrony plantacji. O rosnącej roli zastosowania preparatów biologicznych plantatorzy będą rozmawiać z naukowcami z Instytutu Bioinżynierii Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Specjaliści z Departamentu Hodowli i Ochrony Roślin MRiRW przedstawią prawne aspekty ochrony roślin dotyczące między innymi automatyzacji zabiegów ochrony, w tym wykorzystania dronów. O tego rodzaju rozwiązaniach mówi się bardzo dużo, głównie w kontekście technologicznych ciekawostek, ale warto poruszyć ten temat w szerszym gronie.

Uczestnicy spotkania dowiedzą się także więcej o systemie elektronicznej ewidencji zabiegów ochrony roślin, który ma być obowiązkowy od 1 stycznia 2027 r. Przedstawiciele Departamentu Hodowli i Ochrony Roślin MRiRW omówią planowane wymagania oraz praktyczne przygotowanie gospodarstw do nowych zasad raportowania zabiegów.

W trosce o jakość

W dobie zmieniającego się rynku ważne jest również omówienie najnowszych badań dotyczących metod przedłużania trwałości owoców borówki w przechowywaniu i transporcie. Zostaną przedstawione wyniki doświadczeń nad różnymi technologiami, ze wskazaniem, które z nich najlepiej sprawdzają się w eksporcie i handlu krajowym.

Ostatni blok spotkania dotyczyć będzie nowych odmian borówki z hodowli krajowej. Po sezonie 2025 prowadzone będą dalsze oceny ich przydatności produkcyjnej i handlowej. Aktualna zima może przynieść kilka odpowiedzi na pytania o odporność mrozową odmian pochodzących ze szkółek z zachodniej Europy i Stanów Zjednoczonych, od kilku lat coraz powszechniej sadzonych na plantacjach. Z pewnością będzie to temat dyskusji oficjalnych i kuluarowych, choć nie wszystkie straty mrozowe będą już widoczne teraz. Zapewne pełny obraz uszkodzeń będzie się ujawniał przez kilka miesięcy i zostanie dokładnie omówiony na spotkaniu letnim Stowarzyszenia, poprzedzającym rozpoczęcie zbiorów.

FOTO:

Ciekawie zapowiada się panel dyskusyjny pt. „Nasze ambicje i przyszłe strategie”. Jego celem będzie wskazanie, jak znaleźć swoje miejsce na coraz bardziej konkurencyjnym rynku i jak budować efektywność ekonomiczną gospodarstwa w warunkach nierównej konkurencji – zarówno ze strony bliskich, jak i dalekich dostawców owoców. Dyskusja ma pomóc plantatorom lepiej ocenić własny potencjał i możliwe kierunki rozwoju, ale przede wszystkim wesprzeć tworzenie długoterminowej strategii.

SPPB - drzwi do organizacji stoją otworem

Plantatorów borówki, którzy chcieliby dołączyć do Stowarzyszenia, zapraszamy do kontaktu przez stronę www.stowarzyszenieborowkowe.pl. Członkostwo daje dostęp do wiedzy, doświadczeń innych producentów i głosu w organizacji, która aktywnie dba o interesy plantatorów borówki w Polsce.

Źródło: Informacja prasowa SPPB

Zachęcam do zapoznania się z rekomendacjami doradcy firmy Agrosimex, Tomsza Domańskiego, w formie krótkiego filmu. Przy okazji cięcia kilku krzewów przekazuje on praktyczne porady dotyczące ich prowadzenia, odpowiada na pytania zgromadzonych na plantacji uczestników spotkania:

- Każdy ma swoje odczucia i doświadczenia. Jeden wytnie mniej, drugi więcej. Ważne jest jednak, by kierować się kilkoma najważniejszymi zasadami. A ‘Cargo’ to odmiana, która ma wykaże niepodważalne zalety o ile zostanie poprowadzona poprawnie. – mówił na plantacji Tomasz Domański.

Czytaj także:

cięcie borówki

Cięcie borówki 2025 – zalecenia Tomasza Domańskiego

W trakcie pokazu cięcia wyjaśniał jakimi kryteriami należy się kierować usuwając poszczególne pędy krzewów odmiany ‘Cargo‘. Zalecał, by przede wszystkim wycinać:

• pędy leżące i wykładające się w międzyrzędzie
• pędy krzyżujące się, wrastające w pokrój rośliny
• pędy słabe, drobne, nie rokujące wysokiego plonu

Rekomendował, by roślinę prowadzić ku górze, a przy okazji oczyścić ją także w zaschniętych końcówek, na których owocowanie odbyło się w zeszłym sezonie. Pytany o uszkodzone mrozem pędy stwierdził, że na tej odmianie ich odsetek jest marginalny.

Zapraszam na materiał filmowy

Zachęcam do zapoznania się z powyższym materiałem filmowym. Pozwoli on lepiej zrozumieć zasady którymi doradca Agrosimex kieruje się podczas formowania krzewów przed sezonem.

Dostępne są cztery modele: RYNO40, RYNO50, RYNO63 oraz bardziej ekonomiczny RYNO45. Wśród prezentowanych rozwiązań szczególnie uwagę zwracał model RYNO50. Sekator waży około 1 kg, co przy wielogodzinnej pracy ma znaczenie, jeśli chodzi o obciążenie nadgarstka i przedramienia. Zakres średnicy cięcia wynosi od 25 do 32 mm.

RYNO50 jest wyważony w taki sposób, aby ograniczyć zmęczenie przy dłuższej pracy. Cięcie ma charakter progresywny – reaguje na stopień naciśnięcia spustu, co pozwala precyzyjnie kontrolować ruch ostrza. Sekator tnie zaskakująco szybko zwłaszcza, jeśli weźmiemy pod uwagę cenę. Podobnie, jak większość modeli na rynku posiada dwa ustawienia rozwarcia ostrza. W zestawie dostaniemy sekator, dwie baterie, kaburę, walizkę i podstawowe narzędzia do konserwacji.

Popyt na borówki w Indiach dynamicznie rośnie, choć tegoroczna podaż jest niższa niż w poprzednich latach. Jak wyjaśnia Dinesh Shinde, dyrektor generalny Anusaya Fresh – jednego z kluczowych importerów owoców na rynek indyjski – sytuacja wynika głównie ze zmian w globalnej i regionalnej dostępności borówki.

Czytaj także:

rynek borówki

Światowy rynek borówki: stabilny popyt, wysoka podaż z importu i rosnąca konkurencja. Cz. 1: Europa

Według Dinesha Shinde, wraz z postępem sezonu peruwiańskiego dostępność importowanych borówek systematycznie spada, podczas gdy zapotrzebowanie w Indiach wciąż rośnie. Skutkuje to wyraźną luką podażową, która – jak prognozuje ekspert z tamtejszego rynku – może utrzymać się jeszcze przez kilka najbliższych miesięcy.

Globalne niedobory borówki i korekta strategii importowych

Na początku roku w Peru – głównym dostawcy borówki na rynek światowy – wystąpił niewielki, ale znaczący niedobór owoców. To wymusiło na importerach, w tym Anusaya Fresh, zmianę strategii zakupowych.

Dinesh Shinde

FOTO: East Fruit

Firma przez kilka miesięcy obserwowała istotny spadek dostaw, co przyczyniło się do globalnych niedoborów borówki. W odpowiedzi importerzy zaczęli intensywnie monitorować rynek, dywersyfikować źródła zaopatrzenia i elastycznie zarządzać planowaniem dostaw, aby utrzymać ciągłość sprzedaży. Jak podkreśla Dinesh Shinde, dzięki szybkim decyzjom udało się zaspokoić znaczną część popytu nawet w najtrudniejszych momentach sezonu.

Transport lotniczy kluczem do świeżości i jakości borówki

W obliczu luki podażowej oraz wysokich wymagań jakościowych konsumentów, transport lotniczy stał się kluczową metodą importu borówek do Indii.

Zdaniem Shinde, przewóz drogą lotniczą pozwala zachować świeżość, jędrność i wysoką jakość owoców, co jest kluczowe przy sprzedaży do segmentu premium i nowoczesnych kanałów dystrybucji. Po przylocie do Indii owoce trafiają do rozbudowanej sieci łańcucha chłodniczego, która umożliwia sprawną dystrybucję w ponad 20 stanach.

W tym modelu istotną rolę odgrywają globalni dostawcy. Jednym z nich jest SanLucar, który – jak wskazuje Anusaya Fresh – dostarczał znaczne wolumeny borówki w szczególnie wrażliwych dla rynku okresach, stabilizując dostępność produktu.

Krajowa produkcja borówki w Indiach zyskuje na znaczeniu

Równolegle z importem rozwija się krajowa produkcja borówki w Indiach. Lokalne uprawy stają się coraz popularniejsze jako tańsza alternatywa dla konsumentów, szczególnie w mniej zasobnych segmentach rynku.

Dinesh Shinde prognozuje, że sezon na indyjską borówkę rozpocznie się w ciągu najbliższych czterech–pięciu tygodni. Dzięki lepszym cenom i rosnącej dostępności popyt na lokalne owoce będzie rósł. Jednocześnie krajowa produkcja nie zastąpi borówek importowanych, zwłaszcza z segmentu premium.

Segment premium i e-commerce napędzają import borówki

Mimo rozwoju krajowych upraw, indyjscy importerzy spodziewają się, że kolejne sezony importowe przyniosą jeszcze większy popyt na borówkę z zagranicy. Główne czynniki wzrostu to:

• rosnąca świadomość żywieniowa konsumentów,
• szybki rozwój nowoczesnego handlu detalicznego,
• ekspansja e-commerce i platform q‑commerce,
• rosnąca popularność odmian premium, takich jak np. ‘Sekoya Pop®’.

W efekcie borówka staje się jedną z najszybciej rosnących kategorii owoców na indyjskim rynku. Jak podsumowuje Dinesh Shinde, kluczowe znaczenie ma tu niezawodna logistyka lotnicza, dobre planowanie importu oraz rosnąca lojalność konsumentów wobec tej kategorii owoców.

Polskie możliwości eksportu borówki do Indii

Opisane przez indyjskich importerów niedobory borówki, wynikające ze zmian sezonowych w Ameryce Południowej, otwierają przestrzeń dla eksporterów z półkuli północnej. Polska może zaoferować:

• wysoką jakość i duże kalibry owoców, oczekiwane w segmencie premium,
• elastyczność w kierowaniu części wolumenów na eksport lotniczy,
• odmiany o dobrej jędrności i trwałości, ważne przy długim łańcuchu dostaw.

Szczególnie perspektywiczne są duże miasta, jak np. Delhi, Mumbaj czy Bengaluru, gdzie szybko rozwijają się nowoczesne sieci handlowe, e‑commerce oraz segment HoReCa.

Czytaj także:

eksport borówek

Nowe rynki dla polskiej borówki

Warunki wejścia na rynek: jakość, certyfikacja, logistyka

Aby skutecznie zaistnieć w Indiach, polscy eksporterzy powinni zaoferować odmiany o wysokiej jakości, stabilnym shelf‑life i atrakcyjnym wyglądzie, posiadać międzynarodowe certyfikaty (np. GlobalG.A.P., BRC, IFS) i spełniać indyjskie wymogi fitosanitarne, zapewniać sprawny transport lotniczy oraz ciągłość chłodniczego łańcucha dostaw.

Kluczowe będzie także nawiązanie współpracy z doświadczonymi importerami w Indiach, dopasowanie opakowań i etykiet do lokalnych oczekiwań oraz testowe wysyłki pilotażowe w okresach największej luki podażowej. Dzięki temu – być może - Polska może krok po kroku zbudować pozycję wiarygodnego dostawcy borówki premium na dynamicznie rosnącym rynku indyjskim.

Źródła: East Fruit, własne

Narodowa Służba Meteorologiczna w Charleston prognozuje napływ zimnego, arktycznego powietrza do przybrzeżnych regionów Południowej Karoliny, gdzie zimy są zwykle bardzo łagodne. Od soboty do poniedziałku nad Lowcountry przechodziła zimowa burza. Nocne temperatury, wedle zapowiedzi meteorologów, spadać miały do wartości odpowiadających mniej więcej -4 do -2°C, co ostateczne potwierdziło się. Jaki będzie to mieć wpływ dla amerykańskiego sektora borówkowego?

Najwięksi producenci borówki w USA pod presją mrozu

W Południowej Karolinie, podobnie jak w innych stanach południowo-wschodnich, znajdują się jedne z większych, towarowych plantacji borówki w USA. Krzewy są tam z reguły w pełni produkcyjne, zostały posadzone kilka–kilkanaście lat temu i każdego roku wchodzą w okres kwitnienia wczesną wiosną, a zbiory startują już w kwietniu.

Zimowe spadki temperatur i arktyczne incydenty chłodu uderzają więc w kluczową fazę rozwoju pąków, mogąc bezpośrednio przełożyć się na wielkość plonu. Dotyczy to nie tylko pojedynczych gospodarstw, ale szerokiej grupy producentów borówki w regionach, gdzie dotąd liczono na stosunkowo stabilne, łagodne zimy.

Drugi rok z rzędu ekstremalne zimno przed zbiorem borówki

Obecny sezon to dla wielu amerykańskich plantatorów kolejny rok z rzędu, w którym ekstremalnie niskie temperatury pojawiają się na długo przed zbiorem owoców. W ubiegłym roku w części regionów południowo-wschodnich USA zanotowano intensywne opady śniegu, pierwsze od wielu lat.

W niektórych gospodarstwach szacowano, że setki tysięcy krzewów borówki znalazły się w strefie wysokiego ryzyka uszkodzeń mrozowych, co wymusiło włączenie systemów ochrony antyprzymrozkowej na całej powierzchni plantacji. Tam, gdzie systemy działały sprawnie, producenci mówili o ograniczeniu strat potencjalnego plonu do około 10%, podczas gdy bez ochrony mogłyby one sięgnąć nawet 50%. Tego typu doświadczenia sprawiają, że bieżący sezon jest traktowany z dużą ostrożnością i mobilizuje branżę do jeszcze szybszej reakcji na prognozy pogody.

Zraszanie – podstawowa forma ochrony borówek przed mrozem w USA

Podstawowym narzędziem w walce z mrozem na wielu amerykańskich plantacjach borówki jest zraszanie nadkoronowe, klasyczna metoda ochrony przed przymrozkami. Nim temperatura spadnie poniżej zera, instalacja pompuje wodę na rośliny. Woda zamarza na pędach i pąkach, tworząc lodową otoczkę pełniącą funkcję izolatora, ograniczając uszkodzenia mrozowe. Ta forma ochrony przeciwprzymrozkowej znana jest też w Polsce i opisywana była już wcześniej na portalu.

Czytaj także:

ochrona borówek

Ochrona borówek przed mrozem poprzez zraszanie – jak poradził sobie plantator spod Grójca?

Metoda jest skuteczna, ale wymaga dużych ilości wody, stałego nadzoru oraz pracy systemu przez cały okres występowania ujemnych temperatur i kilka godzin po ich ustąpieniu. Dla producentów borówki w USA stała się już standardowym elementem zabezpieczenia plonu, nawet w lokalizacjach, gdzie kilkanaście lat temu uznawano ją za mało potrzebną inwestycję.

Wydłużony okres ochrony – koszty, ryzyko i wyzwania operacyjne

Tegoroczna zima pokazuje, że systemy antyprzymrozkowe muszą pracować coraz dłużej. Plantatorzy borówki w Południowej Karolinie i innych stanach południowo-wschodnich zgłaszają konieczność uruchamiania ochrony już przy pierwszych falach chłodu, a kolejne, zapowiadane burze zimowe wymuszają utrzymywanie instalacji w gotowości przez wiele dni z rzędu.

W praktyce oznacza to przejście z typowych "trzech dni ochrony" w sezonie do okresów sięgających nawet kilkunastu dni pracy systemu. Tak duże wydłużenie czasu działania przekłada się na wyższe zużycie wody i energii, większe obciążenie całej infrastruktury technicznej oraz rosnące koszty obsługi. Dochodzi do tego wyższe ryzyko awarii w kluczowych momentach, a także konieczność zapewnienia stałego nadzoru ze strony pracowników, często w porze nocnej i porannej, kiedy przymrozki są najgroźniejsze.

Zmienna pogoda a bezpieczeństwo produkcji borówki w łagodnym klimacie

Wielu producentów podkreśla, że ostatnie lata potwierdzają "cykliczność" warunków pogodowych – po kilku cieplejszych zimach przychodzą sezony wyraźnie chłodniejsze. Jednak skala i nagromadzenie ekstremalnych zjawisk, takich jak arktyczne spływy powietrza, marznące opady czy rzadkie śnieżyce w regionach subtropikalnych, sprawiają, że planowanie produkcji borówki staje się coraz trudniejsze.

Plantatorzy, którzy jeszcze niedawno traktowali przymrozki jako rzadkie zjawisko, dziś muszą inwestować w zaawansowane systemy ochrony i prowadzić stały monitoring pogody. Zmienność klimatu wymusza większą elastyczność, szybsze reagowanie i ostrożniejsze podejście do prognoz plonów. Otwarta produkcja borówki w regionach o łagodnym klimacie okazuje się wyjątkowo wrażliwa na długotrwałe okresy niskich temperatur i nagłe załamania pogody.

Co oznaczają zimowe burze dla rynku borówki w USA

Sytuacja plantatorów borówki w stanach takich jak Południowa Karolina ma znaczenie nie tylko lokalne. Gospodarstwa z południa kraju odpowiadają w dużej mierze za wczesne dostawy owoców na rynek amerykański. Ryzyko uszkodzeń mrozowych i potencjalne straty plonu mogą ograniczyć podaż borówki w początkowej fazie sezonu, co z kolei może przełożyć się na wahania cen i konieczność korekty strategii zakupowych przez sieci handlowe oraz przetwórców.

Jednocześnie utrzymanie odpowiedniej jakości owoców wymaga coraz większych nakładów na ochronę, co podnosi koszty produkcji. Obecna fala mrozów w USA pokazuje więc wyraźnie, że zimowe burze i arktyczne epizody chłodu stają się jednym z kluczowych czynników kształtujących opłacalność uprawy borówki wysokiej w Stanach Zjednoczonych i stabilność dostaw na rynek.

Źródło: islandpacket.com

Według analiz IMGW i reanaliz ERA5 pierwsza połowa stycznia (1–15.01) była wyraźnie chłodniejsza od normy. Średnie dobowe temperatury w centralnej i wschodniej Polsce, w tym na Mazowszu i zachodniej Lubelszczyźnie, utrzymywały się przeważnie od około –7 do –3°C, z częstymi spadkami nocnymi poniżej –10°C, a lokalnie w okolice –15°C. Oznaczało to anomalię temperatury rzędu –3 do –5°C względem okresu 1991–2020 – jeden z najchłodniejszych początków stycznia ostatnich lat. imgw.pl, copernicus.eu

Silnemu mrozowi towarzyszyła rozległa i trwała pokrywa śnieżna. Dane satelitarne (NOAA, Copernicus) oraz pomiary IMGW wskazują, że w wielu dniach pierwszej połowy miesiąca śnieg pokrywał 60–80% powierzchni kraju, a w rejonach sadowniczych centralnej Polski typowe grubości śnieżnej okrywy wynoszą 15–25 cm. W powiatach grójeckim i płońskim śniegu nie brakuje, podobnie sytuacja przedstawia się na zachodzie Lubelszczyzny – w głównych strefach produkcji jagodowych w Polsce.

Czytaj także:

opady śniegu

Śnieg chroni rośliny przed mrozem. Sprawdź jak dobrze

Dla malin, porzeczek, borówki wysokiej, truskawek uprawianych w gruncie czy jeżyn – taka kombinacja (silny mróz + gruba warstwa śniegu) jest generalnie korzystna. Śnieg stabilizuje temperaturę gleby i chroni płytko położone korzenie oraz szyjki korzeniowe przed przemarzaniem.

Jednocześnie niskie temperatury powietrza, zwłaszcza poniżej –15°C, mogą potencjalnie powodować uszkodzenia pąków kwiatowych u gatunków i odmian o mniejszej mrozoodporności oraz u roślin osłabionych suszą lub chorobami – dotyczy to m.in. części odmian malin jesiennych, borówki i jeżyn. Konieczna pozostaje dokładna lustracja pędów i pąków po zakończeniu zimy.

Druga połowa stycznia 2026 r. (16–31.01) – przejściowe złagodzenie i powrót silnego mrozu z wyżu znad Rosji

Zaktualizowane prognozy IMGW i modeli numerycznych wskazują, że druga połowa miesiąca nie będzie prostym łagodnieniem zimy. Po krótkim okresie nieco wyższych temperatur spodziewane jest umocnienie się wyżu kontynentalnego znad Rosji i ponowny napływ bardzo chłodnego, suchego powietrza do Polski.

Czytaj także:

uprawa truskawek

Z truskawek znika śnieg a wraz z nim naturalna ochrona roślin przed mrozem. Co teraz?

W pierwszych dniach drugiej połowy miesiąca możliwe jest przejściowe osłabienie mrozu, a nawet lekka odwilż, zwłaszcza w zachodniej części kraju, z maksymalnymi temperaturami dziennymi w przedziale 0-6°C. Lokalnie mogą pojawić się opady śniegu i śniegu z deszczem, prowadzące do częściowego obniżenia pokrywy śnieżnej.

W miarę zbliżania się do końcówki stycznia prognozy wskazują jednak na:

• wzmacnianie się wyżu znad Rosji i napływ suchego, bardzo chłodnego powietrza z kierunków wschodnich i północno‑wschodnich,
• ponowny spadek temperatur, szczególnie nocą – w wielu regionach kraju, zwłaszcza na wschodzie i w centrum, minimalne wartości mogą ponownie schodzić poniżej –10°C, lokalnie nawet w okolice –15°C, a w przypadkach skrajnych, poniżej -20°C
• utrzymywanie się lub odbudowę całodobowego mrozu w znacznej części kraju.

W rejonach sadowniczych Mazowsza i zachodniej Lubelszczyzny śnieg w drugiej połowie miesiąca nadal będzie odgrywał kluczową rolę – tam, gdzie jego warstwa utrzyma się na poziomie kilkunastu centymetrów, systemy korzeniowe drzew i roślin jagodowych pozostaną stosunkowo dobrze chronione.

Największe zagrożenie pojawi się tam, gdzie ewentualne wcześniejsze roztopy lokalnie odsłonią glebę, a następnie nadejdą bardzo mroźne, bezśnieżne noce. W takich miejscach ryzyko przemarzania korzeni, uszkodzeń szyjek korzeniowych truskawek czy krzewów jagodowych będzie istotnie wyższe.

Zima wreszcie wróciła!

W ujęciu całomiesięcznym styczeń 2026 r. najpewniej zapisze się jako zimny i śnieżny, z wyraźnie surową pierwszą połową i ponownym wyraźnym zaostrzeniem mrozów pod koniec miesiąca.

Znani influencerzy z Indii odwiedzili plantacje, pakownie i port Valparaíso, aby osobiście zapoznać się z procesami produkcji i logistyki chilijskich wiśni i borówek. Inicjatywa, której inicjatorem jest Frutas de Chile, ma na celu wzmocnienie promocji konsumpcji na tym rozwijającym się rynku o dużym potencjale wzrostu.

Program obejmował również degustację świeżych chilijskich owoców oraz wizytę w biurach Chile Fruits, gdzie goście zgłębili temat rozwoju sektora i jego perspektyw komercyjnych.

Budowa więzi i rozpoznawalności chilijskich owoców na perspektywicznym rynku

Według Andresa Armstronga, dyrektora wykonawczego Komitetu Borówkowego, degustacje przeprowadzone podczas wizyty uwypukliły równowagę między słodyczą a kwasowością chilijskich borówek, co stanowi czynnik wyróżniający je na rynkach międzynarodowych. Chociaż Indie nie odpowiadają za duże wolumeny importu, branża jest zaangażowana w działania promocyjne, które będą wspierać wzrost konsumpcji w perspektywie średnioterminowej.

W imieniu Komitetu Wiśniowego, dyrektor wykonawczy Claudia Soler doceniła zakres współpracy z szefami kuchni i influencerami, podkreślając rolę restauracji jako pomostu do odbiorców, którzy w swojej kuchni stawiają na świeże, wysokiej jakości składniki. Goście chwalili technologię wykorzystywaną w procesach, doświadczenie na miejscu oraz chilijskie standardy eksportowe – aspekty, które planują powielić w treściach gastronomicznych i lifestylowych dla swoich społeczności cyfrowych. Indie.

Źródło: Blueberries Consulting

Chilijski Komitet Borówkowy oficjalnie rozpoczął kampanię „Małe, potężne i pyszne. Borówki, zawsze!”, której celem jest zwiększenie krajowego spożycia poprzez edukację konsumentów na temat wartości odżywczych tej jagody.

Chile jest jednym z największych eksporterów świeżych borówek na świecie. W zeszłym sezonie wytransportowano ponad 90 000 ton, co stanowi wzrost o 5% w porównaniu z poprzednim sezonem. Wzrost ten został wzmocniony wprowadzeniem istotnych zmian w strukturze odmianowej i rosnącym spożyciem borówek na rynku międzynarodowym. Jednak w kraju, jak stwierdza Komitet, brakuje informacji na temat właściwości tego owocu i istnieje możliwość zwiększenia jego spożycia.

Czytaj także:

polskie superowoce

Naukowcy i plantatorzy łączą siły. Celem wspólna promocja spożycia polskich owoców i warzyw oraz przetworów

Nowa kampania ma na celu odwrócenie tej sytuacji, przybliżając świeże borówki chilijskim rodzinom i przedstawiając je jako naturalną, zdrową, łatwo dostępną przekąskę, którą łatwo włączyć do codziennego trybu odżywiania się.

Andres Armstrong, dyrektor wykonawczy Chilijskiego Komitetu Borówkowego, podkreśla, że chilijskie borówki są cenione za ich właściwości prozdrowotne, a także za wysoką jakość wyrażającą się m.in. długotrwałą jędrnością i słodkim smakiem. - Cechy te dały podwaliny pod globalny trend wzrostu spożycia i właśnie to chcemy promować również w Chile: większą konsumpcję w domu w połączeniu z lepszym zrozumieniem ich korzyści zdrowotnych – mówi przedstawiciel chilijskiej branży borówkowej.

Celem kampanii jest również podkreślenie wszechstronności świeżych jagód, które mogą stanowić praktyczną przekąskę do szkoły, przerw w pracy, posiłek przed i po treningu, a także prosty dodatek do jogurtu i sałatek.

- Czas, aby Chilijczycy nauczyli się cieszyć naszymi świeżymi owocami, takimi jak borówki, szczególnie teraz, gdy nadszedł szczyt sezonu w kraju, który jest jednym ze światowych liderów borówkowych– dodał Armstrong.

Kampania promocyjna obejmuje lokalne działania, obecność w mediach, inicjatywy cyfrowe i treści edukacyjne mające na celu podkreślenie korzyści odżywczych i promowanie zdrowszych nawyków żywieniowych.

Źródło: East Fruit

W krajach Mercosur, zużycie środków ochrony roślin na 1 ha wg danych na 2023 rok wynosi około 9,4 kg i jest tym samym o 3,5 raza większe niż średnie zużycie przez rolnika w Unii Europejskiej.

- W samej Brazylii zużycie (11,9 kg/ha) było 4,5-krotnie wyższe niż średnio w UE (2,7 kg) i było wyższe niż w 26 krajach UE. Wyjątkiem była Malta gdzie duży udział mają uprawy intensywne - dodaje Arkadiusz Zalewski.

ochrona roslin

Jak chronić plantacje? Substancji aktywnych ubywa, wymogów coraz więcej. Praktyczne informacje z Forum Doradców Sadowniczych

253 tys. ton glifosatu w Brazylii

Większe zużycie środków ochrony roślin m.in. w Brazylii ma związek ze specyfikacją uprawy. W jednym roku prowadzone są bardzo często dwa cykle produkcyjne. Jest to przykładowo soja - kukurydza i soja - bawełna.

Siew prowadzony jest w systemie no-till, co wymaga również większej ilości zabiegów herbicydowych, w tym częstszego stosowania glifosatu.

Łącznie w Brazylii według danych IBAMA w Brazylii w 2023 r. zużyto:

• 755 tys. ton substancji czynnych, w tym m.in.
• 253 tys. ton glifosatu,
• 52,3 tys. ton mankozebu,
• 51,9 tys. ton 2,4-%
• oraz 49,6 tys. ton acefatu.

W niektórych przypadkach zużycie śor jest jeszcze większe!

- Należy mieć na uwadze, że zużycie na poziomie około 12 kg/ha ziemi uprawej w Brazylii jest wartośćią średnią. W przypadku niektórych upraw, np. bananów zużycie środków ochrony roślin wynosi nawet 30 kg/s.cz. na 1 hektar. Ponadto zużycie jest zróżnicowane regionalnie. Znacznie większy powyżej średniej w jest poziom zużycia substancji czynnych w stanach: Mato Grosso, Parana i Rio Grande do Sul. Na te trzy stany przypada około 40% całkowitego zużycia ś.o.r. w Brazylii i ponad 45% zużycia glifosatu - dodaje Zalewski. 

oprac. Patrycja Bernat

Fot: Canva

Dostawca usług rolniczych, Niadagi Group, ocenia możliwości uprawy borówki we wschodniej Gruzji. ​​Założyciel firmy, Nikoloz Didebashvili, przedstawił potencjał nowoczesnych systemów produkcji, w tym uprawy borówki w doniczkach. Gruzja ma obecnie ponad 3000 hektarów borówkowych nasadzeń, które w ciągu ostatnich trzech lat wyprodukowały od 15 000 do 20 000 ton, przy czym większość nasadzeń znajduje się w zachodniej Gruzji.

Didebashvili stwierdził, że klimat we wschodniej Gruzji pozwala na dłuższe okno produkcyjne, nawet do czterech miesięcy. Zachodnia Gruzja zazwyczaj produkuje przez półtora do dwóch miesięcy. Wyjaśnił, że połączenie zwiększonej produkcji i pojemności magazynowej może umożliwić Gruzji zaopatrywanie rynku międzynarodowego przez pięć do nawet sześciu miesięcy w roku. Określił to jako „znaczący postęp dla branży”.

Borówkowa farma demonstracyjna

Grupa Niadagi zainicjowała projekt demonstracyjny ze szwajcarską firmą Vivent Biosignals. W jego ramach realizowany jest pełny cykl produkcji borówki w doniczkach przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji.

Założona pięć lat temu firma Niadagi jest opisywana jako pionier dostaw kompleksowych usług rolniczych w Gruzji, który dąży do wprowadzenia międzynarodowych standardów i innowacji technologicznych do produkcji rolnej. Działania firmy obejmują także przygotowanie żywności do eksportu.

Źródło: Business Media

Struktura eksportu borówek z Chile w 47 tygodniu

FOTO: Blueberries Consulting

Najważniejsza zmiana w tym sezonie dotyczy kierunków eksportu chilijskiej borówki. Azja sukcesywnie buduje swoją pozycję głównego nabywcy chilijskich borówek. Dla przykładu, dostawy w tamten region świata wyniosły 1838 ton, co przełożyło się na 54% całkowitego eksportu w 47. tygodniu bieżącego roku. W tym bloku Korea Południowa objęła dominującą pozycję, pochłaniając zdecydowaną większość tego wolumenu, bo około 1632 tony.

Czytaj także:

podaż borówek

Borówki z Peru: wysoka podaż, silna presja na ceny owoców. Czy będzie kolejny rekord produkcji?

Stany Zjednoczone, tradycyjnie numer jeden na rynku, odnotowały w tym czasie import 653 ton borówek z Chile, zaledwie 19% eksportu całkowitego z tej destynacji, co stanowi spadek o 14% w porównaniu z poprzednim sezonem i o 60% w porównaniu z sezonem 2023/24, co potwierdza strukturalną korektę popytu.

Z kolei Europa Kontynentalna odnotowuje wyraźne ożywienie, ze wzrostem o 190% do 606 ton, podczas gdy Wielka Brytania odnotowuje wzrost o 40% do 226 ton - pozostałe rynki uzupełniają obraz z 81 tonami i wzrostem o 12%. Cały czas mowa o przykładowym 47 tygodniu.

Czytaj także:

produkcja borówek

Więcej borówek z Afryki w Europie? Wielka plantacja powstaje w Namibii

Logistyka stała się kluczowym czynnikiem utrzymania konkurencyjności chilijskiej borówki, szczególnie na rynkach odległych. Transport morski pozwolił na sprzedaż 1942 ton owoców, a transport lotniczy 1356 ton borówki. To właśnie zwiększone wykorzystanie tego drugiego sposobu zaopatrzenia w jagody jest odpowiedzią na potrzebę dostarczania świeżego, jędrnego i wysokiej jakości deserowego produktu do Azji i Stanów Zjednoczonych w okresach wzmożonej jego sprzedaży, takich jak tygodnie poprzedzające Boże Narodzenie.

Transport morski i powietrzny chilijskiej borówki - porównanie wolumenów

FOTO: Blueberries Consulting

Zmiana struktury odmianowej

Odnowa struktury odmianowej plantacji w Chile to kolejny charakterystyczny element sezonu 2025/26. Odmiany takie jak ‘Suzie Blue’ (33% udziału w rynku), ‘Magnífica’ (12%) i ‘Duke’ (10%) zyskują na popularności na rynku chilijskim, zapewniając pożądaną wielkość, jędrność i trwałość pozbiorczą borówek – cechy kluczowe dla dalekosiężnych dostaw do Azji i Europy. Ten postęp genetyczny wzmacnia zdolność kraju do sprostania wymaganiom dotyczącym spójności i jakości, stawianym przez najbardziej wymagające programy sprzedaży detalicznej.

Ogólnie rzecz biorąc, kampania ukazuje branżę dostosowującą się do bezprecedensowych wymagań: wcześniejszego rozwoju fenologicznego, wzrostu obecności w rynku azjatyckim, dywersyfikacji w Europie i wzmożonego transportu lotniczego.

Cel produkcyjny na sezon 2025/26 wynoszący 91 477 ton owoców pozostaje realnym założeniem. Chilijskie borówki nie tylko umacniają swoją obecność w Korei Południowej i na innych rynkach azjatyckich, ale także redefiniują globalną mapę eksportu owoców, dążąc do równowagi między istotnym wolumenem oraz rentownością uprawy i handlu.

Źródło: Blueberries Consulting

Wsparcie przysługuje producentom owoców, których uprawy między 1 kwietnia a 31 maja 2025 r. ucierpiały wskutek wystąpienia przymrozków, a straty wyniosły co najmniej 70 proc. Pomoc dotyczy jabłoni, grusz, wiśni, śliw, czereśni, winorośli, pigw, orzechów włoskich, arbuzów, melonów, truskawek, poziomek, malin, borówek, żurawiny czy jeżyn.

Stawki wsparcia są uzależnione od skali strat:

• co najmniej 70 proc. i mniej niż 80 proc. zniszczeń – 800 zł/ha;
• co najmniej 80 proc. i mniej niż 90 proc. zniszczeń – 1600 zł/ha;
• co najmniej 90 proc. zniszczeń – 2400 zł/ha.

Sadownicy zainteresowani wsparciem. Prym wiedzie Mazowsze

Dotychczas o wsparcie ubiega się 8,5 tys. sadowników i ogrodników, w większości ich uprawy zlokalizowane są na obszarze województwa mazowieckiego. Wnioski przyjmowane są od 1 grudnia 2025 r. do 15 stycznia 2026 r. za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR. Do dokumentów należy dołączyć kopię protokołu z oszacowania szkód oraz kopię umowy ubezpieczenia (jeśli została zawarta).

Źródło: ARiMR

Holendrzy dalej inwestują w uprawę borówki w południowej części Afryki. Tym razem nie chodzi o Zimbabwe, ale o Namibię. Dla nas to egzotyka, ale jagody z tamtego regionu nie od wczoraj trafiają do Polski i wszystko wskazuje na to, że ich dostępność zimą będzie jeszcze większa.

Jeden z banków zatwierdził pożyczkę dla holenderskiej firmy Namibia Berries, aby powiększyć plantacje w północno-wschodniej części kraju. Firma zainwestuje tam kolejne 15 mln euro, czyli około 63 mln zł… Nie wiemy, ile hektarów upraw można tam założyć za taką kwotę. Przyjmując koszt założenia hektara w Polsce na 200 tysięcy zł, suma wystarczy na założenie 315 hektarów plantacji.

Firma wyeksportowała swoje pierwsze zbiory w ubiegłym roku. Jednak z biegiem czasu większość eksportu ma zostać przekierowana do portu w Rotterdamie. Nie trudno się domyślić, że z Rotterdamu trafią one zimą do krajów Unii Europejskiej.

Szybsza i tańsza logistyka

Po co to wszystko? Sprawdziliśmy czasy rejsów towarowych. Trasa z Namibii do Rotterdamu trwa o połowę krócej niż ta z Peru do Rotterdamu. Minimalny czas rejsu to 14 dni. Czy właśnie czas i koszt dostaw ma być konkurencją dla jagód z Peru w okresie zimowym?

źródło: www.africaprivateequitynews.com

‘Bluecrop’ to odmiana, której wielu wieszczyło koniec. Faktycznie, owoce tej selekcji mają swoje deficyty. Uprawa tej selekcji jest jednak dość łatwa, a w warunkach pogodowych których doświadczamy w ostatnich sezonach późną wiosną jej plonowanie jest mimo wszystko stosunkowo pewne.

Zapraszam na film w trakcie którego Andrzej Krupiński wyjaśnia dlaczego zdecydował się na ‘Bluecrop-a’, a także mówi o sposobie w jaki przygotował stanowisko i co zamierza zrobić w dalszych etapach prowadzenia plantacji:

Jeśli chodzi o poszczególne województwa, na pierwszym miejscu jest woj. mazowieckie. Tutaj plantacje borówki zajmują 4 384 ha. Na drugim miejscu jest woj. lubelskie – tu borówkę uprawia się na 1 726 ha. Trzecie miejsce natomiast to woj. łódzkie z powierzchnią 1 705,08 ha. Dalej, z wyraźnie już mniejszym areałem, plasują się woj. wielkopolskie (nieco powyżej 955 ha) oraz podkarpackie (około 849 ha). W drugiej połowie stawki, ale nadal z pokaźnymi nasadzeniami, znajdują się zachodniopomorskie (ok. 809 ha) i podlaskie (nieco ponad 621 ha).

Borówkowa Grójecczyzna

Gdy przyjrzymy się strukturom powiatowym, palma pierwszeństwa bezapelacyjnie należy do grójeckiego – 1 730 ha. To więcej niż łączna powierzchnia borówek w niejednym województwie. Drugie miejsce zajmuje powiat białobrzeski z około 1 200 ha. Trzecie powiat rawski, gdzie areał przekracza 596 ha. Kolejne pozycje należą do powiatu sokólskiego (ponad 561 ha) oraz łukowskiego z powierzchnią 321 ha.

Która z gmin wiedzie prym w uprawie borówek?

Na poziomie gmin obraz jest jeszcze bardziej rozdrobniony, ale Mazowsze nadal dominuje. Liderem jest gmina Promna w powiecie białobrzeskim, gdzie plantacje zajmują około 574 ha. Za nią plasują się gminy Warka (ok. 380 ha) oraz Janów w powiecie sokólskim (blisko 358 ha). Zaraz po nich znajduje się mazowiecka gmina Błędów z areałem rzędu 352 ha oraz łódzka gmina Sadkowice, gdzie borówka zajmuje około 284 ha.

Wśród dalszych, ale wciąż liczących się gmin, pojawiają się Białogard (204 ha), Stromiec (195 ha) i Stara Błotnica (188 ha). Te dane wyraźnie wskazują, że choć uprawa borówki jest rozproszona po kraju, jej główna część znajduje się w kilku skoncentrowanych ośrodkach, z Mazowszem na czele.

Gdzie wzrosty nasadzeń są największe?

W ciągu roku powierzchnia borówki w Polsce urosła o około 450 ha (czyli 3,5 %). Najwięcej przybyło na Mazowszu, które ma już blisko 4,4 tys. ha i zyskało prawie 300 ha. Najszybciej procentowo rosło jednak Podkarpacie – o około 15 %. Wśród powiatów liderem pozostaje grójecki (1,7 tys. ha) i to on dołożył najwięcej nowych plantacji, ale najszybszy wzrost odnotował mniejszy powiat łukowski (+20 %).

Na poziomie gmin największy areał ma nadal Promna (574 ha), a najszybciej rozwija się Warka, która w rok powiększyła plantacje o ponad 15 %.

W ostatnich latach ze sprzedażą owoców borówki wysokiej problemy były wyłącznie okresowe, z reguły krótkotrwałe. Dobra koniunktura napędzana wzrostem konsumpcji świeżych owoców utrzymywała się przez szereg kolejnych sezonów i w efekcie powstało wiele plantacji tego gatunku w Polsce. Dziś jednak koszty produkcji są wysokie, wąskim gardłem dla wielu bywa niedostatek siły roboczej, a kaprysy pogody, zwłaszcza wiosenne przymrozki, niweczą całoroczny wysiłek w wytworzenie obfitego plonu.

Czytaj także:

jagoda kamczacka

Jak plonowała jagoda kamczacka w 2025? Kombajnowy zbiór, ceny, perspektywy

Inaczej sytuacja rynkowa przedstawia się dla plantatorów jagody kamczackiej. Wielka fala nasadzeń haskapu, którą obserwowaliśmy w minionej dekadzie, okazała się falstartem.  Brakowało specjalistycznej wiedzy dotyczącej agrotechniki i doboru odmian, a na zebrane owoce nie było zbytu. W efekcie część założonych wówczas plantacji dziś już nie istnieje. W obecnym sezonie popyt na podłużne granatowe jagody wyraźnie przekroczył podaż. Ceny były na ogół dobre, a sprzedaż przebiegała płynnie. W kraju brakuje haskapu, a do Polski napływają zapytania o te owoce z innych państw.

Borówka czy jagoda kamczacka – co opłaca się bardziej? Sprawdzamy!

Na ciekawy pomysł wpadł Andrzej Krupiński, właściciel Gospodarstwa Ogrodniczego Krupińscy. Szkółkarz i plantator jagodowych zdecydował się założyć dwie kwatery – borówkową i haskapową – w bardzo podobnych technologiach. Oba stanowiska mają po 0,5 ha. W obu prowadzone mają być warsztaty dla dzieci z pobliskich szkół i samozbiory. Ma to także być miejsce w którym klienci szkółki będą mogli zobaczyć jak rosną rośliny, jak się je prowadzi i jak w ogóle należy zakładać plantacje – kwatery te zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie szkółki.

Kwatera doświadczalna z borówką wysoką i jagoda kamczacką

FOTO: Michał Piątek

Wcześniej rósł tu ‘Duke’, ale wymarzał. Podzieliłem tę kwaterę na połowę. W wyższej części posadziłem ‘Bluecropa’, a tam, gdzie bywa najchłodniej jagodę – ‘Aurorę’ i Honey Bee’. Obie kwatery założone zostały w rozstawie 3,00 x 0,70 m. Zadbałem o to, by stanowisko było bardzo próchnicze i miało odpowiednie pH dla każdego z gatunków. Zagony składają się z mieszaniny trocin, zrębek, torfu a wzbogacone zostały dodatkowo obornikiem i Carbohumikiem. Chyba nigdzie nie widziałem tak założonej plantacji hakapu. Plony powinny tu być bardzo wysokie – wyjaśnia Andrzej Krupiński.

Próchnicze podłoże w stanowisku przygotowanym do uprawy borówki i jagody kamczackiej

FOTO: Michał Piątek

Plantator deklaruje, że w kolejnych latach prowadził będzie skrzętnie kalkulację wszelkich kosztów i zysków. Hipoteza, którą będzie tu testował brzmi następująco: „Jagoda kamczacka uprawiana porządnie jest nie mniej dochodowa od borówki wysokiej”. Czy tak rzeczywiście będzie? Sprawdzimy to!

W najbliższej przyszłości wszystkich zainteresowanych tym nietypowym eksperymentem zachęcam do śledzenia portalu jagodowe.pl. Ukażą się tu materiały filmowe dotyczące zakładania obu doświadczalnych kwater.

W dniu wizyty w jednej z kwater trwało akurat przygotowanie stanowiska pod nowe nasadzenia. Stworzyło to dogodną okazję do rozmów o tym w jaki sposób ten wieloletni plantator borówki przygotowuje podłoże pod uprawę tego gatunku o dość specyficznych wymaganiach stanowiskowych:

Przy okazji rozmawialiśmy także o zmianach klimatycznych jakie zaszły w ostatnich latach. Mają one niemały wpływ na zimowanie roślin i ich kondycję wiosną, gdy z kolei są podatne na powracające sukcesywnie wiosenne przymrozki. Czy Carbomat i Carbohumic są w stanie łagodzić stresy abiotyczne którym borówki coraz częściej i intensywniej poddaje natura? Warto obejrzeć powyższy film, aby poznać odpowiedź na to pytanie a przy okazji zapoznać się z kondycją roślin u Mirosława Garlińskiego w końcu września.

Carbomat w produkcyjnej kwaterze

W pierwszej części relacji ze spotkania gospodarz zabrał nas do kwatery, gdzie borówki już wiele lat temu weszły w owocowanie. Podłoże węglowe wysypane zostało tam w rzędy 6 lat temu. Czy okazało się trwałe i jaki wpływ wywarło na wzrost roślin? M.in. o tym z kolei jest poniżej zamieszczony materiał filmowy:

Borówka wysoka pochodzi z Ameryki Północnej, a rośliny te są uprawiane niemal w całych Stanach Zjednoczonych. Około 90% owoców borówek w Stanach Zjednoczonych pochodzi z plantacji towarowych, a produkcja osiągnęła rekordowy poziom 789,5 miliona funtów (358 tys. t) w 2024 roku, i uzyskała wartość 1,15 miliarda dolarów.

Trzy największe strefy produkcje – Waszyngton, Oregon i Georgia – łącznie dostarczyły prawie dwie trzecie tego wolumenu. Około 55% uprawianych borówek skierowano na świeży rynek, choć udział ten różnił się w zależności od stanu. Około jedna czwarta borówek uprawianych w Waszyngtonie była przeznaczona do sprzedaży jako deser, w porównaniu z około 55% w Oregonie i 63% w Georgii.

Widać więc, że duża część plonu trafia do przetwórstwa. Dotyczy to przede wszystkim stanów położonych w północnozachodniej części federacyjnego państwa. Nie dziwi to z uwagi na rozwinięty przemysł mroźniczy i generalnie przetwórczy właśnie w tej części USA. Ta infrastruktura sprawia, że funkcjonują tu także gospodarstwa w których uprawia się maliny, których owoce stanowią surowiec dla lokalnych zakładów. Jednak inaczej niż u nas, z przytłaczającej większości owoce te zbierane są tam kombajnowo, w niektórych gospodarstwach już od przeszło 30 lat.

Dzikie jagody w całości na przetwórstwo

W stanie Maine rozwinął się zaś przemysł mroźniczy skupujący owoce z dziko rosnących borówek. Ten segment rynku wart był w zeszłym roku 49,3 mln dolarów, a ilość dostarczonych do zakładów owoców wyniosła 90,8 mln funtów (41,2 tys. t), co jest wynikiem bardzo wysokim. Dla porównania w Polsce jagód leśnych, zależnie od sezonu, zbiera się 10-20 tys. t i są one w większości eksportowane na zachód Europy.

Źródło: USDA, własne

Jednym z plantatorów borówek, który przekonał się już do stosowania substratu węglowego na własnej plantacji jest Mirosław Garliński. Prowadzi on wcale niemałe gospodarstwo borówkowe w miejscowości Doleck pod Skierniewicami. W nim już od 8 lat stosuje Carbomat i inne produkty węglowe.

Czytaj także:

próchnica w glebie

Jak zatrzymać wodę i nawozy w zasięgu korzeni roślin? Rola próchnicy na plantacjach jagodowych

W pierwszym materiale filmowym z wizyty u tego znanego i szanowanego w branży producenta owoców prezentujemy jednak przede wszystkim praktyczne aspekty stosowania właśnie Carbomatu. W rozmowie na temat tego produktu Dezyderiusz Mietlicki z firmy Carbohort i Mirosław Garliński poruszają wiele ciekawych aspektów, które warto wciąż pod uwagę.

Zapraszamy na film!

Poniżej wspomniany materał filmowy:

W 2023 roku eksport borówki wzrósł o 146%, a import o 124%. Pomimo wysokich temperatur i nieregularnych opadów, branża utrzymała wzrost dzięki zwiększeniu nasadzeń i usprawnieniom łańcucha chłodniczego. Konsumpcja krajowa również rośnie, a 85-milionowa Turcja stanowi potencjalnie chłonny rynek w perspektywie długoterminowej.

Czytaj także:

rynek borówek

Egipt zwiększa produkcję borówek. Wielka Brytania głównym kierunkiem ich eksportu

Wzrost eksportu tureckiej borówki był wyraźnie widoczny w ostatnich latach. Wolumeny wzrosły ze 131 ton w sezonie 2020/21 do 286 ton w sezonie 2022/23, a następnie osiągnęły poziom 732 ton w sezonie 2023/24. Co ciekawe, ostatnia zakończona kampania, tj. 2024/25 wykazała regres eksportu do poziomu 404 ton.

Nabywcy w Wielkiej Brytanii odpowiadają za przyjęcie 26% eksportu, następnie handlowcy z Niemiec (14%), Rosji (12%) i Polski (9%). Import Niemiec osiągnął szczyt na poziomie 147 ton w sezonie 2023/24, a następnie spadł do pułapu 58 ton. Zupełnie inaczej sytuacja wyglądała w Wielkiej Brytanii – tam odnotowano wzrost z 11 ton w sezonie 2020/21 do 105 ton w sezonie 2024/25.

Uwarunkowania mikroklimatyczne i sezon produkcyjny

Geografia Turcji pozwala na rozłożenie zbiorów na okres od lutego do października. Wczesne owoce produkowane są w Antalyi w tunelach, a regiony wysokogórskie, takie jak Bursa, Kırklareli, Rize i Trabzon, wydłużają sezon. Dzięki temu owoce docierają do Europy w miesiącach o zwiększonym zapotrzebowaniu.

Logistyka i dostęp do rynków

Bliskość Europy Zachodniej to kluczowa zaleta – przesyłki docierają do Niemiec, Wielkiej Brytanii, Holandii, Szwecji i Polski w ciągu dwóch do czterech dni drogą lądową lub morską.

Eksport na Bliski Wschód, w tym do Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Arabii Saudyjskiej, Iraku i Kuwejtu, odbywa się w ciągu trzech do sześciu dni drogą morską lub jednego do dwóch dni drogą lotniczą. Dostawy do regionu Azji i Pacyfiku trwają od 10 do 20 dni drogą morską lub mogą być realizowane przyspieszonym transportem lotniczym.

Turcja korzysta z umów handlowych, w tym z unii celnej z UE, umowy o wolnym handlu z Wielką Brytanią oraz obniżek ceł ze Szwajcarią, Norwegią, Gruzją, Chile, Izraelem, Egiptem i Marokiem. Udział w COMCEC ułatwia harmonizację przepisów fitosanitarnych i wspiera dostęp do rynków Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i Azji Środkowej.

W przyszłości tureccy eksporterzy będą zapewne koncentrować się na wzmacnianiu przepustowości szlaków logistycznych i polepszeniu infrastruktury łańcucha chłodniczego dla eksportu na większe odległości. Główne szanse na zwiększenie produkcji i eksportu leżą w dystrybucji detalicznej w Europie a także sprzedaży borówek standardu premium na Bliskim Wschodzie.

Źródło: Blueberries Consulting

Truskawki podane na stole

FOTO: Polskie Superowoce

Truskawki to ulubiony owoc Polaków i najbardziej oczekiwany owoc sezonowy. Krajowe owoce dostępne są od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Pierwsze pojawią się truskawki ze szklarni, zwykle w tuż przed Wielkanocą. Od majówki dostępność wzrasta gdyż pojawiają się owoce z tuneli i spod osłon. Każdego dnia rośnie na nie popyt. W czerwcu pojawiają się owoce z upraw polowych a konsumpcja strzela w górę.

Czytaj także:

polskie maliny

Ta informacja ucieszy plantatorów malin - spożycie rubinowych jagód coraz powszechniejsze wśród Polaków

Je truskawki 98% Polaków i w każdym praktycznie miesiącu roku zyskują one nowych konsumentów. Wzrosty wynikają z rosnącej dostępności owoców deserowej jakości i coraz większej świadomości konsumentów dotyczącej ich wybitnych walorów zdrowotnych.

Wzrost liczby konsumentów „sierpień do sierpnia”

Najpopularniejsze owoce sierpnia

FOTO: Polskie Superowoce

W sierpniu br. truskawki jadło 34% badanych, czyli ponad 11 mln Polaków. To najwyższy wynik sierpniowych pomiarów w historii realizowanego od 6 lat unikalnego monitoringu konsumpcji. Przypomnijmy, że w czerwcu br. truskawka pobiła historyczny rekord ilości konsumentów - jadło ją aż 93% Polaków, czyli 30 mln osób.

W badaniach tego typu nie uczestniczą dzieci. Są one reprezentatywne dla osób dorosłych, w wieku 15 lat i więcej. Warto o tym pamiętać w przypadku truskawek, które jedzą także dzieci.

Agnieszka i Michał Leleń, Truskawka od Rolnika

FOTO: Michał Piątek

Rekordowe spożycie truskawek świadczy o tym, że konsumenci doceniają ofertę polskich plantatorów. Wybierają to co zdrowe, lokalne, jedzą zauważalnie więcej warzyw i owoców. Efekty przynosi promocja, coraz więcej rolników prowadzi też sprzedaż bezpośrednią i zaprasza na samozbiory. Można przyjechać na plantację całą rodziną i pokazać dzieciom jak rosną owoce. Dzieci mają wielką frajdę gdy mogą zerwać owoce prosto z krzaczka - mówią Agnieszka i Michał Leleń, plantatorzy z małopolskiego Maszkowa. Bezpośredni kontakt z klientem pozwala - nam plantatorom - poznać potrzeby konsumentów i wyjść im naprzeciw. Wielu buduje swoje marki – dodają państwo Leleń, których marka „Truskawka od Rolnika” została doceniona przez branże i zdobyła tytuły Truskawkowej Marki Roku 2024 i Jagodowej Marki Roku 2025.

Korzyści z jedzenia truskawek

FOTO: Polskie Superowoce

Jagodowe codziennie

Owoce jagodowe je coraz więcej Polaków. Lato tego roku było kolejnym rekordowym dla wielu gatunków. W sierpniu najpopularniejsze były, będące w szczycie sezonu, maliny i borówki. Trzecim najpopularniejszym owocem jagodowym sierpnia były truskawki.

Czytaj także:

polskie superowoce

Borówki najchętniej spożywanym owocem w Polsce w sierpniu! Kolejny rekord konsumpcji

Nie tylko truskawki, także borówki i maliny zanotowały w sierpniu swoje historyczne rekordy ilości konsumentów. Borówki jadło 21,5 mln (66%) a maliny 18,1 mln osób (56%).

Czas na polskie superowoce!

Owoce jagodowe są charakterystyczne dla naszego klimatu. Są częścią polskiej kuchni i naszych tradycji kulinarnych. Określenie „superowoce” oznacza ich wybitne, potwierdzone wieloma badaniami, walory prozdrowotne. Truskawki - pierwszy owoc jagodowy sezonu - to nie tylko smak lata, ale prawdziwa tarcza dla naszego serca, mózgu i odporności.

Truskawki są niskokaloryczne, bogate w witaminę C, która wspomaga układ odpornościowy i kondycje naszej skóry. Zawierają również mangan, który wspiera zdrowie kości i układ nerwowy. Dzięki dużej ilości błonnika, truskawki wspomagają trawienie i pomagają w regulacji poziomu cholesterolu. Dodatkowo, są źródłem antocyjanów, które mają działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe.

Wzrost konsumpcji truskawek to dobra wiadomość dla producentów, którzy starają się rozwijać rynek tych owoców i wydłużać polski sezon. Inwestycje w uprawy oraz dystrybucję truskawek, poza najbardziej tradycyjnym ich sezonem, mogą wpłynąć na dalszy wzrost ich popularności.

Źródło informacji: Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw

Konsumpcja borówki wysokiej w Polsce osiągnęła poziom 1,83 kg na osobę. To wynik wyższy niż w jej ojczyźnie - Stanach Zjednoczonych. Moda na sezonowość sprawia, że 11% Polaków zamierzało kupować ją w sezonie 2025 częściej. Jak się okazuje, chętnych na borówkę było znacznie więcej.

Spożycie borówek

FOTO: Polskie Superowoce

Borówek jemy więcej i więcej

W sierpniu borówki jadło już 66% dorosłych Polaków. Badania realizowane w sposób ciągły od 2020 roku dostarczają informacji na temat liczby konsumentów i częstotliwości konsumpcji wielu gatunków. Badania tego typu realizowane są wśród osób w wieku 15 lat i więcej. To istotne w przypadku owoców, które tak jak borówki, są lubiane przez dzieci.

Wzrost spożycia borówek w Polsce w ostatnich latach

FOTO: Polskie Superowoce

Analizując okres od sierpnia 2020 r. do sierpnia br. - cały monitorowany przez Kantar Polska - borówka zyskała blisko 7 mln nowych zwolenników. W sierpniu 2020 r. borówki jadło 14,6 mln osób. Dziś to aż o połowę więcej, dokładnie 21,5 mln konsumentów.

Borówka podbiła serca konsumentów w każdym wieku i rankingi najzdrowszych owoców na całym świecie. Krajowi producenci pokazują borówkę także jako owoc polski, zawsze świeży i wyjątkowo smaczny.

Wyniki, jakie borówka osiągnęła w sierpniu 2025 roku zupełnie nas nie dziwią. Na swojej plantacji również odnotowaliśmy w tym sezonie wzmożony ruch. Osoby, które już znają nasze owoce z poprzednich sezonów, kupiły ich w tym roku więcej, nie tylko do konsumpcji na świeżo, ale także na mrożenie, wypieki i dżemy. Pojawiło się też wielu nowych klientów - komentuje Marta Staszewska, Berry Lu.

Lato z borówkami

Sierpień to szczyt polskiego sezonu. Plantatorzy organizują wtedy popularne samozbiory. Większe zakupy borówek, z przeznaczeniem na mrożenie, też wielu konsumentom kojarzą się już z wakacjami i latem.

Wynik 66% dał borówce tytułu najpopularniejszego owocu jagodowego sierpnia. Stało się tak mimo, że inne owoce jagodowe także zanotowały w sierpniu 2025 roku rekordowe wyniki.

Najchętniej spożywane owoce w sierpniu

FOTO: Polskie Superowoce

Zarówno maliny, jak i truskawki, zanotowały w sierpniu historyczny rekord konsumpcji. Maliny jadło 58% badanych, czyli 18,7 mln osób. Truskawki jadł co trzeci dorosły Polak - 34%, czyli 11 mln konsumentów.

Polacy preferują polskie borówki

Polska ma wyjątkowo korzystne położenie do produkcji wysokiej jakości borówki. Nasz klimat, określany jako umiarkowany przejściowy, łączy cechy klimatu morskiego i kontynentalnego. M.in. duże dobowe i duże roczne amplitudy temperatur. To dlatego nigdzie w Europie i nigdzie na świecie nie produkuje się tak wielu gatunków, w tak dużych ilościach i tej jakości konsumpcyjnej.

Owoce jagodowe są charakterystyczne dla Polski. Zdaniem wielu są za najsmaczniejsze w Europie. Rosnąca wielkość sprzedaży jest powodem do satysfakcji. Jeszcze bardziej cieszy to, że konsumenci zauważają różnicę jakości - świeżości, smaku - między borówkami pochodzącymi prosto z polskiej plantacji, a owocami importowanymi. Nasze borówki stają się smakiem lata, na który warto czekać. To daje szansę na dalsze wzrosty konsumpcji w kolejnych latach - dodaje Marta Staszewska, Berry Lu, zdobywczymi Grand Prix Branding Ovation 2024 w kategorii Dział Marketingu.

Z nadzieją należy patrzeć na rosnącą konsumpcję. Polscy plantatorzy, wiele lat temu, uznali budowę krajowego popytu za fundament rozwoju branży i eksportu. Dziś jako Polacy, jesteśmy jednym z liderów konsumpcji borówek na świecie. Branża koncentruje się na doborze odmian i kreowaniu rynku, w tym mody na borówkowe samozbiory.

Borówki zbawienne dla ludzkiego zdrowia

4 powody dla których warto jeść borówki

FOTO: Polskie Superowoce

Stały wzrost ilości konsumentów borówki to także efekt rosnącej świadomości zdrowotnej oraz rekomendacji lekarzy i dietetyków. Borówka podbiła rankingi najzdrowszych owoców świata. To skarbnica antyoksydantów. Spożywanie filiżanki borówek codziennie wspiera odporność, serce, obniża także ryzyko zachorowania na nadciśnienie. Ciekawe jest to, że borówki jedli piloci w czasie bitwy o Anglię​​. Robili to w celu poprawy widzenia w nocy. 

Rosnąca popularność borówek w Polsce to efekt bezprecedensowej wspólnoty celów. Producenci od lat współpracują i promują całą grupę gatunków. Więcej o najpopularniejszych owocach jagodowych na stronie PolskieSuperowoce.pl

Prezentowane badanie zrealizowano w dniach 8-13 sierpnia 2025 r., na reprezentatywnej próbie 1015 Polaków w wieku 15 lat i więcej. Wywiady bezpośrednie w domach respondentów (CAPI).

Źródło: www.polskiesuperowoce.pl

Owoce na borówkowych krzewach uprawianych zimą w szklarni w Kanadzie

FOTO: Sfu

Badania nad produkcją borówek poza sezonem przynoszą pierwsze odpowiedzi w biotechnologicznej szklarni Uniwersytetu Simona Frasera (SFU). Zespół pod kierownictwem profesora nauk biologicznych Jima Mattssona pozyskał owoce borówki w pomieszczeniu w trakcie kanadyjskiej, surowej zimy.

Projekt, finansowany przez program Homegrown Innovation Challenge fundacji Weston Family Foundation, ma na celu opracowanie nowych odmian borówki i technik uprawy odpowiednich do komercyjnej produkcji w pomieszczeniach zamkniętych poza sezonem.

Surowe zimy i krótki sezon wegetacyjny w Kanadzie od dawna stanowią wyzwanie dla rolników. Ponad 75% owoców spożywanych w Kanadzie jest importowane, z czego 37% pochodzi ze Stanów Zjednoczonych. Wydłużenie sezonu wegetacyjnego w Kanadzie nie tylko zapewniłoby rolnikom nowe dochody, ale także wzmocniłoby bezpieczeństwo żywnościowe kraju w obliczu zakłóceń w łańcuchu dostaw, międzynarodowych sporów handlowych i niepewności związanej ze zmianami klimatu.

Borówka nie jest idealnym gatunkiem do uprawy pod szkłem

Borówka ma dość szczególne wymagania dotyczące nawożenia, zapylania i przycinania, co wysoce utrudnia, lub wręcz uniemożliwia jej udaną uprawę w pomieszczeniach na dużą skalę. Wcale nie było łatwo je zmusić do wytworzenia kwiatów – wyjaśnia Jim Mattsson. Stworzyliśmy roślinom na warunki niezbędne do zawiązania pąków kwiatowych, ale jeśli zabieg będzie trwał zbyt długo, rośliny zapadną w stan uśpienia na kilka miesięcy – komentuje.

Zespół zastosował rygorystyczną kontrolę światła i temperatury, aby zainicjować formowanie pąków, a następnie wykreował warunki zbliżone do letnich. Krzewy w projekcie nieprzerwanie owocują od stycznia i prawdopodobnie będą to robić do maja.

W kilku cyklach, zarówno w tej szklarni, jak i w Chilliwack, udowodniliśmy już, że produkcja borówek w pomieszczeniach jest możliwa – mówi Jim Mattsson. Kolejnym krokiem będzie zwiększenie skali i sprawdzenie, czy uda nam się osiągnąć odpowiednią wydajność.

Źródło: sfu.ca

W ramach szeroko zakrojonego, wspólnego przedsięwzięcia hodowlanego z dumą ogłaszamy wprowadzenie na rynek zupełnie nowej odmiany borówki wysokiej, będącej efektem 10-letnich prac hodowlanych.

Owoce borówek - odmiana ‘Highland Charm‘

FOTO: Schrijnwerkers

Opracowana w wyniku wieloletniej kooperacji i partnerstwa handlowego między Instytutem Jamesa Huttona a partnerami z Holandii (Schijnwerkers Plants BV), Ukrainy (Dolyna-Agro), Australii (Perfection Fresh) i Chile (Grupo Hijuelas), nowa odmiana, nazwana ‘Highland Charm’ jest pierwszym owocem wspólnych prac, kreacją która powstała w ramach szkockiego programu hodowlanego i być może na nowo zdefiniuje standardy produkcji borówki północnej, oferując plantatorom odporność i plenność uwzględniającą gusta konsumentów.

Odmiana ‘Highland Charm’, której nazwa akcentuje szkockie korzenie, została wyhodowana specjalnie po to, aby sprostać wymaganiom partnerów projektu, a także nowoczesnym systemom produkcji borówki wysokiej i zmieniającym się upodobaniom współczesnych konsumentów.

Nowa odmiana charakteryzuje się doskonałą jakością owoców, okazałym ich rozmiarem, jagodami zebranymi w luźne grona o bogatej słodyczy i żywym kolorze, które są atrakcyjne zarówno przed odbiorców z rynku krajowego, jak i międzynarodowego – mówi Oleg Bazyuk z Dolyna-Agro, jeden z fundatorów projektu. Badania agronomiczne nadal potwierdzają jej zdolność adaptacji w UE i na Ukrainie.

 ‘Highland Charm’ to efekt prawdziwie wspólnego wysiłku i wieloletniego zaangażowania naszego konsorcjum w opracowanie superodmiany o najlepszych cechach, takich jak intensywne kwitnienie, wysoka jakość owoców, tekstura, smak i trwałość – mówi Leon Schijnwerkers, właściciel Schijnwerkers Plants BV (NL), kolejny główny sponsor projektu.

Czytaj także:

odmiany borówek

Uprawa borówki: "Duże nadzieje wiążemy z odmianą ‘Calypso‘"

Jamie Smith z James Hutton Institute Scientific Services wierzy, ze nowa odmiana reprezentuje przyszłość uprawy borówki, gdzie doskonały smak i niezawodna efektywność agronomiczna łączą się w jednej odmianie.

Dorodne owoce ‘Highland Charm‘

FOTO: Schrijnwerkers

Wprowadzenie odmiany Highland Charm późnym latem 2025 roku zbiega się z rosnącym popytem na wysokiej jakości nowe odmiany. Konsumenci coraz częściej poszukują wysokiej jakości borówek o bogatym smaku, a plantatorzy potrzebują selekcji, które niezawodnie sprawdzą się w zmieniających się warunkach klimatycznych i sprostają rosnącej presji rynkowej. Ta nowa odmiana idealnie odpowiada na oba te wyzwania.

Ta odmiana naprawdę się wyróżnia. Łączy w sobie atrakcyjne cechy, takie jak wysokie plony, doskonały rozmiar owoców, wyjątkowy smak dzięki zrównoważonemu balansowi​​cukrów i kwasów zapewniając satysfakcjonujące doznania smakowe – informuje Susan McCallum zajmująca się pracami hodowlanymi.

Instytut Jamesa Huttona i jego partnerzy niezmiennie angażują się w innowacje, które łączą wiedzę naukową z rzeczywistymi potrzebami rolnictwa. Dzięki inicjatywie ‘Highland Charm’, projekt i jego kluczowi partnerzy w zakresie propagacji i produkcji oferują nie tylko nowy owoc, ale także przyszłościową wizję długoterminowej przyszłości produkcji borówki amerykańskiej.

Po pozytywnych testach w Wielkiej Brytanii, UE i Holandii, ta nowa odmiana cieszy się zainteresowaniem. Partnerzy w tych lokalizacjach wierzą, że uprawa borówki ma ogromny potencjał ekspansji i że ‘Highland Charm’ może sprostać zapotrzebowaniu branży na nową i ulepszoną genetykę.

Dla plantatorów i podmiotów komercyjnych, którzy chcą samodzielnie przetestować ‘Highland Charm’, dostępne są próbne partie sadzonek (nie więcej niż 100 roślin) od wybranych dostawców i organizacji partnerskich. W przypadku zainteresowania ‘Highland Charm’ zalecamy kontakt z najbliższym szkółkarzem zaangażowanym w prace nad nową selekcją:

• Unia Europejska: Schrijnwerkers Plants BV - info@schrijnwerkers.nl
• Ukraina: Dolyna-Agro - bof@dolyna-agro.com.ua,
• Australia: Perfection Fresh (trwa oczekiwanie na import) - fresh@perfection.com.au
• Chile: Grupo Hijuelas  (trwa oczekiwanie na import) – jgoycoolea@grupohijuelas.cl

Jesteśmy niezwykle zadowoleni z początku sezonu zbiorów peruwiańskich borówek i dużych wolumenów, jakie obserwujemy – mówi Tim Youmans, wiceprezes ds. sprzedaży w California Giant Berry Farms.

Optymistyczne prognozy dostaw borówek z Peru wpisują się w rosnący apetyt konsumentów na borówki, co potwierdzają dane Nielsena, pokazujące dwucyfrowy wzrost sprzedaży w dolarach (USA) i funtach (Wielka Brytania) w porównaniu z rokiem poprzednim.

Sezon na peruwiańską borówkę jest już w toku, a wysokie wolumeny mają utrzymać się do końca roku. Przewiduje się, że szczyt zbiorów borówki konwencjonalnej przypadnie na czas między 43 a 49 tygodniem 2025 roku. Struktura odmian i technologia produkcji powinny przełożyć się na stabilne zaopatrzenie z Peru także w tygodniach poprzedzających i następujących po tym okresie.

Źródło: freshplaza.com

Japonia to rynek interesujący dla producentów borówek, znany z zamożnych konsumentów, którzy cenią jakość i długoterminowe relacje z dostawcami. W 2024 roku Japonia zaimportowała 1895 ton borówek o wartości około 25 milionów dolarów. Rynek ten koncentruje się wokół kilku kluczowych dostawców, głównie z obu Ameryk. Wiodącymi są Meksyk, Stany Zjednoczone i Chile, a mniejsze ilości pochodzą z Kanady, Wielkiej Brytanii, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Nowej Zelandii i Chin.

Czytaj także:

eksport do Japonii

Polska żywność w Japonii?! To całkiem realna perspektywa

Meksyk był wiodącym dostawcą borówek na japoński rynek w 2024 roku, odpowiadając za 59,75% importu. Wartość sprzedaży wyniosła prawie 15 milionów dolarów, kreowana przez dostawy w okresach niskiej produkcji z innych krajów.

Stany Zjednoczone zajęły drugie miejsce z 21,26% udziału w rynku i sprzedażą nieznacznie przekraczającą 5 milionów dolarów. Ich rola na rynku japońskim jest związana z bliskością geograficzną i umowami handlowymi.

Chile zajęło trzecie miejsce z wynikiem 14,74%, co przełożyło się na obrót wielkości 3,6 mln dolarów. Pozycję kraju wzmacnia sprawna logistyka morska.

Kanada dostarczyła 2,5% sprowadzonych w zeszłym roku do Japonii borówek, a Wielka Brytania odegrała marginalną rolę, głównie w oparciu o reeksport lub dostawy niewielkich ilości towaru premium.

Japoński rynek borówek nadal koncentruje się wokół kilku dostawców, przy czym na Meksyk, Stany Zjednoczone i Chile przypada ponad 95% wolumenu importu. Polska coraz mocniej zaznacza swoją obecność na niektórych azjatyckich rynkach, jednak Japonia z uwagi na uwarunkowania geograficzne wydaje się celem bardzo ambitnym. Co innego, gdy mowa o przetworach jagodowych. W tym względzie, mając na uwadze polskie tradycje przetwórcze, szanse na uszczknięcie kawałka japońskiego tortu wydaje się znacznie większa.

Źródło: Blueberries Consulting

TSW to największa w Polsce impreza branżowa dla producentów owoców i warzyw. Stanowi miejsce spotkań producentów owoców i warzyw z producentami i dystrybutorami maszyn ogrodniczych, środków produkcji, chemii, nawozów oraz dostawcami usług dla branży ogrodniczej. Wydarzeniu towarzyszy bogaty program branżowych konferencji eksperckich, które podejmują kluczowe zagadnienia związane z nowoczesną produkcją ogrodniczą.

Dlaczego warto przyjechać do Polski na TSW 2026?

• Blisko 500 wystawców z ponad 20 krajów
• Tysiące odwiedzających z Polski i zagranicy,
• Pokazy na żywo: innowacyjne maszyny i technologie w praktyce
• Silna obecność firm międzynarodowych – m.in. z Włoch, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Belgii, Danii, Francji, Szwajcarii, a także najdalej położonej od Polski Nowej Zelandii
• Stoiska wystawców z różnorodną ofertą, m.in. z rozwiązaniami do nawadniania, przechowywania, zbioru i precyzyjnego zarządzania produkcją

Program konferencyjny obejmie sześć kluczowych tematów:

• XVI Konferencja Sadownicza
• XIII Konferencja Truskawkowa
• IV Konferencja Jagodowa (malina i porzeczka)
• XVI Konferencja Warzywnicza
• II Konferencja „Uprawa Winorośli”
• III Konferencja „Pod Osłonami”

Dodatkowo w programie TSW 2026:

• Prestiżowy Konkurs im. prof. Szczepana A. Pieniążka – promocja innowacji w ogrodnictwie
• Konkurs „Sadownik Roku 2025” – wyróżnienie dla liderów praktyki sadowniczej
• Strefa Biznesu – miejsce spotkań B2B i konsultacji z ekspertami
• Sadownicze poletko pokazowe – prezentacja nowoczesnych technologii

TSW 2026 - gdzie i kiedy?

Miejsce: Targi Kielce – nowoczesne centrum wystawiennicze w Polsce, przy węźle komunikacyjnym, z dogodnym dojazdem z Krakowa i Warszawy

Termin: 23–24 stycznia 2026 (piątek i sobota)

Więcej informacji oraz rejestracja na stronie: www.tsw.pl

Czy wodorowęglan potasu jest plantatorom potrzebny? W tej sprawie wątpliwości nie ma dr Paweł Krawiec z Horti Team. W jego ocenie nowe rozwiązanie z gamy firmy Andermatt zostanie dobrze przyjęte przez rynek. Aplikacja VitiSanu jest zupełnie bezpieczna pod kątem pozostałości w owocach, a ta kwestia przez odbiorców towaru z gospodarstw stawiana jest coraz ostrzej. Wdrożenie produktu do praktyki ochroniarskiej ułatwi sprostanie wymogom kupców z sieci handlowych.

Izabela Majewska Dudek, przedstawicielka firmy Andermatt, odwiedziła dr Pawła Krawca w jego gospodarstwie w Karczmiskach. Na miejscu doszło do rozmowy, którą specjalnie dla czytelników portalu jagodowe.pl i widzów jego kanału YT zarejestrowałem. Zachęcam do zapoznania się z poniższym materiałem filmowym:

Borówka wysoka ma świetny marketing, jest lubiana i rozpoznawalna. Regularnie i coraz częściej trafia do koszyków zakupowych Polaków. To owoc smaczny i zdrowy, ale koszty jego produkcji rosną. W tym sezonie wzrosły po raz kolejny…

Zobacz też: Borówki tanieją. Czy pojawi się dopłata za owoce odmian premium?

Jakie są główne koszty uprawy borówki?

Uprawa borówki to przede wszystkim wysoki koszt założenia plantacji, nawet bez sieci przeciwgradowych… To również branża borówkowa jest najbardziej wrażliwa na niedobór pracowników sezonowych i rosnące koszty pracy. Chociaż „w pogotowiu” mamy maszyny do mechanicznego zbioru to nadal zdecydowana większość owoców w Polsce jest zbierana ręcznie. Ponadto nie wszystkie odmiany po zbiorze mechanicznym mogłyby trafić na rynek deserowy.

Ile kosztuje wyprodukowanie 1 kg borówki w 2025 roku?

Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego opublikował niedawno koszty produkcji kluczowych gatunków owoców, warzyw i zbóż. Wśród nich jest również borówka. Jednostkowy koszt wyprodukowania kilograma wyniósł 12,82 zł/kg. To stawka wyższa niż najniższe ceny skupu w tym sezonie…

Eksperci wyliczyli ten koszt przy założeniach:

• plon – 11 ton/ha
• amortyzacja plantacji – 3300 zł
• nawożenie – 800 zł
• ochrona – 1461 zł
• koszty specjalistyczne (w tym zbiór i cięcie) – 114 895 zł
• koszty pośrednie – 15 460 zł
• pozostałe koszty – 5200 zł

Całkowity roczny nakład na hektar – 141 117 zł

Oprac. SAD24.PL

Źródło: www.modr.mazowsze.pl

Ali Lachguer scharakteryzował produkcję jagodowych w Maroko. W sezonie 2024/2025 rosły one na 13 850 ha. Najważniejszym gatunkiem, gdy mowa o powierzchniach uprawy, są borówki – 6 800 ha, a następnie maliny – 4 600 ha i truskawki – 2 300 ha. Inne uprawy w tej kategorii, w której prym wiodą jeżyny, zajmują 150 ha. Trzeba przyznać, że dynamika wzrostu sektora produkcji jagód w Maroko jest bardzo wysoka. W 1990 roku jagodowe uprawiano tu zaledwie na 750 ha. Przez 35 lat areał produkcyjny zwiększył się więc prawie dwudziestokrotnie.

Czytaj także:

sprzedaż owoców

Maroko i Egipt wzmacniają eksport jagodowych do Azji. Czy jest to perspektywiczny kierunek eksportu?

Aktualnie jednak w skali kraju wysokie plony uzyskuje się głównie poprzez zwiększenie produktywności polegającej na wykorzystaniu postępu genetycznego i technologicznego. Powierzchnia produkcyjna rośnie już powoli. Uprawy zlokalizowane są wokół stolicy kraju, Rabatu, a także w okolicach Agadir i Dakhla, choć tam akurat uprawia się wyłącznie borówki.

Te owoce właśnie aż w 95% są eksportowane. Inne jagodowe także uprawia się z myślą o wysyłce na inne rynki. Na eksport trafiają zatem maliny w 90%, a truskawki w 50%. Ogółem eksport owoców w sezonie 2023/2024 wyniósł 144 805 t, z czego sporo ponad 1/3 stanowiła borówka. Wyeksportowane deserowe truskawki w ilości 18 407 t pochodziły głównie z północy kraju.

Co ciekawe, a o czym mówi się dość rzadko, Maroko eksportuje także owoce mrożone. W tej kategorii prym wiedzie truskawka w ilości 46 328 t. Rośnie też wolumen mrożonych malin, w poprzednim sezonie wysłano ich kilkanaście tys. t.

Ograniczenia dla produkcji jagodowych w Maroko

Wyzwaniem dla marokańskiej branży jagodowej jest niedostatek wody słodkiej. Korzysta się tam z urządzeń do odsalania wody morskiej. Wciąż też trwają prace nad polepszeniem wydajności plonowania, zwłaszcza borówek. Aktualnie wynosi on 4-5 kg/roślinę, ale taki rezultat uznawany jest za niedostateczny. Borówki są eksportowane w oknie zimowym, kiedy towaru tego nie produkuje się w Europie. Mogłoby to potencjalnie przekładać się na okres bardzo dobrej koniunktury i spore możliwości zarabiania, ale ceny spadły dość mocno, średnio do ok. 3 euro/kg, a w pewnych epizodach ostatniego sezonu nawet do 2,50 euro/kg, co dość wyraźnie ograniczyło dochodowość.

Innym problemem jest wzrost zatrudnienia sezonowego w kraju. Wydajność pracowników bardzo się jednak podniosła, w przypadku niektórych farm, nawet wielokrotnie.

Jagodowe aspiracje Maroko

Celem marokańskich eksporterów owoców jagodowych jest wejście na rynki azjatyckie, głównie chiński. Ważne jest też uchylenie drzwi do rynków Europy Środkowo-Wschodniej, a także promocja spożycia marokańskich owoców w krajach Zatoki Perskiej. Ustanowienie bezpośredniego połączenia morskiego pomiędzy Wielką Brytanią a portem w Tanger Med także ułatwiłoby logistykę wysyłek owoców. Jako cele strategiczne branży Ali Lachguer wskazał wejście na rynki USA i Kanady.

W Oregonie produkowano w lipcu duże ilości borówek konwencjonalnych i ekologicznych, a prognozy specjalistów z branży wskazują, że zbiory będą kontynuowane tam do końca września.

Podobnie sytuacja przedstawia się na plantacjach borówek w Kolumbii Brytyjskiej. Po kanadyjskiej stronie granicy pozyskano duże ilości borówek, a szczyt produkcji ma nastąpić w pierwszym tygodniu sierpnia i potrwać przez dwie dekady miesiąca.

W przygranicznym Waszyngtonie plonowanie pozostanie na stabilnym poziomie do początku września. Produkcja w regionach zlokalizowanych wzdłuż Pacyfiku jest więc dość harmonijna i zapewniać będzie stabilną podaż borówek, głównie na amerykański m rynku, przez kolejne co najmniej 6-7 tygodni. Koniec września bywa nieco loteryjny z uwagi na kaprysy pogody.

Koniunktura na rynku sprzyja zagospodarowaniu owoców

Wysoka produktywność trafiła w 2025 roku na rosnący popyt. Sprzedaż dużych borówek odnotowuje gwałtowny wzrost w kategorii owoców jagodowych, odzwierciedlając zmieniające się preferencje konsumentów. Wzrosty procentowe zarówno liczone w dolarach, jak i w masie sprzedawanych owoców w porównaniu z rokiem poprzednim są dwucyfrowe.

Borówki z tych części Ameryki Północnej trafiają przeważnie na świeży rynek, ale część produkcji kierowana jest także do lokali gastronomicznych. Waszyngton i Kolumbia Brytyjska to także ta część kontynentu, gdzie utrzymuje się przetwórstwo owoców. Dotyczy to wprawdzie głównie malin, które zbierane są tam maszynowo już od ponad ćwierć wieku. Dowodzi to jednak, że nawet w krajach bogatych, wciąż zamożniejszych niż Polska, możliwe jest równoległe przetwórstwo owocowe i uprawa jagodowych z myślą o zaopatrzeniu chłonnych, ale bardzo wymagających rynków w owoce premium.

Źródła: freshplaza.com, własne

Aleksandra Neumann i Leon Schrijnwerkers na firmowym stoisku podczas Fruit Logistica 2025

FOTO: Michał Piątek

W Weeze w połowie czerwca rozpoczęły się zbiory borówki. W przypadku wczesnej odmiany ‘Duke’ dobiegły one już końca, a obecnie trwają zbiory z krzewów takich selekcji, jak ‘TopShelf’, ‘Draper’ i ‘Valor’. Wkrótce rozpoczną się również zbiory odmiany ‘Calypso’. Owoce po zebraniu trafiają do sortowni w Venlo, już po holenderskiej stronie granicy.

Czytaj także:

odmiany borówki

„Te trzy odmiany borówki wystarczą na założenie większości plantacji”

Kwatery z odmianą ‘Duke’ zajmują tu ok. 25 z 70 ha. W tej części Europy zbiory rozpoczynają się około 2 tygodnie wcześniej niż w Polsce. Kierownictwu podmiotu zależy na tym, by owoce zostały zebrane nim pojawią się większe dostawy z naszego kraju i Rumunii, co negatywnie wpływa na ceny.

Pomyślny start sezonu

Jak dotąd sezon w Blueberry Giant rozwija się dobrze. Fala upałów w 26 i 27 tygodniu 2025 r (przełom czerwca i lipca) przyniosła pewne wyzwania. Choć nie udało się uniknąć pewnej, niewielkiej liczby owoców z poparzeniami słonecznymi, to generalnie wolumen zbiorów był zadowalający, a jakość owoców po odsortowaniu jagód z defektami wysoka.

Mechanizacja zbioru, struktura odmian

W obliczu rosnących płac minimalnych w Niemczech wyzwaniem pozostaje utrzymanie kosztów produkcji na jak najniższym poziomie. Nie ma odwrotu od mechanizacji zbioru. Także w Polsce praca będzie coraz droższa. To ważne, by założyć i poprowadzić plantację tak, by było możliwe pozyskanie plonu przy pomocy specjalistycznych maszyn. Ale to nie wszystko. Wiem od naszym klientów, że bywają okresy w których problemy z wystarczającą liczbą pracowników są naprawdę poważnym utrudnieniem  – wyjaśnia Aleksandra Neumann z firmy Schrijnwerkers.

Obecnie w kwaterach borówkowych Blueberry Giant pracować może aż 5 maszyn do zbioru, w tym kombajny marki FineField. Mimo to w szczytowym okresie zbiorów w gospodarstwie pracuje około 120 zbieraczy, głównie z Rumunii i Ukrainy.

W Blueberry Giant borówka uprawiana jest wyłącznie w otwartym gruncie. Jeszcze do zeszłego roku rosła tu selekcja ‘Aurora’ na 3,5 ha pod osłonami. Pojawiły się jednak dwa problemy. W końcu sezonu wydajność ręcznego zbioru wyraźnie spadała, być może na skutek malejącej motywacji rwaczy, a w dodatku uwarunkowania rynkowe sprawiały, że późne borówki nie były wyceniane w sposób gwarantujący rentowność przy manualnym zbiorze. Uprawa w doniczkach również nie wchodzi w grę, ponieważ ten system nie współgra ze zbiorem maszynowym.

W sezonie 2025 wiodącą selekcją jest wspomniany już ‘Duke’. Uprawia się tu także odmiany ‘Liberty’ i ‘Aurora’, a także ‘TopShelf’ i ‘Calypso’. Zwłaszcza ta ostatnia zyskuje coraz większe uznanie. W tym roku areał jej upraw został podwojony i osiągnął 8 hektarów. W planach jest kolejne jego zwiększenie o następne 4 ha, a więc łącznie do 12 hektarów w przyszłym roku. Dzięki temu ‘Calypso’ stanie się drugą co do wielkości powierzchni uprawy odmianą w gospodarstwie Blueberry Giant– wyjaśnia Aleksandra Neumann. Informuje także, że odmiany bardziej podatne na infekcje grzybowe, takie jak ‘OzarkBlue’ i ‘Bluecrop’ zostaną ostatecznie wycofane z uprawy.

Ponadto, obserwowana jest także odmiana ‘Sekoya Crunch’. Uprawiana jest już drugi rok i dobrze sprawdza się pod względem wielkości i smaku owoców. Uwidocznił się jednak pewien jej mankament - marcowe przymrozki wpłynęły negatywnie na tę odmianę, redukując w odczuwalny sposób plon.

Wspólnie z Dorotą Furmaniak (Timac Agro) odwiedzamy plantację borówek w okolicach Nowego Miasta nad Pilicą – zbiory już trwają. Chociaż wiosna nie była łatwa, plantator zadbał o wielkość borówek. Na tej plantacji martwi jednak, że część jagód nie posiada charakterystycznego nalotu. Jak o to zadbać? Więcej w materiale filmowym:

Nalot i chrupkość borówek

Przy okazji budowy plonu warto mieć na uwadze wielkość, ale także nalot, jaki powinien występować na świeżych owocach. Zadbać o wygląd można poprzez aplikację Kaorisu. Produkt ten wpiera rośliny w budowie dużych owoców, a samym jagodom zapewnia trwalszy nalot.

Dojrzewające borówki

FOTO: Justyna Dobrosz

Ważnym parametrem jest też tzw. chrupkość borówek. Tu z kolei z pomocą przychodzi KSC Adur. Taki owoc jest przyjemniejszy w spożyciu, ale też wyższa jędrność ułatwia jego sprzedaż. KSC Adur polepsza też ogólną kondycję roślin poprzez wpływ na rozwój systemu korzeniowego.

Tomasz Domański, doradca jagodowy Agrosimex, przyznał, że w uprawie borówek w tym sezonie mamy do czynienia z szeregiem wyzwań. Borówka kwitnie późno, ale tegoroczne przymrozki występowały również w okresie kwitnienia, co spowodowało znaczne uszkodzenia.

Czytaj także:

skutki przymrozków

Wiosenne przymrozki 2025 - oceniamy skutki

Tomasz Domański, Agrosimex

FOTO: Justyna Dobrosz

Szczególnie poszkodowaną odmianą jest ‘Duke’ – niestety, w przypadku tej odmiany obserwujemy również popękane i ordzawione owoce. Również ‘Chandler’ nie najlepiej zniósł przymrozki. Nowe kreacje odmianowe borówki, aktualnie testowane na plantacjach, również ucierpiały – zimowe mrozy mocno uszkodziły pąki liściowe, co sprawiło, że niektóre rośliny nawet nie zakwitły. Dziś można zaobserwować „gołe” pędy, co wskazuje na brak adaptacji tych odmian do polskich warunków klimatycznych. Według doradcy, w tym sezonie najlepszą jakość owoców oferuje odmiana ‘Bluecrop’, którą wielu plantatorów spisało już na straty.

Czytaj także:

ceny borówek

Ile będą kosztować borówki w 2025 roku?

Aktualnie na plantacjach dużym problemem są bakteriozy oraz uszkodzenia systemu korzeniowego przez różne patogeny, co prowadzi do wypadania całych plantacji. Doradca zwrócił też uwagę na jakość materiału szkółkarskiego – sadzonki docierają na plantacje już zainfekowane różnymi patogenami.

Polskie plantacje borówki ucierpiały z powodu przymrozków, to niezaprzeczalny fakt. Wstępne szacunki strat nie dają jednak odpowiedzi co do faktycznych zdolności produkcyjnych krajowych kwater. Optymiści widzą redukcję plonu na poziomie 10-15%, którą zrekompensują w całości owoce pochodzące z młodych nasadzeń, dopiero rozpoczynających owocowanie. Pesymiści mówią o stratach rzędu 30%, a nawet 50%.

Czytaj także:

produkcja borówki

Borówek w Polsce będzie nie mniej niż rok temu – wstępne szacunki strat po przymrozkach

Czy Ukraińcy pomogą?

W 2024 roku Polska wyeksportowała 26 tys. ton. ton borówek. Jest to o 17% więcej niż w 2023 roku. W tym samym czasie wolumen importu z Ukrainy wzrósł do 3,1 tys. ton. Tamtejsi uczestnicy rynku przekonują, że produkcja u naszego wschodniego sąsiada w 2025 roku może stanowić uzupełnienie dla polskiej oferty.

Czytaj także:

eksport borówek

Borówkowe tygrysy. Które kraje najszybciej zwiększają swoją rolę na globalnym rynku?

Jak odnoszą ukraińscy handlowcy, jest spore zainteresowanie tamtejszą borówką. Możliwe, że to skłoni ogrodników za Bugiem do zwiększania nasadzeń. Owoce z tego kraju trafiać mogą na rynek europejski czy światowy niemal dokładnie w tym samym oknie, co polska borówka. Zeszłoroczny eksport na poziome ok. 3 tys. t nie stanowi zagrożenia, jednak dynamika rozwoju produkcji malin na Ukrainie powinna stanowić przestrogę dla polskiej branży borówkowej.

Źródło: Agro Times, materiały własne

Wygląda na to, że dzisiejszej nocy w większości Polski zakończył się okres deszczu i chłodu. Pojawiają się rozpogodzenia, a od jutra temperatura powietrza w dzień, ale i całodobowo, ma przybrać bardziej typowe dla drugiej połowy maja wartości. Na plantacjach trzeba szybko wykonać pewne działania. Jakie? O tym na filmie:

Czy borówki będzie mniej w Europie?

W Polsce trwa szacowanie strat przymrozkowych na plantacjach borówek. Pojawiające się wstępne oceny dość optymistyczne mówią o tym, że plonu nie będzie mniej niż przez rokiem. Są jednak i wizje pesymistyczne, zakładające odczuwalny spadek plonu, nawet o 50-60% w przypadku plantacji najsilniej porażonych przez spadki temperatur. Pogoda była trudna niemal w całej Europie, co może wywołać niedosyt towaru na rynku, a to z kolei przełoży się na wyższe jego ceny.

Czytaj także:

produkcja borówki

Borówek w Polsce będzie nie mniej niż rok temu – wstępne szacunki strat po przymrozkach

Taka sytuacja byłaby korzystna dla plantatorów. W ostatnich latach dość silnie uwidoczniły się dwie prawidłowości: koszty produkcji systematycznie rosły, ale ceny po jakich zbywany był towar od lat właściwie pozostawały na podobnych poziomach. Być może obecny sezon będzie stanowił przełamanie?

Mateusz Czok informuje o dużych stratach wywołanych przez przymrozki w Rumunii. W skrajnych przypadkach sięgają one nawet 100%. Wiemy, że zła pogoda dotyczyła także innych krajów położonych bardziej na południe niż Polska. Czy to przełoży się na lepszy ekonomicznie start kampanii borówkowej 2025 w Polsce? Trzymamy kciuki, żeby tak faktycznie było.