Podczas weekendowego wydarzenia pszczelarskiego swe stoiska wystawowe w Kielcach zorganizowało 102 firm z 10 krajów. To imponujące, zwłaszcza, że liczba wystawców w premierowej edycji wyniosła 60. W 2026 roku swe targowe stosika wystawowe zorganizowały firmy z Polski, Grecji, Ukrainy, Estonii, Litwy, Hiszpanii, Czarnogóry, Turcji, Słowenii a nawet Australii! Odwiedziło je około 2900 zwiedzających.

Firma Concept, Agnieszka i Paweł August, producenci uli, ramek, akcesoriów pszczelarskich

FOTO: Michał Piątek

- Bardzo udana była sobota, pierwszą przerwę by choć na chwilę odejść od stosika zrobiłem dopiero po 14:00. Wciąż ktoś przychodził, aby zapytać o ten czy inny produkt, odbyliśmy mnóstwo rozmów. Niedziela była może trochę spokojniejsza, ale wrócę do domu z poczuciem zadowolenia, że zdecydowaliśmy się uczestniczyć w targach – mówił mi na Expo2Bee Paweł August z P.P.H.U Concept.

Zespół Konigin na Expo2Bee, Kamil Sierak po lewo

FOTO: Michał Piątek

- Udane targi, dobra atmosfera, warunki do odbywania rozmów o wiele lepsze niż na innych, plenerowych imprezach pszczelarskich. Czuć, że branża znalazła się w trudnym okresie, ale liczymy na to, że odbyte tu rozmowy pomogą przełamać różne bariery i krajowe pszczelarstwo wróci na ścieżkę rozwoju i wzrostu – mówił w Kielcach Kamil Sierak z firmy Konigin.

Stoisko firmy Burnat, producenta uli styropianowych

FOTO: Michał Piątek

- Problemów nie baruje. Import taniego miodu, warroza pustosząca niektóre pasieki i niewielki arsenał środków do jej zwalczania, droższe paliwo przekładające się generalnie na relatywnie wysoką inflacje i mniejsza skłonność konsumentów do zakupów miodu to tylko niektóre z nich. Niepokój co do przyszłości właścicieli pasiek, to także niezbyt dobra wiadomość dla firm takich jak nasza. Dobrze, że branża ma te targi, gdzie można się spotkać, porozmawiać i optymistyczniej spojrzeć w przyszłość. Cieszę się, że nasza firma jest częścią tego pszczelarskiego święta. Expo2Bee to udana impreza – mówił w trakcie krótkiej rozmowy Błażej Burnat, firma Burnat.

Targi pszczelarskie w ocenie uczestników

- Podobały mi się targi. Dokładnie obszedłem wszystkie stoiska, pooglądałem sprzęt i choć sam produkuję sporo miodu i także wytwarzam miód pitny na własny użytek, to przy okazji wizyty w Kielcach nakupiłem sporo pysznych pamiątek. Pewnie wrócę tu za rok – mówi Paweł Szafran, właściciel pasieki Świat Pszczół.

Spotkania i kuluarowe rozmowy pszczelarzy - Emil Maciąg po prawo

FOTO: Michał Piątek

- Dla mnie to doskonała okazja do spotkań ze znajomymi. Zaraz się zacznie sezon i nikt nie będzie miał czasu na pielęgnowanie znajomości. Jestem tu z żoną i dziećmi, bardzo miło spędzamy czas. Same ekspozycje też wyglądają ciekawie. Widziałem już na przykład interesujący osuszacz do miodu – podzielił się swoimi wrażeniami Emil Maciąg, właściciel pasieki Bzycząca Pszczółka.

Targi pszczelarskie… w mojej ocenie

Oprócz tego, że prowadzę portal www.jagodowe.pl i niewielkie gospodarstwo jagodowe, mam też pasiekę. Byłem więc podwójnie zainteresowany uczestnictwem w kieleckim wydarzeniu. Czy warto było wybrać się do hal Targów Kielce w miniony weekend? O tym dowiecie się z poniższej rolki:

Podsumowując, uczestnicy wydarzenia i wystawcy byli zadowoleni z partycypacji w Expo2Bee. To już teraz największe targi pszczelarskie w Polsce, nawet jeśli znacznie mniejsze od imprez takich jak TSW czy Agrotech, które czytelnicy portalu jagodowe.pl mogą kojarzyć z Kielc. Oprócz targów obyły się też wykłady, zorganizowano Strefę Influencera. Impreza ma bardzo duży potencjał. Są rozwiązania, których w tym roku zabrakło, a które także można w Targach Kielce pokazać szerszej publice. Liczę więc, że Expo2Bee na stałe pisze się w kalendarz wydarzeń pszczelarskich w kolejnych latach i będzie dynamicznie się rozwijać.

Szczególne miejsce wśród kwietniowych wydarzeń w Targach Kielce zajmuje Expo2Bee, czyli targi pszczelarskie, które łączą tematykę branżową z bardzo atrakcyjną formą dla zwykłego zwiedzającego. To propozycja nie tylko dla pszczelarzy, ale także dla rodzin, miłośników miodu i wszystkich zainteresowanych naturą.

Czytaj także:

targi pszczelarski

Expo2Bee w Kielcach. Pszczelarstwo coraz ważniejsze dla rolnictwa

Jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji będzie prezentacja barci sprzed około 1400 lat – unikatowego, dawnego gniazda pszczelego odkrytego na Podkarpaciu. To rzadki eksponat i prawdziwa ciekawostka historyczna.

Na odwiedzających czekać będą także degustacje różnych rodzajów miodów oraz możliwość poznania producentów miodów pitnych. Będzie można porównać smaki, aromaty i dowiedzieć się więcej o właściwościach produktów pszczelich.

Dla rodzin z dziećmi przygotowano liczne warsztaty i aktywności edukacyjne. W strefie Apilandii będzie można robić świece z wosku pszczelego, malować mini ule i uczestniczyć w zajęciach pokazujących świat pszczół w przystępny sposób. Nie zabraknie też pokazów sprzętu pszczelarskiego i rozlewania miodu.

Dużym zainteresowaniem może cieszyć się również duży ul edukacyjny do apiterapii, w którym zwiedzający będą mogli sprawdzić, na czym polega terapia powietrzem z ula. W programie znalazły się też wykłady i spotkania z ekspertami, którzy opowiedzą o pszczołach, miodzie, zdrowiu i współczesnym pszczelarstwie.

Gdzie, kiedy, za ile?

Wydarzenia odbędą się 11 i 12 kwietnia 2026 roku w Targach Kielce.

Godziny otwarcia: 10.00–17.00.

Ceny biletów:

• bilet normalny – 20 zł
• bilet ulgowy – 10 zł
• dzieci do 6. roku życia – wstęp bezpłatny

Jeden bilet upoważnia do wejścia na wszystkie wydarzenia. Oprócz targów pszczelarskich w tych dniach w halach Targów Kielce odbędą się trzy inne imprezy: Dom, Ogród i Ty, SlowTravel oraz Agro & Active Travel.

Źródło: Targi Kielce

Za zupełnie podstawowy gatunek owadów zapylających uznać można pszczoły miodne. Szacuje się, że na świecie odpowiadają one za zapylenie 60-70% roślin owadopylnych.

Pszczoły miodne już w okresie kwietnia osiągają populację, która pozwoli na efektywne zapylenie plantacji. Choć to wciąż okres dynamicznego rozwoju, wyprzedzający dość znacznie pik liczebności osobników lotnych w ulach, można spokojnie przyjąć, że każda zdrowa i o poprawnej strukturze wiekowej rodzina pszczela jest w stanie na plantację posłać 10-15 tys. zbieraczek.

Fizjonomia pszczół sprawia, że są one w stanie bez problemu zapylać kwiaty jagody kamczackiej. Nie jest to oczywiste chociażby w przypadku wczesnych odmian borówki wysokiej. Haskap oferuje jednak pszczołom dogodne warunki do zapylania.

Są jednak pewne minusy. Pszczoły potrafią odbywać dalekie loty po nektar i pyłek, jednak kwiecień, a więc czas kwitnienia jagody kamczackiej, stwarza dla nich rozmaite wyzwania pogodowe. Pierwszym jest temperatura. Pszczoły zaczynają oblot kwiatów, gdy ta przekroczy 11°C, a w pełni pracują na nich przy wskazaniach termometru powyżej 14°C, o ile jest cicho i pogodnie. Wiatr to drugi problem. Nawet w warunkach ciepłej pogody, gdy silnie wieje, pszczoły wykonują mniej lotów a w ich trakcie są mniej efektywne. Przyjmuje się, że przy wietrze o prędkości powyżej 30 km/h intensywność wykonywania oblotu mocno maleje i stopniowo zanika.

Co zrobić, by zapewnić dostateczną podaż owadów zapylających na plantacji? Są dwa rozwiązania. Pierwszym jest rozmieszczenie uli z pszczołami miodnymi w mniejszych grupach, ale bardziej równomiernie na plantacji. Ustawienie pasieki w jednym punkcie jest wygodne ze względów logistycznej obsługi rodzin pszczelich, jednak w warunkach chłodnej i wietrznej pogody z przelotnymi mżawkami lepiej ule rozmieścić w kilku lub kilkunastu mniejszych grupach tak, by owady nie miały dalej niż 300 m do kwiatów. Drugim rozwiązaniem jest włącznie innych owadów zapylających do pracy na plantacji.

Murarka i trzmiele – uzupełnienie zapewniające optymalny efekt

Coraz większa liczba plantatorów decyduje się na wprowadzenie na plantacje innych owadów zapylających. Uznanie wzbudza murarka ogrodowa i rogata. To bezżądłe i bardzo pracowite owady, przy czym murarka rogata namnaża się nieco wolniej, ale jest za to większa i bardziej odporna na warunki atmosferyczne. Podejmuje więc loty w mniej sprzyjających warunkach niż murarka ogrodowa.

Pod względem prowadzenia oblotu kwiatów w chłodzie, wietrze czy nawet lekkim dżdżu niezrównany jest jednak trzmiel. W Polsce nabywać można trzmiele ziemne w ulach pojedynczych lub zawierających kilka rodzin. Tworzą one niewielkie społeczności, które w szczycie rozwoju mogą przekraczać setę osobników. Indywidualnie są bardziej efektywnymi zapylaczami niż pszczoły miodne czy murarki.

Zarówno pszczoły samotnice jak i trzmiele ziemne latają znacznie gorzej od pszczoły miodnej. Z tego powodu jeszcze większego znaczenia nabiera ich równomierne rozstawienie na plantacji. W przypadku tych gatunków owadów zapylających rekomendowałbym odległość nie większą niż 100, a maksymalnie 150 m ula od najdalszych roślin, jakie osobniki z niego mają zapylać.

Kiedy wprowadzić owady zapylające na plantację jagody kamczackiej?

Najlepiej już! W przypadku trzmieli i murarek najlepiej jest to zrobić na około tydzień przed spodziewanym początkiem kwitnienia plantacji. Murarki muszą opuścić kokony, dokonać kopulacji, a następnie zapłodnione samice będą gromadzić pyłek do wykarmienia swojego potomstwa. Trzmiele ziemne pokarm maja w ulach, gdyż potrzebują nieco czasu na aklimatyzację w nowym miejscu. Po kilku dniach, gdy rozkwitną krzewy, dostęp do przygotowanego przez dostawcę rodzin trzmielich pokarmu można zamknąć lub ograniczyć, by wymusić na owadach oblot roślin.

Pszczołę miodną na plantację jagody kamczackiej najlepiej wprowadzić, gdy już ok. 5-7% kwiatów jest otwartych. Ze względy na tzw. wierność pożytkową, a więc tendencję do odwiedzania kwiatów jednego gatunku, dobrze jest owady od początku przyzwyczaić do oblotu właśnie haskapu, a nie innych źródeł pokarmu w okolicy.

Miks owadów zapylających – uniwersalna odpowiedź na wyzwania pogodowe

Podsumowując, optymalnym scenariuszem jest wprowadzenie na plantację więcej niż jednego gatunku owadów zapylających. Jeśli kwitnienie przypadnie na okres ciepłej i cichej pogody, pszczoły miodne poradzą sobie bardzo dobrze. W przeliczeniu na 1 ha młodej plantacji wystarczą 2-3 ule, a jeżeli rośliny są już starsze i większe, można pomyśleć o 4-5 ulach.

Jeżeli jednak mamy do czynienia z aurą taką jak chociażby teraz, warto zastosować uzupełnienie w postaci owadów podejmujących loty w niższych temperaturach. Dodatkowy 1000 kokonów murarki czy 5-8 rodzin trzmielich na każdym hektarze uprawy przyczyni się do lepszego zapylenia kwiatów a w konsekwencji wpłynie na wielkość jagód i ich liczbę, czyli na ogólny plon.

Od 1 kwietnia 2026 r. pszczelarze już po raz szósty będą mogli ubiegać się o dofinansowanie z budżetu państwa do przezimowanych rodzin pszczelich. Dla wielu z nich w warunkach masowego importu miodu do UE jest to pomoc znacząca.

Stawka płatności nie uległa zmianie i wynosi 50 zł do jednego pnia. Wnioski przyjmowane będą do 31 maja 2026 r. za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych. Do dyspozycji beneficjentów przewidziano 80 mln zł.

Czy środków wystarczy dla wszystkich?

Wsparcie, mające charakter pomocy de minimis, skierowane jest do pszczelarzy wpisanych do ewidencji producentów. Powinni oni również prowadzić działalność nadzorowaną w zakresie utrzymywania pszczół, a owady te być wpisane do rejestru weterynaryjnego. Jeśli zainteresowanie tymi dopłatami spowoduje przekroczenie puli środków, zostanie zastosowany współczynnik korygujący.

Pieniędzy w pełnej wysokości dofinansowania wystarczy na 1,6 mln rodzin pszczelich, a szacuje się, że w kraju jest ich być może nawet 2,5 mln. Nie wszystkie pasieki spełniają jednak warunki dofinansowania i pewnie nie każdy pasiecznik o nie wystąpi.

Co oprócz wniosku?

Wnioski przyjmowane są za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych. W składanej dokumentacji oprócz wniosku powinny się znaleźć także załączniki (wydane w 2026 r. zaświadczenie powiatowego lekarza weterynarii o liczbie pni pszczelich i oświadczenie o korzystaniu z pomocy de minimis).

Osoby potrzebujące wsparcia przy wypełnianiu wniosku elektronicznego mogą uzyskać pomoc bezpośrednio w biurach powiatowych Agencji.

Źródła: ARiMR, własne

Wydarzenie zgromadzi około 80 wystawców z 10 krajów, ale jego znaczenie nie sprowadza się wyłącznie do prezentacji oferty rynkowej. Expo2Bee staje się miejscem, w którym spotykają się interesy i doświadczenia kilku środowisk: pszczelarzy, rolników, naukowców, lekarzy weterynarii, producentów technologii i instytucji odpowiedzialnych za nadzór nad rynkiem oraz zdrowiem zwierząt. To ważne, bo kondycja pszczelarstwa coraz mocniej wpływa nie tylko na samą produkcję miodu, lecz także na funkcjonowanie całego sektora rolno-spożywczego.

Pszczoły to nie tylko miód

W debacie publicznej pszczelarstwo nadal bywa upraszczane do produkcji miodu i innych produktów pasiecznych. Tymczasem z perspektywy rolnictwa jego znaczenie jest znacznie szersze. Zapylanie roślin uprawnych pozostaje jednym z fundamentów jakości i wielkości plonów w wielu kierunkach produkcji. Kondycja rodzin pszczelich, dostępność pożytków, presja chorób, wpływ środków ochrony roślin czy zmienność pogody to dziś kwestie, które nie dotyczą wyłącznie właścicieli pasiek. To również realne wyzwania dla rolnictwa jako całości.

Dlatego wydarzenia takie jak Expo2Bee przestają być postrzegane wyłącznie jako targi dla jednej branży. Stają się przestrzenią rozmowy o tym, jak utrzymać efektywność produkcji rolnej w warunkach zmian klimatycznych, presji kosztowej i rosnących oczekiwań jakościowych rynku. Pszczoły są w tym układzie nie tylko producentkami cennego surowca, ale elementem większego systemu zależności między środowiskiem, uprawą i żywnością.

Nowoczesna pasieka odpowiada na te same wyzwania co nowoczesne gospodarstwo

Współczesne pszczelarstwo mierzy się z problemami dobrze znanymi także rolnikom. Chodzi o rosnące koszty pracy, potrzebę zwiększania wydajności, ograniczanie strat, lepsze zarządzanie ryzykiem i konieczność podejmowania decyzji na podstawie danych, a nie wyłącznie doświadczenia.

Jednym z najważniejszych tematów Expo2Bee będą rozwiązania, które pomagają prowadzić pasiekę w sposób bardziej przewidywalny i efektywny. Dotyczy to zarówno wyposażenia usprawniającego pozyskiwanie i obróbkę miodu, jak i technologii pozwalających monitorować kondycję rodzin pszczelich, kontrolować przebieg sezonu czy wcześniej wychwytywać symptomy problemów zdrowotnych. W praktyce oznacza to mniej strat, lepsze wykorzystanie czasu pracy i większą kontrolę nad procesami, które jeszcze do niedawna w dużym stopniu zależały od obserwacji i intuicji.

Szczególnie interesujące jest to, że rozwój pszczelarstwa przebiega dziś podobnie jak modernizacja innych gałęzi produkcji. Coraz większą rolę odgrywają automatyzacja, analiza danych, rozwiązania poprawiające ergonomię pracy i technologie wspierające jakość produktu końcowego. W tym sensie nowoczesna pasieka staje się częścią tego samego procesu transformacji, który od lat obserwujemy w gospodarstwach rolnych.

Zdrowie pszczół to kwestia gospodarcza, nie tylko weterynaryjna

Najbardziej palącym problemem branży pozostaje zdrowotność rodzin pszczelich. Straty w pasiekach, presja warrozy, dostęp do skutecznych metod leczenia, odpowiedzialne stosowanie preparatów weterynaryjnych i właściwy nadzór administracyjny to tematy, które podczas Expo2Bee będą wyraźnie obecne.

Ma to znaczenie nie tylko dla samych pszczelarzy. Każde osłabienie populacji pszczół oznacza bowiem ryzyko dla stabilności zapylania, a w dalszej perspektywie także dla produkcji roślinnej. Zdrowie pszczół staje się więc kategorią gospodarczą. Od jakości zarządzania zdrowotnością w pasiekach zależy nie tylko poziom produkcji miodu, ale również odporność systemu rolnego na wstrząsy środowiskowe i biologiczne.

Nieprzypadkowo targi poprzedza konferencja „Weterynaria dla Pszczelarstwa”, poświęcona zdrowiu rodzin pszczelich, dostępowi do leków oraz zmianom regulacyjnym. To ważny sygnał, że sektor dojrzewa do traktowania problemów zdrowotnych nie jako sprawy incydentalnej, lecz jako jednego z kluczowych warunków opłacalności i trwałości produkcji.

Jakość produktów pszczelich pod coraz większą presją

Drugim istotnym obszarem jest jakość. W warunkach silnej konkurencji rynkowej, presji importowej i rosnącej ostrożności konsumentów jakość produktów pszczelich staje się nie tylko przewagą marketingową, ale wręcz warunkiem utrzymania wiarygodności całego sektora.

Dlatego podczas Expo2Bee mocno wybrzmią zagadnienia związane z pochodzeniem miodu, analizą pyłkową, jakością propolisu, jakością wosku oraz problemem zafałszowań. To tematy szczególnie istotne w czasie, gdy rynek coraz częściej domaga się transparentności, a konsumenci chcą wiedzieć nie tylko, skąd pochodzi produkt, ale również jak został wytworzony i czy spełnia deklarowane standardy.

Dla rolnictwa to ważna lekcja szersza niż sama branża pszczelarska. Wysoka jakość i identyfikowalność pochodzenia coraz częściej decydują o wartości rynkowej produktów. Pszczelarstwo pokazuje dziś bardzo wyraźnie, że bez inwestowania w analitykę, edukację i kontrolę jakości trudno będzie skutecznie konkurować na wymagającym rynku.

Rolnictwo i pszczelarstwo potrzebują dziś współpracy bardziej niż kiedykolwiek

Expo2Bee ma również istotny wymiar środowiskowy i międzybranżowy. Z punktu widzenia rolników szczególnie ważne jest lepsze zrozumienie, jak funkcjonują zapylacze i jakie znaczenie ma ich obecność dla produkcji roślinnej. To temat, który wykracza daleko poza symboliczne hasła o ochronie pszczół.

Praktyka pokazuje, że stabilne plonowanie wielu gatunków upraw zależy od jakości współpracy między rolnictwem a pszczelarstwem. Chodzi o odpowiedzialne stosowanie środków ochrony roślin, właściwe planowanie zabiegów, dbałość o bazę pożytkową, ograniczanie presji środowiskowej oraz większe docenienie roli dzikich zapylaczy. W programie targów znajdą się również zagadnienia związane właśnie z wykorzystaniem dzikich pszczół w podnoszeniu plonowania roślin owadopylnych, co dodatkowo poszerza perspektywę wydarzenia.

To jeden z najmocniejszych argumentów przemawiających za znaczeniem Expo2Bee dla mediów rolniczych. Nie jest to wydarzenie wyłącznie o pasiece. To wydarzenie o zależnościach, bez których trudno dziś mówić o nowoczesnym i odpowiedzialnym rolnictwie.

Edukacja, popularyzacja i praktyka

Ważnym elementem targów będzie również program popularyzatorski. Organizatorzy łączą eksperckie wystąpienia naukowców, lekarzy weterynarii i specjalistów od jakości z wykładami popularyzatorów pszczelarstwa, którzy potrafią przełożyć wiedzę fachową na język zrozumiały dla szerszego odbiorcy. Dzięki temu Expo2Bee ma szansę oddziaływać nie tylko na profesjonalistów, ale też na osoby, które dopiero wchodzą w temat pszczelarstwa, produktów pszczelich i roli zapylaczy w rolnictwie.

Expo2Bee

FOTO: Targi Kielce

To istotne, ponieważ przyszłość branży zależy również od dopływu nowych kadr, lepszej komunikacji z konsumentem i większej obecności pszczelarstwa w społecznej świadomości. W czasach, gdy rolnictwo musi coraz lepiej tłumaczyć swoją rolę, takie działania edukacyjne przestają być dodatkiem. Stają się elementem strategicznym.

Targi jako odpowiedź na czas niepewności

Tłem dla całego wydarzenia pozostają również zjawiska rynkowe: presja importu, konkurencja cenowa, zmienność produkcji wynikająca z warunków pogodowych i rosnące wymagania jakościowe. Choć Expo2Bee nie jest forum stricte ekonomicznym, to trudno oddzielić dyskusję o przyszłości pszczelarstwa od pytań o jego opłacalność i miejsce na coraz bardziej wymagającym rynku.

Właśnie dlatego znaczenie takich targów rośnie. W sytuacji niepewności to nie pojedyncze rozwiązania decydują o przewadze, lecz zdolność całego środowiska do uczenia się, wymiany doświadczeń i szybkiego reagowania na zmiany. Expo2Bee tworzy do tego warunki, łącząc praktykę, naukę, technologię i debatę o regulacjach.

Jak podkreśla Anna Dwojewska, menadżerka targów Expo2Bee i jednocześnie pszczelarka, wydarzenie powstało z potrzeby połączenia wiedzy z praktyką oraz stworzenia miejsca realnej wymiany doświadczeń dla całej branży. To podejście dobrze oddaje charakter targów: mniej chodzi tu o samą prezentację oferty, a bardziej o budowanie środowiska zdolnego odpowiadać na współczesne wyzwania.

Pszczelarstwo coraz ważniejsze dla rolnictwa

Expo2Bee w Kielcach pokazuje, że o pszczelarstwie nie da się już mówić wyłącznie w kategoriach jednej specjalizacji. To obszar, w którym krzyżują się interesy rolnictwa, rynku żywności, weterynarii, nauki i ochrony środowiska. Od kondycji pszczół zależy dziś więcej, niż jeszcze kilka lat temu gotowi byliśmy przyznać.

Targi w Kielcach można czytać nie tylko jako wydarzenie branżowe, ale jako sygnał szerszej zmiany: pszczelarstwo coraz mocniej wchodzi do centrum rozmowy o przyszłości nowoczesnego rolnictwa. I wszystko wskazuje na to, że jego znaczenie będzie rosło.

Na rynku pojawiają się produkty, które w nazwie wykorzystują określenie „miód”, choć z miodem - w rozumieniu prawa - nie mają nic wspólnego. Dlatego MRiRW jasno wyjaśnia, jak należy interpretować przepisy i gdzie przebiega granica między nazwą marketingową a nazwą żywności. – Konsument ma prawo do jasnej informacji. Jeśli na etykiecie widzi „miód”, oczekuje produktu wytworzonego przez pszczoły, a nie mieszaniny cukrów czy syropów – podkreśla minister Stefan Krajewski.

Czytaj także:

polski miód

Polskie miody – powstanie baza autentycznego, krajowego produktu, a badania laboratoryjne zostaną unowocześnione

Przepisy unijne i krajowe precyzyjnie definiują miód. Zgodnie z dyrektywą 2001/110/WE „miód” to naturalnie słodka substancja produkowana przez pszczoły Apis mellifera z nektaru roślin lub innych naturalnych źródeł, którą pszczoły zbierają, przetwarzają i pozostawiają do dojrzewania w plastrach.

Czytaj także:

fałszowanie miodu

Prawdziwy miód – gdzie kupić i jak rozpoznać?

Ta definicja nie pozostawia pola do interpretacji – o miodzie możemy mówić wyłącznie wtedy, gdy produkt spełnia wszystkie wymogi tej kategorii.

Nazwa „miód sztuczny” wprowadza w błąd

Użycie członu „miód” w nazwie środka spożywczego, takiej jak „miód sztuczny”, stwarza realne ryzyko wprowadzenia konsumentów w błąd. Sam rdzeń „miód” działa jako główny identyfikator produktu. Dodanie przymiotnika „sztuczny” nie zmienia faktu, że odbiorca nadal może utożsamiać wyrób z miodem naturalnym.

W praktyce oznacza to, że produkt wytwarzany na bazie sacharozy czy syropu glukozowego nie powinien korzystać z nazwy zastrzeżonej dla miodu.

Źródło: MRiRW

Dzięcioły w Polsce mają się raczej dobrze. Rośnie lesistość kraju, a także na wsiach i w miastach ekosystemów w których ptaki te mogą bytować jest wcale niemało. Choć próżno szukać wiarygodnych statystyk dotyczących liczebności wszystkich dzięciołów w Polsce, to w przypadku najbardziej pospolitych gatunków można mówić o setkach tysięcy par lęgowych. Trend dotyczący ich populacji albo jest stabilny, albo delikatnie wzrostowy.

Czytaj także:

ceny miodu

Mercosur – UE: 45 tys. ton miodu rocznie. Co to znaczy dla pszczelarzy w Polsce?

W lesie ten ptak uważany jest za "doktora", ale na pasieczyskach potrafi wyrządzać znaczne szkody materialne. Obecna zima jest bardzo trudna dla naturalnych mieszkańców lasów i pół, więc dzięcioły odwiedzają ule i próbują wykonać w nich otwory a następnie odżywić się zimującymi pszczołami.

Inne pasieczysko - pomimo braku zabezpieczeń, dzięcioły nie interesują się tutaj ulami

FOTO: Michał Piątek

Owady o tej porze roku i przy panujących mrozach są właściwie bezbronne. Z kolei ule z tworzyw sztucznych, które w ostatnim czasie zdominowały polski krajobraz, nie zapewniają wystarczającej ochrony – ptak w kilka minut jest w stanie sforsować styropianową, poliuretanową czy styrodurową ścianę ula by dobrać się do pożywienia – ściśniętych w zimowy kłąb pszczół.

Jak poważne jest ryzyko utraty rodziny pszczelej?

Kolejna próba włamania do ula

FOTO: Michał Piątek

Prawidłowo zakarmione przed zimą i wyleczone pszczoły, o poprawnej strukturze wiekowej są zaskakująco „twarde”. Zniszczenie ściany ula nie stanowi dla nich niebezpieczeństwa. Także naruszenie woskowo-drewnianej struktury ramek może nie stanowić jeszcze bezpośredniego zagrożenia dla zimującej rodziny pszczelej. Jednak uporczywe, ponawiające się ataki dzięcioła mogą prowadzić ostatecznie do zagłady rodziny pszczelej. Wówczas stratą jest nie tylko ul, czy jego poszczególne elementy, ale także owady i produkty pszczele, które kolonia mogłaby zgromadzić w nadchodzącycm wielkimi krokami sezonie.

Nowy ul obecnie to koszt pomiędzy 400 a 800 zł, zależnie od materiału z jakiego jest wykonany, czy renomy producenta. Dzięcioły przeważnie nie niszczą całych uli, ale pojedyncze ich fragmenty, które są wymienialne. To dobra wiadomość. Zła jest taka, że ptak który raz nauczy się takiej techniki zdobywania pożywienia będzie powracał na pasieczysko. Znam przypadek pasieki w której w tym roku dzięcioł uszkodził już ponad 80 uli. Choć rodziny pszczele na ogół przeżyły naloty, to straty powstałe wskutek działalności dzięciołów w tym konkretnym gospodarstwie można liczyć w dziesiątkach tysięcy złotych.

Czytaj także:

Import chińskiego i ukraińskiego miodu niszczy polskie pszczelarstwo

Jak zabezpieczyć ule przed dzięciołami?

Pszczelarze najczęściej wykorzystują metody hybrydowe. Ule okrywają sieciami. O ile założone zostaną poprawnie, zapewniają dość dobrą ochronę przed dzięciołami i sikorkami.

Strachy na ptaki robią na dzięciołach umiarkowane wrażenie

FOTO: Michał Piątek

Niektórzy stosują dodatkowo także odstraszanie w postaci makiet drapieżnych ptaków, co jednak realną skuteczność ma bardzo umiarkowaną. Czasem praktykowane są także różne sposoby dokarmiania dzięciołów.

Problemem w przypadku powstałych w wyniku aktywności dzięciołów otworów w ulach jest to, że poza śniegiem czy zimnym wiatrem do wnętrza mogą dostawać się przez nie także myszy a nawet nornice. Te gryzonie także zimą chętnie żerują na zimujących pszczołach i zgromadzonych przez nie zapasach. Ul oferuje także zaciszne, ciepłe schronienie.

Za kilka tygodni, gdy zrobi się cieplej a pszczoły zaczną latać, będą w stanie same obronić się przed takimi zagrożeniami.  

Ul z murarką ogrodową Osmia Box

FOTO: Osmia Future

Przemysław i Damian Kapka podkreślają, że kluczową wartością dla plantatora jest przewidywalność zapylania. Murarka ogrodowa pracuje intensywnie na niewielkim obszarze, dzięki czemu można dokładnie zaplanować, ile uli i jak pojemnych potrzeba na daną uprawę. Dla plantatora oznacza to większą kontrolę nad ryzykiem – zamiast liczyć wyłącznie na warunki pogodowe i populację lokalnych owadów zapylających, może oprzeć się na zaplanowanej liczbie aktywnych zapylaczy.

- Udostępniamy sprzęt, kokony i aplikację – pełny pakiet. Sprzęt jest wypożyczany, więc po zapylaniu plantacji serwisujemy go sami, a plantator nie musi się tym martwić. – informuje Przemysław Kapka.

Ul na plantacji

FOTO: Osmia Future

Współpraca z firmą Osmia Future sprowadza się do kilku praktycznych korzyści:

• plantator otrzymuje określoną liczbę uli i kokonów na sezon, dopasowaną do areału i gatunku uprawy,
• ma jasny termin dostaw
• wie, kiedy oraz jak rozmieścić ule.

Szefowie Osmia Future zwracają uwagę, że dla wielu gospodarstw szczególnie ważne jest to, iż murarka pracuje już przy niższych temperaturach niż pszczoła miodna, co zwiększa szansę na dobre zapylenie w chłodniejszą wiosnę.

Jak planować zamówienia uli z murarką?

Z rozmowy z kierownictwem Osmia Future wynika, że kluczowe jest odpowiednio wczesne planowanie. Plantator powinien zacząć rozmowy przed sezonem kwitnienia, tak aby dopasować liczbę uli do powierzchni plantacji, wieku nasadzeń i oczekiwanego plonu. Przemysław Kapka podkreśla, że nie chodzi o przypadkową liczbę gniazd, ale o dobrane do konkretnej plantacji zagęszczenie murarki, które ma przełożyć się na realną poprawę zapylenia.

W praktyce wygląda to tak, że plantator wraz z zespołem Osmia Future omawia strukturę nasadzeń, terminy kwitnienia poszczególnych odmian oraz specyfikę lokalizacji. Na tej podstawie dobierana jest liczba uli na hektar i ustalane są terminy dostaw.

Oblot murarki - ul z płytkami lęgowymi

FOTO: Osmia Future

Damian Kapka zwraca uwagę, że z punktu widzenia firmy kluczowe jest, by zamówienia były zaplanowane z wyprzedzeniem – pozwala to zabezpieczyć odpowiednią pulę kokonów i przygotować infrastrukturę pod konkretnych klientów. – Nasza praca uzależniona jest od pogody. W zeszłym sezonie wiosna była zimna, więc i rozmnażania murarek zarówno ogrodowej jak i rogatej było ograniczone. Mamy pewien zapas kokonów, ale dla pewności proszę o wcześniejszy kontakt – informuje.

Dostępność kokonów i uli – na co zwrócić uwagę?

W przypadku murarki ogrodowej dostępność kokonów nie jest nieskończona i zależy od przepracowanego poprzedniego sezonu oraz jakości przygotowania materiału. Z tego powodu Osmia Future podkreśla znaczenie planowania i deklaracji ze strony plantatorów. Jeśli zamówienia spływają odpowiednio wcześnie, firma jest w stanie zaplanować, ile kokonów trafi do danego gospodarstwa, unikając sytuacji, w której w szczycie sezonu brakuje materiału.

Ule i elementy gniazdowe są przygotowywane tak, by można je szybko rozmieścić na plantacji, a jednocześnie zachować standardy bezpieczeństwa i higieny pracy z zapylaczami. Kierownictwo Osmia Future podkreśla, że taka standaryzacja pozwala im obsługiwać coraz większą liczbę gospodarstw bez utraty jakości, a plantatorzy otrzymują rozwiązanie, które można łatwo wdrożyć w kolejnym sezonie, opierając się na doświadczeniach z poprzedniego roku.

Co zyskuje plantator, który planuje z wyprzedzeniem?

Ul na plantacji

FOTO: Osmia Future

Dla gospodarstw, które odpowiednio wcześnie rezerwują murarkę i ule, najważniejszą korzyścią jest pewność, że w kluczowym momencie kwitnienia będą miały do dyspozycji zaplanowaną liczbę aktywnych zapylaczy. Przemysław i Damian Kapka podkreślają, że takie podejście pozwala stopniowo budować model produkcji oparty na stabilnym, powtarzalnym poziomie zapylenia, a nie tylko na sprzyjającym przypadku.

Z punktu widzenia plantatora przekłada się to na lepsze wyrównanie owoców, bardziej przewidywalny plon i możliwość spokojniejszego planowania sprzedaży. Współpraca z Osmia Future staje się w takim ujęciu stałym elementem technologii produkcji, a nie jednorazowym eksperymentem. Dzięki temu obie strony – firma i gospodarstwo – mogą planować swoje działania w dłuższej perspektywie, a dostępność kokonów i uli przestaje być coroczną niewiadomą.

Projekt umowy Mercosur–UE zakłada, że do Unii ma wjeżdżać 45 000 ton miodu rocznie w ramach kontyngentu taryfowego. Przy populacji UE (27 państw) wynoszącej ok. 448 mln mieszkańców daje to 45 mln kg miodu rocznie, czyli ok. 0,10 kg na osobę. W praktyce oznacza to mniej więcej 100 g miodu na mieszkańca – mniej niż zwykły sklepowy słoik.

Czytaj także:

rynek miodu

Import miodu – hamulec rozwoju krajowego pszczelarstwa

W perspektywie polskiej jest to jednak ilość znacząca. Z danych FAO o bilansie miodu (produkcja + import – eksport) wynika, że konsumpcja miodu w Polsce w ostatnich latach zwykle mieści się mniej więcej w przedziale 20–30 tys. ton rocznie, w zależności od roku i zbiorów.

Szacunki branżowe i opracowania rynkowe (oparte na FAO i krajowych statystykach) podają dla Polski typowe spożycie na mieszkańca ok. 0,7–1,0 kg rocznie. Przy populacji ok. 37–38 mln osób daje to mniej więcej 26–38 tys. ton, przy czym realnie częściej jesteśmy bliżej środka tego przedziału niż jego górnej granicy.

Czytaj także:

rynek miodu

Rynek miodu: kolejny beznadziejny sezon

Kontyngent miodu z Ameryki Południowej stanowi więc niemal dwukrotność polskiej produkcji miodu. Czy w warunkach jakie obecnie oferuje rynek, a więc przy i tak już bardzo niskich stawkach za krajowy miód, otwieranie się na tak duży import tańszego produktu jest rozsądne?

Czy miód z UE może być eksportowany do krajów Mercosur?

Wspólna umowa handlowa UE–Mercosur zakłada obustronne otwarcie rynków i stopniowe obniżanie ceł na produkty rolno‑spożywcze europa.eu. Eksport miodu z UE do Mercosur jest możliwy już dziś, na zasadach ogólnych WTO i krajowych taryf celnych. Po wejściu w życie umowy cła na wiele produktów, w tym miód, mają zostać zredukowane lub zniesione, co ułatwi sprzedaż do Argentyny, Brazylii, Urugwaju i Paragwaju ec.europa.eu. Kontyngent 45 tys. ton dotyczy wyłącznie importu do UE i nie ogranicza eksportu w drugą stronę.

Ceny skupu miodu w krajach Mercosur a Polska

Kraje Mercosur należą do najważniejszych eksporterów miodu na świecie. Według danych FAO i statystyk handlowych w Argentynie ceny miodu luzem przeznaczonego na eksport w latach 2023–2024 kształtowały się zazwyczaj w przedziale ok. 2,0–3,0 USD/kg (wartości FOB, czyli już z marżą eksportera). W Brazylii średnia wartość eksportu miodu często nieznacznie przekracza 2 USD/kg, a w Urugwaju i Paragwaju przeciętnie wynosi ok. 2 USD/kg, z wahaniami zależnymi od danego roku. Należy pamiętać, że pszczelarze otrzymują mniej niż cena FOB, ponieważ część wartości pochłaniają pośrednicy, transport, pakowanie i koszty eksportu.

Czytaj także:

Import chińskiego i ukraińskiego miodu niszczy polskie pszczelarstwo

W Polsce, według portali rolniczych i ogłoszeń skupów, hurtowe ceny skupu miodu (np. wielokwiatowego czy rzepakowego) w sezonach 2023–2025 wynosiły zwykle około 10–16 zł/kg, a w przypadku miodów odmianowych nieco więcej. Przy umownym kursie ok. 4,0 zł za 1 USD w omawianym okresie odpowiada to zakresowi mniej więcej 2,5–4,0 USD/kg.

Czy miód z Mercosur jest tańszy niż polski?

Z porównania danych wynika, że w krajach Mercosur miód w eksporcie osiąga zazwyczaj 2,0–3,0 USD/kg, a faktyczna cena skupu dla pszczelarzy bywa jeszcze niższa. W Polsce natomiast skupu dokonuje się zazwyczaj w przedziale 2,5–4,0 USD/kg w przeliczeniu ze złotych. Oznacza to, że miód z krajów Mercosur jest na ogół tańszy w produkcji i skupie niż miód polski, choć różnica nie jest bardzo duża.

Mimo wszystko, to właśnie różnica kosztów wytwarzania i cen skupu tłumaczy obawy unijnych, w tym polskich, pszczelarzy przed dodatkowym napływem 45 tys. ton miodu rocznie na rynek UE.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu utrzymał karę roku więzienia w zawieszeniu dla rolnika, który opryskał uprawy rzepaku środkiem owadobójczym zawierającym dimetoat, w wyniku czego zginęło kilka milionów pszczół. Zmieniony został wymiar kary w zakresie nawiązki dla pszczelarzy. Andrzej L. ma im zapłacić ponad 560 tysięcy złotych nawiązki. – To precedensowe orzeczenie, które daje nam nowy oręż w podobnych sprawach, a wszystko to dzięki wyjątkowemu zaangażowaniu prokuratora Grzegorza Pańkowa – mówi szef Prokuratury Rejonowej w Świdnicy Marek Rusin.

– W nocy z 19 na 20 maja 2020 roku [wówczas] 30-letni rolnik wyjechał na swoje pole w Modliszowie i opryskał rzepak ozimy środkiem zawierającym dimetoat, który działa kontaktowo i wewnętrznie. Gdy pszczoły nad ranem siadały na kwiatach rzepaku, substancja przyklejała się i powodowała natychmiast efekty neurologiczne. Część dimetoatu wraz z pyłkiem dostawała się do przewodu pokarmowego. Niektóre pszczoły ginęły jeszcze na polu, a te które zdołały dolecieć do ula, były zabijane przez inne pszczoły, chroniące dostępu chorym osobnikom do całej rodziny. Ostatecznie i tak dochodziło do kontaktu i zginęły wszystkie. W sumie po tym oprysku życie straciło 7,5 miliona pszczół – opisywał prokurator rejonowy Marek Rusin.

Czytaj także:

fałszowanie miodu

Prawdziwy miód – gdzie kupić i jak rozpoznać?

Niedozwolona substancja

Rolnik do oprysków użył substancji, która w tym czasie była dozwolona tylko w przypadku upraw takich jak pszenica ozima, jęczmień ozimy, pszenżyto ozime, żyto, jęczmień jary (do zwalczania skrzypionki zbożowej oraz mszyc), kapusta głowiasta (do zwalczania mszyc), róże pod osłonami, burak cukrowy (do zwalczania mszyc). Nie wolno jej było wykorzystywać do roślin kwitnących. Dwa tygodnie później dimeotat był już objęty całkowitym zakazem stosowania do wszystkich rodzajów roślin w całej Unii Europejskiej.

Ogromne straty pszczelarzy i środowiska naturalnego

Straty pszczelarzy okazały się ogromne. Zginęło 245 pszczelich rodzin z 8 pasiek w Modliszowie, Pogorzale i Witoszowie. Szkoda, jaką ponieśli  właściciele zniszczonych pasiek zostały oszacowane na 560 tysięcy złotych. – Ale tu nie chodzi tylko o pieniądze. Rolnikowi postawiliśmy zarzut doprowadzenia do katastrofy ekologicznej w wymiarze lokalnym. Doszło do zniszczenia ekosystemu, bo przecież ucierpiały nie tylko pszczoły – podkreślał Rusin. W maju 2021 roku śledczy skierowali do Sądu Okręgowego akt oskarżenia przeciwko rolnikowi, któremu za zarzucane czyny groziła kara od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Prokuratura zabezpieczyła również jego majątek do wysokości ponad 560 tys. złotych.

23 lipca 2024 roku zapadł wyrok w pierwszej instancji. Sąd Okręgowy w Świdnicy uznał Andrzeja L. za winnego przestępstwa spowodowania zniszczeń w przyrodzie w znacznych rozmiarach oraz zniszczenia cudzego mienia o znacznej wartości. Za to wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając karę na okres 2 lat. Sąd orzekł też nawiązkę w kwocie po 5 tys. złotych na rzecz osób pokrzywdzonych, a także 10 tys. złotych nawiązki na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Sąd orzekł również podanie treści wyroku – po jego uprawomocnieniu – do publicznej wiadomości poprzez jego opublikowanie w portalu internetowym Swidnica24.pl.

Od wyroku odwołali się zarówno obrońcy, którzy wnosili o uniewinnienie rolnika, jak i prokuratura, która oczekiwała kary bezwzględnego pozbawienia wolności oraz nawiązek dla pszczelarzy w łącznej wysokości ponad 560 tysięcy.

– Byliśmy zadowoleni z uznania winy, natomiast nie podobało nam się, że pokrzywdzeni ponieśli straty na bardzo dużą kwotę, natomiast sąd orzekł nawiązki dla każdego w kwocie zaledwie 5 tysięcy złotych. Uznaliśmy, że to nie jest słuszne, ponieważ każdy z 6 pokrzywdzonych pszczelarzy poniósł inną szkodę. Jeden na 15 tysięcy złotych, inny na 131 tysięcy, największa szkoda wyniosła 354 tysiące złotych. Naszym zdaniem sąd powinien orzec naszym zdaniem faktyczne naprawienie szkody – mówi prokurator Rusin.

Postępowanie w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu toczyło się ponad rok. 15 grudnia zapadło orzeczenie, które utrzymało wyrok pierwszej instancji, ale zmieniony został punkt dotyczący nawiązek dla pszczelarzy. Sąd przychylił się zarówno do ich argumentacji, jak i argumentów prokuratury, uznając, że rolnik winien jest nie tylko zniszczenia w świecie zwierzęcym i spowodowania katastrofy ekologicznej, ale także zniszczenia mienia. – Sąd podzielił naszą argumentację w zakresie obowiązku naprawienia szkody na rzecz wszystkich pokrzywdzonych właśnie w tej kwocie, którą prokurator zawarł w akcie oskarżenia, czyli ponad 560 tysięcy złotych – mówi szef świdnickiej prokuratury rejonowej.

Jak podkreśla Marek Rusin, ważne jest także to, prokuratura już na etapie postępowania zabezpieczyła majątek rolnika, by pokrzywdzeni mogli faktycznie otrzymać zasądzone nawiązki. – Została ustanowiona hipoteka na nieruchomości do kwoty takiej, jaka została zawarta w akcie oskarżenia. Pokrzywdzeni już w tej chwili mogą złożyć wniosek o nadanie klauzuli wykonalności, którą sąd niezwłocznie nadaje i wyrok można kierować do komornika, który z kolei niezwłocznie wszczyna egzekucję należności. Jeżeli skazany sam nie naprawi szkody, mamy zabezpieczoną nieruchomość. Pokrzywdzeni będą mogli faktycznie uzyskać naprawienie szkody. Dodam, że ich interes zabezpieczają dodatkowo stosunkowo nowe przepisy. Art. 240 c w Kodeksie karnym mówi, że jeżeli ktoś uchyla się od naprawienia szkody, to grozi za to kara od 3 miesięcy do 5 lat. Kolejny przepis to art. 300 Kodeksu karnego, dotyczący ukrywania majątku z takim samym zagrożeniem karą. 

Precedensowa sprawa, ale czy pszczoły będą teraz bezpieczniejsze?

– Takiej sprawy w Polsce jeszcze nie było, na tak dużą skalę. Podobna sprawa była w Kościane i zakończyła się umorzeniem, ale ona dotyczyła strat w znacznie mniejszych rozmiarach – mówi prokurator Rusin. – Sprawa świdnicka jest bardzo ważna z punktu widzenia osób pokrzywdzonych i wszystkich pszczelarzy w kraju. Środowisko bardzo się przebiegiem postępowań interesowało, bowiem jest to wskazówka na przyszłość, jak na zatrucia pszczół reagować. Pszczelarze muszą wiedzieć, że nie są bezsilni, a państwo za nimi stoi. Są przepisy, które skutecznie pozwalają prowadzić postępowanie. W przypadkach, gdzie dochodzi do zatrucia pszczół można wykorzystać przepisy dotyczące zniszczenia mienia, a nie – jak dotychczas – opierać się na zapisie o wykroczeniach w przypadku wykorzystania niewłaściwych środków ochrony roślin do oprysków, za co grozi tylko grzywna. Mamy oręż w postaci przepisów kodeksu karnego – mówi Marek Rusin.

Prokurator rejonowy podkreśla, że za takim wynikiem stoi prowadzący postępowanie prokurator Grzegorz Pańków. – Zabezpieczył pszczoły, zlecił badania, zabezpieczył dowody, uzyskał opinie autorytetów, sam włożył bardzo dużo wysiłku, pozyskując wiedzę także z publikacji anglojęzycznych. Obrońcy oskarżonego przedstawili przed sądem opinie korzystne dla rolnika, które zostały dopuszczone, ale przegrały z opiniami, które pozyskał prokurator – mówi Rusin.

– Sprawa ma charakter precedensowy, ale i złożony – podkreśla prowadzący postępowanie prokurator Grzegorz Pańków. – Dotyczy diagnostyki zatruć pszczół. To jest problematyka, z którą bardzo rzadko spotykamy się w codziennej pracy prokuratorskiej, a jest ona m.in. przedmiotem pracy badawczej Państwowego Instytutu Weterynaryjnego w Puławach. Biegli z tego instytutu opinię w zakresie zatruć pszczół wydawali odwołując się do swoich badań naukowych, więc i ja w swojej pracy prokuratorskiej musiałem do tych artykułów dotrzeć i przekonać sąd, że ta metodologia, praca procesowa miała oparcie w badaniach naukowych. Sąd uznał badania za wiarygodne i rzetelne, a co za tym idzie przyjął, że to bezprawne działanie skazanego doprowadziło do wymarcia pszczół w pasiekach pokrzywdzonych.

– Biegli zwrócili uwagę na rzecz, która ma znaczenie w kształtowaniu świadomości rolników i społeczeństwa. Zwrócili uwagę, że ten środek, którego użył skazany, zawierający dimetoat, był niedozwolony do uprawy rzepaku w tamtym czasie, a obecnie jest zabroniony w ogóle na terenie całej Unii Europejskiej. W wyniku badań okazało się, że ta substancja jest szkodliwa nie tylko dla pszczół, ale także dla ludzi. Dimetoat ma działanie mutagenne – mówi prokurator. – To jest przestrogą dla rolników, że stosowanie nieodpowiednich środków jest potencjalnym zagrożeniem dla życia i zdrowia ludzi.

Od 2020 roku do prokuratury nie wpłynęły zawiadomienia o podobnych sprawach. – Ta historia była szeroko omawiana przez media w całej Polsce. Wiem również, że w środowisku pszczelarskim ta sprawa jest szeroko komentowana i znana. Podobie w środowisku rolników. Trafiła również do mediów branżowych i stała się przestrogą. Dotychczas takie sprawy były prowadzone jako wykroczenia z niewielkimi konsekwencjami, natomiast tutaj po raz pierwszy mamy do czynienia z tak dużym odszkodowaniem, które sięga blisko 600 tysięcy złotych. Sama ta kwota roi wrażenie i stanowi przestrogę dla rolnika, który musi się dwa razy zastanowić, zanim zastosuje bezprawny środek ochrony roślin – podkreśla Grzegorz Pańków.

Wyrok jest prawomocny i zgodnie z orzeczeniem sadu ma zostać opublikowany w portalu Swidnica24.pl.

Żródło: swidnica24.pl

12 grudnia 2025 r. w siedzibie GIJHARS odbyło się spotkanie robocze z przedstawicielami organizacji pszczelarskich, którego celem było omówienie potrzeby ochrony i promocji polskich miodów. W spotkaniu wzięli udział również przedstawiciele laboratoriów, instytutów naukowych oraz Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Czytaj także:

Import chińskiego i ukraińskiego miodu niszczy polskie pszczelarstwo

Miody pochodzące z Polski są niezwykle wartościowym produktem o cennych właściwościach. Są również jednym z najbardziej docenianych polskich produktów pochodzenia naturalnego, dlatego też w pełni zasługują na wyróżnienie na rynku.

Baza autentycznych, polskich miodów

Podczas spotkania podkreślono potrzebę zintensyfikowania działań ma rzecz promocji polskich produktów pszczelich. W tym celu zaproponowano zbudowanie bazy autentycznych, polskich miodów, przy ścisłej współpracy organów IJHARS ze związkami pszczelarskimi, jak również środowiskiem naukowym.

Uczestnicy spotkania w GIJHARS

FOTO: Gijhars

Rozwój i wdrożenie nowych metodyk badawczych jest dziś szczególnie istotne z punktu widzenia wykrywania potencjalnych zafałszowań oraz ochrony polskich produktów.

Możliwość identyfikacji polskich autentycznych miodów  pozwoli również na zapewnienie uczciwej konkurencji pomiędzy pszczelarzami oraz eliminowanie z rynku nieuczciwych producentów, którzy psują renomę polskich produktów.

Spotkanie to było inauguracją wspólnych działań i ta współpraca na pewno będzie kontynuowana.

Źródło: GIJHARS

Hodowcy pszczół i podmioty zajmujące się doradztwem rolniczym lub działalnością naukowo-badawczą w sektorze pszczelarskim mogły od 24 października do 28 listopada 2025 r. ubiegać się o wsparcie z Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Był to czwarty nabór dla sektora pszczelarskiego realizowany przez ARiMR i trzeci obejmujący wszystkie siedem interwencji. Agencja zarejestrowała ponad 4,3 tys. wniosków.

Indywidualni i zrzeszeni hodowcy pszczół oraz podmioty zajmujące się doradztwem rolniczym i działalnością naukowo-badawczą mogły starać się o wsparcie w ramach siedmiu interwencji: wspieranie podnoszenia poziomu wiedzy pszczelarskiej (I.6.1); inwestycje, wspieranie modernizacji gospodarstw pasiecznych (I.6.2); wspieranie walki z warrozą produktami leczniczymi (I.6.3); ułatwienie prowadzenia gospodarki wędrownej (I.6.4); pomoc na odbudowę i poprawę wartości użytkowej pszczół (I.6.5); wsparcie naukowo-badawcze (I.6.6) i wspieranie badania jakości handlowej miodu oraz identyfikacja miodów odmianowych (I.6.7).

W tym roku pojawiło się kilka istotnych zmian, o których powinni wiedzieć ubiegający się o wsparcie pszczelarze. Budżet obecnego naboru został zwiększony o ponad 20 mln zł względem ubiegłego roku i do dyspozycji beneficjentów są teraz 63 mln zł. Pojawiły się również ułatwienia w zasadach przyznawania dofinansowania, m.in.:

• o pomoc na zakup leków oraz na zakup matek, pakietów i odkładów pszczelich mogą się ubiegać również indywidualni pszczelarze;
• w przypadku zakupu leków, matek, pakietów i odkładów oraz sprzętu pszczelarskiego zostały zniesione limity kwotowe kosztów dodatkowych przypadających na jednego pszczelarza;
• organizacji szkoleń (najmu pomieszczeń, zakupu materiałów, wynagrodzeń wykładowców oraz wyżywienia uczestników) dotyczy zwiększenie limitów kosztów kwalifikowalnych.

W ramach naboru prowadzonego od 24 października do 28 listopada 2025 r. złożono ponad 4,3 tys. wniosków. Tradycyjnie największym zainteresowaniem (niemal 2 tys. wniosków) cieszyły się inwestycje służące modernizacji gospodarstw pasiecznych.

Źródło:ARiMR

Pomoc kierowana jest przede wszystkim do pszczelarzy. Chodzi tu o pasieczników zarówno zrzeszonych w organizacjach branżowych jak i tych, którzy zdecydowali się pozostać poza ich strukturami.

Na wsparcie mogą również liczyć podmioty zajmujące się doradztwem rolniczym oraz prowadzące działalność naukowo-badawczą w sektorze pszczelarskim. Pula środków przewidziana na tę formę dofinansowania wynosi ponad 60 mln zł.

Nie potrzeba już pośrednictwa – pszczelarze sami mogą ubiegać się o refundację zakupu leków i nie tylko

Pszczelarze mogą teraz sami się ubiegać o pomoc na zakup leków oraz na zakup matek, pakietów i odkładów pszczelich (dotychczas wnioski w ich imieniu mogły składać tylko organizacje pszczelarskie). Dodatkowo, w ramach interwencji na zakup leków, zakup matek, pakietów i odkładów oraz na zakup sprzętu pszczelarskiego zostały zniesione limity kosztów dodatkowych przypadających na jednego pszczelarza (np. w ramach zakupu sprzętu pszczelarskiego dotychczas organizacje mogły ubiegać się o refundację kosztów dodatkowych w wysokości do 4 proc. kwoty wsparcia, nie więcej niż 65 zł na jednego pszczelarza – od tego naboru limit 65 zł został zlikwidowany).

W przypadku interwencji dotyczącej szkoleń, organizacje lub jednostki doradztwa rolniczego mogą ubiegać się o zwrot kosztów bezpośrednio związanych z przeprowadzeniem szkolenia, w wysokości do 4 proc. udzielonego wsparcia (dotychczas nie było takiej możliwości). Ponadto, w ramach tej interwencji zostały zwiększone górne limity jednostkowych kosztów kwalifikowalnych – kosztu najmu pomieszczeń, materiałów szkoleniowych, wynagrodzenia wykładowców oraz wyżywienia uczestników szkolenia, np. za wyżywienie maksymalne koszty podlegające refundacji wynoszą 60 zł/osobodzień (dotychczas było 50 zł).

Czytaj także:

Import chińskiego i ukraińskiego miodu niszczy polskie pszczelarstwo

Pomoc dla pszczelarzy – wykaz działań

Które działania i w jakiej wysokości objęte zostały pomocą?

Wspieranie podnoszenia poziomu wiedzy pszczelarskiej (I.6.1)

To dofinansowanie skierowane jest do zrzeszeń pszczelarskich oraz jednostek doradztwa rolniczego. Wsparcie obejmuje organizację szkoleń dotyczących m.in. prowadzenia gospodarki pasiecznej, pożytków, produktów pszczelich czy też zapobiegania chorobom pszczół. Koszty kwalifikowalne zostały w tym przypadku szczegółowo określone, a refundacji podlegać może nawet 100 proc. poniesionych wydatków netto. Podmioty mogą ubiegać się o refundację udokumentowanych kosztów netto bezpośrednio związanych z wykonaniem umowy o przyznaniu pomocy (np. księgowości, prac biurowych, nabycia materiałów biurowych, korespondencji, telekomunikacji), w wysokości do 4 proc. kwoty pomocy.

Inwestycje, wspieranie modernizacji gospodarstw pasiecznych (I.6.2)

Wnioski o przyznanie pomocy mogą w tym przypadku składać indywidualni pszczelarze oraz – w ich imieniu – organizacje pszczelarskie. Wsparciem finansowym objęty jest zakup nowego sprzętu pszczelarskiego, maszyn i urządzeń wykorzystywanych na potrzeby gospodarki pasiecznej, np. miodarek, odstojników oraz uli lub ich elementów. Refundacja wynosi do 50 proc. kosztów netto. Maksymalna wysokość pomocy przekazanej beneficjentowi to 100 zł w przeliczeniu na jeden pień pszczeli, a w przypadku indywidualnego hodowcy dofinansowanie nie może przekroczyć 15 tys. zł. Tak jak poprzednio, pomoc przysługuje w pełnej wysokości, i w pierwszej kolejności, młodym pszczelarzom, tj. tym którzy mają nie więcej niż 40 lat w dniu złożenia wniosku.

Wspieranie walki z warrozą produktami leczniczymi (I.6.3)

O to wsparcie może się starać indywidualny pszczelarz lub organizacja pszczelarska wnioskująca o pomoc w imieniu pszczelarzy. W tym przypadku zwrotowi podlega do 90 proc. kosztów netto zakupu produktów leczniczych weterynaryjnych warrozobójczych i produktów leczniczych do walki z warrozą, zawierających określone przepisami substancje czynne – również w przypadku pasiek, których właściciele posiadają certyfikat produkcji ekologicznej.

Ułatwienie prowadzenia gospodarki wędrownej (I.6.4)

Wnioski o przyznanie pomocy w ramach tej interwencji mogą składać wyłącznie indywidualni pszczelarze. Pomoc jest przyznawana w formie refundacji do 50 proc. kosztów netto poniesionych i opłaconych przez beneficjenta zakupu nowego sprzętu, maszyn i urządzeń wykorzystywanych na potrzeby prowadzenia gospodarki wędrownej. Limit wsparcia ustala się na podstawie wielkości gospodarstwa pszczelarskiego. Do 150 zł na jeden posiadany pień pszczeli otrzyma hodowca, który ma ich od 25 do 149. Natomiast dla tych pszczelarzy, którzy mają co najmniej 150 pni, wysokość stawki wynosi do 200 zł. Jednak w sumie nie mogą oni otrzymać więcej niż 40 tys. zł. Także w tym przypadku priorytetowo są traktowani młodzi pszczelarze, którzy muszą spełniać te same warunki, co beneficjenci interwencji I.6.2.

Pomoc na odbudowę i poprawę wartości użytkowej pszczół (I.6.5)

O dofinansowanie mogą się ubiegać indywidualni pszczelarze oraz organizacje pszczelarskie wnioskujące o pomoc w imieniu pszczelarzy. Wsparciem objęty jest zakup:

• matek pszczelich z linii hodowlanych, dla których prowadzone są księgi lub rejestry;
• odkładów lub pakietów pszczelich z matkami pochodzącymi z linii hodowlanych;
• odkładów lub pakietów pszczelich od producentów, którzy uzyskali rekomendację związków lub zrzeszeń pszczelarzy.

Refundacji podlega do 70 proc. kosztów netto, a maksymalna kwota pomocy na beneficjenta

to 10 tys. zł.

Wsparcie naukowo-badawcze (I.6.6)

Wnioski o przyznanie tej pomocy mogą składać jednostki naukowo-badawcze, zajmujące się tematyką pszczelarską. Dofinansowanie obejmuje prace poświęcone zdrowiu pszczół, jakości produktów pszczelich i innowacjom w gospodarce pasiecznej. Wsparcie jest udzielane w ramach limitu, który nie może przekroczyć 80 tys. zł na pojedynczego beneficjenta i jest przyznawane w formie refundacji do 100 proc. kosztów netto.

Wspieranie badania jakości handlowej miodu oraz identyfikacja miodów odmianowych (I.6.7)

Beneficjentami tej pomocy mogą być wyłącznie indywidualni pszczelarze, a wsparcie przeznaczone jest na zakup analiz fizyko-chemicznych oraz pyłkowej miodu. Refundacji podlega do 90 proc. kosztów, a limit to 10 tys. zł.

Źródło: ARiMR

Miód jest jednym z najczęściej fałszowanych produktów spożywczych. W Niemczech o jakość produktu walczą sami pszczelarze. Niemiecki Związek Pszczelarzy Zawodowych (DBIB) oraz Europejski Związek Zawodowych Pszczelarzy (EPBA) ujawniły szokujące wyniki kontroli partii miodu, które trafiły do sprzedaży w tamtym kraju. Z 30 próbek miodu zebranych w niemieckich supermarketach aż 25 okazało się w różny sposób zafałszowane!

Czytaj także:

Import chińskiego i ukraińskiego miodu niszczy polskie pszczelarstwo

Czy w Polsce jest lepiej? Szczerze wątpię. Kontroli poddawani są przede wszystkim pszczelarze. Ale czy towar w wielkopowierzchniowych sklepach również? Pobieżne przejrzenie miodu na sklepowych półkach nastręcza bowiem wielu podejrzeń co do jego jakości i walorów prozdrowotnych.

Jak rozpoznać dobry, polski miód?

Każda partia miodu, bez względu na wielkość słoika, powinna być oznaczona. Służy temu etykieta na której musi się znaleźć m.in. kraj pochodzenia.

Często w tym miejscu znajdował się zapis „Mieszanka miodów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej i spoza UE”. Jest to informacja, która zupełnie nic nie mówi o pochodzeniu miodu. Zeszłoroczna dyrektywa miodowa stanowiła próbę wymuszenia poprawy znakowania miodu, ale także i teraz kupując miód najczęciej do czynienia mamy z mieszaninami o niejasnych proporcjach. Szukajmy więc produktu, który pochodzi wyłącznie z Polski. Będziemy mieli wówczas pewność, że jest to produkt wytworzony w oparciu o standardy obowiązujące w UE, kontrolowany przez inspekcję weterynaryjną, a każdy zakup takiej partii miodu, choćby kilku słoików, będzie jednocześnie inwestycją w krajowe pszczelarstwo.

Zdecydowana większość miodów pozyskiwanych w Polsce ulega szybkiej krystalizacji. Czasem proces ten zachodzi już kilka dni po rozlaniu miodu w słoiki, choć niekiedy trwa kilka tygodni. Wyjątkiem jest miód akacjowy, który płynny pozostaje nieco dłużej. Wszelkie miody płynne czy rozwarstwione jesienią i w kolejnych okresach po miodobraniach z góry należy traktować jako podejrzane. W najlepszym razie jest to oryginalny miód, który został poddany nieumiejętnej obróbce termicznej i utracił część walorów prozdrowotnych. Może to też być zwykła fałszywka. W obu przypadkach produkty te nie są warte swej ceny.

O co pytać na straganie?

Informacje o gatunku miodu, masie produktu, jego przydatności do spożycia i kraju pochodzenia

FOTO: Michał Piątek

Dobrą praktyką jest nabywanie miodu bezpośrednio od pszczelarza. Zawsze przy tej okazji można zapytać o kondycję pszczół, o to gdzie ma ule i gdzie je w trakcie sezonu wywozi, a także ile ma gatunków miodu. Pewnie też zgodzi się oprowadzić po gospodarstwie.

W warunkach średniej lub dużej pasieki stacjonarnej realnie liczyć można na pozyskanie 3-4 gatunków miodu. Będzie to najczęściej miód wielokwiatowy, akacjowy bądź lipowy. Może też trafić się ewentualnie rzepakowy zamiast wiosennego wielokwiatu lub gryczany zamiast lipowego.

W przypadku pasiek wędrownych, a więc takich których właściciele przestawiają ule na coraz to nowe pastwiska pszczele w sezonie, będzie to zapewne 4-7 gatunków miodu. Katalog już wspomniany uzupełnić może miód faceliowy, spadziowy i wrzosowy.

Jeżeli pszczelarz deklaruje posiadanie kilkunastu-kilkudziesięciu uli, a w ofercie posiada kilkanaście różnych gatunków miodu, sprawa jest co najmniej podejrzana. Pół biedy, jeśli sprzedaje miód innych krajowych pszczelarzy – to działanie niezgodne z prawem, ale przynajmniej sam nabywany produkt może być wciąż wysokiej jakości. Gorzej, gdy jest to po prostu miód z importu spoza UE lub mieszanina  – krajowego, dobrego i autentycznego miodu z tańszym syntetycznym produktem np. z Chin.

Kupuj od pszczelarza!

pracownia pasieczna, miodobranie, wirowanie miodu

FOTO: Michał Piątek

Miód warto kupować od pszczelarza. To pierwszy z czynników minimalizujących ryzyko nabycia trefnego produktu. Warto też upewnić się, że osoba sprzedająca miód faktycznie posiada pszczoły a nie jedynie podszywa się pod pasiecznika. Można zadać kilka pytań, porozmawiać chwilę przed dokonaniem zakupu. Żyjąc w małych społecznościach, w których „wszyscy wszystko wiedzą” nabyć autentyczny miód jest łatwiej – wiadomo, kto prowadzi pasiekę i czy zachowuje wysokie standardy produkcji. Jeśli zaś mieszkamy w mieście i nie mamy takiej wiedzy, to nie zaszkodzi zasięgnąć opinii u kogoś z rodziny czy wśród znajomych, kto podpowie gdzie się udać, aby nabyć wysokiej jakości produkt.  

Pierzga

FOTO: Michał Piątek

Przy okazji można też nabyć produkty pszczele, których ogólnospożywcze sklepy najczęściej nie oferują. Mowa tu o pyłku roślinnym w formie obnóży pszczelich, propolisie czy szczególnie cennej dla ludzkiegi zdrowia pierzdze.

Dyrektor Zespołu Szkół Rolniczych i Technikum Pszczelarskiego w Pszczelej Woli Marcin Kępowicz

FOTO: Leaf Media

Technikum Pszczelarskie w Pszczelej Woli jest słynną placówką. Dzieje się tak z uwagi na szerokie grono osób odgrywających istotne role w branży pszczelarskiej związane z tą szkołą. Nauczaniem w technikum zajmują się wysokiej jakości fachowcy, świetni pszczelarze. Niektórzy absolwenci szkoły prowadzą dziś średnie i duże pasieki, w pewnych przypadkach wielopokoleniowe. Inni prowadzą biznesy polegające np. na budowie uli czy sprzętu do wykorzystania w pracach pasiecznych. Także w organizacjach branżowych znajdziemy absolwentów technikum z Lubelszczyzny.

Piotr Różyński, prezes WZP w Lublinie

FOTO: Leaf Media

Wielka wartość szkoły polega także na jej kontaktach z sektorami pszczelarskimi innych krajów. Uczniowie mają możliwość odbywania praktyk w krajach o lepiej rozwiniętym czy po prostu innym pszczelarstwie niż nasze krajowe. Zażyłe kontakty utrzymywane są zwłaszcza z Niemcami, Austrią czy Francją. Szkoła dała jednak szansę niektórym wychowankom na zapoznanie się z wielkotowarowym pszczelarstwem kanadyjskim czy nowozelandzkim. Takie doświadczenia poszerzają horyzonty i zmieniają perspektywę prowadzenia pszczelarskiego biznesu przez młodych pszczelarzy.

Historia placówki sięga roku 1944, a pierwszy rok szkolny zainaugurowano tu 10 października 1945 roku. Choć placówkę zlokalizowano w majątku ziemskim Żabia Wola, już rok później przemianowaną ją właśnie na Pszczelą Wolę. W roku szkolnym 1949/1950 doszło do jej połączenia z Liceum hodowlanym w Osmolicach. W 1955 roku szkoła przyjęła nazwę Państwowe Technikum Pszczelarskie, a w 1992 roku nadano jej imię Zofii i Tadeusza Wawrynów – Tadeusz Wawryn był pierwszym dyrektorem szkoły. Uczniowie technikum pierwszy raz na praktyki zawodowe wyjechali do Austrii w 1971 roku, a dwadzieścia lat później regularne wyjazdy do innych krajów stały się powszechne. Aktualnie placówka jest miejscem corocznej Międzynarodowej Konferencji Pszczelarskiej – jej 10 edycja odbyła się w lutym bieżącego roku, co potwierdza jej istotny status na pszczelarskiej mapie kontynentu.

Uroczyste obchody 80-lecia Technikum Pszczelarskiego w Pszczelej Woli

Podziękowania dla AgroHorti Media i Leaf Media

FOTO: Leaf Media

Reprezentacja AgroHorti Media miała zaszczyt uczestniczyć w oficjalnych obchodach jubileuszu. Z tej okazji odbył się m.in. zjazd absolwentów, w którym udział wzięło kilkaset osób. W części oficjalnej 12 października uczestniczyli także nauczyciele, pracownicy szkoły, naukowcy, przedstawiciele ministerstwa rolnictwa i władz samorządowych, a także firm z sektora pszczelarskiego i redaktorzy z prasy pszczelarskiej i ogrodniczej. Patronem medialnym wydarzenia było wydawnictwo AgroHorti Media – na ręce osoby reprezentującą spółkę, Krzysztofa Kulawika, złożono pamiątkowy dyplom.

Miłym gestem upamiętniającym 80-lecie działalności placówki było odsłonięcie rzeźby pszczoły na elewacji budynku znanego artysty i absolwenta technikum, Jarosława Koziary.

Technikum pszczelarskiemu w Pszczelej Woli gratulujemy jubileuszu i dziękujemy za wspaniałą współpracę wszystkim osobom związanym z placówką, a szczególnie Pani Annie Szcześniak, Dyrektorowi Marcinowi Kępowiczowi, Wicedyrektorowi Tomaszowi Kędziorze i Mariuszowi Chachule.

Masowy import z Chin i Ukrainy niszczy polski sekor pszczelarski. Kwestia jakości miodu z importu była już podnoszona wielkrotnie. Najwyraźniej jednak cena czyni cuda a na sklepowych półkach dominują mieszaniny miodów z krajów UE i spoza UE. Na dobrą sprawę polscy konsumenci nie wiedzą, co kupują w sklepach – grzmieli przedstawiciele Polskiego Związku Pszczelarskiego w Sejmie, domagając się ograniczenia bezcłowego importu spoza Unii Europejskiej. 

9 października w trakcie posiedzenia sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi mówiono o tym, jaka sytuacja panuje na rynku produktów pszczelarskich w naszym kraju i czego oczekują pszczelarze. 

Czytaj także:

rynek miodu

Import miodu – hamulec rozwoju krajowego pszczelarstwa

Ceny miodu w skupie dramatycznie niskie

Emil Maciąg, zawodowy pszczelarz reprezentujący Oddolny Ogólnopolski Protest Rolników zwracał uwagę, że dalsza kontynuacja importu miodu z takich krajów jak Ukraina, Chiny czy Wietnam to "zabójstwo polskiego pszczelarstwa".

Głos zabrał Emil Maciąg, zawodowy pszczelarz reprezentujący Oddolny Ogólnopolski Protest Rolników

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Na polski rynek wpływa duża ilość miodu różnej jakości i ten produkt później zostaje wprowadzony do sieci handlowych. Ten miód będzie nosił nazwę mieszanina miodów z Unii Europejskiej i spoza UE. Co za tym idzie konsument nie wie do końca, czy ten miód jest w 5% z krajów Unii Europejskiej, czy w 99% powiedzmy z Ukrainy, czy z Chin – tłumaczył.

Maciąg podkreślał, że sezon 2025 jest to jeden z najgorszych sezonów pszczelarskich od 50 lat i należy mieć świadomość, że liczba pszczół niebawem zmaleje i to dość gwałtownie. Kondycja rodzin pszczelich jest bardzo słaba, a pszczelarze nie są w stanie zapewnić pszczołom najlepszych warunków z powodu braku możliwości sprzedaży miodu w odpowiedniej cenie – podkreślił pszczelarz.

Obecnie skupy proponują cenę między 9 a 12 zł za litr miodu. Cena 15 zł oferowana jest za miód gatunkowy. 

Polscy pszczelarze nie są w stanie produkować w tych realiach cenowych, ponieważ te ceny są sprzed 10-15 lat. W obecnej chwili borykamy się z problemami sprzedażowymi i wiele osób jest w podobnej sytuacji – tłumaczył Emil Maciąg.

Podczas dyskusji padło stwierdzenie, że gdyby dziś całkowicie zastopować import miodów do Polski, to zapasy miodu, jakie posiadają rodzimi pszczelarze, wystarczyłyby na co najmniej dwa lata. Pszczelarze mają tony miodu, którego nie mogą sprzedać za godziwe pieniądze – zaznaczono.

Zwracano uwagę, że rządowe dofinansowanie 50 zł do rodziny pszczelej to stanowczo za mało. Kwota nie uległa podniesieniu, a koszty prowadzenia pasiek istotnie wzrosły. Wydaje się, że w momencie kryzysowym, w takim roku jak ten, ta kwota powinna być podniesiona przynajmniej do 70-80 zł do jednej rodziny pszczelej – apelował Emil Maciąg. 

Jaki jest prawdziwy obraz polskiego pszczelarstwa?

Podczas dyskusji podkreślano, że rynek pszczelarski w Polsce "dość gwałtownie wyhamowuje", a nawet "załamuje się". Na portalach ogłoszeniowych widać codziennie ogłoszenia od osób, które chcą sprzedać pasiekę z powodu likwidacji – podkreślał Maciąg. 

Jak do tego odnosi się resort rolnictwa? Wiceminister Jacek Czerniak poinformował, że z danych przesłanych przez Instytut Ogrodnictwa – PIB w Puławach wynika, że liczba pszczelarzy w Polsce ciągle wzrasta.

Posiedzenie komisji rolnictwa 9 października zostało poświęcone omówieniu sytuacji na rynku produktów pszczelarskich

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Biorąc pod uwagę liczbę rodzin pszczelnych w Unii Europejskiej, Polska zajmuje drugie miejsce po Hiszpanii – wyjaśnił polityk.

Okazuje się, że z rządowego wsparcia korzysta ok. 40% pszczelarzy. Czy to jest dużo, czy mało, można dyskutować, najlepiej by było, żeby 100% otrzymywało, no ale są takie, że tak powiem, możliwości finansowe, jakie są – podkreślił Jacek Czerniak. 

Fatalna jakość importowanego miodu

Wiceminister zaprezentował dane z kontroli granicznych w 2025 roku (stan na 7 października).

Suma liczby partii skontrolowanych wynosi 604. Więc miód z takich krajów jak Chiny, Ukraina, Rosja, Wietnam, Wielka Brytania, Meksyk, Mołdawia, Nowa Zelandia, Argentyna czy Turcja, był kontrolowany – zapewnił i dodał: – Mamy informację, że pobrano 44 próbki do badań laboratoryjnych, wydano 4 decyzje zakazujące wprowadzenia do obrotu 4 partii miodu i tutaj jedna decyzja na jedną partię miodu wielokwiatowego z Ukrainy o masie 20 650 kg ze względu na nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych.

Wydano także jedną decyzję zakazu na partię miodu wielokwiatowego z Ukrainy o masie 15 867 kg ze względu na nieprawidłowe wyniki badań, a także jedną decyzję na partię miodu akacjowego z Chin o masie 21 750 kg oraz jedną decyzję na partię miodu wielokwiatowego z Chin o masie 21 750 kg.

Jest źle, będzie gorzej

Poseł Krzysztof Ciecióra (PiS) podkreślał, że rynek produktów pszczelarskich w Polsce to dziś nie tylko kwestia jakości miodu na sklepowych półkach, ale także kwestia bezpieczeństwa żywnościowego, równowagi ekosystemów i polskiej tożsamości, jaką posiadamy od wielu stuleci.

W ostatnich latach nasze pszczelarstwo znalazło się w trudnym momencie. Z jednej strony mamy wciąż ponad 100 tysięcy aktywnych pszczelarzy i ponad 2,5 mln rodzin pszelarskich, dzięki temu jesteśmy nadal jednym z liderów w Europie. Jednak z drugiej strony coraz więcej sygnałów z terenu mówi o masowym zamykaniu pasiek, zwłaszcza w regionach takich jak Pomorze Zachodnie, gdzie ubytki sięgają nawet 30% rodzin pszczelarskich – mówił parlamentarzysta.

Ciecióra zwrócił uwagę na gwałtowny wzrost kosztów produkcji, spadek cen skupu, ale przede wszystkim presję importu tanich mieszanek z Ukrainy i Chin, często sprzedawanych jako mieszanka miodów z Unii Europejskiej i spoza UE. 

Mamy też coraz trudniejsze warunki pogodowe, choroby pszczół, wszystko to składa się na coraz większe straty. Mimo tego, że liczba pszczelarzy utrzymuje się bądź delikatnie rośnie, tempo tego wzrostu jest jednak najniższe od już wielu lat – zaznaczył poseł i dodał: – To oznacza, że branża wchodzi w fazę spowolnienia, a bez realnego wsparcia i dyskusji nad tymi problemami, które wymieniłem, może wejść w fazę kryzysu.

Krzysztof Zacharuk

Prawie 42 tys. wniosków o wsparcie do przezimowanych rodzin pszczelich przyjęła w tym roku Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W sumie w ramach tego naboru wypłaciliśmy 73 mln zł – mówi Prezes Wojciech Legawiec.

O pomoc finansową rekompensującą koszty utrzymania pszczół w okresie bezpożytkowym mogli się ubiegać hodowcy, prowadzący działalność nadzorowaną i wpisani do rejestru Powiatowego Lekarza Weterynarii i ewidencji producentów ARiMR. Stawka wsparcia realizowanego w formule pomocy de minimis w rolnictwie wynosiła – tak jak w poprzednim roku – 50 zł do każdej przezimowanej rodziny pszczelej.

Tegoroczny nabór trwał do 1 kwietnia do 31 maja i złożono wówczas prawie 42 tys. wniosków – najwięcej na Lubelszczyźnie, Podkarpaciu i w Małopolsce. Na konta 41,7 tys. pszczelarzy, którzy spełnili określone przepisami warunki, trafiły 73 mln zł.

O zwrot wydatków poniesionych na przezimowanie pszczół można się ubiegać od 2021 r. Do tej pory Agencja wypłaciła z tego tytułu ponad 270 mln zł.

Źródło: ARiMR

Obchody 80-lecia Technikum Pszczelarskiego w Pszczelej Woli zapowiadają się bardzo uroczyście. Jednym z najważniejszych punktów tego jubileuszu będzie planowany od dawna Zjazd Absolwentów, który odbędzie się w dniach 10–12 października 2025 roku.

Szkoła w Pszczelej Woli jest wyjątkowa i przyciąga absolwentów jak magnes. Dyrektorem szkoły jest Marcin Kępowicz – absolwent Technikum Pszczelarskiego w Pszczelej Woli. Wicedyrektorem zaś jest jego kolega ze szkolnej ławy – Tomasz Kędziora. Maturę zdawali w 1996 roku. Obaj wrócili do tego gmachu jako nauczyciele i już tak zostało.

Dawniej zjazdy absolwentów szkoły odbywały się w samej placówce, a zaproszenia były wysyłane w formie papierowej pocztą. Ze względu na koszty i zbyt duże zwroty zaproszeń, zdecydowano o bardziej nowoczesnej opcji za pomocą Internetu. Obecnie absolwenci zgłaszają się poprzez wygodny formularz dostępny na stronie internetowej szkoły.

Zjazd absolwentów to ogromne wyzwanie organizacyjne. Ze względu na bal musimy wiedzieć konkretnie, ile osób wybierze się do nas. Oczywiście mamy pewne ograniczenia liczbowe ze względu na lokal, który pomieści 400 osób. Na chwilę obecną zapowiedziało się blisko 150 osób na sam bal. Codziennie wpadają nowe zgłoszenia. Widać nasza inicjatywa cieszy się powodzeniem. Prawdziwy nawał spodziewany jest dopiero we wrześniu. Gdy jedna osoba zgłasza się, za chwilę uruchamia się cała grupa klasowa. Na chwilę obecną najstarszy absolwent, który zgłosił się na zjazd, zdawał maturę w 1967 roku – opowiada Tomasz Kędziora, wicedyrektor w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Zawodowego. Warto wiedzieć, że organizatorzy przewidzieli konkurs w social mediach. Rocznik, który zgłosi największą liczbę uczestników, ma szansę wygrać atrakcyjną nagrodę.

Zjazd absolwentów odbywa się w październiku, ale już 12 września mamy uroczyste otwarcie Branżowego Centrum Umiejętności w Pszczelej Woli. Natomiast obchody jubileuszowe rozpoczną się w piątek 10 października – na ten dzień zaplanowany jest przyjazd uczestników i bal absolwentów. W sobotę mamy wszystkie oficjalne uroczystości, czyli odchody jubileuszu szkoły. Zaczynamy już o 11.00. Tego dnia nastąpi wręczenie odznaczeń i wyróżnień dla zasłużonych absolwentów, będą też wystąpienia zaproszonych gości. Po przerwie obiadowej organizujemy wielkie ognisko i spotkanie przy muzyce – wyjaśnia Tomasz Kędziora.

{embed_photo_100_tap}524037{/embed_photo_100_tap}

Jeszcze jedna ważna rzecz odbędzie się w sobotę – odsłonięcie odnowionej pszczoły, która zdobi elewację szkoły i została zaprojektowana przez naszego absolwenta Jarosława Koziarę, słynnego artystę plastyka – dodaje Anna Szcześniak, nauczycielka przedmiotów zawodowych żywieniowych, od 27 lat uczy w Pszczelej Woli. W niedzielę uroczystości rozpoczną się mszą świętą w kościele w Żabiej Woli, w którym znajdują się relikwie Świętego Ambrożego – patrona pszczelarzy. To też jest bardzo symboliczne i ważne dla absolwentów – relikwie Świętego Ambrożego znajdują się tak blisko nas – podsumowuje Anna Szcześniak.

Zjazd Absolwentów

Dyrekcja szkoły już teraz zaprasza wszystkich byłych uczniów, aby swoją obecnością uświetnili ten niezwykły moment z życia placówki edukacyjnej. To świetna okazja, aby spotkać się po wielu latach i wrócić do wspomnień z młodzieńczych lat, porozmawiać, zainspirować się nawzajem, wymienić doświadczeniami. Absolwenci będą mieli możliwość zwiedzania szkoły, pasieki, a także internatu. Czekają na nich interesujące wydarzenia zorganizowane specjalnie dla nich.

Bal Absolwentów odbędzie się w piątek 10 października 2025 roku o godzinie 19.30  w Dworku Arkadia w Piotrowicach. Absolwenci są proszeni o wypełnienie formularza zgłoszeniowego!

Zespół Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Zawodowego w Pszczelej Woli to szkoła z historią – to jedyna w Polsce i Europie placówka edukacyjna z 80-letnim doświadczeniem w kształceniu w zakresie pszczelarstwa. Atutami szkoły jest nie tylko atrakcyjna oferta edukacyjna, doświadczona kadra nauczycielska, ale także rozbudowana baza dydaktyczna i lokalowa oraz innowacyjne metody nauczania.

Fot. i źródło: Technikum Pszczelarskie w Pszczelej Woli

Taki komunikat widnieje na wielu słoikach miodu dostępnych w supermarketach. Importerzy tłumaczą, że polskie pszczelarstwo jest nieefektywne i potrzeby krajowe znacznie przekraczają moce produkcyjne rodzimych gospodarstw. Czy tak faktycznie jest?

W wielu pasiekach w magazynach zalegają spore ilości miodu. Dosłownie kilka dni temu miałem sposobność odbyć rozmowę z pszczelarzem, który w tym sezonie, pomimo niekorzystnych warunków pogodowych wiosną, pozyskał 14 t miodu rzepakowego. Obecnie towar ten jest niesprzedawalny. Pojawiła się oferta kupna jego części po 9,60 zł/kg. Pszczelarz oczekuje jednak znacznie wyższej stawki, min. 14,00 zł/kg. Jak argumentuje, stawka proponowana przez handlowca nie pokryje nawet kosztów produkcji.

Czytaj także:

KE i Ukriana zawierają porozumienie ponad głowami rolników

Importerzy sprowadzają miód do Polski głównie z Chin. Cena tamtejszego produktu oscyluje wokół pułapu 6,00 zł/kg. Produkt ten wzbudza wiele kontrowersji, zwłaszcza że pochodzi z kraju, gdzie przed laty mówiono o wytruciu pszczół i owadów zapylających w kilku prowincjach a w mediach pojawiały się nagrania Chińczyków ręcznie zapylających drzewa owocowe.

Dość ciekawy jest też przypadek rynku niemieckiego. Wykonano tam badania miodu. Okazało się, że aż ok. 80% przebadanych próbek nosiła znamiona sfałszowania. W części z nich nie doszukano się DNA pszczół, co jednoznacznie wskazuje, że oferowany produkt nie miał kontaktu z owadami, które rzekomo go wytworzyły.

Możliwe, że zakup takiego syntetycznego produktu a następnie wymieszanie go z krajowym, autentycznym miodem rozwiązuje ten problem, a także kwestię zawartości pyłków w finalnym produkcie (analiza pyłkowa to jedna z metod oznaczania miodu), który trafia na sklepowe półki. To tylko przypuszczenie, ale jak inaczej wytłumaczyć mieszanie produktów z Chin czy Ukrainy z polskim lub rumuńskim miodem? To proces, który zajmuje czas, pochłania koszty, więc musi mieć jakiś cel.

Miód jednym z najczęściej fałszowanych produktów na świecie

Choć typowe fałszerstwa miodu są łatwe do wykrycia, to i tak pozostaje on jednym z najczęściej podrabianych produktów w obrocie handlowym. Ale to nie jedyna zła wiadomość. Wystarczy rzut oka na produkty na sklepowej półce, by zorientować się, że coś z nimi nie tak. Często są one płynne przez cały rok, niektóre rozwarstwiają się – częściowo są skrystalizowane, ale w pewnej mierze pozostają lejące. To świadczy o nieumiejętnej obróbce termicznej miodu i zniszczeniu części jego walorów.

Jeżeli chcemy kupić autentyczny miód najlepiej jest zadać sobie nieco trudu i odwiedzić lokalnego pszczelarza. Można zapytać o to jaki sposób produkuje miód, poprosić, by pokazał ule. Taki produkt będzie droższy niż ten w supermarkecie, ale szansa, ale przynajmniej szansa na jego autentyczność będzie znacznie wyższa.

Elżbieta i Aleksandra Buła, Szczepanówka

FOTO: Michał Piątek

Szczepanówka, prowadzona przez Elżbietę Buła oraz jej córki Aleksandrę i Martę, mieści się w Kolonii Świdnik Mały (woj. lubelskie). Na plantacjach uprawiane są m.in. jabłonie, grusze, czereśnie, wiśnie, maliny i borówki.

Czytaj także:

owady zapylające

Owady zapylające na plantacjach – działania fundacji Time 4 Bee i jej partnerów

Gospodarstwo należy do Zrzeszenia Producentów Owoców STRYJNO SAD, przez które trafia na rynek większość owoców. Szczególnie ważną częścią działalności jest jednak własna przetwórnia oraz sprzedaż bezpośrednia przetworów wytwarzanych na miejscu.

W ofercie Szczepanówki znajduje się obecnie około 250 produktów, głównie opartych na owocach, warzywach i ziołach z własnych upraw. Właścicielki przykładają ogromną wagę do stosowania metod niechemicznych i wspierania naturalnej równowagi biologicznej – zarówno przy produkcji owoców deserowych, jak i surowca do przetwórstwa.

Wszystkie rozwiązania wdrażane w naszym gospodarstwie mają na celu ograniczenie stosowania chemicznych środków ochrony roślin. Stawiamy na metody zgodne z naturą. Od lat korzystamy z zasad Integrowanej Produkcji Roślin, posiadamy certyfikat Global G.A.P., a niedawno wdrożyłyśmy również praktyki zrównoważonego rolnictwa – opowiadała Aleksandra Buła podczas spotkania 8 lipca w malinowej i borówkowej kwaterze gospodarstwa.

Nowoczesność w służbie natury

Codzienne decyzje agrotechniczne wspiera zainstalowana w gospodarstwie stacja meteorologiczna. Dzięki niej możliwe jest wykonywanie zabiegów dokładnie wtedy, gdy są one potrzebne i przyniosą najlepsze rezultaty. Matematyczne modele prognozujące rozwój chorób i szkodników pozwalają ograniczyć liczbę interwencji – z pozytywnym skutkiem dla środowiska. Stacja w gospodarstwie działa już od ponad 10 lat.

Ważnym elementem działań proekologicznych jest troska o owady zapylające. Na terenie gospodarstwa działa pasieka pszczoły miodnej, a dodatkowo wprowadzono murarkę ogrodową i rogatą – gatunki zapylające w niższych temperaturach niż pszczoła miodna. Gospodynie samodzielnie przygotowują dla nich siedliska z trzciny i specjalnych formatek.

Dzięki obecności zapylaczy nie musimy martwić się o skuteczne zapylenie upraw, nawet przy mniej korzystnej pogodzie – mówiła Aleksandra Buła, która zdobywa wiedzę pszczelarską w Technikum w Pszczelej Woli. Jej mama Elżbieta i siostra Marta są już absolwentkami tej szkoły.

Także w Szczepanówce zlokalizowana została ścieżka edukacyjna dedykowana owadom zapylającym, odbyło się tam róznież spotkanie fundacji Time 4 Bee przy ścisłej współpracy ze stworzyszeniem Agroekoton. - Cieszę się, że możemy uczestniczyć w tym spotkaniu. Los owadów zapylających powinien leżeć na sercu nie tylko każdemy plantatorowi, ale w ogole nam wszystkim - wyjaśnia dr Mirosław Korzeniowski, szef stowarzyszenia. 

Z pomocą w ochronie upraw przychodzi również przyroda – w sadach rozlokowano budki lęgowe dla sikorek, które skutecznie eliminują owady szkodliwe dla roślin. Dodatkowo zamontowano specjalne budki dla pustułek i sów, wspierających naturalną redukcję populacji gryzoni. W gospodarstwie mile widziane są także ptaki drapieżne, takie jak jastrzębie, które pomagają utrzymać równowagę ekologiczną.

Blisko klienta – z sercem i pasją

Bezpośredni kontakt z klientami to jeden z fundamentów działalności Szczepanówki. Włożyliśmy wiele pracy w to, by nasza produkcja była przyjazna dla środowiska. Jesteśmy dumne, że nam się to udało – podkreśla Elżbieta Buła.

Latem gospodarstwo organizuje spotkania degustacyjne, podczas których odwiedzający mogą spróbować soków i cydrów, a także poznać tajniki produkcji. Coraz więcej firm decyduje się na organizację spotkań integracyjnych w tym miejscu, a wycieczki szkolne to codzienność w sezonie – dzieci poznają technologię przetwórstwa, smakują lokalnych przysmaków i odwiedzają profesjonalny sad.

Wnętrze apidomku do uloterapii

FOTO: Michał Piątek

Nowością w ofercie jest ApiDomek do uloterapii (inhalacji powietrzem ulowym) – niewielkie pomieszczenie znajdujące się w pasiece, w którym można bezpiecznie przebywać w bezpośrednim sąsiedztwie pszczół. Przesiąknięte aromatem miodu, propolisu i wosku powietrze ma właściwości relaksujące i prozdrowotne. W zależności od sezonu domek może być zasiedlony przez maksymalnie sześć rodzin pszczelich.

Szczepanówka stawia na jakość, nie ilość

Nie zależy nam na zwiększaniu produkcji tylko po to, by wejść do supermarketów. Chcemy pozostać lokalnym gospodarstwem, produkującym owoce na potrzeby rynku świeżego i naszej przetwórni. To daje nam radość i satysfakcję. Największą nagrodą jest, gdy klienci przyjeżdżają specjalnie po nasze produkty – mówi Aleksandra Buła.

Działająca przy gospodarstwie przetwórnia świadczy również usługi dla innych rolników – umożliwiając im przetwarzanie owoców i warzyw z własnych upraw. Ten kierunek działalności ma być kontynuowany w nadchodzących latach.

Uczestnicy spotkania w Szczepanówce 8 lipca

FOTO: Michał Piątek

8 lipca w gospodarstwie Szczepanówka prowadzonym przez Elżbietę Bułę doszło do spotkania. W jego trakcie oficjalnie zainaugurowano projekt pt. "Monitoring i zwiększenie bioróżnorodności wśród zapylaczy w polskich sadach". Jest on realizowany przez fundację Time 4 Bee we współpracy z partnerami. W ich gronie znalezła się prof. dr hab. Aneta Strachecka z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Stowarzyszenie AGROEKOTON i gospodarstwo Szczepanówka.

W ramach zaplanowanych i realizowanych faktycznie już od 3 lat działań prowadzony jest monitoring obecności zapylaczy w kluczowych strefach sadowniczych w naszym kraju. Wdrożono system odłowu i pułapek owadów, który pomaga zbierać dane o ich liczbie i różnorodności w sadach i ich bezpośrednim sąsiedztwie.

Celem działania jest wypracowanie praktycznych rekomendacji dotyczących zakładania plantacji tak, by były one bardziej przyjazne dla pszczół i dzikich zapylaczy. To ważne w kontekście zrównoważonego ogrodnictwa.

Więcej na filmie

Pierwszym etapem oficjalnej inauguracji projektu "Monitoring i zwiększenie bioróżnorodności wśród zapylaczy w polskich sadach" była seria krótkich wystąpień w trakcie których partnerzy wyjawili powody dla których zdecydowali się uczestniczyć we wspólnych działaniach. Padło też wiele innych, ciekawych informacji. Zapraszam na nagranie z tej części spotkania:

Chłopcy zostali schwytani przez ochronę obiektu, na terenie którego stacjonowała pasieka. Następnie na miejsce zdarzenia wezwano policję. Funkcjonariusze zabezpieczyli ślady, przeprowadzili czynności procesowe i zebrali materiał dowodowy.

Z uwagi na fakt, że przestępstwa dopuściły się osoby niepełnoletnie, sprawą dalej zajmie się sąd rodzinny. Ocenie podlegać będzie stopień demoralizacji oraz okoliczności popełnionego czynu. Gama możliwych konsekwencji obejmuje:

• środki wychowawcze
• nadzór kuratora
• obowiązek naprawienia szkody

Nie chodzi tylko o wandalizm

Zniszczenie uli zasiedlanych przez pszczoły to nie tylko przejaw wandalizmu. Działanie takie jest poważnym naruszeniem środowiska i celowym zadaniem cierpienia owadom. Pszczoły w środowisku naturalnym pełnią rolę wyjątkową, są niebywale pożyteczne i bez cienia wątpliwości nie zasługują na taki los.

Czytaj także:

pszczoły na plantacjach

Ile jest pszczół w Polsce? I za dużo i za mało...

Omawiany przypadek to także przestroga dla dzieci i ich opiekunów. Wybryki, nawet tak bezmyślne jak ten, mają swoje konsekwencje. Trwają wakacje, młodzież wolnego czasu ma zdecydowanie więcej, więc tym bardziej warto zatroszczyć się o odpowiednie ukierunkowanie jej energii.

Źródło: agronews.com.pl

Zapraszam na krótki film podsumowujący maj w pasiekach. Mowa w nim także o nadchodzących tygodniach i zapylaniu jagodowych w czerwcu.

Cieplejszy czerwiec, więcej spokoju na pasieczyskach

W tym sezonie pierwsze wyrojenia najsilniejszych rodzin pszczelich notowane były już w kwietniu. Problem jakim jest wychodzenie rojów trwał też w maju. Zimna pogoda sprawiała, że pszczoły odbywały niewiele lotów. W tej sytuacji starsze osobniki nie wypracowywały się i nie wymierały tak szybko jak zazwyczaj o tej porze, a młodej pszczoły gwałtownie przybywało.

Czytaj także:

pszczoły miodne

Mało pokarmu i wyrojenia – Światowy Dzień Pszczół niezbyt udany w tym roku

Aktualnie wydaje się, że nastroje rojowe wyciszyły się. Jesteśmy po pierwszych miodobraniach, co także ogranicza dążenie do podziału kolonii. Rój z matecznego ula w standardowych warunkach wychodzi tylko wtedy, gdy jest w nim wystarczający zapas pożywienia dla pozostawionej społeczności składającej się w znacznej większości z młodej pszczoły, niezdolnej do lotów po nektar i pyłek.

Pierwsze miodobrania – opinie pszczelarzy podzielone

W tych pasiekach, gdzie pszczoły były zadbane – zdrowe, silne, wywiezione na wydajne pastwisko, tzw. pożytek pszczeli, zbiory miodu pomimo fatalnej w maju pogody są zadowalające.

Miodobranie

FOTO: Michal Piątek

Rodziny stacjonujące na polach z rzepakiem ozimym przyniosły po 15-25 kg miodu w przeliczeniu na jeden ul. Na plantacjach jagodowych było słabiej, ale i tu można było uzyskać 10-15 kg/ul.

Aktualnie kwitnienie w centralnej Polsce kończy powoli robinia, zwana potocznie akacją. Miód akacjowy jest poszukiwany przez konsumentów i znacznie lepiej niż rzepakowy wyceniany przez skupy. Ten drugi w tym roku w dużym hurcie nabywany jest po ok. 12 zł/kg. Pogoda jest dobra do wydajnego nektarowania drzew. W ziemi jest trochę wilgoci po majowych deszczach, a temperatury w nocy nie spadające poniżej 12-15°C, a w dzień znajdujące się w zakresie 22-26°C są bliskie optymalnym dla pozyskiwania tego gatunku miodu.

Kwitną wciąż późniejsze odmiany borówek. Pszczoły chętnie też odwiedzają plantacje gruntowe malin i jeżyn. Są tam potrzebne do zapewnienia roślinom wysokich i dobrych jakościowo plonów.

Rojenie się pszczół to naturalny proces podziału, zwiększania liczebności pszczelich rodzin w okolicy. W warunkach większości Polski główne nasilenie wyrojeń następuje w okresie od 20 maja do 20 czerwca. Zawsze zdarzają się wyjścia rojów wcześniej i później, ale przeważnie mają one inne przyczyny – ciasnota w ulu, głód, choroba.

Chwytanie roju - osadzanie w ulu

FOTO: Michał Piątek

W tym sezonie wyrojeniom sprzyja pogoda. Bardzo ciepły kwiecień mocno przyspieszył rozwój rodzin pszczelich. Szybko zwiększały liczebność przygotowując się do wykorzystania pierwszych masowych pożytków, tj. obfitości wiosennych pastwisk. Pod koniec długiego weekendu majowego przyszło jednak wyjątkowo długie i silne załamanie pogody. Pszczoły miodne gromadzą nektar i pyłek, gdy temperatura powietrza osiągnie 13-14°C, a wiatr nie przekracza 30 km/h. Optymalna praca rozpoczyna się w temperaturze 18-20°C, przy częściowo przynajmniej słonecznej pogodzie i w ciche dni.

Czytaj także:

pszczoły na plantacjach

Pogoda trudna dla pszczół. Jak to odbije się na plonach rolników i sadowników?

Aż do dziś o takie warunki było jednak bardzo trudno w maju. W ciągu zimnych i pochmurnych dni w miarę lotne były jedynie pojedyncze godziny. W efekcie stara pszczoła nie wymierała w polu w trakcie pracy, a przyrost liczebności młodych osobników w rodzinach pszczelich postępował w normalnym lub jedynie nieco wolniejszym niż zwykłe  dla wiosny tempie.  W sytuacji, gdy każdego dnia w ulach przybywało 1,5-2,5 tys. pszczół wystąpienie chęci podziału bardzo licznych pszczelich społeczności było wyłącznie kwestią czasu.

Aktualnie w pasiekach trwa osłabianie rodzin pszczelich. Mowa tu o dokonywaniu sztucznych podziałów dla rozładowania nastrojów rojowych. Najpopularniejszą formą takiego zabiegu w Polsce jest wykonanie odkładu – odebranie części pszczół z rodziny wraz z plastrami z larwami i pokarmem. Korzystniejszym zabiegiem, choć bardziej pracochłonnym, jest wykonanie pakietu – odebranie z kilku rodzin tylko pszczół (ok. 1,0-1,3 kg) i uzupełnienie takiego roju o matkę zdolną do składania jaj (unasienioną). Stare plastry bywają siedliskiem patogenów. Trudniejsze jest też likwidowanie osobników Varroa destructor na larwach w komórkach pod woskowym zasklepem.

Czytaj także:

zapylanie upraw

Jak zaplanować zapylanie plantacji? Jakie owady zapylające, kiedy i w jakiej liczbie wprowadzić na plantację?

Pomimo starań opiekunów pasiek pewna liczna rodzin pszczelich w najbliższych dniach i tak się wyroi. Jeśli będzie to 10-15% w skali kraju, to możemy spodziewać się ok. 230 000 – 350 000 rojów przelatujących w powietrzu lub obsiadających gałęzie drzew czy elementy domów. Roje rzadko bywają agresywne. Wyrojonych pszczół nie należy truć! Najlepiej powiadomić lokalnego pszczelarza o napotkanym roju. Specjalista przyjedzie na miejsce i usunie pszczoły w sposób bezpieczny dla otoczenia i dla owadów.

Nikła podaż pokarmu dla owadów zapylających

Zadbane rodziny wyprodukowały już po 15-25 kg miodu w tym sezonie

FOTO: Michał Piątek

Kolejnym problemem obecnie jest niewielka podaż nektaru i pyłku w naturze. Rzepaki ozime właśnie kończą kwitnienie. Sady i drzewa owocowe już w większości przekwitły. Wciąż jeszcze pszczoły odwiedzają kasztanowce, ale i w przypadku tego gatunku kwitnienie zmierza ku końcowi.

Dla wielu pasiek bardzo istotnym, o ile nie kluczowym gatunkiem w taśmie pożytkowej jest robinia, zwana potocznie akacją. Z kraju napływają jednak doniesienia o wymarznięciach pąków kwiatowych. Pierwsze drzewa zakwitają wprawdzie w miastach i cieplejszych stanowiskach poza nimi, ale nie wygląda na to, by miodu akacjowego w tym roku miało być dużo w kraju. Sytuację tam, gdzie mróz nie wyrządził szkód, poprawiły bezspornie ostatnie deszcze. To także ważne w kontekście wzrostu facelii i gryki, które pszczoły będą oblatywać w kolejnych etapach sezonu.

Pszczoły korzystają obecnie z dzikich roślin, alejowych drzew czy przydomowych ogrodów. Takie pastwiska nie zapewniają jednak najczęściej dużej podaży nektaru i pyłku co dodatkowo wzmacnia jeszcze potencjał wystąpienia nastroju rojowego w pszczelej rodzinie.

Bieżący sezon pszczelarski jest więc trudny. Dotychczas ilości towarowe miodu zgromadziły jedynie te rodziny pszczele, które od połowy lata w 2024 roku były efektywnie leczone, stymulowane do rozwoju przed nadejściem zimy i poprawnie zazimowane. Owady w niezadbanych pasiekach miodu w ulach mają niewiele lub nie mają go wcale.

Na maj i czerwiec przypada szczyt rozwoju liczebności pszczelich rodzin. Jest ich w tym czasie najwięcej, więc w naturalny sposób, także ich przydatność do zapylania plantacji jest w tym czasie najwyższa. W naturze nie ma przypadków – korelacja rozwoju pszczół z rozkwitem roślin jagodowych daje korzyści obustronne. Pszczoły w czasie wiosennego kwitnienia sadów i jagodników cieszą się dużą podażą nektaru i pyłku, a ich aktywność przekłada się na lepszy jakościowo i większy plon.

Pszczoły w pracy - pasieka wędrowna

FOTO: Michał Piątek

Ten rok jest jednak dość specyficzny. Kwiecień przyspieszył zarówno wegetację roślin jak i rozwój rodzin pszczelich. Dobrze stymulowane do rozwoju rodziny pszczele w drugiej połowie lata i wyleczone przed zimą od warrozy osiągały pełnię produktywność już w połowie kwietnia. Tam, gdzie na czas nie powiększono uli, dochodziło do wyrojeń, wyjątkowo wczesnych w tym roku. Maj z kolei przebiega pod znakiem silnej ujemnej anomalii temperaturowej względem poziomu z wielolecia. Przymrozki i chłody stresują rośliny, ale wpływają także negatywnie na pszczoły ograniczając zasobność pastwisk pszczelich.

Czytaj także:

pszczoły na plantacjach

Ile jest pszczół w Polsce? I za dużo i za mało...

Jakie będą konsekwencje zimnego maja?

Miód rzepakowy już niemal dojrzały

FOTO: Michał Piątek

Mniej godzin lotnych, to słabsze zapylenie upraw. Niektóre gatunki do dobrego plonowania wymagają obecności owadów zapylających. Dobrym przykładem jest truskawka. Z dobrze zapylonych kwiatów powstają większe, bardziej regularne w kształcie jagody. Obecność pszczół na plantacjach sprzyja też plonowaniu malin, a przy okazji w ich tunelowej uprawie silnie ogranicza lub wręcz eliminuje występowanie grzybów sadzakowych. Pszczoły oblatują także borówki, jagody kamczackie, porzeczki, agrest, świdośliwę czy aronię.

Zimny maj to zła wiadomość dla pszczelarzy. W wielu miejscach Polski to właśnie ten miesiąc decyduje o obliczu całego sezonu. O ile pasieki wędrowne stacjonujące obecnie na rzepaku notują nienajgorsze, choć słabsze od standardowych, rezultaty produkcyjne (rzepak ozimy najlepiej nektaruje w warunkach umiarkowanie ciepłej pogody, od 16°C do 23°C) o tyle gatunki sadownicze nektar w większych ilościach wydzielają przy temperaturze powietrza o kilka stopni wyższej. Na domiar złego, w warunkach wietrznej i chłodnej pogody skraca się długość lotu pszczoły miodnej. Choć zbieraczki mogą odbywać loty po nektar na dystans 1,5-2,0 km, to gdy temperatura spada do 14-15°C pszczoły nie oddalają się od ula na dalej niż 400-600m. Nagłe, przelotne opady deszczu zaskakują je także w polu – część mokrych pszczół wytraca ciepłotę ciała i ginie nim zdoła powrócić do ula.

Miód wielokwiatowy z dużym udziałem nektaru z aronii

FOTO: Michał Piątek

Jaki wpływ złe zapylenie kwiatów będzie mieć na plon?

Ciężko powiedzieć, ale niewykluczone, że sadownicy poniosą pewne straty w plonie. Sytuacja będzie lepsza tam, gdzie ule były równomiernie rozmieszczone na plantacjach, blisko kwitnących roślin. Liczba pszczół wylatujących po nektar i pyłek jest tak duża, że nawet kilka godzin pracy dziennie pozwala im odwiedzić kwiaty na plantacji i zapylić je. Gorzej z pewnością będzie tam, gdzie ule stały daleko od nasadzeń, więc możliwości owadów były ograniczone.

Niestety, co roku dochodzi do kradzieży uli z pszczołami. Nie inaczej jest w tym roku. Rozpoczął się sezon zapylania, produkcji miodu, a wraz z nim wędrówki pasiek. Dla złodziei to łatwa okazja do kradzieży, zwłaszcza że tymczasowe pasieczyska często bywają pozbawione właściwego nadzoru.

W tym przypadku sprawa wyglądała inaczej. Sprawców kradzieży ujęto dzięki czujności właścicieli pasieki i ich szybkiej reakcji, dobrej współpracy z policją. Zgłoszenie dotyczące dwóch osób przebywających w pobliżu pasieczyska trafiło do policji wieczorem. Funkcjonariusze szybko przybyli na miejsce, gdzie ujęli 41- i 54-latka w trakcie kradzieży zasiedlonych uli. Łup o wartości około 4 000 zł znajdował się już w samochodzie marki Jeep, zaparkowanym nieopodal.

Czy 2 ule z pszczołami mogą być warte 4 000 zł?

Wycena uli z pszczołami, które trafiły na pokład samochodu przestępców wydaje się wysoka. Ale czy faktycznie jest zawyżona?

Koszt nowych uli to ok. 500 zł/zestaw. W przypadku konstrukcji wyposażonych w dodatkowe elementy, jak na przykład poławiacze pyłku czy powałopodkarmiaczki, znacznie powyżej tej kwoty. Najcenniejsze są jednak same pszczoły. Koszt rodziny produkcyjnej o tej porze roku to 500-600 zł/szt. Do tego doliczyć należy utratę produktów pszczelich, takich jak miód, pyłek kwiatowy, propolis, pierzga czy wosk, których pszczelarz z przygotowanej do sezonu rodziny już nie pozyska. W takiej sytuacji wycena jednego zasiedlonego ula w wysokości 2 000 zł wydaje się prawidłowa.

Źródło: agronews.com.pl

Podczas targów Expo2Bee zaprezentowane zostaną nowoczesne ule, akcesoria pszczelarskie, a także urządzenia wspomagające pracę pszczelarzy. Wystawcy zaprezentują między innymi miodarki, wirówki do miodu, topiarki do wosku, wialnie do pyłku i kremownice. Te urządzenia pozwalają na poprawę efektywności w pasiekach, upraszczając i przyspieszając procesy obróbki miodu oraz innych produktów pszczelarskich. Nie zabraknie także drobnego sprzętu niezbędnego w pracy z zapylaczami – odzieży ochronnej, ramek czy dłut.

Produkty pszczelarskie – miód, wosk, pyłek i apiterapia

Expo2Bee to także miejsce, gdzie będzie można zapoznać się z szeroką gamą produktów pszczelarskich. Uczestnicy wydarzenia będą mieli okazję poznać różne odmiany miodów, propolis, pyłek pszczeli, pierzgę oraz kosmetyki na bazie produktów pszczelich. Wiele firm zajmujących się apiterapią zaprezentuje swoje wyroby, które cieszą się rosnącą popularnością wśród lekarzy, przemysłu farmaceutycznego oraz konsumentów.

Prezentacje i warsztaty – zdobądź wiedzę i umiejętności

Targi Expo2Bee to nie tylko wystawy, ale również bogaty program edukacyjny. Na targach odbędą się liczne prelekcje i warsztaty prowadzone przez ekspertów branżowych. Prezentacje będą dotyczyć zarówno nowoczesnych technik pszczelarskich, jak i ochrony pszczół, zrównoważonego rozwoju pasiek oraz marketingu produktów pszczelarskich. Swoje wystąpienia zaprezentują znani w branży pszczelarze, ale także przedstawiciele polskich uczelni wyższych.

Nowe targi pszczelarskie już w końcu kwietnia

FOTO: Targi Kielce

Dodatkowo, w ramach warsztatów odbędą się praktyczne zajęcia z zakresu pszczelarstwa, gdzie uczestnicy będą mieli okazję tworzyć własne świece z wosku pszczelego oraz uczestniczyć w konkursach edukacyjnych dla dzieci

25 kwietnia, dzień przed rozpoczęciem targów Expo2Bee, wystartuje także VIII Konferencja Pszczelarska "Weterynaria dla Pszczelarstwa". Spotkają się tam weterynarze, pszczelarze oraz eksperci, którzy będą omawiać zagrożenia zdrowotne pszczół oraz metody ich ochrony. Konferencja to doskonała okazja, by zdobyć cenne informacje na temat profilaktyki i leczenia chorób pszczół.

Dlaczego Warto Uczestniczyć w Expo2Bee?

Expo2Bee to pierwsze takie wydarzenie w Polsce, które połączy najnowsze rozwiązania technologiczne z pasją do pszczelarstwa. To dobra okazja do zapoznania się z najnowszymi produktami, poznania ekspertów z branży i wymiany doświadczeń z innymi pszczelarzami. Targi Expo2Bee to przestrzeń, w której innowacje spotykają się z tradycją, a także miejsce, w którym wiedza pszczelarska jest dzielona z pasją i zaangażowaniem.

Czy tro dobre miejsce dla ogrodników?

Prowadząc gospodarstwo jagodowe także warto zainteresowac się tym wydarzeniem. Można zasięgnąc w jego trakcie podstawaowych informacji dotyczących ewentualnego założenia i prowadzenia pasieki na potrzeby zapylania upraw. Można także poznać pszczelarzy wędrownych, którzy pszczoły dostarczą i obsłużą, a po przekwitnięciu plantacji, zabiorą w inne miejsce.

Więcej informacji oraz rejestracja dostępna na stronie: www.expo2bee.pl

źródło: Targi Kielce

Trzmiele ziemne (Bombus terrestris) są cenionymi zapylaczami wczesnowiosennych upraw, zwłaszcza tam, gdzie temperatura nie sprzyja aktywności pszczół miodnych czy murarki ogrodowej. Ich zdolność do pracy przy niższych temperaturach (nawet od 5°C) oraz intensywny tryb zapylania sprawiają, że są szczególnie cenne przy roślinach takich jak truskawki czy jagoda kamczacka, które kwitną już wczesną wiosną. Trzmiele doskonale radzą sobie również w tunelach foliowych.

Aktualnie rodziny trzmiele, czy to w ulach pojedynczych, czy też zblokowanych, przystosowane do rozmieszczania na zewnątrz, a także zbudowane z myślą wyłącznie o użyciu w obiektach takich jak tunele foliowe czy szklarnie oferuje w Polsce kilka firm.

Murarka ogrodowa – cicha specjalistka od wczesnych kwiatów

Murarka ogrodowa (Osmia bicornis/Osmia rufa) to dziki zapylacz, który zyskuje coraz większe uznanie wśród plantatorów. Jest bardzo skuteczna, pracuje szybko i precyzyjnie, a jej aktywność przypada na okres kwitnienia wielu krzewów jagodowych, w tym aronii, porzeczek czy agrestu. Co istotne, murarki nie są agresywne, a ich utrzymanie jest stosunkowo proste – wystarczy zapewnić im domki i odpowiednie warunki lęgowe.

Obecnie wiodącą w Polsce i pewnie w najbliższej przyszłości na całym kontynencie europejskim firmą dostarczającą kokony murarki ogrodowej i rogatej wraz z wszelkimi akcesoriami i rozwiązaniami cyfrowymi jest firma Osmia Future. Kokony można nabywać też bezpośrednio od innych indywidualnych hodowców, a domki lęgowe często wykonywane bywają we własnym zakresie przez użytkowników murarki.

Pszczoły miodne – uniwersalny wariant o największym znaczeniu gospodarczym

Pszczoła miodna (Apis mellifera) to najbardziej znany zapylacz, powszechnie wykorzystywany na plantacjach jagodowych. Choć mniej skuteczna od trzmieli na pojedynczym kwiecie, nadrabia liczebnością i zorganizowanym trybem pracy. Pasieki ustawiane przy plantacjach malin, porzeczek czy agrestu mogą znacząco zwiększyć ilość owoców, pod warunkiem, że pszczoły nie znajdą atrakcyjniejszego źródła nektaru w okolicy.

Czytaj także:

pszczoły na plantacjach

Ile jest pszczół w Polsce? I za dużo i za mało...

Nie trzeba mieć pasieki, aby pszczoły pracowały na plantacji w gospodarstwie. Można skorzystać z usług jednego z ok. 90 000 pszczelarzy w Polsce. W znacznej części pasieki są wędrowne (mobilne) – pasiecznik dostarczy pszczoły we wskazane miejsce, obsłuży je i zabierze po zakończeniu zapylania.

Ule przy tunelach z malinami

FOTO: Michał Piątek

Kiedy i w jakiej liczbie wprowadzać zapylacze?

Najwcześniej na plantacje powinny zostać dostarczone kokony murarek. W przypadku wcześnie zakwitających upraw, jak np. haskap czy porzeczki, optymalnym terminem jest 3 tygodnie przed pojawieniem się pierwszych kwiatów. Dla borówek, których pełnia kwitnienia przypada w maju, wystarczające jest 2 tygodniowe wyprzedzenie. Idealnie, gdyby liczba samic oblatujących plantację nie była niższa niż 500-1000 szt./ha – liczba kokonów wyłożonych na plantacji powinna być trzykrotnie wyższa.

Czytaj także:

murarka ogrodowa

Murarka ogrodowa i rogata – innowacyjne podejście do zapylania upraw

W przypadku trzmieli ziemnych, gatunku trzmiela, który pozwala się hodować, optymalny termin wyprzedzenia wynosi kilka dni. Wystarcza na ogół 3-5 dniowa aklimatyzacja na nowym miejscu, by rodzina trzmiela mogła podjąć efektywną pracę. Obsada uli trzmielich w przeliczeniu na 1 ha uzależniona jest od intensywności prowadzenia uprawy. Przyjąć można jednak średnio, że ich liczba 5-10 w przeliczeniu na 1 ha jest wystarczająca w większości przypadków.

Pszczoły na plantację powinny zostać dostarczone, gdy ok. 3-5% kwiatów jest już otwarte, a więc 1-3 dni po rozkwitnięciu pierwszych z nich. Owady te wykazują unikalną cechę zwaną wiernością pożytkową. Jeżeli wprowadzone zostaną na plantacje w czasie, kiedy uprawne rośliny jeszcze nie kwitną, to poszukają sobie innego źródła pokarmu z którego będą korzystać i które będą preferować. W warunkach intensywnie prowadzonych plantacji jagodowych optymalna liczba uli przypadających na 1 ha kwatery to 5-8 uli/ha.

Ule trzmiele na plantacji borówek

FOTO: Michał Piątek

Trzmiele jak i murarki to stosunkowo kiepscy lotnicy. Owady te nie zapylają efektywnie upraw zlokalizowanych dalej niż 100-150 m od ich uli. Dlatego ważne jest, żeby rozmieścić je równomiernie na plantacji, możliwie jak najbliżej kwiatów na których mają pracować.

Inaczej jest w przypadku pszczół miodnych. Gdy temperatura powietrza osiąga 19-22°C i więcej mogą one wykonywać bardzo odległe loty po nektar, nawet na 2 km. Jednak także w przypadku tych owadów lepiej jest je ustawić możliwie jak najbliżej uprawy. Po pierwsze, ma to znaczenie w chłodne i deszczowe dni, gdy owady niechętnie oddalają się na dalej niż 400-600 m od uli. Po drugie, zależy nam na tym, by owady czas spędzały na kwiatach, a nie w trakcie lotu na plantacje. Pszczoły średnio latają z prędkością 19-32 km/h w warunkach bezwietrznej pogody. Im dłuższa trasa do ula, tym mniej nektaru czy pyłku mogą ze sobą zabrać, więc ich efektywność dodatkowo jeszcze spada.

Ul pszczeli w szklarni

FOTO: Michał Piątek

Roślinność konkurencyjna – sprzymierzeniec czy rywal?

Owady zapylające nie zawsze skierują się prosto na plantację. Rzepak ozimy, mniszek pospolity (czasem także lekarski) czy inne masowo kwitnące rośliny nektarodajne w okolicy mogą skutecznie odciągnąć owady od plantacji jagodowych. Dlatego warto monitorować ich obecność i w razie potrzeby wprowadzić środki zaradcze.

Więcej na temat korzystania z pszczół miodnych napiszę kolejnym razem. Zasługują one na szczególną uwagę, gdyż odpowiadają za zapylenie ok. 60% wszystkich gatunków owadopylnych na świecie. Stanowią także idealny fundament do komponowania miśków zapylaczy w celu maksymalnego podnoszenia plonowania upraw.

We wnętrzu ula panuje harmonia. Stwierdzenie to dotyczy zarówno funkcji pełnionych przez pszczoły jak i kompozycji gazowej, utrzymywanej wilgotności względnej powietrza czy rozkładu temperatur w poszczególnych miejscach gniazd.

Internet zaroił się tymczasem od filmów pszczelarzy dokonujących wglądów do uli, przeglądów polegających na wyciąganiu z ich wnętrz plastra po plastrze i tym samym zaburzających normalne funkcjonowanie skomplikowanego superorganizmu jakim jest rodzina pszczela.

Wyobraźmy sobie, że spędzamy czas w salonie, w domowym zaciszu. Nagle monstrualnych rozmiarów stworzenie zdejmuje sufit, podnosi kanapę na której siedzimy i z każdej strony ją ogląda (nas przy okazji także), przestawia i niszczy meble a w dodatku wpuszcza do mieszkania cały czas gryzący w gardło, piekący w oczy dym. Po takiej inwazji każdy z nas chciałby najpierw dojść do siebie i posprzątać dom zanim wróciłby do normalnej pracy. To nieco przerysowany obraz, ale pszczoły naszą ingerencję poniekąd tak właśnie odczuwają. Czasem mija nawet doba nim rodzina pszczela wróci do normalnego wykonywania swoich obowiązków po przeglądzie dokonanym przez swego opiekuna. Czas o tej porze roku jest zaś na wagę złota.

Rozumiem mniej doświadczonych pasieczników, a w szczególności tych początkujących. Chęć obcowania z pszczołami po długiej zimowej przerwie bierze górę. Umiejętność oceny stanu rodziny po aktywności pszczół na wylotkach, poprzez wsłuchanie się w dźwięk wydawany przez nie czy woń wydobywającą się z ula nabywa się z czasem. Są jednak narzędzia, które mogą pomóc przygotować owady do zapylania plantacji bez torpedowania ich codziennego funkcjonowania.

Termowizja w pasiece

Jednym z nich jest zastosowanie termowizji. Pszczoły o tej porze roku wytwarzają w ulu duże ilości ciepła. W tych częściach gniazd, gdzie trwa wychów czerwiu temperatura sięga 35°C. Rano, gdy na zewnątrz panują niskie temperatury, a nierzadko przymrozki, można nawet bardzo podstawowym sprzętem termowizyjnym wykonać zdjęcia, które dostarczą ważnych informacji o stanie rodziny.

Zdjęcie termowizyjne uli

FOTO: Michał Piątek

Przede wszystkim, ustalić można w których ulach pszczoły żyją. Następnie można zorientować się jak duża jest rodzina, a także w której części ula jest jej gniazdo. Idealnie, gdy jest ono zlokalizowane pośrodku korpusu i w pewnym oddaleniu od powałki czy beleczek międzyramkowych. Takie położenie oznacza, że nad kłębem znajduje się pokarm i zapewne jest on dla pszczół dostępny także po obu stronach gniazda. Gorzej, gdy kłąb jest wyraźnie z jednej strony korpusu gniazdowego lub na samej jego górze. Zdarza się, że gdy nastanie ochłodzenie wiosną część zdrowych, pełnowartościowych rodzin pszczelich umiera z głodu, choć w ulu znajduje się jeszcze sporo pokarmu. Dzieje się tak, gdy owady bytujące w skrajnej części gniazdowego korpusu nie mogą z powodu chłodu przejść do przeciwległej jego części, gdzie komórki plastrów pełne są pożywienia.

Zrobienie zdjęć termowizyjną kamerą wszystkim rodzinom pomaga zidentyfikować te, które wymagać mogą pomocy. W pierwszej połowie marca bezpieczniejszą jej formą jest podanie ciasta. To pokarm w formie stałej. W swej podstawowej formie składa się z cukrów. Może mieć jednak dodatki, np. preparatów zwalczających nosemozę czy warrozę. Może także zawierać dodatek pyłku roślinnego lub jego odpowiednik, a więc źródło aminokwasów egzogennych, w okresie gdy ich podaż w naturze jest bardzo ograniczona lub zerowa. W drugiej połowie marca (o ile nie panują mrozy) i w kwietniu podawać pszczołom można także ogrzany rzadki syrop cukrowy o stężeniu 2:3 lub maksymalnie 1:1 w niewielkich dawkach. Taki zabieg bardzo wydatnie zdynamizuje rozwój kolonii.

Walka z czasem – batalia już trwa!

W warunkach centrum naszego kraju, przeciętnych czasowo dla Polski, kwitnienie rzepaku ozimego rozpoczyna się zazwyczaj około 25 kwietnia. Na ten czas przypada także kwitnienie wielu gatunków jagodowych.

Czytaj także:

rynek miodu

Import miodu – hamulec rozwoju krajowego pszczelarstwa

Dobrze prowadzone i przygotowywane od lipca minionego roku rodziny pszczele nie potrzebują żadnych dodatkowych zabiegów, by osiągnąć pełną produktywność na przełom drugiej i trzeciej dekady kwietnia bez względu na typ ula jaki zasiedlają. Stanowczo zalecam jednak, aby im nie przeszkadzać. Gdy z kolei zdarzy się, że któraś z rodzin wymaga interwencji, to o tej porze roku nasze możliwości i tak są mocno ograniczone. Najgroźniejszy obecnie jest brak dostatecznie dużych zapasów pożywienia. Jest ono paliwem dla rozwoju rodzin pszczelich, a ten musi być dynamiczny by te pożyteczne owady zdążyły wypełnić swe najważniejsze zadanie – zapylić kwitnące wiosną rośliny.

Osmia Future to rodzinna spółka technologiczna, która w 2022 roku wprowadziła na rynek polski usługę zapylenia upraw za pomocą dzikich owadów zapylających z rodzaju Osmia (murarka). Służą do tego specjalnie zaprojektowane ule Osmia Box wyróżniające się zróżnicowaną wielkością otworów, możliwością regulacji zarówno temperatury jak i wilgotności oraz zostały przystosowane do serwisu mechanicznego.

Aplikacja do zarządzania zapyleniem upraw

Do zarządzania ulami można wykorzystać autorskie (darmowe) narzędzie IT w postaci aplikacji mobilnej BeeGrow. Dzięki niemu istnieje możliwość przeanalizowania pracy owadów w poszczególnych ulach po sezonie. Zebranie takich danych pozwala na optymalizację rozstawu i racjonalizację ilości uli na konkretnej działce.

Ul Osmia Box

FOTO: Osmia Future

W ciągu ostatnich 3 lat firma zdobywa coraz większą rzeszę zadowolonych klientów zarówno w kraju jak i zagranicą. Produkt dostępny jest np. we Włoszech, Portugalii, Francji, oraz w Niemczech.

Nowości na sezon 2025

W bieżącym sezonie dokonano kilku zmian tj. zmieniono i uproszczono aplikację mobilną aby była dostępna w całej Europie w jednej wersji. Ule Osmia Box w tym sezonie na rynki zagraniczne wyposażone są w instrukcje w języku angielskim oraz ojczystym danego kraju.

Czytaj także:

pszczoły na plantacjach

Ile jest pszczół w Polsce? I za dużo i za mało...

Ponadto firma rozpoczęła pracę nad nowym siedliskiem dedykowanym dla murarki rogatej aby odpowiedzieć na zapotrzebowanie rynku.

W ciągu ostatnich dwóch lat firma była wielokrotnie wyróżniana i nagradzana.

Osmia Future doceniona przez Prezydenta RP

FOTO: Osmia Future

Ostatnie osiągnięcie to wygranie 6 edycji Programu Grantowego Ing gdzie startowało 77 startupów. Warto również wspomnieć o Nominacji do Nagrody Gospodarczej Prezydenta RP w kategorii Startup_pl oraz o Nagrodzie w konkursie Polski Produkt Przyszłości.

To także doskonałe narzędzie edukacyjne dla uczniów, studentów i naukowców, którzy chcą zgłębiać wiedzę o pszczołach w praktyce. Życie pszczół można śledzić pod adresem: https://pszczola.usz.edu.pl/

Czytaj także:

pszczoły na plantacjach

Ile jest pszczół w Polsce? I za dużo i za mało...

Pasieka IMMUNO powstała w marcu 2022 r. w Kulicach. W jej skład wchodzi 6 uli, opiekę naukową sprawuje Centrum Immunologii Doświadczalnej oraz Immunobiologii Chorób Zakaźnych i Nowotworowych US. Celem projektu jest nie tylko hodowla pszczół, ale też prowadzenie badań naukowych, edukacja ekologiczna i upowszechnianie wiedzy o roli pszczół w zachowaniu bioróżnorodności. 

źródło: TVP3 Szczecin

Pod koniec zimy lub wczesną wiosną, w cichy i słoneczny dzień, gdy temperatura osiągnie 12-14°C pszczoły odbywają główny oblot wiosenny. Masowo opuszczają ule, zataczając coraz to szersze kręgi w powietrzu na nowo zapamiętując okolice w której gniazdują. Przy okazji też wypróżniają z jelit kał nagromadzony przez długie tygodnie zimowli. Stąd czasem oblot wiosenny określa się mianem oblotu oczyszczającego. Przyjmuje się także, zazwyczaj błędnie, że oblot wiosenny to wydarzenie po którym owady rozpoczynają wychów kolejnego pokolenia, pierwszej noworocznej generacji pszczół.

Delikatny ruch na wylotkach uli

FOTO: Michał Piątek

W rzeczywistości wychów czerwiu w wielu rodzinach rozpoczyna się już w styczniu, w niektórych w lutym i dzieje się to nawet wtedy, gdy wiosenny oblot odbywa się w marcu. Wpływ na to ma wiele czynników, jak choćby genetyka poszczególnych ras owadów, wywodząca się najczęściej z regionów, gdzie zima jest krótsza niż w Polsce. Zdarzają się nawet przypadki, że niektóre rodziny pszczele wychowują czerw przez cały rok – w miesiącach zimowych są to znacznie mniejsze ilości niż w okresach ciepłych. Jest to bardzo szkodliwe i niesie ryzyko nie tylko utraty takiej pszczoły zimowej, która nie ma warunków do pełnego rozwoju, ale i całej rodziny pszczelej.

Na zewnątrz mróz, a w ulach gorąco

Loty są sporadyczne, to jeszcze nie główny oblot wiosenny

FOTO: Michał Piątek

Ryzyko owe wiąże się z koniecznością podniesienia temperatury w gniazdach do zakresu odpowiedniego do wychowu młodych osobników. Aby czerw mógł prawidłowo się rozwijać musi znajdować się w temperaturze 34,5-36,0°C bez względu na to, jakie warunki panują na zewnątrz ula. Jeśli zatem w lutym czy na początku marca przyjdzie mróz i temperatura powietrza spadnie nad ranem powiedzmy do wartości -20°C, to wymęczone długą zimowlą pszczoły w centralnej części gniazd, gdzie odchowują czerw, będą musiały wytworzyć duże ilości energii, aby mogło tam być o 55°C cieplej.

Dlaczego pszczoły latają w styczniu?

Loty pszczół, które obserwować można aktualnie nie są niczym dziwnym ani złym. Owady korzystają z okazji do oczyszczenia jelit. Sekwencja ciepłych i słonecznych dni jest potężnym bodźcem stymulującym wychów czerwiu. Owady będą musiały odżywić się i zgormadzony późnym latem i wczesną jesienią pokarm zamienić na energię konieczną do ogrzania czerwiu. Brak możliwości wypróżnienia mógłby poskutkować biegunkami wewnątrz uli. Aktualna sytuacja jest więc korzystna dla pszczół.

Uszkodzenia ula poczynione przez dzięcioła

FOTO: Michał Piątek

Także chwilowe rozluźnienie kłębów w jakich zimują pszczoły na plastrach ma pewną zaletę. W przypadku wadliwego zlokalizowania pokarmu owady mają teraz możliwość do skorzystania z zapasu z komórek, które w trakcie zimnych dni i nocy były poza ich zasięgiem. Zdarza się bowiem w długie i chłodne zimy, że niektóre, zwłaszcza mniejsze rodziny pszczele umierają z głodu pomimo teoretycznie wystarczającego zapasu pokarmu w ulach. Zbite w kłąb, ogrzewające się wzajemnie pszczoły w mroźne dni nie są w stanie z niego skorzystać.

W przeliczeniu na 1 km 2 kraju napszczelenie Polski silne się waha. Relatywnie najmniej pszczół jest na Podlasiu. Tam na statystyczny kilometr kwadratowy terenu przypadają ok. 3 rodziny pszczele. W Małopolsce jest to przeszło 4 krotnie więcej, a dla większości województw jest to od 5 do 8 rodzin na każdy statystyczny 1 km2 terenu.

zapylanie krzewów, pszczoła na aronii, zapylacze

FOTO: Michał Piątek

Silnie w ostatnich 10 latach wzrosła liczba pszczelarzy. Jeszcze w 2014 roku było ich ok. 58 000, a obecnie już blisko 100 000 osób para się pszczlarstwem. Przybyło także zasiedlonych uli. Ich liczba w tym samym przedziale czasu wzrosła z niespełna 1,4 mln do grubo ponad 2,3 mln szt. Dlaczego zatem plantatorzy narzekają na niedostateczne zapylenie upraw i często kupują rodziny trzmiele lub kokony murarek ogrodowych?

Pszczół jest za dużo i za mało

Główną przyczyną okresowo występującego przepszczelenia, a więc stanu w którym lokalne pastwisko nie jest w stanie zapewnić dostatku pokarmu dla owadów zapylających na ich rozwój, a w przypadku pszczoły miodnej dodatkowo na wygospodarowanie zapasu miodu na zimę, jest niedostateczna mobilność pasiek.

pracownia pasieczna, miodobranie, wirowanie miodu

FOTO: Michał Piątek

Statystyczny kilometr kwadratowy będący siedliskiem 6-7 rodzin pszczelich może dla nich przedstawiać zupełnie inną wartość w maju niż w końcu czerwca czy w lipcu. Może tu dochodzić do sytuacji skrajnych w ciągu pojedynczego sezonu. Dla przykładu, w maju, gdy na wspomnianym obszarze kwitnie kilka czy kilkanaście hektarów borówek, jest też jedno czy dwa pola z rzepakiem ozimym te kilka rodzin pszczelich nie będzie w stanie w znacznej części wykorzystać potencjału nektarowego i pyłkodajnego flory. Jednak w lipcu, gdy wszystkie te rośliny przekwitną, faktycznie możemy mieć tu do czynienia z przepszczeleniem.

Czemu pszczelarze niechętnie wstawiają pszczoły na plantacje jagodowych?

Mogłoby się wydawać, że prowadzenie wędrownej gospodarski pasiecznej, a więc przestawianie kilka razy w sezonie uli tam, gdzie akurat panuje dostatek nektaru i pyłku, jest w interesie pszczelarza. W rzeczywistości jednak niechętnie świadczą oni usługi w zakresie zapylania upraw ogrodniczych. Istnieją trzy zasadnicze wytłumaczenia dla tego stanu rzeczy:

• w tym czasie kwitną bardziej atrakcyjne rośliny. Niewątpliwie rośliną, którą można uznać za królującą pod kątem wydzielania nektaru w końcu kwietnia i w maju, jest rzepak. Zbiory miodu na poziomie 15 – 20, a nawet 30 kg z ula w sprzyjających latach nie są niczym niezwykłym. Są jednak nieosiągalne w przypadku bytowania pszczół na plantacjach truskawek, porzeczek, agrestu czy borówki, które kwitną w zbliżonym terminie co ozimy rzepak
• lęk przed wytruciem pszczół. Pasiecznicy obawiają się stosowania niedozwolonych śor lub niebezpiecznych dla pszczół dopuszczonych do użytku preparatów lecz w okresie oblotu plantacji. Jest to szczególnie nagminne w tradycyjnych strefach sadowniczych, gdzie w zasięgu lotu pszczół z danej pasieki swe gospodarstwa prowadzi kilkudziesięciu czy kilkuset ogrodników. Zawsze może znaleźć się ktoś, kto nie przestrzega zasad ochrony plantacji
• niedostateczne usprzętowienie. Sektor pszczelarski w Polsce urósł liczbowo, ale pozostaje silnie rozdrobniony i relatywnie biedny. Wykorzystanie terenowych wózków widłowych czy ładowarek lub nawet specjalistycznych dźwigów pasiecznych wciąż jest niewielkie w porównaniu do krajów o rozwiniętym pszczelarstwie. To czynnik ograniczający mobilność krajowych pasiek, co z kolei generuje okresowe przepszczelenie jednego terenu i jednoczesny deficyt zapylaczy w innym.